SUCCESSIEPLANNING Boudewijnlaan Aarschot Tel Fax

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SUCCESSIEPLANNING Boudewijnlaan 19 3200 Aarschot Tel. 016 56 17 74 Fax 016 56 72 66 info@notarissen-msp.be www.michiels-stroeykens-pelgrims."

Transcriptie

1 SUCCESSIEPLANNING Boudewijnlaan Aarschot Tel Fax

2 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 2

3 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 3 I. INLEIDING 1. In juni 2002 sterft boer Jan kinderloos in zijn hoeve te Tielt (alle namen zijn fictief). Er zijn vele erfgenamen, waaronder broers en zusters en neven en nichten. Omdat er in het verleden blijkbaar bepaalde zaken verdwenen waren in een andere nalatenschap met zelfde erfgenamen in deze familie laat één der erfgenamen de zegels leggen. Het betreft hier een procedure waarvan sprake in het Gerechtelijk Wetboek, waarbij de Vrederechter binnen de 24 uur ter plekke komt om alles te verzegelen. Na een verzegeling dient er te worden overgegaan tot de ontzegeling (door de vrederechter), onmiddellijk gevolgd door een notariële inventaris (boedelbeschrijving). Deze kon pas in september 2002 doorgaan, omwille van het gerechtelijk verlof. Er werden bij deze inventaris kasbons gevonden voor een bedrag van meer dan EUR, aan het hoogste tarief belast tegen 65 % erfbelasting. Boer Jan heeft dus goed gewerkt voor de Staat, of beter gezegd voor het Vlaamse Gewest, want de erfbelasting is geregionaliseerd. Ter informatie, het hoogste tarief in het Brusselse en in het Waalse gewest bedraagt zelfs 80 %! Had het nu niet anders gekund mits een accurate successieplanning? Uiteraard. En daar gaat deze uiteenzetting over. Wij bespreken hier slechts enkele topics inzake successieplanning. Er zijn over dit onderwerp boeken geschreven; het is onmogelijk alles aan bod te brengen. Vooraf worden enkele essentiële regels uit het erfrecht besproken, aangezien deze noodzakelijk zijn voor een goede verstaanbaarheid van het vervolg van de uiteenzetting. Wij blijven ook even stilstaan bij de tarieven. Maar eerst nog dit: sedert 1 januari 2015 zijn de successie- en registratierechten geïntegreerd in de Vlaamse Codex Fiscaliteit. Terminologie spreken we niet meer van successierechten maar van erfbelasting. Aan de tarieven is niets gewijzigd, het betreft hier een codificatie die reeds vier jaar geleden was in het vooruitzicht gesteld. II. DE ESSENTIELE REGELS UIT HET ERFRECHT 2. Bij een overlijden wordt, om te bepalen wat de rechten van de verschillende erfgenamen zijn in de nalatenschap, de fictieve massa samengesteld, tenminste indien dit door één of meerdere erfgenamen zou gevraagd worden. Deze massa bestaat uit alle goederen, zowel roerend als onroerend, die aanwezig zijn op overlijdensdatum, zowel in België als in het buitenland, vermeerderd met alle goederen, zowel roerend als onroerend, waarover de overledene reeds kosteloos heeft beschikt (dus die hij heeft geschonken) tijdens zijn leven, zowel in België als in het buitenland. De voorbehouden of reservataire erfgenamen kunnen van deze fictieve massa een bepaald deel opeisen in natura (reserve). Zij kunnen reeds gedane schenkingen die het beschikbaar deel overtreffen laten inkorten en inbreng eisen in de fictieve massa. Over de rest van zijn goederen kan de overledene vrij beschikken (beschikbaar deel).

4 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 4 Bij gebrek aan voorbehouden erfgenamen kan de overledene vrij over al zijn goederen beschikken. Iemand die derhalve ongehuwd en kinderloos overlijdt en wiens ouders ook niet meer in leven zijn doet met zijn goederen wat hij wil; het notarieel testament is de meest geschikte manier om dat te doen omwille van de rechtszekerheid. Voor gehuwden is het zo dat, om te weten welke goederen van de nalatenschap afhangen, men eerst de huwelijksgemeenschap moet vereffenen, in functie van het toepasselijk huwelijksvermogensstelsel, bij wet opgelegd (indien men gehuwd is zonder huwelijkscontract) of bij huwelijkscontract aangenomen dan wel gewijzigd. 3. Wie zijn de voorbehouden erfgenamen? 1 De kinderen. Als de erflater één kind nalaat, dan heeft dit kind een reservatair of voorbehouden erfdeel van 1/2; het beschikbaar deel is dan eveneens 1/2. Als de erflater twee kinderen nalaat, dan hebben deze elk recht op een reservatair of voorbehouden erfdeel van 1/3; het beschikbaar deel is dan 1/3. Als de erflater drie of meer kinderen nalaat, dan hebben deze samen recht op 3/4, te verdelen onder het aantal kinderen; het beschikbaar deel is dan 1/4. De reserve van de kinderen geldt ook voor de kleinkinderen bij vooroverlijden van de kinderen. Stel dat er twee kinderen zijn, waarvan één in leven en één vooroverleden. Stel dat het vooroverleden kind op zijn beurt twee kinderen nalaat. De reserve is dan 2/3, te weten 1/3 voor het in leven zijnde kind en 1/3 voor de twee kinderen van het vooroverleden kind (zij komen in de plaats van het vooroverleden kind en moeten derhalve zijn aandeel onder elkaar delen). 2 De langstlevende echtgenoot. Deze heeft een reservatair erfdeel bestaande uit het vruchtgebruik op de nalatenschap van de overledene, testamentair herleidbaar tot het vruchtgebruik op de helft van de nalatenschap (abstracte reserve) maar minstens en alleszins het vruchtgebruik op de gezinswoning met de aanwezige huisraad (concrete reserve). Indien de echtgenoten evenwel sinds meer dan zes maanden gescheiden leefden op datum van overlijden en indien de erflater, vóór zijn overlijden, bij een gerechtelijke akte een afzonderlijk verblijf had gevorderd (bijvoorbeeld in het kader van dringende en voorlopige maatregelen bevolen door de Vrederechter), kan de langstlevende echtgenoot volledig onterfd worden bij testament. Tevens kunnen partijen in de regelingsakte voorafgaand aan een echtscheiding bij onderlinge toestemming met onmiddellijke uitwerking elk erfrecht jegens elkaar uitsluiten. Sedert 1 juni 2003, datum van inwerkingtreding van de Wet Valkeniers (Wet van 22 april 2003 tot wijziging van enkele bepalingen van het Burgerlijk Wetboek in verband met het erfrecht van de langstlevende echtgenoot, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 22 mei 2003) kunnen de echtgenoten bij huwelijkscontract of bij wijzigingsakte, wanneer op dat tijdstip één van hen één of meer afstammelingen heeft die voortkomen uit een andere relatie van voor hun huwelijk of die geadopteerd werden voor hun huwelijk, of afstammelingen van de geadopteerden, geheel of ten dele, zelfs zonder wederkerigheid, een regeling treffen over de rechten die de ene in de nalatenschap van de andere kan uitoefenen. Er kan hierdoor desgevallend volledig verzaakt worden aan de abstracte reserve; aan de concrete reserve kan ingevolge deze nieuwe wet evenwel niet worden verzaakt.

5 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 5 Sedert 18 mei 2007 heeft de langstlevende wettelijk samenwonende partner nu ook een wettelijk vruchtgebruik op de gezinswoning met inboedel, doch dit is geen reservatair erfrecht (hetgeen betekent dat men dit erfrecht testamentair kan ontnemen). 3 De ouders. Bij gebrek aan afstammelingen in leven heeft elke ouder een reserve van 1/4, dus 1/2 als ze beiden nog leven. Deze reserve kan worden uitgesloten in voordeel van de langstlevende echtgenoot, via testament of akte van gift tussen echtgenoten (desgevallend in het huwelijkscontract op te nemen ofwel via afzonderlijke akte). Sedert 18 mei 2007 kan de reserve van de ouders ook worden uitgesloten ten voordele van de langstlevende wettelijk samenwonende partner. Dit is sowieso het geval voor het levenslang vruchtgebruik ten behoeve van de langstlevende wettelijk samenwonende partner op de gezinswoning met inboedel, maar het kan via testament ook voor andere rechten (b.v. volle eigendom op de gezinswoning) of goederen (b.v. rechten in volle eigendom of in vruchtgebruik op een woning die niet de gezinswoning uitmaakt, gelden, enz.). 4. Als men erft neemt men ook alle schulden van de overledene over; erfgenamen treden in de rechten en verplichtingen van hun rechtsvoorganger zonder voorbehoud. Men kan een nalatenschap verwerpen door een verklaring af te leggen op de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van het arrondissement waar de nalatenschap is opengevallen of bij de notaris. Verwerpen heeft niet noodzakelijk met schulden te maken; men kan bv. ook verwerpen ten gunste van zijn kinderen en op die manier een successiesprong maken. Men kan vooraf niet verzaken aan een nalatenschap. In het algemeen zijn overeenkomsten over niet-opengevallen nalatenschappen nietig en zonder waarde. De wet voorziet de mogelijkheid van een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dit gebeurt eveneens middels een verklaring ter griffie of bij de notaris, waarbij dan een notariële boedelbeschrijving wordt opgemaakt en een publicatie in het Belgisch Staatsblad aan de schuldeisers de kans geeft zich te laten kennen. Ingevolge deze manier van aanvaarden kunnen de erfgenamen niet verplicht worden meer te betalen aan schuldeisers dan hetgeen zij zelf hebben verkregen in de nalatenschap. Als er minderjarige erfgenamen zijn moet er steeds op deze wijze aanvaard worden. Let wel : deze regels zijn niet van tel inzake de fiscale fictiebepalingen; als de fiscus aantoont dat er de laatste drie jaar goederen zijn vervreemd of weggeschonken en hiervoor erfbelasting opvorderbaar zijn zullen deze in ieder geval moeten betaald worden. Toch steeds voorzichtig blijven dus, temeer daar er geen enkel middel is om op voorhand alle schulden op te sporen (er is geen "schuldenregister" of iets dergelijks)! III. DE TARIEVEN VAN DE ERFBELASTING 5. De tarieven inzake erfbelasting zijn de volgende in het Vlaamse Gewest:

6 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 6 TABEL I : Tarief in rechte lijn en tussen partners Met partners bedoelt de Vlaamse Codex Fiscaliteit de volgende 3 categorieën : - echtgenoten, - wettelijk samenwonenden, en - personen die op de dag van het openvallen van de nalatenschap ten minste één jaar ononderbroken met de erflater samenwonen en er een gemeenschappelijke huishouding mee voeren (feitelijk samenwonenden). Gedeelte van het netto-aandeel per erfgenaam % Roerend & onroerend afzonderlijk belast Van 0 tot EUR 3 Van tot EUR 9 Boven de EUR 27 Er zijn bovendien verminderingen (het zogenaamd belastingkrediet ), zoals aan het slot van deze bijdrage vermeld. Het komt erop neer dat, als men minder dan EUR erft (netto-erfdeel per erfgenaam), men hoegenaamd niets hoeft te betalen. In die hypothese kan men ook vrijstelling vragen om de aangifte van nalatenschap in te dienen, tenzij er onroerende goederen vererfd worden in welk geval de aangifte steeds moet worden ingediend. Wat de categorie samenwonenden betreft zijn er in feite twee soorten samenwonenden, te weten : 1 De samenwonenden die een verklaring van wettelijke samenwoning hebben afgelegd op het gemeentehuis van hun gemeenschappelijke woonplaats. Deze nieuwe (federale) regeling, ingevoerd in het burgerlijk wetboek door de wet van 23 november 1998 op de wettelijke samenwoning, laat derhalve, gekoppeld aan de nieuwe bepalingen inzake erfbelasting in het Vlaamse Gewest, toe dat men, vanaf de dag van het afleggen van de verklaring van wettelijke samenwoning op het gemeentehuis, van elkaar erft aan het laagste tarief, voorheen alleen voorbehouden aan erfgenamen in rechte lijn en aan gehuwden. De verklaring van wettelijke samenwoning kan worden afgelegd door eenieder die niet verbonden is door een huwelijk of door een andere wettelijke samenwoning, ongeacht het geslacht van de partner. Zoals hoger vermeld heeft de langstlevende wettelijk samenwonende partner sedert 18 mei 2007 een wettelijk vruchtgebruik op de gezinswoning met inboedel. Hiervoor volstaat het samen een verklaring van wettelijke samenwoning te ondertekenen op het gemeentehuis. Wenst men elkaar meer rechten toe te kennen is een testament nodig. 2 De andere samenwonenden, met name zij die geen verklaring van wettelijke samenwoning hebben afgelegd, op voorwaarde dat zij minstens gedurende één jaar feitelijk samenwonen en een gemeenschappelijke huishouding voeren (wat, bij wijze van weerlegbaar vermoeden, afdoend blijkt uit de gezamenlijke inschrijving van de samenwonenden in het bevolkings- of vreemdelingenregister). Op die manier kunnen bv. samenwonende kinderen van elkaar erven aan het laagste tarief en kan men ontsnappen aan het tarief tussen broers en zusters, dat veel hoger is. Let wel : samenwonenden erven niet automatisch van elkaar; een testament is noodzakelijk om te kunnen erven - behoudens het wettelijk vruchtgebruik op de gezinswoning met inboedel toekomende aan de wettelijk samenwonende partner - en indien er reservataire erfgenamen zijn kan alleen het beschikbaar deel vermaakt

7 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 7 worden; wettelijk samenwonenden zonder kinderen kunnen via een testament wel de reserve van hun ouders uitsluiten (wat niet mogelijk is voor feitelijk samenwonenden). Stiefkinderen worden sedert 1 januari 2002 belast aan het tarief rechte lijn (voor zover er een testament is opgemaakt, want stiefkinderen zijn geen wettelijke erfgenamen van hun stiefouders, of voor zover er erfbelasting verschuldigd is krachtens de fictiebepalingen van de Vlaamse Codex Fiscaliteit zoals bv. de begunstiging via een levensverzekering of een schenking minder dan 3 jaar voor het overlijden waarop geen rechten werden betaald). Artikel , zesde lid, 5, b) van de Vlaamse Codex Fiscaliteit belast stiefkinderen aan het tarief rechte lijn ; het is dus niet vereist dat ze met hun stiefouder samenwonen (zoniet had de invoering van deze categorie geen enkele zin want zou men de regels inzake samenwonenden kunnen toepassen). Hierbij wordt niet alleen de verkrijging door een stiefkind van zijn/haar stiefouder bedoeld maar ook omgekeerd. Of op het ogenblik van de verkrijging de (eigen) ouder (van het kind) nog leeft dan wel reeds vooroverleden is speelt geen rol. De stiefouders moeten niet noodzakelijk met elkaar gehuwd zijn. Iedere verwijzing naar het huwelijk is in de Vlaamse Codex Fiscaliteit verdwenen; het moet gaan om partners. Daarmee bedoelt de Vlaamse Codex Fiscaliteit: - echtgenoten, - wettelijk samenwonenden, of - personen die op de dag van het openvallen van de nalatenschap ten minste één jaar ononderbroken met de erflater samenwonen en er een gemeenschappelijke huishouding mee voeren (feitelijk samenwonenden). Wordt dus belast aan het tarief rechte lijn : iedere verkrijging tussen een persoon en het kind van zijn partner, ongeacht of de verkrijging plaatsvindt voor of na het overlijden van de partner. Als de verkrijging plaatsvindt na het overlijden van de partner, moet die laatste zijn hoedanigheid van partner ten aanzien van de eerst vermelde persoon nog hebben op de datum van zijn overlijden. Enkel stiefkinderen komen in aanmerking, niet hun kinderen (de kleinkinderen van de stiefouder, tenzij ze natuurlijk als samenwonenden kunnen aanzien worden en op basis daarvan het tarief rechte lijn kunnen laten gelden). Voorbeeld : Jeroen is geboren uit de (al dan niet huwelijkse) relatie tussen David en Natalie. Na het overlijden van David trouwt of gaat Natalie samenwonen met Jurgen. Natalie overlijdt enkele jaren later. Jurgen, die zelf geen kinderen heeft, stelt Jeroen in zijn testament aan als enige algemene legataris. Jeroen zal later van Jurgen erven aan het tarief rechte lijn. Het heeft geen belang waar Jeroen woont bij het overlijden van zijn stiefvader. Wel moeten Natalie en Jurgen nog gehuwd zijn of samenwonen op het moment dat Natalie overlijdt. Verkrijgingen tussen ex-partners met gemeenschappelijke afstammelingen worden ook belast aan het tarief rechte lijn. Indien er gemeenschappelijke afstammelingen zijn zullen dus ook de uit de echt of van tafel en bed gescheiden personen (via een testament of levensverzekering) nog van elkaar kunnen erven alsof ze nog met elkaar gehuwd waren, wat toch opmerkelijk is. Dit geldt ook voor ex-samenwonenden met

8 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 8 gemeenschappelijke afstammelingen, op voorwaarde dat zij ofwel wettelijk hebben samengewoond ofwel minstens 1 jaar feitelijk hebben samengewoond en een gemeenschappelijke huishouding hebben gevoerd. Voorbeeld : Jan en Mia hebben twee gemeenschappelijke kinderen. Na hun echtscheiding of beëindiging van hun samenwoning hebben zij ieder een ander gezin gesticht. Toch heeft Jan de begunstiging van Mia behouden in een levensverzekering. Bij het overlijden van Jan zal Mia hierop erfbelasting moeten betalen aan het tarief rechte lijn, alsof ze nog de partner was van Jan. Sedert 1 januari 2003 wordt een verkrijging tussen personen waartussen een relatie van zorgouder en zorgkind bestaat of heeft bestaan gelijkgesteld met een verkrijging in de rechte lijn. Deze maatregel biedt een oplossing voor pleegkinderen. Van een zorgrelatie is sprake wanneer iemand, vóór de leeftijd van 21 jaar gedurende 3 opeenvolgende jaren bij een andere persoon heeft ingewoond en gedurende die tijd hoofdzakelijk van die andere persoon of van deze en zijn levenspartner samen, de hulp en verzorging heeft gekregen die kinderen normaal van hun ouders krijgen. Er dienen bijgevolg 3 cumulatieve voorwaarden vervuld te zijn: 1. het zorgkind moet bij de zorgouder hebben ingewoond. è onder inwonen dient begrepen te worden het normaliter gehuisvest zijn als medelid van het gezin. è bewijs aan de hand van inschrijving in het bevolkings- of vreemdelingenregister op het adres van de zorgouder. (het betreft hier een weerlegbaar vermoeden; ook gemeenrechtelijke bewijsmiddelen met uitzondering van de eed kunnen worden aangewend). 2. vóór de leeftijd van 21 jaar en gedurende een periode van 3 opeenvolgende jaren. è de drie jaren moeten een aaneengesloten periode vormen. 3. het kind moet hoofdzakelijk van de zorgouder, eventueel samen met diens levenspartner, de hulp en verzorging gekregen hebben die kinderen normaal van hun ouders krijgen. è bewijs door alle gemeenrechtelijke bewijsmiddelen met uitzondering van de eed. Bijkomende opmerkingen: - het zorgkind moet bij testament of via een levensverzekering begunstigd worden aangezien het geen wettelijke erfgenaam is; - de gelijkstelling geldt ook in de omgekeerde richting: voor een erfenis van een zorgkind aan een zorgouder; - deze gelijkstelling is strikt beperkt tot de personen die rechtstreeks verbonden zijn door de zorgrelatie en strekt zich niet uit tot hun bloedverwanten. Een verkrijging die voortkomt uit een verwantschapsband ingevolge volle adoptie komt steeds in aanmerking voor erfbelasting aan het tarief rechte lijn. Dit geldt ook bij een gewone adoptie, maar uitsluitend in de volgende gevallen, te weten als: ofwel 1) het adoptiekind op het ogenblik van de adoptie onder de voogdij was van de openbare onderstand of van een Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn of van een vergelijkbare instelling binnen de

9 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 9 Europese Economische Ruimte, of wees was van een voor het vaderland gestorven vader of moeder; ofwel 2) het adoptiekind, vóór de leeftijd van 21 jaar, gedurende 3 achtereenvolgende jaren hoofdzakelijk van de adoptant, of van de adoptant en zijn partner samen, de hulp en verzorging heeft gekregen die kinderen normaal van hun ouders krijgen; ofwel 3) het kind geadopteerd is door een persoon van wie al de afstammelingen voor het vaderland gestorven zijn. TABEL II : Tarief tussen broers en zusters Gedeelte van het netto-aandeel per erfgenaam % Roerend & onroerend samen belast Van 0 tot EUR 30 Van tot EUR 55 Boven de EUR 65 In tegenstelling tot de eerste tabel wordt het roerend en onroerend vermogen hier niet gesplitst maar samen belast. Wel wordt er nog steeds gekeken naar het netto-erfdeel per erfgenaam om diens tarief te bepalen. Ook hier zijn er verminderingen als men minder dan EUR erft. Als broers en zusters samenwonen en in aanmerking komen voor dit verlaagd tarief zal men de desbetreffende verklaring in de aangifte van nalatenschap opnemen en zullen de lagere tarieven (TABEL I) van toepassing zijn. TABEL III : Tarief tussen anderen Tarief op de totale som van de netto-erfdelen die % door alle rechtsopvolgers van deze groep samen worden verkregen (dus niet per erfgenaam) Roerend & onroerend samen belast Van 0 tot EUR 45 Van tot EUR 55 Boven de EUR 65 In tegenstelling tot de vorige tabellen wordt het tarief hier niet berekend per erfgenaam, maar op hetgeen alle erfgenamen (in deze categorie) samen erven (waardoor men dus veel sneller in hogere schijven komt) en is er evenmin een splitsing tussen het roerend en onroerend vermogen. Ook hier zijn er verminderingen als men minder dan EUR erft. Neven en nichten hebben geen voorkeurtarief meer, zoals dat vroeger wel het geval was in de nationale tarieven. 6. Waardering van het vruchtgebruik. Indien er in de nalatenschap een vruchtgebruik toekomt aan bepaalde erfgenamen, bijvoorbeeld aan de langstlevende echtgenoot, dan wordt dit vruchtgebruik fiscaal gewaardeerd als een percentage van de waarde van de volle eigendom volgens de leeftijd van de vruchtgebruiker (hoe ouder, hoe minder het vruchtgebruik waard is). Op dit bedrag moet de vruchtgebruiker dan erfbelasting betalen, terwijl de blote eigenaar betaalt op het verschil.

10 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 10 Opgelet : deze omrekening is een louter fiscaal gegeven. Bij de verdeling tussen de erfgenamen moet men behoudens andersluidend akkoord tussen partijen rekening te houden met de omzettingstabellen die jaarlijks worden gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, in uitvoering van de wet van 22 mei 2014 houdende invoeging van artikel 624/1 in het Burgerlijk Wetboek en tot wijziging van artikel 745sexies van hetzelfde Wetboek teneinde de regels vast te leggen voor de waardering van het vruchtgebruik in geval van omzetting van het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot en van de langstlevende wettelijk samenwonende. Leeftijd van de vruchtgebruiker Fiscale waarde van het vruchtgebruik in verhouding tot de waarde van de volle eigendom Minder dan 20 jaar 72 % Meer dan 20 en niet meer dan 30 jaar 68 % Meer dan 30 en niet meer dan 40 jaar 64 % Meer dan 40 en niet meer dan 50 jaar 56 % Meer dan 50 en niet meer dan 55 jaar 52 % Meer dan 55 en niet meer dan 60 jaar 44 % Meer dan 60 en niet meer dan 65 jaar 38 % Meer dan 65 en niet meer dan 70 jaar 32 % Meer dan 70 en niet meer dan 75 jaar 24 % Meer dan 75 en niet meer dan 80 jaar 16 % Meer dan 80 jaar 8 % IV. TESTAMENTEN 7. Testamenten kunnen interessante perspectieven bieden naar successieplanning, en recente ontwikkelingen verdienen bijzondere aandacht. Om een geldig testament te maken moet men gezond van geest zijn (artikel 901 van het Burgerlijk Wetboek). Voor sommigen betekent uitstel dus spijtig genoeg afstel. Sedert de wet van 3 mei 2003 is het wel toegelaten dat personen die onder bewind zijn geplaatst, mits machtiging van de Vrederechter, een testament opmaken, maar uiteraard mag de geestelijke gezondheidstoestand van de testator niet dermate zijn aangetast dat hij geen besef meer heeft van zijn handelingen, zoniet zal hij deze machtiging niet krijgen. Een testament kan onderhands worden opgemaakt. Om geldig te zijn moet het met de hand zijn geschreven, gedateerd en ondertekend. Men spreekt dan van een eigenhandig testament Maar let op: als bij het overlijden van de testator erfgenamen die van enig belang laten blijken bezwaren hebben tegen dergelijk testament volstaat het dat zij verklaren dat ze het geschrift, de datum of de handtekening van de testator niet erkennen. Het komt dan aan de in het testament aangestelde legataris toe om aan te tonen dat het testament wel degelijk rechtsgeldig is (bv. via schriftonderzoek, wat duur is en veel tijd kan vergen). Bovendien kunnen eigenhandige testamenten verdwijnen en zijn de erin vervatte beschikkingen soms vatbaar zijn voor discussie of interpretatie, met alle gevolgen van dien. Vandaar dat het notarieel testament dé meest aangewezen vorm is om uw laatste wilsbeschikking vast te leggen. In vergelijking met het eigenhandig testament biedt het notarieel testament meerdere voordelen : grotere zekerheid dankzij de

11 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 11 tussenkomst van een notaris, verzekerde bewaring, authentieke bewijskracht, eenvoudige tenuitvoerlegging na het overlijden en het feit dat dit testament ook kan gemaakt worden door iemand die niet kan of niet in staat is te tekenen. 8. Het verdeel-en-heers-testament, ook gekend als het divide et impera testament, is een zeer eenvoudige techniek die erin bestaat zijn vermogen onder zoveel mogelijk erfgenamen te verdelen. Aangezien de tarieven van de te betalen erfbelasting voor de erfgenamen in TABEL I (Tarief in rechte lijn, tussen echtgenoten en tussen samenwonenden) en TABEL II (Tarief tussen broers en zusters) worden berekend op het netto-erfdeel per erfgenaam (met bovendien, in TABEL I, een opsplitsing tussen roerend en onroerend vermogen), is het fiscaal interessant zoveel mogelijk van deze erfgenamen aan te duiden. Door zijn vermogen immers te verdelen over een zo groot mogelijk aantal erfgenamen blijft het aandeel van iedere erfgenaam beperkt, zodat eenieder van de laagste tarieven kan genieten. Men kan, via het verdeel-en-heers-testament, aan generation skipping doen, wat betekent dat men een generatie kan overslaan en een deel van zijn nalatenschap aan de kleinkinderen kan legateren in plaats van aan de kinderen te laten toekomen. Dit heeft twee voordelen : 1 als de kleinkinderen rechtstreeks van hun grootouders erven in plaats van te erven van hun ouders zullen zij later geen erfbelasting meer moeten betalen in de nalatenschap van hun ouders betreffende de goederen die zij rechtstreeks van hun grootouders geërfd hebben; 2 als er meer kleinkinderen dan kinderen zijn verdeelt men de erfenis over meer erfgenamen, waardoor er ook in de nalatenschap van de grootouders reeds minder erfbelasting zal moeten betaald worden (aangezien het tarief aan hetwelk kinderen of kleinkinderen erven hetzelfde is, met name het tarief rechte lijn zoals bepaald in TABEL I). Let wél : als men door dergelijk testament de reserve van zijn eigen kinderen aantast kunnen deze laatsten, na het overlijden van de testator, inkorting vragen, met andere woorden van de kleinkinderen (zijnde hun eigen kinderen) afnemen wat hen ingevolge hun reserve toekomt. Hoewel het risico hierop eerder klein zal zijn in families waar de verstandhouding goed is en waar dit op voorhand werd besproken met de kinderen adviseren wij om in de regel niet meer dan het beschikbaar deel te legateren aan de kleinkinderen, teneinde ieder risico op procedures uit te sluiten. Een andere vraag is natuurlijk of men de besparing aan erfbelasting belangrijk genoeg vindt om sowieso een deel van zijn nalatenschap rechtstreeks aan zijn kleinkinderen te laten toekomen via testament. Dit moet ieder voor zich uitmaken. Een voorbeeld ter illustratie : Jozef, die weduwnaar is, bezit een eigen woning van EUR en een effectenportefeuille van EUR. Hij heeft één zoon, Jan. Jan heeft op zijn beurt twee kinderen, Ria en Tom. Jan gaat ermee akkoord dat zijn kinderen rechtstreeks van zijn vader erven. 1 Met toepassing van het verdeel-en-heers-testament : Stel dat Jozef via testament zijn kleinkinderen Ria en Tom aanduidt als enige algemene legatarissen van zijn nalatenschap, en dat Jan zich hiertegen niet verzet (na het overlijden van zijn vader, want men kan op voorhand geen overeenkomsten maken

12 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 12 over niet-opengevallen nalatenschappen aangezien deze nietig zijn naar Belgisch recht en dus kan Jan niet op voorhand zijn akkoord geven met deze werkwijze). Ria en Tom zullen dan elk een onroerend vermogen van EUR erven (waarop EUR erfbelasting), alsmede een roerend vermogen van EUR (waarop EUR erfbelasting). Samen zullen Ria en Tom dus EUR erfbelasting betalen. 2 Zonder toepassing van het verdeel-en-heers-testament : Als Jan rechtstreeks van zijn vader zou geërfd hebben (als enige zoon, ingevolge de wet, dus zonder testament), dan zou hij een onroerend vermogen geërfd hebben van EUR (waarop EUR erfbelasting ), alsmede een roerend vermogen van EUR (waarop EUR erfbelasting ). Jan zou dus in totaal EUR erfbelasting betaald hebben. Bovendien zouden zijn kinderen, Ria en Tom, van hem later nogmaals deze goederen geërfd hebben, met betaling van EUR erfbelasting (we maken voor deze berekening abstractie van de rechten van de langstlevende echtgenoot). Als men de erfbelasting in de beide nalatenschappen, dus zonder het verdeelen-heers testament, samentelt, dan komt men op een totaal van EUR aan erfbelasting, om nog niet te spreken van de eigen goederen die Jan aan zijn kinderen zal nalaten en die het verschil alleen nog maar groter zullen maken. Besparing dankzij het verdeel-en-heers-testament : ( =) EUR, zijnde een besparing van 56,67 %! 9. Het restlegaat, ook gekend als het fideïcommis de residuo, bestaat erin dat men legateert aan één of meerdere personen, met de bepaling dat hetgeen overblijft bij het overlijden van de aangestelde legatarissen, ook genoemd de eerste begunstigden, toekomt aan de in tweede rang aangewezen legatarissen, ook genoemd de verwachters of de geroepenen. Men moet hier rekening houden met twee beperkingen, te weten : 1 de reserve, die vrij en onbezwaard moet toekomen aan de reservataire erfgenamen; 2 de onmogelijkheid om de eerste begunstigden te verbieden onder bezwarende titel te laten beschikken over de gelegateerde goederen. Enkel beschikkingen om niet (schenkingen en testamentaire beschikkingen) kunnen uitgesloten worden in het testament. Het restlegaat is dus in eerste instantie een kwestie van vertrouwen : als de eerste begunstigden alles verkopen blijft er niets meer over voor de verwachters. Het interessante van het restlegaat is dat de verwachters geacht worden de goederen rechtstreeks van de testator te hebben verkregen, en niet van de eerste begunstigden. Dit kan bijvoorbeeld interessant zijn bij ouders met een gehandicapt kind. Zij kunnen dit kind bij testament als eerste begunstigde aanduiden voor een gedeelte van hun nalatenschap, waarbij hetgeen overblijft na diens overlijden aan de andere kinderen toekomt, die als verwachters worden aangewezen in het testament. Het voordeel van deze testamentaire beschikking is dan dat de andere kinderen van hun broer / zus niet ervan (aan het tarief zijlijn), maar geacht worden de goederen rechtstreeks van hun ouders (aan het tarief rechte lijn) te hebben verkregen, wat belangrijke besparingen oplevert inzake erfbelasting.

13 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina Het duolegaat, ook gekend als het legaat vrij van erfbelasting, is uiterst geschikt voor iemand die zijn nalatenschap aan een goed doel wil overmaken, maar tegelijkertijd bepaalde personen uit zijn nabije omgeving (partner, vrienden, familie of andere personen die hem genegen zijn) wil begunstigen met een deel van zijn nalatenschap. De testator kan in zo n geval zijn vermogen legateren aan een V.Z.W. met een goed doel, die aldus aangesteld wordt als algemene legataris en slechts 8,5 % erfbelasting moet betalen, op last een bepaald gedeelte, bv. de helft van zijn nalatenschap vrij van erfbelasting aan zijn neven en nichten (die hij genegen is maar aan wie hij nu ook weer niet bepaald alles wil nalaten) over te maken. De V.Z.W. zal in dit geval haar eigen erfbelasting betalen op hetgeen haar toekomt onder aftrek van de som die vrij van erfbelasting toekomt aan de neven en nichten, alsmede de erfbelasting op het gedeelte toekomende aan de neven en nichten. Aangezien de erfbelasting die de V.Z.W. moet betalen (8,5 %) evenwel veel minder bedragen dan wat de neven en nichten anders rechtstreeks hadden moeten betalen op hun erfdeel (in Vlaanderen tot 65 %) houdt een duo-legaat derhalve een aanzienlijke besparing in van erfbelasting. Voorwaarde op dat een duolegaat niet zou worden aanzien als een fiscaal misbruik is wel dat dit legaat resulteert in een substantiële netto-bevoordeling van de V.Z.W.. De fiscus is immers van oordeel dat deze vorm van successieplanning in de gevallen waarin zij resulteert in een onbeduidende of zelfs onbestaande nettobevoordeling van de V.Z.W. dient te worden beschouwd als louter ingegeven uit fiscale bedoelingen en dus als fiscaal misbruik dient te worden bestempeld. Een voorbeeld ter illustratie : Erwin is ongehuwd. Hij heeft door spaarzaam te leven en via de nalatenschappen van zijn ouders een roerend vermogen van EUR opgebouwd. Hij wenst een bedrag van EUR na te laten aan zijn buurvrouw Christa, die hem steeds goed heeft geholpen. Tevens wenst hij de V.Z.W. VLAAMSE LIGA TEGEN KANKER te begunstigen. 1 Met toepassing van het duolegaat : Door de V.Z.W. VLAAMSE LIGA TEGEN KANKER aan te stellen als algemeen legataris van zijn nalatenschap, op last een bedrag van EUR vrij van erfbelasting over te maken aan zijn buurvrouw Christa, zal de V.Z.W. erfbelasting betalen op EUR aan het tarief van 8,5 % = EUR. De V.Z.W. zal tevens de erfbelasting moeten betalen op de EUR die vrij van erfbelasting toekomen aan Irma, aan 45 % op de eerste schijf van EUR, 55 % op de schijf van EUR tot EUR, hetzij EUR. Uiteindelijk zal de V.Z.W. dus ( =) EUR netto overhouden, terwijl Christa het haar toekomende bedrag van EUR vrij van erfbelasting ontvangt zoals bepaald in het testament. Samen houden de V.Z.W. en Christa dus EUR over aan de nalatenschap van in totaal EUR. Globaal bekeken bedraagt de erfbelasting hier EUR of 28,75 % en blijft er voor de erfgenamen 71,25 % over. 2 Zonder toepassing van het duolegaat :

14 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 14 Als Erwin geen gebruik zou gemaakt hebben van het duolegaat zou hij nooit EUR netto hebben kunnen nalaten aan Christa, en zou er bovendien helemaal niets zijn overgeschoten voor de V.Z.W. VLAAMSE LIGA TEGEN KANKER. Immers, * op de eerste EUR zou Christa dan 45 % of EUR erfbelasting moeten betaald hebben, * op de volgende EUR (te weten de schijf van tot EUR) zou Christa 55 % of EUR erfbelasting moeten betaald hebben, en * op de volgende EUR (te weten de schrijf boven de EUR) zou Christa 65 % of EUR erfbelasting moeten betaald hebben. Samen zou Christa zonder het duolegaat dus maar liefst EUR erfbelasting moeten betaald hebben (57 %), en zou zij maar EUR netto hebben overgehouden (43 %) i.p.v. de EUR met het duolegaat (50 %), waarbij de V.Z.W. dan ook nog eens EUR had overgehouden (21,25 %) tegenover in het geheel niets zonder duo-legaat! Besparing dankzij het duolegaat : ( =) EUR, zijnde een besparing van 28,25 %! V. HUWELIJKSCONTRACTEN 11. Huwelijkscontracten kunnen een belangrijke weerslag hebben op de te betalen erfbelasting, en worden dan ook als een instrument van successieplanning aanzien. Toch moet men zich behoeden voor zuiver fiscale constructies; een huwelijkscontract is veel meer dan dat! Sedert de hervorming van het huwelijksvermogensrecht in 1976 kan men ook huwelijkscontracten opstellen of veranderen tijdens het huwelijk. De wet van 18 juli 2008 heeft de rechterlijke tussenkomst afgeschaft, wat betekent dat de notariële wijzigingsakte volstaat en dadelijk uitwerking krijgt, wat een vereenvoudiging is tegenover vroeger waar men soms een jaar moest wachten. Een veel gebruikte clausule in huwelijkscontracten om de langstlevende extra te beveiligen bij overlijden van de eerststervende, bijvoorbeeld tegen onwillige, ondankbare of gefailleerde kinderen, is het klassieke verblijvingsbeding in volle eigendom, in de volksmond gekend onder "de langstlevende al". In dergelijk beding wordt bepaald dat bij het overlijden van één der echtgenoten het gemeenschappelijk vermogen in volle eigendom toekomt aan de langstlevende. Verblijvingsbedingen zijn "huwelijksvoordelen", en derhalve niet vatbaar voor inkorting door de reservataire erfgenamen, wat betekent dat de kinderen dergelijke bedingen niet kunnen aanvechten. Volgens één der "fictieartikelen" uit het wetboek van erfbelasting wordt de langstlevende wel belast op hetgeen hij of zij aldus verkrijgt boven de helft van de gemeenschap. Een voorbeeld ter illustratie. 12. Jan en Mia hebben samen een huis gekocht en hebben twee kinderen. Als ze niets overeenkomen in hun huwelijkscontract zal bij overlijden van één der echtgenoten, laat ons aannemen Jan (vrouwen leven statistisch gezien het langst, te weten in 75 % van alle gevallen), diens helft in het huis in vruchtgebruik toekomen aan Mia en in blote eigendom aan de twee kinderen. Mia heeft de garantie (reserve)

15 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 15 dat zij in het huis zal mogen blijven wonen zolang ze leeft, en ook de aanwezige huisraad mag blijven gebruiken tot bij haar overlijden. Op een zeker moment beslist Mia om het huis te verkopen omdat ze het onderhoud niet meer alleen aan kan, en in de plaats daarvan een appartement te kopen. De kinderen zullen de verkoopakte van het huis mee moeten tekenen (behoudens eventuele toepassing van een procedure voor de rechtbank, maar daar blijven we hier niet bij stilstaan) en hebben recht op een deel van de prijs (zijnde de waarde van de blote eigendom van de helft van de woning, berekend volgens de sterftetabellen of op een andere tussen partijen overeengekomen manier). Als Mia dan, na uitbetaling van de kinderen, niet toekomt met haar aandeel in de opbrengst om het appartement te betalen dat ze wenst te kopen kan dit haar plannen feitelijk blokkeren. Als Jan en Mia in hun huwelijkscontract een verblijvingsbeding in volle eigendom opnemen kan Mia doen wat ze wil met het huis en de opbrengst ervan, en hoeven de kinderen ook niet mee te tekenen. 13. Van het klassieke verblijvingsbeding in volle eigendom wordt meer en meer afgestapt. Inderdaad, als Mia de gehele gemeenschap in volle eigendom verkrijgt zal ze daarop ook erfbelasting moeten betalen, terwijl men anders een spreiding zou verkregen hebben via de erfbelasting in hoofde van iedere erfgenaam afzonderlijk. Nu is het wel zo dat de langstlevende echtgenoot sedert 1 januari 2007 geen erfbelasting meer moet betalen op de gezinswoning, maar desalniettemin blijft het verblijvingsbeding duurder dan de gewone wettelijke devolutie als men de te betalen erfbelasting in de beide nalatenschappen (van de beide echtgenoten) samentelt. Een voorbeeld maakt dit duidelijk. 1 Met toepassing van het verblijvingsbeding : Stel dat de Mia 72 jaar is bij het overlijden van Jan, dat de gezinswoning dan EUR waard is dat er daarnaast nog roerende goederen aanwezig zijn voor een bedrag van EUR. Mia zal dan erfbelasting betalen op de helft van Jan in het gemeenschappelijk roerend vermogen (aangezien het onroerend vermogen alleen bestaat uit de gezinswoning die sedert 1/1/2007 is vrijgesteld voor Mia), dus op EUR roerend. Zij betaalt hierop EUR erfbelasting (rekening houdende met het belastingkrediet aangezien zij minder dan EUR erft, de gezinswoning vrijgesteld zijnde). Ter vergelijking : de gezinwoning meegerekend zou zij EUR betaald hebben, zodat de vrijstelling hiervan haar een besparing van maar liefst EUR oplevert, een mooi gebaar van de Vlaamse overheid. Later, bij het overlijden van Mia, zullen haar kinderen, in de veronderstelling dat dezelfde goederen met dezelfde waarde opgegeven worden, erfbelasting betalen op : EUR (aangezien alles via het verblijvingsbeding bij Mia is terechtgekomen), te weten EUR (elk kind EUR). Voor de twee nalatenschappen (Jan & Mia) samen bedraagt de erfbelasting derhalve ( =) EUR. 2 Zonder toepassing van het verblijvingsbeding : Mia betaalt dan op de waarde van het vruchtgebruik, gelet op haar leeftijd gewaardeerd op 24 % van de waarde van de volle eigendom (zie tabel hiervoor). Zij betaalt dus op ( x 24 % =) EUR roerend (aangezien het onroerend vermogen alleen bestaat uit de gezinswoning die vanaf 1/1/2007 is vrijgesteld voor

16 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 16 Mia). Rekening houdende met het belastingkrediet (aangezien zij minder dan EUR erft, de gezinswoning vrijgesteld zijnde) zal Mia uiteindelijk géén erfbelasting moeten betalen. Ter vergelijking : de gezinwoning meegerekend zou zij EUR betaald hebben. De twee kinderen betalen elk op de blote eigendom, ieder voor de helft, te weten ( x 76 % : 2 =) elk EUR onroerend (waarop EUR erfbelasting, aangezien de gezinswoning voor hen niet vrijgesteld is doch enkel in hoofde van Mia) en ( x 76 % : 2 =) elk EUR roerend (waarop 427,50 EUR erfbelasting ). De twee kinderen samen betalen dus (1.852,50 EUR x 2 =) EUR erfbelasting. Mia en haar twee kinderen betalen derhalve, zonder verblijvingsbeding, met de gewone wettelijke devolutie, samen EUR erfbelasting in de nalatenschap van Jan. Waarop moet er dan later, bij het overlijden van Mia, worden betaald door de kinderen? Op de helft van de woning (stel dat deze nog dezelfde waarde heeft), zijnde EUR (elk EUR) onroerend (waarop elk kind EUR erfbelasting zal moeten betalen, hetzij samen EUR) en op de gelden (stel dat er nog EUR over is, zijnde het aandeel van Mia in de nalatenschap van Jan gewaardeerd volgens de fiscale methode), zijnde voor elk kind EUR roerend (waarop elk kind 135 EUR erfbelasting zal moeten betalen, hetzij samen 270 EUR). De twee kinderen samen zullen derhalve, bij het overlijden van hun moeder, EUR erfbelasting moeten betalen. Voor de twee nalatenschappen (Jan & Mia) samen bedraagt de erfbelasting derhalve, zonder toepassing van het verblijvingsbeding, volgens de gewone, wettelijke devolutie, ( =) EUR. Besparing t.o.v. de devolutie met verblijvingsbeding : ( =) EUR, zijnde een besparing van 53,29 %! Het verblijvingsbeding blijft dus, ook nà 1 januari 2007, fiscaal zeer duur. Men mag niet de denkfout begaan dat de gezinswoning is vrijgesteld, dus dat het nu ineens allemaal is opgelost. Dat is niet het geval, omdat 1 alleen de rechten van de langstlevende echtgenoot in de gezinswoning zijn vrijgesteld, en 2 bij een verblijvingsbeding de gezinswoning volledig in de nalatenschap van de langstlevende echtgenoot zal vallen, waardoor de kinderen er integraal op betalen bij diens overlijden, en hierdoor uiteraard gemakkelijker in de hogere schijven (van 9 of zelfs 27 %) zullen terechtkomen, terwijl het fiscaal interessanter is ze in twee keer (de helft in de nalatenschap van hun vader en de overige helft in de nalatenschap van hun moeder) te erven, aangezien men in iedere nalatenschap terug vanaf 0 mag beginnen rekenen. 14. De laatste jaren wordt dan ook vaak geopteerd voor het keuzebeding. Ingevolge deze clausule, die bij een eenvoudige notariële akte (zonder tussenkomst van de rechtbank) kan worden aangenomen (ook bij die echtgenoten die voordien geen huwelijkscontract hadden gemaakt of een verblijvingsbeding in volle eigendom hadden gekozen), kan de langstlevende echtgenoot bij het overlijden van de eerststervende kiezen tussen verschillende opties om zijn / haar rechten uit te oefenen. De meest uiteenlopende clausules zijn hier mogelijk.

17 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 17 Wij voorzien een termijn van vier maanden waarbinnen de keuze moet gemaakt worden, teneinde de langstlevende de kans te geven op dat ogenblik alles op een rijtje te zetten, met name alle mogelijke consequenties van de te maken keuze te overwegen. Er zijn immers niet alleen de fiscale aspecten. Misschien is er wel een probleem met één van de kinderen (gebrek aan contact, faillissement, ) of zijn er andere overwegingen die meespelen om een welbepaalde keuze te maken. Zeker bij jonge mensen, en met name bij huwelijkscontracten die vóór het huwelijk worden opgesteld (nog altijd de meest frequente hypothese, hoewel wij niet over statistieken beschikken), is een keuzebeding een aanrader. Het is immers onmogelijk te voorspellen hoe de zaken er binnen enkele tientallen jaren zullen voor staan. Bij oudere mensen is de toestand verschillend. Als men op gevorderde leeftijd kiest voor een verblijvingsbeding in volle eigendom heeft men daar meestal wel zijn redenen voor. Daar is een keuzebeding derhalve niet altijd aan te raden. Immers, bij een overlijden zou de langstlevende wel eens onder druk kunnen gezet worden van de (schoon)kinderen om niet te opteren voor een toebedeling in volle eigendom. Op dat vlak is een klassiek verblijvingsbeding in volle eigendom te verkiezen boven het keuzebeding : het is op voorhand geregeld, en bij een overlijden moeten de kinderen de toestand ondergaan zoals ze door de overledene is gewild, zonder mogelijkheid van wijzigingen. Ter illustratie volgt hier een model van een keuzebeding, dat desgevallend ook in vervanging van bestaande clausules kan worden ingelast in een bestaand huwelijkscontract (in dit verband is het niet overbodig te adviseren om oude huwelijkscontracten er op dat vlak eens op na te kijken en desgevallend te wijzigen) : Bij de ontbinding van de gemeenschap door het overlijden van één van beide echtgenoten en op voorwaarde dat op dat ogenblik geen feitelijke scheiding bestaat tussen de echtgenoten (bij duurzame ontwrichting van het huwelijk, dus geen toevallