Onderhoud is weer hot. energievisie sluit aan op meerjarenafspraken universiteiten. UT wil drastisch besparen op energie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderhoud is weer hot. energievisie sluit aan op meerjarenafspraken universiteiten. UT wil drastisch besparen op energie"

Transcriptie

1 Weekblad van de Universiteit Twente nummer 21 - Donderdag 26 augustus 2010 UT N I E U W S Braindrain is een natuurlijk fenomeen Onderhoud is weer hot Titelstrijd op het strand CARRIÈRE SWITCH? Brinksma wil overleg rankings Twente staat opnieuw niet in de top honderd van de Shanghai Ranking, maar volgens rector Ed Brinkmsa is dat voor een kleine universiteit met een specialistische oriëntatie ook bijna een onmogelijke opgave. Hij wil daarom dit collegejaar met de andere rectoren in overleg op welke ranglijsten moet worden ingezet. Er zijn nu zoveel rankings, daar is niet altijd vat op, zegt Brinksma. De Universiteit Utrecht profiteert bijvoorbeeld erg van twee Nobelprijswinnaars, daar lift de hele universiteit op mee. Maar het zegt weer niets over de kwaliteit van hun psychologisch onderzoek. Desalniettemin spelen rankings een steeds grotere rol. De media vinden één zo n overzichtslijst van beste universiteiten natuurlijk erg handig. Wij als UT hebben echter geen beleid voor al die rankings. Waar doen we aan mee? Waar zetten we op in? Vlak voor de zomervakantie verscheen daarom een notitie van het CvB, waarin het een en ander op rij werd gezet over verschillende ranglijsten. Zodat we verstandige keuzes kunnen maken. Het aanleveren van materiaal voor een lijst kost namelijk ook veel tijd. Brinksma wil daarom overleg met de andere Nederlandse rectoren. Je kunt pas goed vergelijken als Delft, Eindhoven en wij inzetten op dezelfde ranglijsten. Het belang van de Shanghai Ranking, waarin jaarlijks de beste onderzoeksuniversiteiten worden gerangschikt, wil de rector overigens niet onderkennen. Het is zeker een interessante lijst, maar ik kijk liever naar de lijst met specialisaties die Shanghai apart hanteert. Op het gebied van chemie staat Twente hier bijvoorbeeld wel in de top honderd. International Octrooi aanvragen op je UT-vinding? Surf naar voor meer informatie over het octrooibeleid van de UT 6PAGE Empowering innovation & entrepreneurship KICK IN. De introductieperiode zit erop. Bijna 1100 nieuwe UT-studenten maakten de afgelopen week kennis met de campus, hun studie, met Enschede en een heel klein stukje Hengelo. In het onderdeel Bestorming van de Bastille (foto) van het bomvolle Kick In-programma kwamen de verse eerstejaars vooral zichzelf tegen. Terugblik Kick In: Pagina 8 en 9. Foto: Gijs van Ouwerkerk energievisie sluit aan op meerjarenafspraken universiteiten UT wil drastisch besparen op energie De UT wil in 2020 dertig procent energie besparen. Dat staat in de deze week gepresenteerde Energievisie die is opgesteld naar aanleiding van meerjarenafspraken van alle universiteiten om het energieverbruik terug te dringen. Een aantal projecten, zoals onderzoek naar een zuiniger zwembad en een eigen waterzuivering op de campus, loopt al. In december 2008 ondertekende de UT net als de andere Nederlandse universiteiten de Meerjaren Afspraak energie-efficiency 3 (MJA 3). Hierin spreken de instellingen af in 2020 dertig procent minder energie te gebruiken. Twintig procent moet rechtstreeks worden bezuinigd op het energieverbruik. De overige tien procent winst valt te halen uit het verduurzamen van de inkoop en het woon-werkverkeer van medewerkers. De Energievisie is opgesteld door John Susebeek (energiecoördinator FB) en Mariëlle Winkler (hoofd arbo en milieu) en vervolgens vastgesteld door het college van bestuur. Het energiebeleid steunt volgens de visie op drie pijlers. Dat zijn de stijgende prijs van grondstoffen, de wil om niet volledig afhankelijk te zijn van derden in de energievoorziening en het imago van de UT. Projecten voor energiebesparing dienen ook als marketinginstrument. Een duurzaam imago maakt de UT tot een interessante samenwerkingspartner en een aantrekkelijk universiteit voor studenten en nieuwe medewerkers, is de filosofie. Jongere generaties blijken volgens de visie sterk te hechten aan een duurzame werkomgeving. Het document noemt een aantal projecten dat in de nabije toekomst onderzocht wordt. Op de rol staan bijvoorbeeld een onderzoek naar absorptiekoeling, een onderzoek naar alternatieve koelwaterbronnen en warmtebronnen, en het gebruik van warmtebuffers. Een aantal projecten is al gestart, aldus energiecoördinator Susebeek. Zo zijn er initiatieven om het zwembad te verduurzamen. Nu nog wordt het bad verwarmd met aardgas, maar gekeken wordt of daar zonne-energie voor gebruikt kan worden. Ook kunnen de pompen wellicht worden geoptimaliseerd. Daarnaast loopt een haalbaarheidsstudie naar een duurzame waterkringloop. Gekeken wordt of de UT een rendabele eigen waterzuivering kan realiseren. De uitkomst hiervan volgt in november. Op de korte termijn wil Susebeek bovendien sterk inzetten op bewustwording en gedragsverandering. Met bewustzijnsacties, zoals de dag van de duurzaamheid in november, geven we als universiteit aan dat we bewust omgaan met energie. Daarnaast werken we aan een monitoringsysteem om het energieverbruik op verschillende locaties inzichtelijk te maken. Ik zag laatst bijvoorbeeld in Carré naast die mooie koffiehoeken ook nog eigen koffiemachines staan. Dat is niet wat we willen. NIEUW. De sport- en cultuurpagina s van UT-Nieuws zijn vanaf deze editie samengevoegd tot één. Uitslagen en agenda verhuizen naar de website. Op de achterpagina staat de nieuwe strip, Geert & Beert. Heb jij je al ingeschreven voor de scriptieprijs 2010? Schrijf je voor 1 oktober in op en maak kans op 1500,- Fietswerkplaats In studentencomplex de Box komt vanaf begin september een fietswerkplaats, De Versnelling geheten. Het is een particulier project dat onder meer geïnitieerd is door de Twentse Zorgcentra en de gemeente Enschede. Jongeren met een licht verstandelijke beperking verrichten de reparaties. De Versnelling zit ook al met een werkplaats in de stad. Studenten en medewerkers kunnen voor kleine reparaties en onderhoudsbeurten terecht bij de werkplaats. Ook worden er fietsonderdelen verkocht. De werkplaats is vijf dagen per week van half negen tot vijf uur open. Zo n zes tot acht jongeren sleutelen aan de fietsen en knappen en poetsen oude exemplaren op. Op deze manier werken ze aan een beter toekomstperspectief. Het is voor hen een opstap naar een baan, aldus Ten Doeschot. Ze leren op technisch vlak kleine reparaties uit te voeren en op sociaal gebied leren ze met elkaar om te gaan en hoe ze klanten te woord moeten staan.

2 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 2 Donderdag 26 augustus 2010 utnieuws marijke van hees: wethouder studentenzaken, economie, cultuur en innovatie Braindrain is een natuurlijk fenomeen Ze heeft een stevige band met Enschede. Niet alleen met de stad, waar ze sinds haar studie bestuurskunde woont, ook met de gemeentelijke organisatie waarin ze al heel wat jaren meeloopt. De afgelopen twaalf jaar was ze gemeenteraadslid voor de PvdA en sinds de verkiezingen van dit jaar is ze wethouder. Een niet voor de hand liggende stap, vindt Marijke van Hees (49) zelf. Maar wel eentje die past bij het nemen van je verantwoordelijkheid. Sandra Pool En ik vind het erg leuk, voegt ze er snel aan toe in haar kantoor op de tweede verdieping van het gemeentehuis. Het gebouw is al jaren lang haar werkplek. Toch wel gek dat je opeens zelf wethouder bent. Toen partijgenoot Eric Helder stopte, vroeg mijn partij of ik het stokje wilde overnemen. Ik voelde me verantwoordelijk. Dus ik zei ja. Van Hees is gepokt en gemazeld in de Enschedese politiek en in de gemeentelijke organisatie. Sinds 1986 werkt ze fulltime voor de gemeente. Grote projecten die ze deed waren onder meer het opzetten van een integraal jeugdbeleid en de reorganisatie van het wijkwelzijnswerk. Ook was ze betrokken bij de fusiepoging van Enschede en Hengelo tot dubbelstad. En vanaf 1998 ben ik gemeenteraadslid. Ervaring die nu goed van pas komt, aldus Van hees. De interesse in de lokale politiek ontstond tijdens haar studie bestuurskunde aan de UT. Midden jaren tachtig werd ze lid van de Partij van de Arbeid. Ik zocht een partij die een sociaal rechtvaardig model hanteerde en een stevige economie wilde realiseren. In de PvdA vond ik die twee ambities. In de jaren negentig kwam dat onder het motto sterk en sociaal heel duidelijk naar voren. De laatste jaren is het thema groen er bijgekomen. Bij bestuurskunde studeerde ze in 1990 af. Ik heb er van alles naast gedaan: ik was studentenassistent, lid van de toenmalige hogeschoolraad, ik kreeg drie kinderen en ik werkte dus bij de gemeente. Ze kijkt met plezier terug op haar studententijd. Ik vond het leven en wonen op de campus erg leuk. De studie is heel goed voor mij geweest. Het analytische onderzoek vormde een belangrijke basis voor de bestuurlijke rollen die ik heb vervuld. Als politicus heeft ze ook een goed gevoel bij de universiteit. Een kennisinstelling zoals de UT is ontzettend belangrijk voor de regio. Het creëert een gemêleerde samenleving. Ik moet er niet aan denken dat de UT er niet zou zijn. Die is ook de motor van economische ontwikkelingen. Ik heb de afgelopen tijd heel wat bedrijfspanden mogen openen. Die ondernemingen vestigen zich niet voor niks in Twente. De economische structuur kun je als lokale overheid helpen te versterken, zegt Van Hees. Dat kan door innovatie te stimuleren. Het Kennispark, waarin de gemeente participeert, is er een mooi voorbeeld van. Het was voor mij een verrassing dat de leus de ondernemende universiteit verdween. Een gemis. Het was een krachtig en onderscheidend profiel. Volgens de wethouder staat Wethouder Marijke van Hees: Onze verantwoordelijkheid is te zorgen voor een aantrekkelijk voorzieningenniveau voor studenten. Foto: Arjan Reef Twente absoluut op de kaart bij politiek Nederland. De regio krijgt zeker waardering van Economische Zaken. Er komt binnenkort een EZ-delegatie over de vloer. Dat is niet voor niets. Toch moeten we kritisch blijven, vervolgt Van Hees. Besturen is net als topsport. Degene die wint, krijgt waardering. In de sport wordt niet op elkaar afgegeven. Daar kunnen wij als bestuurders nog wat van leren. Wees nieuwsgierig, kijk bij elkaar af en kopieer wat bij je past. Enschede is een partnerstad van het Amerikaanse Palo Alto in Sillicon Valley. Daar staan ze niet stil. Clean tech is daar de nieuwe trend. Wat kunnen wij daar als gemeente mee en wat kunnen wij ervan leren? Naast economie, cultuur, innovatie en middelen heeft Van Hees studentenzaken in haar portefeuille. Het overleg met de Student Union bestaat natuurlijk al langer. We hebben het nu apart gelabeld. De gemeente speelt echter een bescheiden rol als het gaat om studentenzaken. Onze primaire verantwoordelijkheid is te zorgen voor een aantrekkelijk voorzieningenniveau voor studenten. Het wegtrekken van studenten richting de Randstad ziet de wethouder als een gegeven. Wij leiden nog steeds meer mensen op dan dat er hier banen zijn. Ik vind het raar om te denken dat de zogeheten braindrain niet goed is. Soms moet je je verplaatsen. Dat is een natuurlijk proces. Onafhankelijk weekblad voor personeel en studenten van de Universiteit Twente jaargang 47. Verschijnt donderdag op de campus; vrijdag/zaterdag buiten de UT. Oplage: exemplaren. Redactie-adres: Vrijhof kamers 315, 316, 317, 328, 319. Postadres: Postbus 217, 7500 AE Enschede. Telefoon: ( ) 2029 zie verder onder redactie. Fax: ( ) redactie: Internet: of via de homepage van de UT. Redactie: Bert Groenman (hoofdredacteur, 2030) Menno van Duuren (2028) Paul de Kuyper (4084) Maaike Platvoet (3815) Sandra Pool (2936) Office-management: Brigitte Boogaard (2029) Vaste medewerkers: Cariene van Aart, Marcella van den Berg, Giels Brouwer, Nynke Dirven, Henriëtte van Dorp, Robbin Engels, Latifa van Heerde, Joris van Hoof, Hans van de Kolk, Catherine Ann Lombard, Willem Pieterson en Bauke Vermaas. Automatisering/internet: Martijn Baars, Ivar Engel, Christina Höfer, Foto's: Arjan Reef en Gijs van Ouwerkerk, Redactieraad: prof.dr. E.R. Seydel (vz). Advertenties: Bureau Van Vliet BV, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, Tel Site: Advertentietarieven op aan vraag. HOP: UT Nieuws is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP). Adreswijzigingen: Abonnees (ook studenten) dienen deze schriftelijk door te geven aan de redactie UT-Nieuws Postbus 217, 7500 AE Enschede of per Stage of buitenlands studieverblijf: studenten die op stage gaan of in het buitenland gaan studeren kunnen UT-Nieuws op schriftelijk verzoek opgestuurd krijgen. Wie prijs stelt op deze (gratis) service zendt een adreswijziging naar de redactie o.v.v. faculteit, stagelocatie en periode (zo nauwkeurig mogelijk). Kopij: Bestemd voor de Infomededelingenrubriek dient per maandag voor uur in het bezit te zijn van de redactie UT-Nieuws. Abonnementen: Jaarabonnement: 44 euro. Abonnementen schriftelijk aan te vragen met vermelding van naam, adres, postcode, plaats en telefoonnummer. Abonnementen kunnen wekelijks ingaan. Betaling via factuur. Het jaarabonnement wordt automatisch verlengd, tenzij men minimaal 1 maand voor afloop van de abonnementsperiode schriftelijk opzegt. Technische vervaardiging: Wegener SpeciaalMedia Bezorging Campus: Motorsportgroep UT, coördinator Stefan Dams, tel Copyright UT-Nieuws: Auteursrecht voorbehouden. Het is verboden zonder toestemming van de hoofdredacteur artikelen schema's foto's of illustraties geheel of gedeeltelijk over te nemen en/of openbaar te maken in enigerlei vorm of wijze. Naam: Hendrik Müller (23) Studie: Psychologie, tweedejaars Op weg naar: Huis, aan de Witbreuksweg Ik heb net mijn rooster opgehaald voor het nieuwe studiejaar. Ben wel blij dat ik pas woensdag college heb. Nee, niet maandag al, gelukkig niet. Ik doe rustig aan hoor, vertelt Hendrik met Duitse tongval. Van de Kick-In heb ik helemaal niets meegepikt. Dat is niet echt iets voor mij, de meesten zijn allemaal jonger. Maar er komt toch nog een slotfeestje op de campus? Daar ga ik wel heen. Mijn studiegenoten zal ik dit jaar niet zoveel zien, er zijn weinig colleges. Het wordt een eenzame job, veel dikke boeken lezen. Vind ik eigenlijk wel mooi. Ik heb eerder al twee jaar wiskunde gestudeerd in Aken, maar dat was niet zo succesvol. Misschien was ik te jong, misschien heb ik niet hard genoeg gewerkt. Psychologie is een heel andere manier van studeren. Ik hoef alleen maar boeken te lezen en te onthouden wat er in staat. Wiskunde is meer brains en hardcore leren. Deze studie is eerder veel dan moeilijk. De afgelopen weken heb ik weinig gedaan. Beetje chillen, relaxen, tv-kijken. En mijn vriendin uit Aken is er. Volgende week denk ik wel weer aan mijn studie. In de vakantie moet je juist alles doen wat in studietijd niet kan. Ik denk dat ik straks lekker op de bank ga hangen. Waar gaat dat heen...? Foto: Arjan Reef

3 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 3 Donderdag 26 augustus 2010 DIRECTEUR. Mirjam Spit (50) is per 1 oktober aangesteld als nieuwe PA&O-directeur. Zij is nu nog werkzaam als senior director human resources bij de Philips tak Consumer Lifestyle. Daarvoor had Spit diverse andere HRMfuncties bij Philips. Zij studeerde orthopedagogiek in Groningen. Donderdag 2 september, tijdens de opening van de nieuwe PA&Owerkvloer in de Spiegel, komt Spit kennismaken. De nieuwbouw van het O&O-centrum nadert zijn voltooiing. Daarmee eindigt de serie grote bouwprojecten ten behoeve van het onderwijs en onderzoek. Het accent wordt nu verschoven naar de herontwikkelplannen van de gebouwen Hogekamp en Langezijds, die binnenkort van start gaan. Maaike Platvoet Gebouw de Hogekamp moet voor 1 november leeg zijn, zegt collegelid Kees van Ast. Volgende week verhuist de dienst PA&O, die daar tijdelijk zit, terug naar de Spiegel, waar op de vijfde verdieping een moderne kantoortuin is ingericht. In de kelder van de Hogekamp is dan alleen nog het Nederlands Centrum voor Laser Research gevestigd en een vakgroep die binnenkort naar Carré verhuist. Het college van bestuur bekijkt op dit moment de voorstellen van drie projectontwikkelaars voor de Hogekamp. Hotel Drienerburght krijgt er een plek en ook komen er naar alle waarschijnlijkheid gastenverblijven voor buitenlandse studenten en docenten. Daarnaast is ruimte gereserveerd voor de herontwikkeling van de (oude) cleanroom, de High Tech Factory van Mesa+. We moeten nu bekijken welk herontwikkelingsplan het meest aantrekkelijk is, aldus Van Ast. Daarbij spelen betaalbare huurprijzen een belangrijke rol. Aan het einde van dit jaar moet een Webspace nodig? Gratis Windows Server 2008 web hosting en.nl domeinnaam Ga naar: Centrum klaar, accent op Langezijds en Hogekamp De vakbonden grijpen de opening van het academisch jaar op 6 september aan om actie te voeren voor een nieuwe cao voor universitair personeel. Voor de zomer liepen de onderhandelingen vast omdat de universiteiten geen toezeggingen wilden doen over koopkrachtbehoud en werkzekerheid. De bonden hebben daarna het overleg opgeschort. beslissing zijn genomen, daarna kan het strippen en de herbouw van Hogekamp van start gaan. Slopen van de Hogekamp is geen optie, zegt Van Ast. We proberen om bestaande gebouwen een nieuwe functie te geven. De interne constructie van de Hogekamp is uitstekend, het zou jammer zijn om dat te slopen. Net als de Hogekamp staat inmiddels ook gebouw Langezijds vrijwel leeg. Eind dit jaar zal een begin worden gemaakt met het strippen. Daarna zal het pand binnen een tijdsbestek van anderhalf jaar verbouwd worden tot The Gallery, centrum voor innovatie en kennisintensief ondernemerschap. Bedrijven die nu al in de Corridor zitten aan de Hengelosestraat verhuizen dan naar hun nieuwe stek. Daar zit ook het Centre for Medical Imaging bij. Van Ast: Met projectontwikkelaar Kondor Wessel is de UT nu cao-onderhandelingen opgeschort Acties bij jaaropening In alle universiteitssteden zullen bij de opening van het academisch jaar publicitaire acties gevoerd worden. In Enschede delen leden van het OPUT (Overlegorgaan Personeelszaken UT) verkleed als hoogleraren flyers uit met uitleg over de noodzaak van een nieuwe cao. OPUTvoorzitter Rob Klapwijk roept alle medewerkers op naar de jaaropening te komen, zodat het werk die middag stil ligt. Komende week zal het OPUT daarom al flyeren in de gebouwen. De huidige cao liep af in maart 2010 en is automatisch met een jaar verlengd. Is er voor die tijd geen akkoord, dan zitten de universiteiten zonder cao. De vakbonden willen pas weer om tafel als de universiteiten toezeggingen doen over in vergaand overleg over hoe de oostkant en het midden van het gebouw aangepakt moet worden. Eind van dit jaar kan Langezijds gestript worden, in het voorjaar van 2012 kunnen de eerste bedrijven er hun intrek nemen. De sloop van het viaduct dit najaar zal volgens Van Ast nog niet direct consequenties hebben voor de infrastructuur van de campus. De ingang bij Charlie blijft in elk geval toegankelijk. Dat moet ook wel in verband met feesten en andere evenementen. Dat is al voor een deel met de gemeente afgestemd. In de loop van 2011 vinden wel aanpassingen plaats bij de entree van de campus. Zo verhuist Checkpoint Charlie, de lodge van de bewakingsdienst, naar het Paviljoen. Gebouw Hogekamp, dat per 1 november geheel ontruimd zal zijn. Foto: UT-Nieuws behoud van koopkracht en werkzekerheid. Tot die tijd is ook het lokaal overleg tussen OPUT en CvB opgeschort. Dit kan een drukmiddel worden omdat er volgende maand een reorganisatieplan komt voor de communicatiekolom. De universiteitsraad zal daar volgens Klapwijk pas mee instemmen als het is afgestemd met de bonden. Internationale track bedrijfskunde succes De nieuwe internationale variant van bedrijfskunde, International Business Administration (IBA), die dit studiejaar van start gaat is een groter succes dan verwacht. Geschat wordt dat er maandag op de eerste collegedag tussen de 120 en 150 eerstejaars in de bankjes voor de Engelstalige bacheloropleiding zitten. Dit is niet ten koste gegaan van de reguliere studie bedrijfskunde. De openingshandeling van het nieuwe NanoLab op vrijdag 5 november wordt naar het zich laat aanzien verricht door Willem-Alexander. De kroonprins treedt daarmee in de voetsporen van zijn vader Prins Claus die in december 1990 Mesa Twente opende, de voorloper van nano-instituut Mesa+. De formele opening voor genodigden vindt s middags plaats in de Waaier. De teller van het aantal aanmeldingen staat op 168, maar omdat er nog maar 120 motivatiebrieven noodzakelijk voor toelating binnen zijn, rekent opleidingsdirecteur bedrijfskunde Petra de Weerd op 120 tot 150 eerstejaars. Ruim de helft hiervan komt uit Duitsland, twintig uit de rest van de wereld en de rest uit Nederland. Het is de bedoeling dat die verhoudingen in de toekomst op een derde Duitsland, een derde Nederland en een derde van elders komen te liggen. Gerekend was op maximaal honderd nieuwe studenten. De Weerd ziet de massale toestroom als een uitdaging. Ik zal het niet bagatelliseren, het wordt voor ons een zware opgave. We willen ook per se de Nederlandstalige variant in stand houden. We moeten dus een dubbele opleiding aanbieden. Ik geef zelf twee extra vakken en in de ondersteuning zal het zwaar worden. Ik hoop op de medewerking van iedereen. Maar het feit dat het een succes is, geeft vleugels. Behalve door de Engelstaligheid onderscheidt IBA zich van de reguliere bachelor bedrijfskunde door het vak Business English & Communication Skills, het opzetten van een bedrijvennetwerk, de verplichting in het derde jaar een periode in het buitenland te studeren en het aanbod van specialisaties in het tweede studiejaar. Dat laatste speelt in op de verwachting dat steeds meer studenten na hun bachelor zullen gaan werken in plaats van er een master aan vast te knopen. Het succes van de opleiding gaat volgens De Weerd niet ten koste van de reguliere studie bedrijfskunde. Ook die groeit namelijk. Wel hebben zich dit jaar zo n veertig procent minder studenten aangemeld voor technische bedrijfskunde, maar de opleidingscoördinator van die studie, Bernadette Pol, denkt niet dat dat te maken heeft met het succes aan IBA. Die daling geldt voor alle TBKopleidingen in Nederland, sterker voor vrijwel alle technische opleidingen. We vermoeden dat het komt door de nieuwe vwo-profielen. Vroeger gaven N&G en N&T toegang tot TBK, nu alleen nog N&T. Paul de Kuyper Educatieve minor van start De nieuwe educatieve minor Leren Lesgeven gaat dit jaar op de UT van start met 34 studenten. De invoering van de educatieve minor is één van de initiatieven van het ministerie van Onderwijs om het lerarentekort op scholen aan te pakken. Bachelorstudenten kunnen hiermee een halfjarige opleiding volgen, waarna ze voor klas kunnen staan in de onderbouw van de havo en vwo en op de theoretische leerweg van het vmbo. Alle Nederlandse universiteiten bieden dit collegejaar de educatieve minor aan. Op de UT verzorgt ELAN, het instituut voor de lerarenopleiding, de minor. Van de zes maanden dat de opleiding duurt, staan de studenten er ongeveer drie voor de klas op scholen in de regio. Naast natuurkunde en wiskunde, bestaat het programma uit vakken als onderwijskunde, pedagogiek en vakdidactiek. Kroonprins opent nieuw nanogebouw s Avonds is er een feest in de binnenstad van Enschede. In eerste instantie stond de officiële ingebruikneming van NanoLab gepland op 13 september en zou oud-minister Plasterk komen, maar omdat het kabinet viel kon dat niet doorgaan. Prins Claus opende in december 1990 het toenmalige Mesa Twente. Foto: archief UT-Nieuws.

4 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente 4 Donderdag 26 augustus 2010 elektrotechniek-doegroep annie bestaat twintig jaar Annie, moeder van veel eerstejaars De kersverse eerstejaars studenten elektrotechniek van doegroep Annie 20 zullen het waarschijnlijk niet eens weten, maar aan hun clubje kleeft een bijzondere geschiedenis. In 1991 richtte student Hans-Elias de Bree een doegroep op, vernoemd naar zijn moeder. Zij sponsorde de studenten met een t-shirt, voorzien van haar eigen portret als Grolschmeisje en betaalde een paar biertjes voor de lichting van Sindsdien is er elk jaar een doegroep met de naam Annie. Maaike platvoet Annie zelf, officieel Annie Hilgenga, is blij verrast met een belletje vanaf het campusterrein: Het is inderdaad mijn zoon die dit bedacht heeft, vertelt ze over de geschiedenis van de doegroep. Er was geen geld, en mij werd gevraagd of ik niet een paar shirtjes wilde sponsoren. Dat wilde ik wel. Ik ben daarna nog een paar keer op bezoek geweest tijdens de introductieperiode bij de nieuwe doegroep Annie. Heel leuk was dat. Haar zoon, Hans-Elias de Bree, is inmiddels al lang geen student meer. Al tijdens zijn promotie aan de UT, midden jaren negentig, startte hij het bedrijf Microflown, vernoemd naar de akoestische deeltjessnelheids-sensor die hij samen met enkele medestudenten ontwikkelde. Microflown bestaat nog steeds in Zevenaar, en heeft zo n twintig man in dienst. Hans-Elias de Bree is technisch directeur. De Bree heeft zelf bijzondere herinneringen aan de introducties op de UT. De eerste doegroep die ik leidde in 1990 noemde ik Timmer je kan het, om de aandelen van Philips in de lift te krijgen (Jan Timmer was destijds de grote baas van het concern, red.). Ook heb ik tijdens die eerste Hobbykoks gezocht De redactie van het UT-Nieuws is op zoek naar hobbykoks of andere eetfanaten die wekelijks een recept willen leveren. Dit ter vervanging van de huidige kookrubriek Voor spek & bonen, die de afgelopen twee jaar smakelijk is gevuld door UT-medewerkers Joris van Hoof en Willem Pieterson. Zij gaan er een jaartje tussenuit. Ben je medewerker of student, is koken je passie en heb je een reeks (studentvriendelijke) recepten in de aanbieding, meld je dan bij de redactie via of introductie mijn vrouw ontmoet, met wie ik nu dus al twintig jaar samen ben. En in 1991 ontstond Annie. Hans-Elias weet nog goed dat zijn moeder op een gegeven moment langs kwam om voor de studenten een biertje te betalen. Toen vroegen ze aan mijn moeder of zij ook een biertje wilde. Vervolgens had ze achttien bier voor haar neus staan. De Bree weet dat het grote Annie-verhaal jarenlang rondging en werd verteld tijdens de introductie. Maar ik denk niet dat de huidige generatie er nog veel van weet. Ook de echte Annie hield na een paar jaar op met haar bezoekjes aan de nieuwe eerstejaars. Toch is het grappig dat zo af en toe nog wat opduikt. Zo studeerde mijn schoonzus in Delft en een docent van haar had ook ooit in de doegroep Annie gezeten. Dat is toch wel heel bijzonder. ANTRAX. Onderzoekers van instituut mesa+ hebben een sensor ontwikkeld die antrax, bekend van de zogenaamde poederbrieven, kan opsporen. De sensor is gevoeliger en efficiënter dan bestaande detectiemethoden. De antraxsporen kunnen worden aangetoond bij een concentratie die duizend keer lager is dan de gevaarlijke dosis. De sensor is gevoelig voor het in antrax voorkomende zuur dipolinic acid. Met behulp van ultraviolet licht kan de concentratie van dat zuur worden bepaald. De onderzoekers willen de sensor verwerken in een lab-on-a-chip. Hans-Elias de Bree ontmoette in 91 zijn huidige vrouw Inez, die op deze foto is gehuld in het speciale t-shirt met moeder Annie achterop. Inzetje: moeder Annie zelf. Revalidatierobot De Universiteit Twente heeft samen met het onderzoekscentrum Roessingh Research and Development en Baat Medical Engineering uit Hengelo een revalidatierobot ontwikkeld die gebruikt kan worden bij de behandeling van patiënten met een hersenbloeding. De robot wordt bij zeven revalidatiecentra geplaatst en in de behandeling ingevoerd. Jaarlijks krijgen ruim veertigduizend mensen een beroerte. Ruim de helft hiervan houdt daarna een beperkte armfunctie over. Optimaal herstel kan bereikt worden door doelgerichte oefeningen. Hiervoor heeft de UT samen met RRD en Baat Medical Engineering een robotische arm ontwikkeld die het gewicht van de arm kan compenseren. De revalidatierobot wordt inmiddels op de markt gebracht door het Zwitserse bedrijf Hocoma. FOM-PRIJS. Mesa+hoogleraar Fred Bijkerk heeft van de Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) de Valorisatieprijs 2010 gekregen. Hij ontvangt deze prijs ter waarde van 250 duizend euro voor zijn werk op het gebied van multilaag-optiek voor licht met een korte golflengte, zoals extreem ultraviolet (EUV) licht. SENSOREN. De CTITvakgroep stochastische systeem- en signaaltheorie gaat onderzoeken hoe je meer en betere informatie kunt halen uit sensornetwerken. Het gaat onder andere om toepassingen voor de beveiliging van luchthavens en het monitoren van gevaarlijke stoffen. Er zijn nieuwe geavanceerde technieken nodig voor de dataverwerking van die netwerken. De UT werkt in het onderzoeksproject, dat de naam MC Impulse draagt, samen met enkele buitenlandse universiteiten en de bedrijven Thales, Saab, Rinicom en spin-off Xsens. Mijn job Naam: Corinne Holtkamp-Kleine (48) Functie: Arbo-coördinator en hoofd bedijfshulpverlening Locatie: kamer 303 in de Vrijhof Corinne Holtkamp-Kleine (48) Foto: Gijs van Ouwerkerk In de arbowet staan regels om de gezondheid, veiligheid en het welzijn van werknemers te garanderen. Het is een ontzettend breed werkterrein. Als iemand pijn heeft, kom ik langs. Ik inspecteer. Vraag wat er is en kijk hoe de werkomstandigheden zijn. Is het iets ergonomisch of moet ik de persoon in kwestie doorverwijzen? We hebben hier fysiotherapeuten, arboartsen en psychologen in huis. Arbotechnisch ben ik verantwoordelijk voor de diensten Student & Onderwijs, Bibliotheek & Archief en de Student Union. De gebouwen die onder mij vallen zijn de Vrijhof, de Bastille en de Pakkerij in de stad. Ook voor de gebouwen geldt dat je de risico s op de werkvloer wilt wegnemen. Er blijven echter altijd restrisico s over. Daarvoor is de bedrijfshulpverlening. Die wordt verleend tijdens ongewenste situaties. Denk aan een hartaanval, een beroerte of een bommelding. In de Vrijhof hebben we een team van twaalf man. Dat moet ook wel. Het is een allesbehalve simpel gebouw. We hebben hier te maken met bezoekers die je niet kent, er zijn studieplekken, kantoren, studio s. Kortom, een heel gemêleerd pand dat onverwachte risico s met zich mee kan brengen. De BHV ers werken volgens een heel strak protocol. Haast militaristisch. Onze technische kennis en praktische vaardigheden scherpen we eens per maand aan tijdens een twee uur durende bijeenkomst. De zorg voor de mens is mijn grootste drijfveer. Ik vind het fijn als ik mensen weer op het juiste spoor kan helpen. Ik ben heel tevreden met de combinatie tussen fysieke en mentale hulp. Dat vind ik terug in deze baan van 28 uur. Daarnaast run ik mijn eigen bedrijfscounseling praktijk.

5 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 5 Donderdag 26 augustus 2010 leo van dongen hoogleraar maintenance engineering Onderhoud is weer hot S Twee collegeblokken voor slechts 2,95 alleen bij boekhandel Broekhuis Campusboekhandel Actie geldig zolang de voorraad strekt Bestel je studieboeken online via Campusboekhandel Leo van Dongen: Wat voor treinen geldt, gaat ook op voor elektriciteitscentrales, schepen en infrastructuur. Alle grote kapitaalgoederen hebben te maken met dagelijks onderhoud, kortetermijnonderhoud en grote stops. Foto: Arjan Reef In het onderhoud van grote kapitaalgoederen zoals treinen, elektriciteitscentrales en bruggen gaat jaarlijks achttien miljard euro om. Zo n 150 duizend mensen verdienen er hun brood mee. Bij die cijfers lijkt het logisch dat deze zomer de CTW-leerstoel Maintenance Engineering van start ging. Paul de Kuyper Vijftien jaar geleden was onderhoud echter nog helemaal geen hot topic, aldus de nieuwe deeltijdhoogleraar Leo van Dongen. De komende jaren zal het bewustzijn over de onderhoudbaarheid van kapitaalgoederen alleen maar toenemen. Van Dongen werd per 1 juli benoemd voor een dag in de week en neemt een schat aan ervaring mee. Hij werkt al meer dan een kwart eeuw bij de NS en sinds 2003 zit hij in de directie van NedTrain, het onderhoudsbedrijf van de Nederlandse Spoorwegen. Van Dongen studeerde in Eindhoven en verdedigde daar ook zijn proefschrift. Hoe komt het dat onderhoud niet op de agenda stond de afgelopen jaren? Het kortetermijndenken overheerste. Men keek bij investeringen slechts naar functionaliteit en aandeelhoudersbelangen, maar onderhoud en techniek stonden in de schaduw. Die trend liep gelijk met de privatisering en opsplitsing van veel bedrijven. Sinds 2005 groeit de aandacht voor maintenance weer. Wat is het belang van deze leerstoel? Grote kapitaalgoederen hebben vaak een levensduur van dertig jaar. Laat ik een trein als voorbeeld nemen. Die kost bij aanschaf twee miljoen euro per rijtuig. Over zijn hele leven betaal je nog eens drie miljoen aan onderhoud en een miljoen voor tussentijdse revisies. Je investeert dus twee miljoen aan de voorkant, maar raakt aan de achterkant ook vier miljoen kwijt. Je moet al bij de ontwikkeling van kapitaalgoederen meedenken over manieren om de onderhoudbaarheid te vergroten. Deze leerstoel gaat onderzoeken hoe de levenscyclus van kapitaalgoederen kan worden verbeterd. Je neemt veel ervaring mee vanuit NedTrain. Gaat de leerstoel vooral over het onderhoud aan treinen? Ik pak het werk nadrukkelijk breder op, want de parallellen zijn saillant. Wat voor treinen geldt, gaat namelijk ook op voor elektriciteitscentrales, schepen en infrastructuur. Alle grote kapitaalgoederen hebben te maken met dagelijks onderhoud, kortetermijnonderhoud en grote stops. Een onderzoeksopdracht kan zijn: vergelijken hoe allerlei kapitaalgoederen onderhoudstechnisch in elkaar steken. Hoe verhouden de kosten van die installaties zich tot de levensduur? Welke projecten lopen er al? De leerstoel is nieuw, ik moet die nog vormgeven. Eerst ga ik aan de slag met promovendi en vervolgens kijken we wat we in het mastercurriculum kunnen opnemen. Masterstudent Arno Kok onderzoekt bijvoorbeeld hoe bij de renovatie van dubbeldekkertreinen duurzame technieken kunnen worden toegepast. Hoe zal het vakgebied zich de komende jaren ontwikkelen? Het bewustzijn van het belang van onderhoud neemt nog steeds toe. Op voorhand goedkoop kopen, breekt je later op. Maintenance engineering wordt belangrijker en het vakgebied zal dus groeien. nieuw op deut? De Student Union helpt je op weg! De Student Union wenst jou een uitdagende tijd naast je studie. Daarom bieden wij jou verschillende producten, trainingen en faciliteiten. Bovendien kun je op onze website veel informatie vinden over activiteiten, voorzieningen en allerlei kortingen! Check onze Wegwijzer-UT voor handige tips en adressen Regel bij ons je Xtra-card om goedkoop te sporten en mee te doen aan culturele activiteiten Bekijk onze online evenementenkalender voor alle studentenactiviteiten Vind een leuke bijbaan of bestuursfunctie via onze online vacaturebank Haal al je studiemateriaal of UT-kleding in de UnionShop Laat je door ons ondersteunen bij het opzetten van een bedrijf of een activiteit De clubs beginnen hier om twee uur 's nachts advertentie1.indd 1 8/17/ :51:56 Waar zit je ergens? In Barcelona, Spanje. Wat doe je daar precies? Voor mijn afstudeeropdracht werk ik negen maanden bij het instituut ICFO in een onderzoeksgroep die zich bezighoudt met nano optica. Bij optica denk je vaak aan lenzen en lasers maar ik kijk naar optica op heel kleine schaal, kleiner dan de dikte van een mensenhaar. Ik onderzoek hoe licht zich gedraagt als je het richt op één enkele molecuul. Waarom heb je gekozen voor afstuderen in Barcelona? Ik heb hier stage gelopen en dat beviel zo goed dat ik graag terug wilde. Het instituut is erg ambitieus. Ik had het gevoel: hier gebeurt echt iets. Bovendien had ik het na vijf jaar studeren in Enschede wel gezien, ik wilde echt iets anders gaan doen. En, hoe bevalt het? Ik vermaak me hier uitstekend. Ik werk hier met veel internationale mensen uit Frankrijk, Duitsland en Latijns-Amerika. We zitten allemaal een beetje in hetzelfde schuitje en ondernemen vaak leuke dingen. De stad Barcelona is fantastisch. Je hebt hier zee, bergen en goed weer. Overal zijn restaurantjes en er is van alles te doen op het gebied van cultuur. Waar moest je het meest aan wennen? Toen ik hier kwam was het winter. In principe is de winter hier niet zo heel koud maar het probleem is dat de huizen hier niet goed geïsoleerd zijn en geen centrale verwarming hebben. Barcelona is erg Noord-Europees dus er zijn weinig culturele verschillen. Spreek je al wat Spaans? Dat valt tegen. Op werk is Engels de voertaal, er werken weinig Spanjaarden. Ik heb wel aan zelfstudie gedaan. Elke dag leerde ik een rijtje woorden of zinnen, maar dat gaat niet snel. Ik doe wel mee aan Intercambio, een taaluitwisselingsproject, met een Spaans meisje dat Nederlands wil leren. Helaas gaan we vaak al snel over op Engels. Hoe woon je daar? Ik woon met een huisgenoot in een oud huis met hoge plafonds en een mozaïeken vloer. De wijk bestaat uit blokken met huizen, sommigen kijken uit op een schacht en krijgen nauwelijks daglicht. Gelukkig zit ik aan de buitenkant van zo n blok en heb ik een balkonnetje. Hoe breng je je vrije tijd door? Door de week kijk ik vaak een film of ik doe niets. In het weekend ga ik uit eten en daarna naar een bar of club. Mensen beginnen hier pas rond tienen met eten. Daardoor beginnen de clubs ook erg laat, pas tegen twee of drie uur s nachts. Is het een aanrader, afstuderen in Barcelona? Ja zeker, ik kan het iedereen aanraden. Waar je wel op moet letten is of het instituut waar je heen gaat op een Europese manier werkt, dan heb je een geweldige tijd. Koen Thuijs (25) Student Natuurkunde Barcelona, Spanje 1 januari-1 oktober 2010 Latifa van Heerde Bellen met het buitenland Tips voor deze rubriek?

6 Thursday 26 August 2010 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente International page Coordinator: Robbin Engels/UT-Nieuws Contributors: Catherine Ann Lombard and Gijs van Ouwerkerk For comments and suggestions, For previous editions, see: New program trains Indonesians Two UT professors recently joined forces to offer training on environmental assessment for spatial planning. This August, twenty Papuan academics spent three weeks of intensive training at the ITC. The group of academics and professors traveled to Indonesia on 22 August to continue the training program for two weeks. Drs. Joan Looijen and Dr. Karen Buchanan welcomed faculty members from the State University of Papua (UNIPA) to a tailor-made program on Environmental Impact and Risk Assessment (EIRA). Most of the students are already professionals working in natural resource management. Looijen is an ecologist specializing in Environmental Impact Assessment (EIA) and Strategic Environmental Assessment (SEA) and has taught at the ITC since I m almost part of the furniture, she said. And it s great that Karen is back. Buchanan joined the Twente Centre for Studies in Technology and Sustainable Development (CSTM) at the UT in December last year. She and Looijen also worked together when Buchanan was a lecturer at the ITC from 1999 to Our main purpose in providing this training is to teach good environmental assessment procedures, including risk management, said Buchanan. We provide the students with methods, tools, and techniques available in the Netherlands and other European countries. We then have the students apply this acquired knowledge directly to their own experiences and area of expertise. While at the ITC, students took field trips once a week. They visited areas related to SEA for the Space for the River Plan and the Netherlands Commission on Environmental Assessment (NCEA) in Utrecht. Locally, they also paid a visit to the Twente Airport area to assess different scenarios for the regional airfield. We Professors Looijen, left and Buchanan hope to develop a 12-month intensive master s program for international professionals in Environmental Assessment for Spatial Planning. Photo: Gijs van Ouwerkerk arranged these trips so students could meet professionals and ask practical questions, said Buchanan, but also so they could experience other parts of the Netherlands. For some, this is their first trip to Europe. Saraswati Prabawardani, from the UNIPA Department of Agriculture was impressed with their visit to NCEA. They were so responsible, transparent, and independent when assessing the environment and the concerns of the local community. We could improve at home in this area, she said. This program has a nice balance, said Vera Sabariah from the Department of Fisheries. We have an opportunity to understand factual cases and software models, visit local sites, and still have time left over to visit museums. The program has been more than I expected, said Yubelince Runtuboi from the Department of Forest Management. I am very much impressed with the approach to environmental assessment in the Netherlands. The training program not only unites the Natural Resources Department of the ITC with CSTM in the School of Management and Governance, but also brings in their respective Indonesian partners, including the State University of Indonesia, Gadjah Mada University, Unpad, and now UNIPA. All 20 participants, as well as Looijen and Buchanan, left on August 22 to continue the training at the UNIPA campus based in Manokwari for another two weeks. We are hopefully providing these academics with a set of tools and a very practical outcome, said Buchanan. Looijen was thrilled to be traveling to Papua as she was born there in 1954 and will be returning for the first time since she was six years old. It s very exciting, she said. I will return to my roots. I ve been asking my parents about where we were living and tried to plot their directions on a map. Hopefully, I will find where I grew up. This isn t the first time that Looijen and Buchanan have collaborated. Last April they co-designed and taught a training program on SEA and spatial planning to 18 participants from the Indonesian Ministry of Home Affairs. One afternoon was spent bicycling to the Lonneker windmill. With all Academics from UNIPA in Indonesia found their training program balanced, rewarding, practical, and thought provoking. Photo: Gijs van Ouwerkerk We must change our thinking, or we ll lose everything. the preparation, you d think we were going to the North Pole! laughed Buchanan. It was a lovely experience and the students felt that they were really in the Netherlands once they rode their bicycles. The participants in April were mostly from Java and other western provinces. This is the first time participants from Papua are attending our EIRA course, said Looijen. Papua is the largest province of Indonesia comprising most of the western half of the island shared with Papua New Guinea. Ecologically, Papua is mostly a tropical rainforest with vast biodiversity. Not only does it have the tallest tropical trees, but also the world s longest lizards (Papua monitor lizard) and the world s largest butterflies. Risk assessment of natural resources is essential in this region as ecological threats include logging-induced deforestation, forest conversion for oil palm plantations, the extraction of gold and other minerals, and water pollution from oil and mining operations. Papua s ancient rain forests have recently come under an even greater threat of deforestation after the Chinese government placed an order of $1 billion or 800,000 cubic meters of the threatened rainforest timbers, used in buildings for the 2008 Summer Olympics. We need to figure out how to translate this knowledge into the reality we face at home, said Alexander Yaku, Entomolgist from the Department of Plant Protection. Most of the time our concern is how to feed people. People can look at conservation when their stomachs are full. If you criticize a big company, they will try to buy your silence with a high-paying job. It s a challenge to apply this knowledge to our situation. Yes, agreed Runtuboi. We must change our thinking. We must start with ourselves. Our families. We must change, or we ll lose everything. With the help of international attention and pressure, there is hope, smiled Yaku. Recently, the Indonesian government passed a stricter environmental law. So things are slowly changing for the better. But much remains to be done. The program s goal is to have participants become capable trainers in the field so they can enhance education in their universities and local government. We were informed that our April training program was hugely successful, said Buchanan. Many of those participants are already providing workshops in Indonesia. Looijen is Dutch and received her degrees in ecology and ethnology at Groningen University. Specializing in EIA, SEA and the application of spatial decision support tools, Looijen has 25 years experience in international training and consulting. She has designed and taught more than 50 courses throughout Asia and Africa on natural resource management, remote sensing, GIS and spatial multi-criteria evaluation in a regional and spatial planning context. Since 2009, Looijen has been involved in hazard- and risk-based environmental assessments for natural-disaster risk reduction in Georgia. Working with professionals from all over the world is one of the major advantages of being at the ITC, she said. A true ecologist, she rides her bicycle to work every day. Buchanan, 41, is British and lived, studied and worked in places as diverse as Cincinnati, Oxford, Zurich and Exeter, before first coming to Enschede in The Netherlands has consistently provided me with opportunities that I wouldn t have had anywhere else in Europe, she said. As a chartered spatial planner, Buchanan worked for a wide range of international organizations and institutes on environmental planning and management projects. Her research area is the political ecology of development planning where she specializes in socio-ecological conflicts between extractive industries and biodiversity conservation. As someone who teaches environmental assessment, Buchanan had much to say about the BP oil leak in the Gulf of Mexico. I am shocked at just how much damage has happened in such a short time. It s absolutely heartbreaking. Clearly risk management was lacking. This tragic event only highlights how proper procedures need to be followed and corners cannot be cut. It also shows the failings of the regulating bodies, the need to react quickly and effectively, and the government s responsibility. When asked who was ultimately responsible, she responded, Of course, the oil companies and their sub-contractors. But there is also a collective responsibility. We all live in an oil-driven society. We all consume petroleum-based products and use non-renewable energy sources as we travel around the world. Collective responsibility seems to be key for both Looijen and Buchanan in the development of their training programs. We hope to bridge the two faculties, said Buchanan, and link the two campuses. This is our way of making the most out of the ITC joining the UT. Catherine Ann Lombard What is Environmental Assessment? The central goal of environmental assessment is to ensure that environmental, social and economic information is incorporated in sound and well-balanced decision making. Environmental assessment is on two levels. For individual projects, it can be used for building of a new dam or motorway and for strategic decisions, such as in the case of urban spatial planning. The process involves analyzing the likely effects and impact of decisions, organizing public participation, developing and comparing alternatives, reporting on the public s comments and alternatives, taking the report into account when making a final decision, and informing the public about that decision. Key aspects concerning this process are the quality of information, the transparency of the process, and stakeholder participation. cricket match benefits flood victims Quick response raises 2500 for Pakistan Triggered by monsoon season, Pakistan experienced its worst flood in 80 years in late July. The local Pakistan Students Association (PSA) has already raised 2500 to support relief efforts for the 20 million affected flood victims and survivors of last month's disaster. 'Enough aid is not reaching our country,' said PSA President Hammad Qureshi, 'and the situation is far from stable.' The organization started its fund raising efforts with a cricket match on 7 August when Pakistani students from the ITC and UT gathered to watch the game and collect donations. The free-of-charge event raised nearly 1000 in initial relief money. Donations were immediately sent to the non-governmental agency, the Edhi Foundation that is the largest social welfare network in Pakistan and has an international charter to operate beyond its national borders. Since this time, more donations have been filtering in from students, individuals, staff and members of the UT Mosque. PSA members distributed pamphlets in Dutch to increase awareness on the scope of the disaster and generate financial assistance from the local community. The biggest challenge now, said Qureshi, is not only to help the poor and needy people to stand on their feet but to protect children and infants against disease. UN Secretary General Ban Ki-Moon has named the disaster a slow-motion tsunami and urged the international community to help victims in a progressive manner. Fund raising efforts are still underway by PSA members. Donations can be made to the Pakistani Students Association, bank account (ABN AMRO). In next week's edition of the International Page, read a special indepth feature about the effects of the disaster on students at the university. Robbin Engels Pakistan flood victims wade through dirty water. An estimated 1600 people have died in the natural disaster. Photo: anonymous

7 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 7 Donderdag 26 augustus 2010 ontwerpgoeroe michael braungart leidt nieuwe master cradle to cradle Alles eindeloos hergebruiken Cradle to Cradle heet de nieuwe master die dit collegejaar onder leiding van de Duitse hoogleraar Michael Braungart van start gaat bij de opleiding Industrieel Ontwerpen. Van wieg tot wieg dus: een ontwerpconcept met als uitgangspunt dat alle materialen die in producten voorkomen afbreekbaar moeten zijn en weer teruggeven kunnen worden aan de biologische of technische kringloop. TEKST EN FOTO'S: SANDRA POOL Op de eerste etage van de Philips Lichttoren in Eindhoven zijn voorbeelden van cradle to cradle producten te zien. Hier is het International Center for Sustainable Excellence (ICSE) gevestigd, waarin nationale en internationale bedrijven, organisaties en (kennis)instellingen samen werken aan een markteconomie die op duurzaamheid is gebaseerd. In een expositieruimte stellen de deelnemende partijen hun producten ten toon, variërend van kantoormeubilair tot vloerkleden. Michael Braungart is regelmatig in het centrum te vinden. Het is een van zijn werkplekken en hij heeft er regelmatig afspraken met Nederlandse geïnteresseerden in het sustainable concept. Interviews geeft hij graag. De media heeft hij immers nodig, bekent hij, om zijn boodschap uit te dragen: We moeten ons gezonde verstand gebruiken en goede producten maken, aldus Braungart. Wat verstaat u onder goede producten? Als je de verkeerde, nietafbreekbare dingen blijft maken, dan kom je geen steek verder. Een televisietoestel bevatte in verschillende chemicaliën. Nu hebben we de LED-variant, maar die bevat eveneens vele, vele chemicaliën. Waar zijn we dan mee bezig? Het schiet niet op. We keep people busy en geven daar geld aan uit. We moeten juist anders gaan denken en systemen en producten maken die niet alleen duurzaam, maar ook goed zijn. Het gaat niet meer om less bad en het minimaliseren en reduceren. Het gaat om vermijden. Leg eens uit? Cradle to Cradle is het tegenovergestelde van duurzaamheid. We beginnen weer helemaal vanaf de basis: Adam and Eve, and we will reinvent everything. Het schuldmanagement, de wijzende vinger naar de vervuiler, verdwijnt zodoende. Alle producten zijn goed en de processen zijn schoon. Ik wil studenten uitnodigingen om anders te gaan denken. We hebben het vaak over reducing en recycling maar we moeten naar avoiding. Hoe gaat de nieuwe master eruit zien? Ik weet het niet. Dat moeten we nog uitzoeken. De invulling hangt mede af van de studenten en de staf. Hun steun, creativiteit en enthousiasme zijn van grote invloed. Wat is uw rol? Ik geef seminars, lezingen en workshops. In Venlo is een cradle to cradle laboratorium, een onderzoekcentrum waar the kids kunnen studeren. Ze onderzoeken hoe ze producten opnieuw kunnen uitvinden en maken volgens het cradle to cradle principe. Dat gebeurt onder meer in samenwerking met bedrijven. De Universiteit Twente is de academische paraplu van dit alles. Wat vindt u van de UT? Er werken world class scientists die nieuwsgierig zijn. Jong en ambitieus. De UT is een ideale plek voor het herontwerpen van producten. Waarom een master in Twente en niet bijvoorbeeld in Eindhoven, dicht bij Venlo? Ik kreeg in Enschede een warm welkom. De UT bood mij deze aanstelling. Ik dacht simpelweg: I take the offer. En wat maken die paar kilometers nou uit? Ik ben heel optimistisch en ik denk dat Michael Braungart: Ik verwacht dat we over vijf jaar drie- tot vierduizend studenten hebben. Het bedrijfsleven zit te springen om experts in cradle to cradle. we succesvol kunnen zijn. Ik ben ook verbonden aan de Erasmus Universiteit en aan de TU Delft. Dat biedt mogelijkheden om verschillende onderzoeksgebieden te combineren. Voor wie is de master bedoeld? Bachelorstudenten uit alle studierichtingen zijn welkom. Filosofen, communicatiemensen, studenten scheikunde of rechten.ik verwacht dat we over vijf jaar drie- tot vierduizend deelnemers hebben. Of het gaat lukken hangt natuurlijk af van het management en hoe alles gaat verlopen. Waar worden de studenten voor opgeleid? Ze worden experts in cradle to cradle. Het be - drijfsleven zit om hen te springen. Ze hebben deze jonge mensen met een andere manier van denken hard nodig. Zij veranderen de producten, zij hebben de juiste mindset voor nieuwe business concepten en de bijbehorende services. We praten niet langer over reducing, recycling and minimizing, maar we herontwikkelen producten zodanig dat alle materialen eindeloos te gebruiken zijn. Dat is het doel. Wat gaat er in Venlo gebeuren? De Limburgse regio wil in 2020 cradle to cradle proof zijn. Van a tot z. We zijn aardig op weg. Bedrijven als Philips, AkzoNobel, ASML, Van Houtum papier en Ahrend maken al cradle to cradle producten. Nederland is een geschikt land voor het concept. De cultuur is ondersteunend en niet controlerend. Men is positief en enthousiast over nieuwe ideeën. Ook Twente heeft een open klimaat. De universiteit nodigt uit tot innovatie en ondernemen. De wetenschappers zien innovatie niet als een bedreiging maar als een uitdaging. Michael Braungart (1958) studeerde chemie aan de universiteit van Hannover. In 2002 schreef hij samen met William McDonough het spraakmakende boek Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things. Hierin riepen de auteurs op tot een transformatie van de menselijke industrie door ecologische intelligent ontwerp, een nieuwe industriële revolutie. Prof.dr.Michael Braungart is hoogleraar aan de universiteit van Lüneburg in Duitsland en is samen met William McDonough oprichter van: McDonough Braungart Design Chemistry (MBDC). Daarnaast is hij wetenschappelijk directeur van EPEA International Umweltforschung GmbH, opgericht in 1987, en mede-oprichter van de Hamburger Umwelt Insitute (HUI) in Een maatschappij die cradle to cradle proof is gaat het wel snel genoeg? De transfer mag wel wat sneller. We zijn bezig in Venlo en Californië. Het cradle to cradle island project is een ander groot samenwerkingsproject waarvan de provincie Friesland de trekker is. Met 22 partners uit Nederland, Noorwegen, Zweden, Denemarken, Duitsland en Groot- Brittannië wordt gezocht naar innovatieve duurzame oplossingen voor de behoeftes van eilanden op het gebied van water, energie en materialen. De Waddeneilanden worden de etalage van deze duurzame innovaties. Maar ik heb ook hulp nodig om de boodschap uit te dragen. Ik ben er om te motiveren en te inspireren en ik moet erop toe zien dat het echt gaat om cradle to cradle en niet om noodle to noodle of wat dan ook. Wat we uiteindelijk willen is een blue print. De provincie Limburg en in het bijzonder de regio Venlo zijn daarvoor geschikt. Dat concept willen we straks kopiëren naar andere landen, zoals China en India. Organic cotton wear, voorbeeld van een cradle to cradle ontwerp, tentoongesteld in het International Center for Sustainable Excellence in Eindhoven, een van Michael Braungarts werkplekken. gemeentebestuur teleurgesteld Hengelo wil studenten terug Studenten moeten Hengelo beslist niet uit het oog verliezen tijdens hun studententijd, vindt de Hengelose wethouder Wieger Mulder. Hij betreurt het dat de introductiecommissie van de UT dit jaar de zogeheten Hengelodag uit het kennismakingsprogramma voor de nieuwkomers schrapte. Volgens de wethouder moet het gemeentebestuur volgend jaar bij de Kick- In-commissie aankloppen om het belang te onderstrepen van het eerstejaarsbezoek aan Hengelo. De bestuurder kwam zelf tijdens zijn studie elektrotechniek begin jaren zeventig regelmatig in Hengelo. Ik was tapper in de Vestingbar en we gingen vaak uit in de Hengelose discotheek De Siepel. Ik ben ook vaker in Hengelo naar theatervoorstellingen geweest dan in Enschede. Een goed cultureel aanbod heeft de stad nog steeds, zegt de wethouder. We hebben een filmliga, concerten en deze week staat een multicultureel festival op het programma. Er zijn heel veel dingen die Hengelo interessant maken voor deze doelgroep. Komen ze tijdens zo n eerste introductieweek niet in onze stad, dan is de drempel om dat in de loop van de studie wel te doen al wat hoger geworden. Mulder vindt dat jammer en wil volgend jaar bij de introductiecommissie langsgaan om het belang van de Hengelodag te onderstrepen. Een bruisende stad ontstaat rond studenten. Als je die niet hebt, wordt het niet wat.

8 utnieuws weekb 8/9 Donderdag 26 augustus stud Warm wel

9 lad van de Universiteit Twente 10 Foto s: Arjan Reef en Gijs van Ouwerkerk enten bij zonnige kick-in kom in Twente Het begon vorige week woensdag een beetje druilerig, maar de dagen die volgden brachten de eerstejaars veelal door in de volle zon. Bijna 1100 nieuwe studenten deden de afgelopen week mee aan de Kick-In. Vandaag (donderdag) wordt de introductieweek afgesloten met het grote eindfeest op de campus. De organisatie noemt de introductieperiode met het thema Serious Mysterious nu al een succes. Er stonden donderdag lange rijen voor de stormbaan richting Bastille en een dag later genoten honderden eerstejaars in het buitenzwembad van een warme zomeravond met de poolparty. Veel bekende elementen uit voorgaande jaren de warming-up, de cantus, het Pakkerijfeest, het Enschedespel en (vandaag) de sport- en cultuurworkshops zaten opnieuw in het programma. De Hengelo-dag was dit jaar geschrapt. Volgens Tycho Lejeune van de Kick-Inorganisatie woont slechts 3,7 procent van de UT-studenten in Hengelo. Dan bieden we de eerstejaars liever wat extra activiteiten om Enschede beter te leren kennen. Overigens stond het traditionele feest in popcentrum Metropool nog wel op het programma. Bussen brachten donderdagavond vanaf de campus zo n 1250 man naar Hengelo. Kleine domper op alle feestvreugde was dat het vrijdagmiddag niet lukte een nieuw wereldrecord hoelahoepen te vestigen. Super, moedigde de Duitse instructrice de bijna achthonderd studenten aan tijdens hun poging de hoepel twee minuten rond hun middel te bewegen. Helaas, na twintig seconden lag de helft van die hoepels al op de grond en na twee minuten telde de notaris slechts 250 studenten die het lang genoeg hadden volgehouden. Te weinig, want het record stond op 342. Heel jammer dat we het niet hebben gehaald, aldus Lejeune. Maar qua activiteit was het een doorslaand succes. Toen de hoepels werden uitgedeeld zag je iedereen al allerlei kunstjes proberen. De Kick-In wordt vanavond afgesloten met een cabaretvoorstelling in de grote collegezaal in de Waaier en het slotfeest Mystery landing in de Vestingbar.

10 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 10 Donderdag 26 augustus 2010 ut-hoogleraar filosofie geeft college op lowlands Zenuwen? Gezonde spanning Foto s: Arjan Reef Lowlands is meer dan popmuziek. Ook theater, comedy en film en wetenschappers krijgen een plek op het podium. UT-hoogleraar Peter-Paul Verbeek hield afgelopen zaterdag een lezing over zijn onderzoek naar de grens van de mens. Dat is andere koek dan een college in een reguliere zaal. Ook de voorbereiding verloopt net even iets anders. Terwijl straatartiesten zich backstage schminken en verkleden, neemt de hoogleraar zijn speech nog een keertje door. Een reportage van achter de schermen. sandra pool uur. Ja, dit is mijn eerste keer op Lowlands, zegt Peter-Paul Verbeek. Hij is net samen met zijn hoogzwangere vrouw aangekomen op het festivalterrein. De line up van vandaag zegt hem niet zoveel, biecht hij eerlijk op. Ik hou meer van oude blues. En ik ben een Bach-verslaafde. Ik speel zelf piano. Maar die muziek verwacht ik hier niet aan te treffen. Met de sprekers op het programma van vandaag heeft hij des te meer. De lezing van UvA-hoogleraar Louise Fresco ga ik zeker meepakken uur. Terwijl Verbeek een broodje weghapt, worden de laatste puntjes op de i gezet. Kan ik straks nog even mijn Powerpointpresentatie doornemen? Het is geen probleem. De hoogleraar prijst de service van de organisatie van Lowlands University. We hebben net de kinderen naar mijn schoonouders gebracht. Daar zijn we met de auto opgehaald. Ongelofelijk sjiek uur. Buiten op het terras van de Echo-tent vertelt Verbeek dat het festival meer is dan alleen popmuziek. De UT is sponsor van deze activiteit. Dat moet ze vooral blijven doen. Vijf krantenadvertenties of jezelf presenteren op Lowlands: de UT hoopt er dezelfde exposure mee te krijgen. Dus waarom niet? Ik ben hier niet om de UT te promoten. Ik ben ook verbonden aan de TU Delft, maar dit is een prima sponsoractiviteit, die verder gaat dan marketing uur. De vraag wat moet ik aan houdt niet alleen de festivalgangers bezig, zo blijkt. Ik heb lang over die vraag nagedacht, erkent Verbeek. Een spijkerbroek of pak? Ik koos voor het laatste. Ik ben hier in de rol van hoogleraar en niet als bezoeker uur. UT-evenementenmanager Tonnie Buitink, die bij de Lowlands University optreedt als pedel, checkt even hoe het gaat met de hoogleraar. Staat je goed, die toga, lacht Verbeek. Als je maar lang genoeg doorstudeert, krijg je er vanzelf één, reageert Buitink uur. Na het eerste gastcollege neemt Verbeek zijn speech nog eenmaal door. Ondertussen trekken vier heren langs met hun alpenhoorn. Ze zijn klaar om buiten een blaasconcert te geven uur. Verbeek is ready to go. Zenuwen? Dat valt wel mee. Gezonde spanning. Dit college vergde wel een andere voorbereiding dan mijn reguliere lessen. Dan improviseer ik af en toe eens wat. Nu heb ik ervoor gezorgd dat ik binnen de driekwartier blijf De Echo-tent is vol. Een kleine UT-delegatie bekleedt de eerste rij. Gejoel en gejuich klinkt vanuit de zaal. Wat een welkom, reageert de filosoof monter na zijn opkomst en stelt vervolgens de kernvraag van zijn betoog: Wat gaat er gebeuren met de mens? uur. Er volgt een daverend applaus na Verbeeks college. Eerste reactie? Een heel leuke ervaring. Ik heb het idee dat de boodschap wel is overgekomen en dat de luisteraars enthousiast waren. Er liep in elk geval niemand weg! uur. Uit het publiek komen enkele mensen met vragen op de hoogleraar af. Onder hen een oud-student. Ik kom even hallo zeggen. Ik las het programma en zag je naam staan. Ik wist niet dat je in een bandje speelde, zegt hij gekscherend. Verbeek lacht: Vroeger wel. De alumnus: Leuke lezing. Wat ga je nog meer doen vandaag? Verbeek: Straks krijg ik een backstage rondleiding van Tonnie Buitink en ik ga nog even kijken bij het Lowlab-project over techniek en duurzaamheid van collega Dave Blank. Daarna maken we er nog een leuk dagje uit van.

11 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 11 Donderdag 26 augustus 2010 tbk-studente maakt businessplan voor zorggadget Zorgkonijn geeft ziek kind extra aandacht Een gadget, ooit ontworpen om mailtjes voor te lezen, wordt nu ingezet op de kinderafdeling van ziekenhuizen. Met het Zorgkonijn kunnen patiënten gesproken berichtjes of mp3-bestanden afluisteren die familie en vrienden thuis op internet hebben ingevoerd. TBK-studente Sanne Blom (25) ontwikkelt in opdracht van IBM een businessmodel. Paul de Kuyper Een wit konijn van hard plastic, met oren die kunnen draaien, een luidsprekertje en lampjes die oplichten als er een bericht binnenkomt. Oorspronkelijk was het een yuppenproduct, bedoeld voor op kantoor. Het kon mailtjes voorlezen of met RSS de beursberichten doorgeven, legt laatstejaars technische bedrijfskunde Sanne Blom uit. In Frankrijk en Japan waren deze zogenaamde Nabaztags een tijdje erg populair. IBM gebruikt het konijn nu, in een pilotfase, voor patiënten in de basisschoolleeftijd die langer dan drie dagen in het ziekenhuis liggen. Het konijn heeft slechts een stopcontact en een wifi-verbinding nodig. De meeste berichten die ouders en vrienden sturen zijn vrij standaard, hoorde Sanne in de ziekenhuizen die meededen aan de pilot (onder andere MST Enschede). Heb je lekker geslapen, sterkte met de operatie vandaag, maar er Sanne Blom met Zorgkonijn: Zijn stem moet absoluut anders : Foto: Gijs van Ouwerkerk was ook een vader die zijn hele voetbalteam berichtjes liet sturen. Dan zei het Zorgkonijn tegen het zieke meisje je mag papa straks lekker plagen. Iedereen vindt het een sympathiek idee, vertelt Sanne. Hoewel het konijn niet echt aaibaar is, heeft het een hoge aaibaarheidsfactor. Je merkt wel dat mensen twijfelen aan de techniek. Die moet betrouwbaar zijn. Voor de patiënten was elk berichtje een leuke verrassing. Het leidt af en ze krijgen aandacht. De komende maanden schrijft Sanne op grond van interviews met patiënten, ouders en pedagogisch medewerkers een businessplan voor IBM. Mijn opdracht is te onderzoeken of er mee verder gegaan moet worden en of daar een apart bedrijfje voor moet worden opgericht. Vooruitlopen op haar businessmodel wil ze niet, maar als het Zorgkonijn vermarkt wordt, heeft de TBKstudente nog wel een duidelijk verbeterpunt. De stem moet absoluut anders. Nu is het nog een echte computerstem. Ik kan me trouwens voorstellen dat er applicaties komen voor smartphones waarmee je gesproken berichtjes kunt opsturen. Het konijn speelt dat dan af als geluidsbestand, dus met de stem van de zender. ontwerpfilosofie achter inrichting O&O-plein Groen geeft rugdekking Rode banken, ovale fietsstallingen omgeven met groen, strakke waterbakken en een droogloop van 150 meter doek. Het Onderwijs- & Onderzoeksplein is deze week zo goed als inger icht. Een project waar Robert van der Horst van het bureau Lodewijk Baljon Land schap sarchitecten sinds 2008 in opdracht van de Vastgoedgroep Drienerlo mee bezig is geweest. Deze processen duren altijd langer dan gedacht. We hebben gezocht naar rechte randen om de puistjes bij Citadel en Ravelijn te effenen, begint Robert van der Horst. Daar loopt het plein namelijk weg. Er zijn allerlei kruip- en sluipweggetjes. De strakke waterbakken met daarachter een stramien van hagen en een rij met bomen zorgen voor een rechte wand. De groenvoorziening heeft nog een andere functie. Bij dit terrein heb je visueel en qua beleving behoefte aan rugdekking. Je wilt een vertrouwd gevoel realiseren. Daar zorgen de bomen ook voor. Het gebouw de Waaier vormt de hoofd-entree. Het is dé verblijfsplek, met haar collegezalen en het restaurant. Binnendoor zijn alle andere gebouwen te bereiken. Het is net een ziekenhuis: je kunt van de eerste hulp, hup zo binnendoor naar de polikliniek. Met een droogloop wilden we dat buiten ook bereiken. Van der Horst vertelt dat de oppervlakte van het plein drie keer de grootte van het stationsplein van Apeldoorn is. Een behoorlijk object dus. Je ervaart het misschien niet zo, maar als je alles bij elkaar neemt is het enorm groot. De droogloop verbindt op natuurlijke wijze alle ingangen met elkaar. Het laagste deel is 4,5 meter en het hoogste zit op negen. In totaal praat je over een doek van ongeveer 150 meter. De droogloop maakt zo een groot gebaar ten opzichte van de gebouwen. De ondergrond is verhard met asfalt en geeft een schaduwreflectie. Voor de bedekking van de overige grond zocht Van der Horst ook naar één materiaalsoort. Dat is stabilizer geworden, een toplaag waar je gerust met je naaldhakken en je fiets overheen kunt. Het uiterlijk doet een beetje denken aan die Franse pleintjes waar ze jeu de boules spelen. In het totale geweld van beton en gebouwcomplexen is er behoefte aan groen, zegt de ontwerper. Het aantal fietsen waarmee we hier te maken hebben is belachelijk groot. Het plein ligt net te ver van de woningen op de campus om te lopen. En de studenten willen hun tweewieler natuurlijk zo dicht mogelijk bij de ingang neerzetten. We hebben voor ovale fietsstallingen gekozen, omrand door groene hagen. De fietsparkeerplaatsen staan dicht bij het gebouw en zijn zo toch uit het zicht. Ook staan er herkenbare banken op het plein. In een felle kleur die geen pijn doet aan je ogen als de zon schijnt. Je kunt erop zitten en liggen. Ze zijn er in twintig verschillende vormen en zijn uiteraard ook geschikt om op te werken met je laptop. Sandra Pool De installatie van de droogloop, sluitstuk van het heringerichte Onderwijs- en Onderzoeksplein. Foto: Arjan Reef Fraudeur ITC vecht ontslag aan De medewerker van de faculteit ITC die rond Pasen twee miljoen euro wegsluisde naar een privérekening in Peru, het geboorteland van zijn vrouw, vocht afgelopen week zijn ontslag aan voor de rechtbank in Almelo. Hij vindt dat hij in dienst kan blijven van de UT omdat hij zelf de bedrijfsdirecteur inlichtte over zijn fraude. Al een dag na de miljoenentransactie kreeg de medewerker spijt. Binnen een maand was het geld weer terecht. De schade die de UT heeft geleden door renteverlies en een onderzoek wil de UT verhalen op de Enschedeër. Zijn advocaat vindt dit echter te ver gaan. De oud-medewerker zegt in financiële problemen te zitten en in een vlaag van verstandsverbijstering te hebben gehandeld. Omdat hij bovendien zelf zijn fout heeft opgebiecht, meent hij dat ontslag een te strenge straf is. Uiterlijk volgende week doet de Almelose rechter uitspraak. Hulp voor Pakistan De Pakistan Students Association (PSA) is een reeks fundraising-acties gestart voor de slachtoffers van de overstromingsramp in hun vaderland. De eerste activiteiten, waaronder een benefiet cricket match, brachten de afgelopen weken al 2500 euro op. Het geld gaat naar een non gouvernementele organisatie, de Edhi Foundation, in Pakistan. Ons land krijgt niet genoeg hulp, zegt PSA-voorzitter Hammad Qureshi. En de situatie is nog verre van stabiel. Dus de acties gaan door. De PSA-leden verspreiden dezer dagen pamfletten onder de UT-bevolking met een oproep tot steun. Donaties kunnen worden overgemaakt naar bankrekeningnummer (ABN AMRO) van de Pakistani Students Association. Zie ook de International Page (pagina 6). Beste werkgever, UT genomineerd De Universiteit Twente is genomineerd voor de titel beste werkgever Op donderdagmiddag 9 september worden tussen vier en vijf uur de winnaars bekend gemaakt in het Muziekgebouw aan t IJ in Amsterdam. Het bedrijf Effectory, dat gespecialiseerd is in het doen van medewerkeronderzoek, maakt jaarlijks bekend welke onderneming zich beste werkgever mag noemen in de categorieën meer dan duizend medewerkers en minder dan duizend medewerkers. Wie er 9 september bij wil zijn kan zich gratis aanmelden via Subsidie cultuur Het Vrijhof Cultuurcentrum heeft van de Provincie Overijssel een subsidie ontvangen om tien voorstellingen te financieren voor het seizoen De subsidie is verleend voor de uitvoering van de programmering Kwetsbaar Aanbod. Kwetsbaar Aanbod staat voor vernieuwend en spannend aanbod gemaakt door jonge theatermakers, die door deze subsidieregeling de kans krijgen hun voorstellingen aan een groter publiek te laten zien. Het gaat om de volgende voorstellingen: Brokstukkken en Oeloek (13 september), Joy Wielkens (27 september), Johan Hoogeboom en Bas Maree (25 oktober), Fantasten (1 november), Paulien Cornelisse (29 november), Sarah Fairfield (13 december), Beatrice van der Poel (7 februari 2011), Kathenka Woudenberg (7 maart 2011) en Pieterse en Van Pamelen (11 april 2011). Informatie en reserveringen:

12 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 12 Donderdag 26 augustus 2010 Info De ruimte voor mededelingen op deze INFO-pagina s is beperkt. De redactie wijst indieners van kopij erop dat hun mededelingen alleen worden geplaatst indien deze kort en bondig zijn. Aanleveren in Word, nl) bij de redactie op kamer 317 (Vrijhof). Lengte: maximaal 100 woorden, platte tekst (geen tekens, niet vet, niet onderstreept, woorden en/of zinnen niet in hoofdletters. Tekst zo veel mogelijk achter elkaar (geen returns gebruiken). Lever uw mededelingen zoveel mogelijk in één bestand aan en mail dit in één keer door naar de redactie. Info kopijsluiting voor de krant van donderdag: maandag uur. Kopij die later arriveert wordt in de wacht gezet voor de week daarna. Kleine wijzigingen zijn mogelijk tot dinsdagmiddag uur. A lgemeen Introductiebijeenkomst op 31 augustus 2010 Beste nieuwe medewerker, Je bent sinds kort in dienst van de Universiteit Twente. Het College van Bestuur nodigt je daarom uit om op dinsdag 31 augustus 2010 van 8.30 tot uur tijdens de speciaal voor jou georganiseerde Introductiebijeenkomst aanwezig te zijn. Tijdens de bijeenkomst wordt o.a. aandacht besteed aan de strategie van de universiteit, de UT als werkgever en de organisatiecultuur. Daarnaast is er een rondleiding over de campus waarbij je verschillende gebouwen bezoekt. Er is voldoende gelegenheid om elkaar te leren kennen zodat je tijdens je werk, in de samenwerking met collega s van alle organisatie onderdelen, jouw weg weet te vinden. Het programma is te vinden via: info_over/introductie/programma/. Aangezien de dag bijdraagt aan een goede start van jouw carrière bij de UT, gaan wij ervan uit dat je komt. Bij ziekte of bijzondere omstandigheden kun je je afmelden, met toestemming van je leidinggevende, bij utwente.nl. Tot 31 augustus, Rinus van Doorn. Wnd. Directeur Personeel, Arbeid & Organisatie. Organization & Management of Asian Companies While the American and European economies still suffer from the financial crisis, East Asia has found the way up again thanks to China, the dynamic force propelling her own economy and the rest of the region, if not the world. In a series of eight lectures on Thursdays, from 1:45 PM till 3:30 PM, starting 2 September 2010, Prof. Dr J.A. Stam will make an analysis of Japanese, Chinese and Korean enterprises in their social-economic and cultural setting. See the program and register on Black Board, course The lectures are open to all students. Cursus Emotionele Intelligentie Deze cursus is speciaal voor vrouwen die zich belemmerd voelen in hun functioneren door (irrationele) gedachtes en emoties. Data: 30 september, 14 oktober en 4 november. Na deze cursus kun je beter omgaan met weerstanden en emoties van jezelf en van anderen. Je bent verdraagzamer ten opzichte van andere medewerkers en je hebt meer zelfrespect. Onderwerpen tijdens de cursus zijn: betekenis van Emotionele Intelligentie op het werk; samenhang van emoties, gedachten en gebeurtenissen op het werk; effectief hanteren van emoties van jezelf en van anderen. Meer informatie en aanmelding: intelligentie_vrouwen.doc/. Presentation Skills/Paper Presentations in English On 20, 23, 27 Sept (13:30-17:00 hrs.) the Education Department (Student & Education Service Centre) will organise this course for UT-employees who would like to learn how to give a professional and capturing presentation on varying subjects. Most course time will be spent on practising actual presentations. Your presentations will be recorded for video feedback. Costs: EUR 450. For more information please contact Ms. Katja Haijkens, tel Registration before 10 September, by utwente.nl. Cursus Ontwerpen uitvoeren van onderwijs De cursus gaat over het ontwerpen en uitvoeren van een onderwijsbijeenkomst en is bedoeld voor (nieuw) aangestelde universitaire (hoofd)docenten en andere medewerkers met een onderwijstaak. Het kan een college zijn, maar ook een practicum of een bijeenkomst van een PGO-groep of projectgroep. Data: 23, 30 sept. 7, 14, 21 okt van 09:00-12:30 uur. Kosten: EUR 750. Annuleren kan gratis tot 1 week voor aanvang van de cursus. Aanmelden via Manuela Fernandez- Fernandez : Contactpersoon: Frank van den Berg: tst. 3739; mail: Sollicitatietraining Speciaal voor AIO s en post docs wordt in een kleine groep in vier bijeenkomsten gewerkt aan het opstellen van een sollicitatiebrief (structuur en bijlagen). Er worden adviezen gegeven om zich goed te presenteren in een sollicitatiegesprek. De laatste middag vinden er oefengesprekken plaats. De cursus vindt plaats op 6, 13, 20 en 27 september a.s. van 13:00 tot 17:00 uur. Meer informatie en inschrijving: VentureLab Twente Open Training en VLT VentureClass VentureLab Twente business development support invites you to its Open Training on Thursday Sept. 2 and/or Friday Sept. 3. Thursday evening you are welcome to join the monthly network buffet dinner and VLT VentureCLass. Business consultant and Stockholm University prof. Staffan Gullander speaks on The importance of Corporate Social Responsibility in business development. All events take place in The Corridor, Hengelosestraat , Enschede. All events mentioned are free of charge. For details and registration see: calendar/. Venturelab Twente business development support VentureLab is a one year, flexible business development support programme run by the UT and Saxion. Targetgroup: ambitious, entrepreneurs, business developers and businesses with high-tech high-growth potential. The offer: during 1 year office space, a personal coach, access to networks, weekly training sessions on Fridays, and other facilities. Want to know more? Meet us at the information meeting on Tuesday evening, September 7, 20:00 hrs (coffee from 19:30) in the Faculty Club, UT Campus. It s free of charge. For information and registration go to Twentse Toastmasters Club Are you interested in improving your presentation, communication, and leadership skills? Feel free to visit the fun and informative club meetings of the Twentse Toastmasters Club. We meet twice a month to practice these skills in a friendly and supportive environment. Our next meeting is August 26, 19:30 hrs in meeting room 4 in the Bastille. More information: Selfmanagementcursusssen Het Bureau Studentenpsychologen organiseert twee selfmanagementcursussen van 7 september t/m 26 oktober 2010 en van 9 september t/m 28 oktober De cursussen zijn voor studenten die zich voornemen om te gaan studeren maar er steeds niet toe komen. De beide cursussen bestaan uit 8 (wekelijkse) bijeenkomsten op dinsdagmiddag van 13:45-15:30 uur of op donderdagochtend van 10:45-12:30 uur. Wie zich inschrijft, dient zich te realiseren dat aanwezigheid wel gerealiseerd moet kunnen worden. Anders bestaat de mogelijkheid tot individuele ondersteuning. Plaatsing: op volgorde van binnenkomst. Aanmelden: t/m di. 31 augustus Aan de cursus zijn geen kosten verbonden. Aanmelding en informatie bij Studentenbegeleiding/Bureau Studentenpsychologen, Bastille, rode balie, tel Wetenschapswinkel: Regionaal geld Om de regionale economie te stimuleren geven ondernemers regionaal geld uit, een zogeheten Barter, geschapen in de vorm van wederzijds krediet. In Nederland bestaat zo: de Gelre (http://www.gelrehandelsnetwerken.nl/index.shtml). Plannen om de Gelre inwisselbaar te maken via internet noopt de Stichting Gelre Handelsnetwerken tot de volgende onderzoeksvraag: Zijn er juridische belemmeringen om te werken zoals de Stichting dat voorstaat? Wij zijn op zoek naar een studentonderzoeker met verstand van financiën die deze vraagstelling nader uit kan werken. Voor het onderzoek is een vergoeding beschikbaar. Meer informatie: Egbert van Hattem, tel. 4407, Wetenschapswinkel: Grondwater De Stichting Grondwaterbeheer Nederland verbeterd de wet- en regelgeving op het gebied van binnenstedelijk grondwaterbeheer. Men wil vooral de belangen van particulieren behartigen. Een volgende stap is de problematiek op te nemen bij gemeenten. Op welke manier komen we tot een implementatie van de ondergrondse infrastructuur aangaande grondwater in het gemeentelijke beleid? Via welke weg is een Keur voor de grondwaterbeheersystemen haalbaar binnen (nieuw-)bouwblokken? We zijn op zoek naar een student die gevoel heeft voor waterhuishoudkundige vraagstukken en daar op een bestuurskundige manier naar wil kijken. Voor deze opdracht is er een vergoeding. Meer informatie: Ir. Egbert van Hattem, Bastille 214, tel. 3848, nl. Wetenschapswinkel: Sportaccommodaties Om er voor te zorgen dat sportaccomodaties goed op peil zijn, zijn veel investeringen nodig die als gevolg van de noodzakelijke bezuinigingen lastig te bekostigen zijn. Als oplossing denkt het CDA Enschede aan een stelsel waarbij particulieren via belastingteruggave worden gestimuleerd om hun sportclub financieel te ondersteunen. Doel is dat meer inkomsten voor de verenigingen gegenereerd kunnen worden op een manier die voor de Gemeente uiteindelijk budgetneutraal is. Wij zijn op zoek naar een studentonderzoeker die in het kader van zijn/haar studie de varianten hiervoor kan doorrekenen en het draagvlak hiervoor kan peilen. Meer informatie: Ir. Egbert van Hattem/ Aleksandra Berezowska, Bastille 214, tel. 3848, utwente.nl. IAPC Stichting IAPC is een non-profit studentorganisatie die zich richt op de verkoop van en informatieverstrekking over computer hardware aan de studenten en medewerkers van de UT. Daarnaast verzogd IAPC de boekenverkoop voor studievereniging Inter-Actief voor de INF- en BIT-studenten. IAPC wordt draaiende gehouden door een bestuur en diverse commissies. Het bestuur is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken, zoals het openhouden van de winkel, het up-to-date houden van het productaanbod en de boekhouding. Zij wordt hierin ondersteund door diverse commissies, elk met hun specifieke verantwoordelijkheden en uitdagingen. IAPC zoekt momenteel nieuwe bestuursleden. Doordat Stichting IAPC een parttime bestuur kent kost besturen gemiddeld zo n 20 à 30 uur per week. Meer info is te vinden via: hier staat elke functie uitgelegd. Reageren kan via: O raties Prof. dr. R. Kabir, appointed of Corporate Finance and Risk Management at the School of Management and Governance, about The Technology of Corporate Finance, Thursday 14 October 2010, 16:00 hrs, Waaier 2. Medisch centrum Campus huisartsenpraktijk, open voor nieuwe patiënten. tel # Tandarts H. Huizinga. Behandeling volgens afspraak. Inschrijving dagelijks. Openingstijden: ma.- do. van 08:00-16:00 uur, tel Gebouw Langezijds 17 tweede verdieping. # Fysiotherapeut R. Polman. Behandeling volgens afspraak. Openingstijden: ma.-vr. van 07:30-21:00 uur, tel of Gebouw Langezijds 17 tweede verdieping, Alle faculteiten Promoties A. Saedi (TNW) over Novel spectroscopic techniques in scanning tunneling microscopy: applications to modified Ge substrates, 27 augustus 2010, 13:15 uur, WA4. Drs. K.W. van Dongen (TNW) over Virtual reality training for endoscopic surgery; composing a validated training program for basic skills, 27 augustus 2010, 16:45 uur, WA4. Ir. R.B. Trieschnigg (EWI) over Proof of concept: concept-based biomedical information retrieval, 1 september 2010, 15:00 uur, WA4. U. Constantin (TNW) over Interactions of light with gold nanorads and cells, 2 september 2010, 15:00 uur, WA4. G.H. Higuera Sierra (TNW) over 3D tissue formation: the kinetics of human mesenchymal stem cells, 3 september 2010, 15:00 uur, WA4. Mw. W. Ambarwulan (ITC) over Remote sensing of tropical coastal waters: study of the Berau Estaur East kalimantan, Indonesia, 3 september 2010, 16:45 uur, WA4. C TW Afstudeercolloquia IDE S. Sloot over Het tegendraads ontwerp: productbeleving en betekenisgeving bij mobiele telefoons, 26 augustus 2010, hour, kamer HR C.101. O. Davina over Exterior design of the new Avions Voisin A-JT: an automobile created out of single curved surfaces, 26 augustus 2010, uur, kamer CTW N.109. Afstudeercollquium ETD H.M. Kraaijvanger over The design of a modular segmented rear light family for bicycles of Royal Dutch Gazelle, 26 augustus 2010, uur, kamer CU C.238. E WI Afstudeercolloquia CS G. Kant over Distributed model checking using state vectors for graphs up to isomorphism, 26 augustus 2010, 14:00 uur, CU B209. G. van der Zanden over Assessment of the quality of electronic health records using information extraction, 26 augustus 2010, 15:45 uur, Carré S. Teijgeler over Connecting GROOVE to the world using XMI, 27 augustus 2010, 10:00 uur, CU C238. R.S. Peterson over Testing real-time requirements for integrated systems, 27 augustus 2010, 15:00 uur, WA3. H. Yin over Developing a generic debugger for advanced-dispatching languages, 30 augustus 2010, 10:45 uur, Carré 3173 R. Khadka over Model-driven development of service compositions: transformation from service choreography to service orchestrations, 30 augustus 2010, 14:00 uur, SP 6. H. Wessels over Choosing the right database for the job; creating decision support for choosing between database paradigms, 9 september 2010, 16:00 uur. Afstudeercolloquium HMI R. Zeeders over Comics: comic generation from story content graphs, 30 augustus 2010, 11:00 uur, Carré Stage opdracht At the Donders Centre for Cognitive Neuroimaging we are developing brain computer interfaces based on covert attention. The aim is to develop 2D cursor control and brain controlled computer games using electrophysiologically measured signals. We have several projects available. So far, we have solved the basic technical problems; however, we need to further develop and test the computer interfaces. We are searching for highly committed students at the MSc level that would be interested in these projects. Good (Matlab) programming and technical skills are an absolute requirement. The projects will be done in collaboration with the Institute for Computing and Information Sciences at Radboud University. Contactpersonen: Ole Jense, Donders Centre, en Anton Nijholt. G W Afstudeercolloquia MPS W. ter Brugge over Zzp er, hoe werkt dat nou? Arbeidsplaatsonzekerheid, intrinsieke oriëntatie en belang van werk, verschil in werkbeleving tussen zzp ers, vast personeel en tijdelijk personeel, 26 augustus 2010, 13:00 uur, CU B103. C. Nijhuis over Gerandomiseerde, gecontroleerde studie naar het effect van acceptance and commitment therapy & mindfulness op depressieve klachten: preventieve zelfhulpcursus Voluit leven, 26 augustus 2010, 16:00 uur, CU B101. M. Oosterhof over Relatie tussen sterkte van teamcultuur en delen van kennis, heeft begrip van de relatie effect?, 27 augustus 2010, 11:00 uur, Carré Hal B 2A. T. Trame over Recommendation acceptance doesn t cost an arm and a leg the increase of trust and recommendation acceptance through an open posture, 27 augustus 2010, 14:30 uur, SP7. J. Askamp over Visual attention and motor learning in dyslexics and controls, 27 augustus 2010, 16:00 uur, HR N109. E. Aarten over De beleving van het integraal Personeelsbeleid en de invloed op het werkgedrag van leraren in het voortgezet onderwijs, 30 augustus 2010, 12:30 uur, CU C232a. K. Reerink over De invloed van de inrichting van de spreekkamer van een psycholoog op de cliënt, 30 augustus 2010, 15:00 uur, Carré D. Bruhn over Cyberpesten onder Duitse en Nederlandse jongeren- onderzoek naar de invloed van broers en zussen en relevante factoren voor preventie en interventie, 31 augustus 2010, 11:00 uur, CU B103. Afstudeercolloquia PSY H. Sätteli over Het effect van verschillende verticale camerahoeken, 27 augustus 2010, 9:00 uur, Chalet L. Schoppink over Determinanten van alcoholverslaving, 27 augustus 2010, 9:00 uur, CU B200a. N. El-Sourani over De invloed van context op motorisch leren, 27 augustus 2010, 9:00 uur, CU C232a. I. Maathuis over De invloed van camerahoeken op de mening van mensen over objecten, 27 augustus 2010, 9:40 uur, Chalet M. Scharfstein over Vaststellen van de invloeden van de factor resilience op de Israëli terreur/middelengebruik correlatie, 27 augustus 2010, 9:40 uur, CU B200a. D. Skibbe over Demotiveren van ongewenst consumptie gedrag met behulp van subliminal priming, 27 augustus 2010, 9:40 uur, CU C232a. M. Schliek over Is Alcohol de Baas? Effecten van de informatieve website alcoholdebaas.nl op alcoholgerelateerde sociale cognities, 27 augustus 2010, 10:20 uur, CU B200a. P. Matel over Proces evaluatie en effectstudie naar de cursus Voluit leven bij chronisch lichamelijk zieken, 27 augustus 2010, 10:20 uur, CU C232a. H. Reusch over De invloed van vertrouwen in overheden en waargenomen controle op risicoperceptie van terrorisme, 27 augustus 2010, 11:00 uur, Chalet O. Ewering over Alcoholdebaas.nl: onderzoek naar de effecten van een internetinterventie voor onverantwoord alcoholconsumptie, 27 augustus 2010, 11:00 uur, CU B200a. A. van der Es over De oorzaken van het wel of niet effectief zijn van de cursus De verhalen die we leven, 27 augustus 2010, 11:00 uur, CU C232a. S. Middelkoop over Determinanten van alcoholverslaving, 27 augustus 2010, 11:40 uur, Chalet M. Ottens over Verwantschapsvragen: onderzoek naar vragen omtrent vaderschap en de rol van DNAtesten, 27 augustus 2010, 11:40 uur, CU C232a. I. Vos over De kracht om te weerstaan; alcoholge-

13 B3 TCW. De indeling van de werkcolleges zoals ze op het rooster staan in week 2 op do 11 jan is gewijzigd. De verroostering is nu als volgt: Ochtendgedeelte symposium, 1e t/m 4e uur in zaal Ravelijn Studio. Middaggedeelte sympoen gaan. Voor meer informatie over thema, ramma en inschrijving: C TW ter mechatronica utnieuws van weekblad teksten. De van student de krijgt Universiteit een training in Twente het 13 Donderdag 26 augustus en premaster. Op vr 19 jan. is er een inforedag voor de Master Mechatronica. De dag is eld voor 3e jaars studenten en pré-masterstun die zijn geïnteresseerd in de aparte Master bruik en misbruik, Binge drinken 2007 en s ochtends. refusalskills bij verstandelijk gehandicapten in zorg, 27 augustus 2010, 13:00 uur, CU B200a. S. van Doren over De invloed van opvoedingstijl en G cognities van jongeren op alcoholgebruik, 27 augustus 2010, 13:40 uur, CU B200a. W GW M. Snellink over De strategie-klimaat fit, diens impact op strategische gedragingen van werknemers, 27 augustus 2010, 13:40 uur, CU C232a. L. ten Broeke over Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking, 27 augustus 2010, 14:20 uur, CU B200a. 45, Utrecht. I. Beinborn over Who is the figurehead of change processes in health care institutions?, 27 augustus 2010, 14:20 uur, CU C232a. M. de Lange over Depression amongst cardiovascular disease patients in a general hospital setting, 27 augustus 2010, 15:00 uur, CU B200a. CU B209. C. Dekker over Unfinished Sympathy: de houdingen afstudeercolloquia tcw en verwachtingen van inlenende organisaties ten aanzien van uitzendkrachten, 27 augustus 2010, 15:00 uur, CU C232a. S. Ströfer over The relationship between mental 2006, uur, CU B101. health and rheumatism; a study on which rheumatic specific factors predicts mental health, 27 augustus 2010, 15:40 uur, CU B200a. T. Stutterheim over De samenhang van narrative SP6. foreclosure met geestelijke gezondheid bij reumapatiënten, 27 augustus 2010, 16:20 uur, CU B200a. N. EKöhle WI over Het meten van geeestelijke gezondheid als meer dan de afwezigheid van ziekte: de Three-Step-Test-Interview bij afname van Mental Health Continuum, 27 augustus 2010, 17:00 uur, CU B200a. atronica, maar ook voor studenten die overn te kiezen voor de specialisatie Mechanical mation binnen de Masteropleiding WB. We informatie over het studieprogramma en ype werk dat je kunt gaan doen na afsluiting eze studies. De voorlichting is daarom op de ies van het bedrijf Demcon in Oldenzaal (een tech bedrijf, actief op het gebied van mechatch ontwerpen). Dit bedrijf verzorgt ook het port, de lunch en de borrel. Meer informatie vinden op: ation/msc_info_2007.htm. StoelvoorDraCHt technische mingsleer B3, premaster en andere belangstellen- Ma 18 dec 2006 is de leerstoelvoordracht nische Stromingsleer tijdens het 7/8 uur in.101. Spreker is Ir. Bernold Leferink werkzaam tork Food Systems. Titel: Toepassingen van ingsleer in de maakindustrie. Deze voort is een verplicht onderdeel van het B3-proma ( Academische vorming) en staat voor andere belangstellenden. U wordt van uitgenodigd hierbij aanwezig te zijn. udeercolloquium io elgrum over Preparing for the Future scape, 21 december 2006, uur, N.109. udeercolloquia bit uwerth (Doctoraal) over Knowledge sharing een five Dutch-German euregio s on the subof healthcare projects, 14 december 2006, uur, WA 204. ngers (Doctoraal) over The relation between ce interface patterns in a Service Oriented itecture and the manageability of the service duction process, 15 december 2006, P 4. kker (Doctoraal) over The Use of Knowledge Afstudeercolloquium WWTS B209. R. Beerens over Andersglobalisme en Technologie, 30 augustus 2010, 14:00 uur, Ravelijn Afstudeercolloquia EST L. van Eeten over Het ontwerpen van een e-learning omgeving over e-learning voor nieuwe klanten van TinQwise. The design of an e-learning environment about e-learning for new customers of TinQwise, 31 augustus 2010, 16:00 uur, Carré A.C. Kafyulilo over Practical Use of ICT in Science and Mathematics Teachers Training at Dar es Salaam University College of Education: An Analysis of Prospective Teachers Technological Pedagogical Content Knowledge, 30 augustus 2010, uur, kamer 2178 in the New Carre building. MB Afstudeercolloquium BK H. Hoornveld over Voorspelling van de vraag naar vier potentiële faciliteiten binnen verpleeghuis Den Koogh, 31 augustus 2010, 11:00 uur, Ravelijn Afstudeercolloquium BSK F.C. van Urk over Maatschappelijke waterdragers: een onderzoek naar de maatschappelijke activiteiten van betaald voetbalorganisaties in Nederland, 31 augustus 2010, 12:45 uur, Ravelijn Afstudeercolloquium MBA T. Dinesh over Universities response to internationalization: case of university of Twente, is it truly international?, 31 augustus 2010, 13:45 uur, Ravelijn Afstudeercolloquium MB&IT vak van beschikbare informatie, het (her-)formuleren van leerdoelen, het onderhouden van contact met docenten en het bewaken van de voortgang van het project. We vragen een student die communicatief vaardig is en goed is in schrijven formuleren van leerdoelen. Belangstelling? Mail Hans Romkema, opleidingscoördinator ProGrammeren 1 Voor BIT, INF, TEL B1-studenten. De herkansing Programmeren 1 is niet in januari maar op 4 april afstudeercolloquium edmm K. Kemna (Bachelor) over Kennisproductiviteit: Kennisontwikkeling als sociaal communicatief proces, 20 december 2006, uur, Maliebaan afstudeercolloquium PSy B.J. Dieperink (Master) over Retroactive interference in anatomical learning using a virtual learning environment, 21 december 2006, uur, N. Reimert (Master) over Overvecht in beweging. Ontwikkeling en evaluatie van een website voor intermediairs in de wijk Overvecht, 15 december T. Hofstede (Master) over Inclusive Innovation. De invloed van maatschappelijk verantwoord ondernemen op de innovatiekracht en performance van een organisatie, 18 december 2006, uur, A.A. Jonge Vos (Master) over Zelfredzaamheid bij rampen. Een onderzoek naar wat mensen zelf doen tijdens een ramp om de schade te beperken, 18 december 2006, uur, SP6. K. Berkel (Master) over Determinanten van persoonlijk gezondheidsmanagement door senioren, 20 december 2006, uur, SP7. W. Sleiderink (Master) over Samenwerken aan jeugdzorg op maat, 11 januari 2007, uur, CU FiloSoFie van De CommuniCatie (246010) E.J. Kuofie over RaDEX; a rationale-based ontology for aerospace design explanation, 27 augustus 2010, 15:30 uur, Ravelijn en Interpolis. We zijn o.a. bezig met het ontwikkelen van een website, organiseren een kennismakingsevenement, gaan alle uitingen omzetten naar de nieuwe huisstijl en betrekken medewerkers via intranet zoveel mogelijk bij de ontwikkelingen m.b.t. de fusie en/of in de markt. De stagiaire krijgt een of meerdere eigen projecten toegewezen en helpt verder met diverse voorkomende werkzaamheden. Informatie: opdracht AM ColleGe - inleiding arbeids- en organisatiepsychologie- verplaatst (294201) Mededeling naast PSY B2, ook bedoeld voor Premaster en Minor PSY. Het reserve college dat is gepland op donderdag 8 maart 2007 komt te vervallen. Extra verroosterd wordt een college woensdag 7 maart, het 7+8 uur wederom in WA1. Afstudeercolloquium MPA I. Lepădatu over Public-private partnership at the local level in Hengelo: effective network governance?, 31 augustus 2010, 8:45 uur, Ravelijn T NW Afstudeercolloquia TBK TNW Recent: T. Lemeer over Het nieuwe zorgstelsel: zijn de kosten gedaald?, afstudeercolloquium 24 augustus tn T.H. Mijs over Het introduceren van een servicelevel-benadering: M. Teerhuis onzekerheid (Doctoraal) gekwantificeerd, over The restart behaviour of a waxy crude oil, 18 december 2006, augustus 2010, 13:45 uur, Ravelijn uur, HO T4. D.U.A.M. Overmars over Ex-post ERP evaluation at promocionales pacífico Mexico, 30 augustus 2010, 15:45 uur, Ravelijn Bestuur Student Union STUDENT UNION bestuur StuDent union De Unionshop heeft een nieuwe kledinglijn, kom een kijkje nemen in de Unionshop. # Een feestje of evenement organiseren? Reserveer dan het Atrium, voor meer informatie: utwente.nl/over-su/gebouwen/atrium.html. # Op 23 september vindt de constitutieborrel van de SU plaats. Noteer het in je agenda want iedereen is van harte welkom. # Voor alle andere evenementen ga naar De Student Union wenst alle eerstejaars een fantastische studententijd. C.T.S.G. Alembic Wil jij meewerken aan de Create Tomorrow, het Skills Certificate of aan het Career Centre? Mail Remon, # Kans maken op een gratis SUAC? Doe mee aan het SUAC tevredenheidsonderzoek: # De SUE BV zoekt een nieuwe coördinator evenementen. Meer informatie: vacaturebank van de Student Union. # In de Union Shop kan vanaf nu weer gekopieerd en geprint worden. # Zin in een ciabatta kalkoen-ham of in illy koffie? Kom naar de Unionbar! # De Bastille heeft tijdens de feestdagen aangepaste openingstijden. Zie: openingstijden/. # De beamer uitleen verloopt via de UnionShop. Tel: # Info: Student Union, Bastille kamer 332, tel S tudieverenigingen STUDIEVERENIGINGEN 31 Augustus: borrellezing van nieuwe vakgroepen SFI (Rob Lammertink) en PCS (Guido Mul) met gratis borrel van KNCV. # 2 September: eerste reguliere borrel van het jaar. # Schrijf je in door een mail te sturen naar of via de site (www.alembic.utwente.nl). # Op de Alembickamer kun je altijd langskomen met vragen of opmerkingen. # C.T.S.G. Alembic: Horsttoren vloer 5, tel: C ultuur Culturele cursussen Het nieuwe cursusaanbod van Vrijhof Cultuurcentrum staat online. Iedereen die in bezit is van een Xtra-card kan zich inschrijven via www. cultuur.utwente.nl voor één of meerdere cursussen. Informatie: Joke Sanchez (ma./di./do. tussen en uur, tel of mail: utwente.nl). Kunstuitleen TE KOOP UT-medewerkers en -studenten kunnen een kunstwerk lenen (gratis) voor de werk- of studentkamer op de campus. Info: Tessa Lieffering, tst. 5746, Open: di./do.: uur. Vrijhof kamer 261 (centrale studiezaal Universiteitsbibliotheek). Vrijhof Cultuurcentrum zoekt commissieleden VC zoekt nieuwe leden (studenten!) voor de programmering(advies)commissie. Bij voorkeur ENSCHEDE R. VAN SCHEVENSTR. 60 Geerdinksweg 2, 7555 DM Hengelo (O) Een fraai gelegen 4-kamer (hoek)appartement op de begane grond met gebruik van een tuin. Gunstig gelegen t.o.v. het centrum, de UT en de Saxion Hogeschool. Ind. hal, toilet, woonkamer, dichte keuken met c.v.-ketel (2002) en 3 slaapkamers. Opp. ca. 90 m2. B.j Vraagprijs: ,-- k.k wo 7 feb vanaf uur in Borrelkelder Diepzat. # Op wo 6 dec jl. is de IO-Onderwijsprijs 2006 uitgereikt. De winnaar is Georg Still (Wiskunde C)! Hij wordt geroemd om de leuke en begrijpelijke manier waarop hij wiskunde doceert. S.G Daedalus feliciteert hem met het winnen van deze prijs! ParaDokS Vanavond is het weer tijd voor het Paradoksgala. Lees je dit nog op tijd, en heb je nog geen kaartje, kom dan snel naar de Paradokskamer. Ook worden de BMTG-awards hier uitgereikt. # Heb jij in een commissie gezeten? Stuur dan je commissiefoto naar Zij zorgen ervoor dat die in de Paradokskamer komt te hangen. Dit geldt natuurlijk niet voor niet- Paradokscommissies. # 3 feb: De Index trip. # 23 feb: Paradokssymposium. # Voor meer informatie: www. paradoks.utwente.nl. DimenSie mensen die in het bezit zijn van een OV-Jaarkaart. VC betrekt zoveel mogelijk studenten bij haar activiteiten. Bij het programmeren van voorstellingen is de programmering(advies)commissie betrokken. De commissieleden gaan het land in om voorstellingen te bekijken en er verslag over uit te brengen. Daarnaast verzorgen zij de kaartverkoop bij de voorstellingen. Als tegenprestatie kun je gratis naar alle voorstellingen van Vrijhof Cultuurcentrum. Lijkt het je wat? Kom dan een keer langs bij een commissievergadering, de eerstkomende is maandag 30 augustus om uur in vergaderzaal 7 v/d Vrijhof. Voor meer info: Wil je (nog) niet in de commissie, maar wel op de hoogte blijven, dan kun je je aanmelden voor de Vrijhof Cultuurmail: cultuur/info/cultuurmail.html. 20 dec is er vanaf uur een spetterend feest in de Conga georganiseerd door de DEC # In de pauze van do 21 dec is er een lezing over schizofrenie. Deze wordt gegeven door een ervaringsdeskundige. # Op 15 jan. is er de EDMM/EST werkvelddag. Op deze dag worden van elke track 2 workshops gegeven. # Kom eens langs bij Dimensie voor een gratis kop koffie of thee. Kijk voor meer informatie op W.S.G. abacus Wo 13 dec in de middagpauze hebben we een ALV. Kom kijken naar wat het bestuur te vertellen heeft, of geef je mening over wat er anders kan. # Do 14 dec is de Karaoke-avond! Zing je als een nachtegaal of als een schorre kraai? Het maakt niet uit. Iedereen is welkom! # Di 19 dec sluiten we het kalenderjaar vast Audentis af met een heuse kerstborrel. # Op wo 20 dec kun je je overtollige kilootjes nog kwijt op het sportveld tijdens de sportdag. # Kijk op de site voor foto's van onder andere de spelletjesavond. CULTUUR SHot P akkerij Vanavond is Audentis tijdens de Kick-In slotdag volop aanwezig. Het is nog steeds mogelijk om je in te schrijven, dus schroom niet om naar iemand van de Senaat of IK van Audentis te komen om dat doen. # Di. 31 augustus C ultuur en do. 2 september zijn er open kroegavonden bij Audentis, mocht je nog twijfelen om lid te worden, kom dan vooral langs op deze avonden. Hier kun je Audentis meemaken tijdens een normale kroegavond zonder muziek. # Meer informatie: of bel/mail de Senaat Op zo 17 dec geeft het Studenten Harmonie Orkest Twente ( (SHOT) ism het of SHOT Oud Leden Orkest 2 (SOLO2) een concert ter ere van het derde lustrum van SHOT. In dit concert worden de muzikale hoogtepunten van 15 jaar SHOT ten gehore gebracht. Beide orkesten staan onder leiding van dirigent Ronny Buurink die al meer dan 12,5 jaar de drijvende kracht achter SHOT is. Het concert is om uur in de Ariensgedachteniskerk, Enschede. De zaal is Companies open vanaf uur. Toegang is 5 euro ( 3 euro voor studenten). I nternationaal Organization & Management of Asian Zie mededeling onder Algemeen. International Office Download the booklet Living & Studying at the UT from the international office website. The booklet contains information about UT facilities and Enschede city, but also gives an impression of Dutch (educational) culture. # ESN Twente is conducting a short online-survey to improve their services towards international students. # For more information for international students please visit www. utwente.nl/internationalstudents. Introduction meeting on Tuesday, August 31, 2010 Dear new colleague, Whether you have been employed by the University of Twente for one week or several months, undoubtedly you have come to know the university to a certain degree. The Executive Board is inviting you to attend an Introduction meeting on Tuesday, August 31, 2010 from 8.30 till During the meeting you have the chance to meet colleagues of all different departments of the UT. In your daily work it will help you to find your way in the organization and working together with other employees. The meeting, to be held in English, will be dedicated to the strategy of the university, to the UT as employer, the organization culture and to the campus architecture. Please find the programme on: programma/. As the Introduction day is an important part of a good start of your career at the UT we assume that you will be present. If you are unable to come due to illness or other exceptional circumstances, please inform your manager and send a message to We look forward to meeting you on 31 August! Kind regards, Rinus van Doorn. Wnd. Directeur Personeel, Arbeid & Organisatie. D iversen Kivi Niria Tijdens de Kick-In heeft Kivi Niria een leuke kortingsactie voor studenten. Je kunt nu voor EUR10 lid worden tot 31 december Je ontvangt dan iedere twee weken het technologietijdschrift De Ingenieur, het Technisch Weekblad en profiteert van alle ledenvoordelen. Je bent ook welkom bij de activiteiten. Op het programma staan een Kivi Niria borrel, excursie naar Scania en Grolsch, een presentatie over the new art of virtual moviemaking en diverse workshops. Voor meer informatie: kom langs in de Horst (Z110) of mail naar: Sport Vernieuwde sportaanbod Sportcentrum Het vernieuwde sportaanbod voor het seizoen start op ma. 30 augustus De groepslessen zijn niet meer periode gebonden en lopen het gehele jaar door en worden gegeven in de vorm van een inloopuur. Geen inschrijving meer, maar 15 minuten voor aanvang een kaartje halen bij de receptie van het Sportcentrum. Voor gratis deelname moet je in het bezit zijn van de Xtra-card en Fitness-card of Campuskaart. De cursussen starten op verschillende momenten in het jaar. De duur en de kosten van de cursussen varieert per cursus. De inschrijving verloopt via de website. Voor deelname moet je in het bezit zijn van een Xtra-card of Campuskaart. Meer informatie: Studentenrestaurant De Waaier Maandag 30 augustus Boeuf Bourguignon, Gelderse schijf, Gevulde courgette Jachtsaus, Tomaat basilicumsaus Aardappelpuree. Pommes duchesses Broccoli, Pikante kool Dinsdag 31 augustus Gebakken kibbeling, Boomstammetje, Javaanse schijf Ravigottesaus, Pepersaus Röstirondjes, Gekookte aardappelen Worteltjes, Rode bietjes Woensdag 1 september Spaghetti, Kipfilet, Gevulde tomaat Bolognaisesaus, Kerrie-kokossaus, Tomatensaus Groentenmacedoine, Pikante kool Witte rijst, Pommes parts Donderdag 2 september Schnitzel, Shoarma, Vegetarische burger Champignonsaus, Knoflooksaus Gekookte aardappelen, Gebakken aardappelen Frietjes Snijboontjes, Doperwten Vrijdag 3 september Rolladeschijf, Runderlapje, Gevulde tomaat Rode wijnsaus, Tomatensaus Spinazie a la crème, Gegratineerde koolrabi Pommes croquettes, Gebakken aardappelen De Stek Maandag 30 augustus t/m vrijdag 3 september Hap aan de tap Pittig en rijkelijk gevuld stoofpotje Puree en rauwkost Weekhap Vispakketje Saus naar keuze Frites Rauwkostsalade Faculty Club Maandag 30 augustus t/m vrijdag 3 september Weekmenu Caesar salade *** Gegrilde kalfsoester met madeirasaus *** Creatie van ananas For the English menu: studentenrestaurant Voor informatie + openingstijden: UT-Catering: Reserveringen Faculty Club en De Stek online via

14 FMT-adv-128x100-UT-nieuws.pdf :05:17 C M Y CM MY CY CMY K En dat voor twee studenten! FMT vastgoedbeheer regelt voor jou snel en effectief betaalbare woonruimte. Ben jij flexibel, betrokken en wil je goedkoop wonen, meld je dan aan op w w w.fmt va s tgoedbeheer.nl Stichting Jongeren Huisvesting Twente Wonen in de stad kamers in studentenhuizen één- en tweekamer appartementen in Enschede en Hengelo Lasondersingel 178, Enschede VK_1_1p_STUDcamp_260X200_UT nieuws:opmaak :13 Pagina 1 TM en 2010 Apple Inc. Alle rechten voorbehouden. Apple, het Apple logo en MacBook Pro zijn handelsmerken van Apple Inc., die zijn gedeponeerd in de Verenigde Staten en andere landen. Videochatten vereist een breedbandinternetverbinding, waaraan mogelijk kosten zijn verbonden. Tel. (053) Alleen voor studenten: Gratis fiets + 50% korting op de Volkskrant? Neem nu een studentenabonnement op de Volkskrant en je krijgt 50% korting op het abonnement en een trendy fiets cadeau. Ga naar vk.nl/fiets om gebruik te maken van dit tijdelijke aanbod!* * Abonnementsperiode minimaal 1 jaar. Alle voorwaarden en info op www. vk.nl/fiets vk.nl/fiets

15 utnieuws weekblad van de Universiteit Twente 15 Donderdag 26 augustus 2010 studenten presenteren afstudeerontwerpen in de bijenkorf Hippe ledlamp klaar voor markt Een speeltoestel, een carrosserie voor een auto en een pedicuresetje voor ouderen. Zomaar een greep uit de ontwerpen van io-studenten die te zien zijn op de tentoonstelling Twents Design in de Enschedese Bijenkorf. De creatieve ontwerpen zijn allang niet meer alleen maar een studieopdracht, regelmatig bereiken ze ook de winkels. Een van de doorgebroken designers is Linda van den Heuvel. Haar ledlamp komt over een maand op de markt. Latifa van Heerde Ledlampen zijn hip en milieuvriendelijk. Reden voor Philips om binnen de lijn van systeemplafonds langzaam de overstap te maken van TL- naar ledverlichting. Tijdens een stage van negen maanden ontwierp io-studente Linda C U LT U U R KIJK VOOR DE CULTUURAGENDA OP: van den Heuvel in opdracht van de fabrikant de lijn DayZone. Die bestaat uit drie hypermoderne ledlampen: eentje voor tegen het plafond, een inbouwlamp en een hangende lamp. Vooral die laatste is een indrukwekkend stukje design. De lamp heeft een transparante kap die verschillende kleuren kan aannemen. Linda: Aan de onderkant geeft hij functioneel licht, dat kun je gebruiken in bijvoorbeeld een directiekamer. De bovenkant geeft sfeervol gekleurd licht in de richting van het plafond. Dat is ideaal voor in een lobby of restaurant. De lamp van io-studente Linda van den Heuvel is te zien op de tentoonstelling Twents Design. Foto: Arjan Reef De Bijenkorf is voor het vijfde jaar op rij het podium voor 38 beginnende designers van de opleidingen industrieel ontwerpen van de UT en Saxion. Sommigen hebben het geluk dat fabrikanten hun ontwerp in productie nemen. Zoals de spelcomputer Cube van Jesse van der Scheer en het ontwerp van een carrosserie voor Avions Voisin van Oliver Davina. Ook Linda hoort in dat rijtje thuis. Eén van haar ledlampen voor systeemplafonds komt over een maand op de markt. Momenteel wordt onderzocht of de twee andere lampen ook in de verkoop gaan. Aan het ontwerpen ging een uitgebreid researchtraject vooraf. Linda keek welke lampen er al bestonden, bezocht bedrijfsruimten en sprak met architecten. Linda: Systeemlampen zijn nu nog vaak vierkant of rechthoekig. Architecten gaven aan dat die vorm de ruimte verdeelt in rijen en op die manier onbedoeld richting geeft aan een kantoor. Mijn ronde lampen doen dat niet. Wat de lampen gaan kosten kan ze nog niet met zekerheid zeggen. Een paar honderd euro is haar ruwe schatting, want de technologie is nog vrij duur. Ze verwacht dat de prijs binnen enkele jaren aanzienlijk naar beneden zal gaan. Zelf houdt ze er financieel niets aan over, behalve dan haar stagevergoeding en een mooi project voor op haar cv. In de toekomst wil Linda zeker doorgaan met het ontwerpen van consumentenproducten. Het leuke is als iemand naar je product kan kijken en er echt iets mee doet. Dat is uitdagender dan een leiding ontwerpen die onder de grond verdwijnt. Tentoonstelling Twents Design, tot en met donderdag 16 september in de Bijenkorf tijdens openingstijden, Enschede. S P O R T REDACTIE: HANS VAN DER KOLK TEL.: Beachhandbalkeeper Wytse Mensonides is regerend nationaal kampioen. Hij hoopt samen met zijn teamgenoten op zondag 5 september op het strand van Scheveningen zijn NK-titel te prolongeren. Precies een jaar geleden schreven de beachhandballers van Cabezota geschiedenis met het veroveren van de nationale titel. Het staat keeper Mensonides helder voor de geest. Stiekem was het ook wel een beetje verdiend, blikt de routinier terug. De jaren ervoor waren we met twee tweede plaatsen en een derde wel steeds dicht bij het kampioenschap. Maar wat is het geheim van het succes? Volgens de keeper van de formatie zit het hem in de combinatie van snelheid en creativiteit. Anders dan bij het gewone handbal kun je met zogeheten vliegers bijvoorbeeld punten scoren die dubbel tellen: de speler plukt de bal uit de lucht en schiet in één beweging, zonder de grond te beroeren, raak. Ook het draaien om de as en vanuit de pirouette scoren cabezotaveteraan mensonides wil nog een keer kampioen worden Titelstrijd op het strand Naam: Leeftijd: Functie: Studie: Sport: Wytse Mensonides 32 jaar docent civiele techniek Saxion civiele techniek UT beachhandbal/ handbal is goed voor het dubbele aantal punten. Onze spelers beheersen al die varianten, zegt Mensonides. Volgens hem leunen te veel beachhandbalploegen op het klassieke handbal en worden er nog te weinig dubbele punten gescoord. Omdat wij dat niet doen kunnen we ons onderscheiden. Een ander sterk punt van Cabezota is volgens hem het beachveld op de campus. Er zijn nu eenmaal niet al te veel ploegen die over een beachveld beschikken. De voormalig nationaal kampioen Hurry Up uit Zwartemeer traint in een soort veredelde paardenbak. Dat schiet niet op. Over de titelkansen voor dit jaar is Mensonides terughoudend. Ik denk dat we een redelijke kans maken, maar eigenlijk kun je daar pas iets zinnigs over zeggen als je de eerste wedstrijden op het toernooi hebt gespeeld. Elk jaar zit er wel een verrassing tussen. Als studentenploeg zijn wij ook ooit begonnen als een verrassing. Volgens de keeper van Cabezota komt dat ook omdat het beachhandbal een betrekkelijk jonge sport is die pas begin deze eeuw in Nederland begon te leven. Landen als Italië en Hongarije zijn verder. Wij doen jaarlijks mee aan een buitenlands toernooi en kunnen ons aardig meten met de buitenlandse teams. Maar tegen de echte toplanden leggen we het af. Trots is Mensonides op het feit dat Cabezota behalve met de mannenploeg ook met de damesploeg meedoet aan het NK. Daarmee is Cabezota de enige vereniging op het hoofdtoernooi met twee teams. Maar zorgen zijn er ook. Bijvoorbeeld over de gemiddelde leeftijd van de regerend landskampioen, die behoorlijk hoogt ligt. Mensonides is met zijn 32 jaar ook niet bepaald een groentje. Hij is meer dan tien jaar lid. De docent civiele techniek van Saxion zegt dat het moment nadert waarop hij het stokje wil overgeven. Maar dat is van latere zorg. Eerst maar eens zien of we de titel kunnen houden. Wytse Mensonides: Weinig ploegen hebben een beachveld. De voormalig nationaal kampioen traint in een soort veredelde paardenbak. Foto: Gijs van Ouwerkerk Amerikaanse titel voor Euros-kanoër Onno Bokhove van Euros Kano heeft in Amerika de Bird Island Challenge (Wareham, Massachusetts) op zijn naam geschreven. Hij legde de zeerace van 13 mijl op 15 augustus af in een surf ski race kayak. Bokhove deed er 1 uur en 47 minuten over en was daarmee ruim vijf minuten sneller dan de nummer twee. Bij Euros wordt regelmatig op deze en andere kanodisciplines getraind. Bokhove werkte de hele zomer aan het Woods Hole Oceanographic Institution aan de oostkust van de VS. Hij deed daar wiskundig onderzoek naar brekende golven op het strand en naar vloeistof-rots interacties. Meer informatie (verslag, foto s, film) over Bokhoves winnende race: Uitslagen en foto s De sportpagina en de cultuurpagina zijn met ingang van dit seizoen samengevoegd. De berichten met uitslagen en ander kort wedstrijdnieuws verschijnen niet meer op papier, maar online. Dat geldt ook voor de foto met het sportmoment van de week. Andere leuke, actuele foto s voor de website kan je opsturen naar

16 ut Nieuws weekblad van de Universiteit Twente 16 Donderdag 26 augustus 2010 Studentenleven Weekblad van de Universiteit Twente nummer 21 - Donderdag 26 augustus UT N I E U W S 5 Braindrain is een natuurlijk fenomeen 15 Onderhoud is weer hot Titelstrijd op het strand CARRIÈRE SWITCH? Brinksma wil overleg rankings Twente staat opnieuw rector overigens niet onderniet in de top honderd kennen. Het is zeker een intevan de Shanghai Ranking, ressante lijst, maar ik kijk liever KICK IN. De introductieperiode zit erop. Bijna 1100 nieuwe UT-studenten maakten de afgelopen week kennis met maar volgens rector Ed naar de lijst met specialisaties de campus, hun studie, met Enschede en een heel klein stukje Hengelo. In het onderdeel Bestorming van de Bastille Brinkmsa is dat voor die Shanghai apart hanteert. (foto) van het bomvolle Kick In-programma kwamen de verse eerstejaars vooral zichzelf tegen. Terugblik Kick In: een kleine universiteit Op het gebied van chemie Pagina 8 en 9. Foto: Gijs van Ouwerkerk met een specialistische staat Twente hier bijvoorbeeld oriëntatie ook bijna een wel in de top honderd. onmogelijke opgave. Hij wil daarom dit collegejaar met de andere rectoren in energievisie sluit aan op meerjarenafspraken universiteiten overleg op welke ranglijsten moet worden ingezet. Er zijn nu zoveel rankings, daar is niet altijd vat op, zegt Brinksma. De Universiteit Utrecht profiteert bijvoorbeeld erg van twee Nobelprijswinnaars, daar lift de hele universiteit op mee. Maar het zegt weer niets over de kwaliteit van hun psychologisch onderzoek. Desalniettemin spelen rankings een steeds grotere rol. De media vinden één zo n overzichtslijst van beste universiteiten natuurlijk erg handig. Wij als UT hebben echter geen beleid voor al die rankings. Waar doen we aan mee? Waar zetten we op in? Vlak voor de zomervakantie verscheen daarom een notitie van het CvB, waarin het een en ander op rij werd gezet over verschillende ranglijsten. Zodat we verstandige keuzes kunnen maken. Het aanleveren van materiaal voor een lijst kost namelijk ook veel tijd. Brinksma wil daarom overleg met de andere Nederlandse rectoren. Je kunt pas goed vergelijken als Delft, Eindhoven en wij inzetten op dezelfde ranglijsten. Het belang van de Shanghai Ranking, waarin jaarlijks de beste onderzoeksuniversiteiten worden gerangschikt, wil de Fietswerkplaats UT wil drastisch besparen op energie De UT wil in 2020 dertig procent energie besparen. Dat staat in de deze week gepresenteerde Energievisie die is opgesteld naar aanleiding van meerjarenafspraken van alle universiteiten om het energieverbruik terug te dringen. Een aantal projecten, zoals onderzoek naar een zuiniger zwembad en een eigen waterzuivering op de campus, loopt al. In december 2008 ondertekende de UT net als de andere Nederlandse universiteiten de Meerjaren Afspraak energie-efficiency 3 (MJA 3). Hierin spreken de instellingen af in 2020 dertig procent minder energie te gebruiken. Twintig procent moet InternatIonal rechtstreeks worden 6 bezuinigd op het energieverbruik. De overige tien procent winst valt te halen uit het verduurzamen van de inkoop en het woon-werkverkeer van PaGe medewerkers. Octrooi aanvragen op je UT-vinding? Surf naar voor meer informatie over het octrooibeleid van de UT Empowering innovation & entrepreneurship De Energievisie is opgesteld door John Susebeek (energiecoördinator FB) en Mariëlle Winkler (hoofd arbo en milieu) en vervolgens vastgesteld door het college van bestuur. Het energiebeleid steunt volgens de visie op drie pijlers. Dat zijn de stijgende prijs van grondstoffen, de wil om niet volledig afhankelijk te zijn van derden in de energievoorziening en het imago van de UT. Projecten voor energiebesparing dienen ook als marketinginstrument. Een duurzaam imago maakt de UT tot een interessante samenwerkingspartner en een aantrekkelijk universiteit voor studenten en nieuwe medewerkers, is de filosofie. Jongere generaties blijken volgens de visie sterk te hechten aan een duurzame werkomgeving. Het document noemt een aantal projecten dat in de nabije toekomst onderzocht wordt. Op de rol staan bijvoorbeeld een onderzoek naar absorptiekoeling, een onderzoek naar alternatieve koelwaterbronnen en warmtebronnen, en het gebruik van warmtebuffers. Een aantal projecten is al gestart, aldus energiecoordinator Susebeek. Zo zijn er initiatieven om het zwembad te verduurzamen. Nu nog wordt het bad verwarmd met aardgas, maar gekeken wordt of daar zonne-energie voor gebruikt kan worden. Ook kunnen de pompen wellicht worden geoptimaliseerd. Daarnaast loopt een haalbaarheidsstudie naar een duurzame waterkringloop. Gekeken wordt of de UT een rendabele eigen waterzuivering kan realiseren. De uitkomst hiervan volgt in november. Op de korte termijn wil Susebeek bovendien sterk inzetten op bewustwording en gedragsverandering. Met bewustzijnsacties, zoals de dag van de duurzaamheid in november, geven we als universiteit aan dat we bewust omgaan met energie. Daarnaast werken we aan een monitoringsysteem om het energieverbruik op verschillende locaties inzichtelijk te maken. Ik zag laatst bijvoorbeeld in Carré naast die mooie koffiehoeken ook nog eigen koffiemachines staan. Dat is niet wat we willen. NIEUW. De sport- en cultuurpagina s van UT-Nieuws zijn vanaf deze editie samengevoegd tot één. Uitslagen en agenda verhuizen naar de website. Op de achterpagina staat de nieuwe strip, Geert & Beert. Heb jij je al ingeschreven voor de scriptieprijs 2010? Schrijf je voor 1 oktober in op en maak kans op 1500,- Intro Het leek afgelopen zaterdag wel winter op de Oude Markt in Enschede.Studentenvereniging Audentis pakte flink uit tijdens de introductie en organiseerde een Crazy Christmas Party. Naast de traditionele roodwitte kerstmutsen, stonden er kerstbomen, met lichtjes en al, op het plein. De sneeuw dwarrelde vrolijk uit de lucht en zorgde voor een gezellige winterse sfeer. En dat medio augustus. Daardoor kon er zonder dikke winterjas, sjaal en handschoenen gedanst worden in de sneeuw. Na dit crazy kerstfeest was er in de Pakkerij een New Year s Eve, bedoeld voor alle verse eerstejaars die aan de vooravond staan van een heel nieuw en hopelijk enerverend collegejaar. PASTA MET RODE SAUS De klassieker voor studenten Moeilijkheid: Inleiding: De klassieker voor studenten is toch wel de pasta met rode saus. Het is simpel, kost weinig tijd, je kunt makkelijk de hoeveelheden aanpassen en, niet onbelangrijk, het vormt een prima basis voor het stappen. Ingredienten: 400 gram (runder) gehakt 2 uien, gesnipperd 2 tenen knoflook 500 gram pasta (spaghetti of tagliatelle) 1 blik tomaatstukjes (à 400 gr) 2 blikjes tomatenpuree 2 paprika s (of prei, of courgette) in (niet al te kleine) stukken Olijfolie Peper en zout Geraspte kaas (bijvoorkeur Parmigiano Reggiano, maar gewone kaas is ook prima) Bereiding: Zet een ruime hoeveelheid water in een grote pan met een snuf zout op het gas. Terwijl het water aan de kook komt, kun je beginnen met de rest. 4 personen Verhit in een (grote) koekenpan of hapjespan een flinke scheut olijfolie en fruit daarin de ui en het knoflook.voeg wanneer de ui van kleur verandert het gehakt toe en bak dit tot het gaar is.voeg de paprika s toe en bak dit twee minuten mee. Doe nu de pasta in de pan, ( voor de precieze kooktijd; zie de verpakking). Proef ongeveer elke minuut hoe de smaak van de pasta verandert. Als de pasta zacht wordt, maar nog wel een bite heeft, is deze klaar (al dente). De pasta gaart namelijk nog even door. Voeg vervolgens aan het gehaktmengsel de tomaatstukjes en de tomatenpuree toe en laat dit rustig warm worden (tegen het koken aan), proef de saus en voeg eventueel zout en peper toe. Giet de pasta af en serveer de saus en de pasta en de kaas apart. Tip: Koop groente en fruit op de markt, dat is verser en lekkerder, bovendien ook nog een stuk goedkoper! Het basisrecept leent zich uitstekend voor eindeloze variatie, voor SPEK & BONEN Redactie: Joris van Hoof en Willem Pieterson adres: voeg op het einde eens wat olijven of (Italiaanse) kruiden als oregano of basilicum toe, of giet een scheut wijn door de saus voor een compleet andere smaak. Drank: Pasta met rode saus gedijt het beste bij een frisse ietwat zure witte wijn. Neem een chardonnay of een pinot gris, of hou het simpel; neem Appie Heijn s witte (droge) huiswijn. Drink de wijn niet té koud, haal m een kwartier voor het eten uit de koelkast. Wist je dat? Fruiten is een kooktechniek waarbij groenten in vet of olie worden gebakken waardoor ze een bruine kleur krijgen. Het vuur moet hierbij niet te hoog staan, zet het vuur dus op een middenstand en laat het fruiten een minuut of vijf duren. GA naar: In studentencomplex de Box komt vanaf begin september een fietswerkplaats, De Versnelling geheten. Het is een particulier project dat onder meer geïnitieerd is door de Twentse Zorgcentra en de gemeente Enschede. Jongeren met een licht verstandelijke beperking verrichten de reparaties. De Versnelling zit ook al met een werkplaats in de stad. Studenten en medewerkers kunnen voor kleine reparaties en onderhoudsbeurten terecht bij de werkplaats. Ook worden er fietsonderdelen verkocht. De werkplaats is vijf dagen per week van half negen tot vijf uur open. Zo n zes tot acht jongeren sleutelen aan de fietsen en knappen en poetsen oude exemplaren op. Op deze manier werken ze aan een beter toekomstperspectief. Het is voor hen een opstap naar een baan, aldus Ten Doeschot. Ze leren op technisch vlak kleine reparaties uit te voeren en op sociaal gebied leren ze met elkaar om te gaan en hoe ze klanten te woord moeten staan. Over en... Crazy christmas party Deze krant woensdag- avond al digitaal lezen? Tring! Mama? Jeroentje, lieverd! Ik heb je al zooo vaak gebeld! Papa en ik zijn heel benieuwd hoe het gaat, daar in het Verre Oosten. Goed hoor, ma. Heb je al nieuwe vriendjes en vriendinnetjes gemaakt? Dispuutgenoten heet dat, mam. Oh ja. Eet je wel een beetje fatsoenlijk, lieverd? Denk aan de fruitmomentjes hé? Ma, hou op zeg. Ik ben nu student. Wat zeg je? Het is zo lawaaierig op de achtergrond. We zijn net begonnen met de kroegentocht, vandaar. Zo laat nog? Je drinkt toch niet te veel hé? Daar kon je altijd al slecht tegen. Ik weet nog goed dat je.. Dat was op mijn vijftiende, ma. In een drinkkeet. Nouja. Een schone slip, daar zorg je toch wel voor elke dag? Jahaa. Red je het met het geld? Moeten we nog bijstorten? Gaat prima, ma. En ga alsjeblieft op tijd naar bed. Dat ligt er aan. Wat bedoel je, schat? Je hebt toch wel gezien dat ik nog van die dingen in je weekendtas hebt gestopt hé? Gewoon uit voorzorg. De condooms? Die zijn al op. Wat!? In Enschede studeren toch alleen maar jongens? Bij natuurkunde ja. Ik ben geswitcht, naar toegepaste communicatie. Jeroen! Wat Ma, ik ga hangen. Het bier wordt lauw. Jeroen? Lieverd, wacht nou Tuut, tuut, tuut. Film Het lijkt wel een ondermaatse film. Doordrenkt met beroerd acteerwerk, een raadselachtige plot en een dubieuze opeenvolging van intriges en snode deals. De vallende ster van dit verhaal is de frauduleuze excollega van de ITC-faculteit: M. van D. De man die rond Pasen twee miljoen euro wegsluisde naar een privérekening in Peru, het geboorteland van zijn vrouw. De zwendelaar zette zich deze week wederom onbeschaamd in de spotlights. Hij vecht zijn ontslag aan dat volgde na de miljoenentransactie. Van D. heeft namelijk spijt. Zijn advocaat spreekt over een uitglijder, een vlaag van verstandsverbijstering van een man die rechtdoorzee is. Rechtdoorwatte is, denkt u? Ja, u leest het goed. Rechtdoorzee. Het script wordt nog fraaier. De bezielde pleitbezorger wijst ook met een beschuldigende vinger richting de UT. Die had haar financiële huishouding niet goed beveiligd. Van D. móest dus wel. Je vráágt er tenslotte om met zo n ondeugdelijk financieel beheer. Het geld ligt voor het grijpen. De beste man had geen keus en hij was altijd al rechtdoorzee. Hij kon er dus écht, écht, écht niets aan doen en wil dus zijn baan terug. Of een andere functie. Is hoofd FEZ wat? Eigenlijk is het maar goed dat Van D. zo doortastend handelde. Komt die beroerde administratie ook eens aan het licht. De ontknoping volgt volgende week in de Almelose rechtbank. Misschien ziet Paul Verhoeven er wel brood in en komt er binnenkort een nieuwe The Firm of The Client in de bioscoop. Wij wachten in elk geval op de triomfantelijke rentree van M. Van D. De rode loper ligt alvast uitgerold....sluiten UT-Nieuws stelling v/d week Leuk, die nieuwe strip op de achterpagina GA naar: Uitslag vorige stelling: De overkapping bij de Waaier is pure geldverspilling EENS 49% ONEENS 51%

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree Naam instelling(en) Contactpersoon/contactpersonen Contactgegevens Universiteit

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

BENELUX RESEARCH PROJECT.

BENELUX RESEARCH PROJECT. BENELUX RESEARCH PROJECT INTRODUCTIE Ben jij een enthousiaste en ambitieuze student aan de RSM, ESE of een andere faculteit *? Ben jij op zoek naar een elective of extracurriculaire activiteit, en wil

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM PROGRAMMA NETWERKDAG EN LEARNING ENCOUNTER 21 JANUARI 2005 AMSTERDAM PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM INLEIDING Op deze dag beogen wij een ieder met elkaar in contact te brengen, die

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig?

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig? Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV

Jennifer Machielse. Lennart Stachowitz. Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Studentleden Medezeggenschapsraad NHTV Jennifer Machielse I am Jennifer Machielse, spontaneous, self-conscious and a go-getter, that s me. I am a fourth-year student Marketing & Communication in Tourism

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Welke informatie hebben wij nodig? Let op:

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Welke informatie hebben wij nodig? Let op: Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

South Holland. AngloINFO. 2015 (Dutch) Media Pack AngloINFO. Angloinfo.com

South Holland. AngloINFO. 2015 (Dutch) Media Pack AngloINFO. Angloinfo.com Angloinfo.com AngloINFO Media Pack AngloINFO Media 2015 (Dutch) Pack 2013 Over AngloINFO AngloINFO is a global expat network: 90+ regional websites 45+ countries 20 million monthly page views Over 3 million

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Studiebegeleiding & tutoraat

Studiebegeleiding & tutoraat Studiebegeleiding & tutoraat Patricia Post-Nievelstein, Head Tutor, University College Utrecht Richard van den Doel, Senior Tutor, University College Roosevelt Oscar van den Wijngaard, Coordinator Academic

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Resultaten. Harm Hospers

Resultaten. Harm Hospers Resultaten Harm Hospers Doelen? Gemotiveerde en getalenteerde internationale studenten interesseren en selecteren voor LAS Studenten een breed, open curriculum bieden, met bijzondere aandacht voor academische

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers

Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021. Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers Aanbod Erasmus-uitwisseling 2014-2021 Vakgroep PP07 (ontw-pers-soc) Coördinator Wim Beyers http://www.maastrichtuniversity.nl/ Christine Majelle (international relations officer) maakt je wegwijs in het

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE SCIENCE EDUCATION AND COMMUNICATION

UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE SCIENCE EDUCATION AND COMMUNICATION UNIVERSITY OF INFINITE AMBITIONS. MASTER OF SCIENCE SCIENCE EDUCATION AND COMMUNICATION LERARENOPLEIDING NATUURKUNDE, WISKUNDE, SCHEIKUNDE, INFORMATICA EN ONTWERPEN Heb jij een technische bachelor gevolgd

Nadere informatie

Gecertificeerde NLP Master Practitioner (Business)

Gecertificeerde NLP Master Practitioner (Business) Gecertificeerde NLP Master Practitioner (Business) Design Human Engineering Trance en Hypnose Professioneel coachen en leidinggeven Presenteren en Storytelling Systemisch werken Master uw communicatie

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

CRUYFF FOUNDATION SEMINAR MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR:

CRUYFF FOUNDATION SEMINAR MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR: CRUYFF FOUNDATION SEMINAR MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR: Deelsessie Cruyff Courts DEELSESSIE CRUYFF COURTS PROGRAMMA Host: Hidde van Warmerdam Ilja van Holsteijn De toekomst van de Cruyff Courts John Sibeko

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich

Look ahead. Find out. Worksheet. BLT Sandwich 1 Look ahead Bekijk de tekst hieronder. Wat voor een tekst is dit? boodschappenlijst voor een feest menu voor een feestmaaltijd recept voor een bijzondere lunch BLT Sandwich Most people eat this sandwich

Nadere informatie

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011

Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6. Jaarverslag / Auditor s report 2011 Монгол page 1 and 2, Nederlands blz 3 en 4 English page 5 and 6 Jaarverslag / Auditor s report 2011 1 2 Het bestuur van de NGO All for Children heeft op 26 mei 2012 het volgende jaarverslag vastgesteld

Nadere informatie

NLP Practitioner: De weg naar succes!

NLP Practitioner: De weg naar succes! NLP Practitioner: De weg naar succes! Kracht ervaren en gebruiken Sneller en diepgaander communiceren Emoties leren beheersen Onderscheidend zijn Genieten van het leven Jouw eigen weg leren gaan Waarom

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Juli 2015. Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant!

Juli 2015. Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant! Juli 2015 Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant! Als ik door de school loop, hoor ik regelmatig uit de

Nadere informatie

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS V.l.n.r. Julia Samuël, David Robertson en CEO Marc Bienemann

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie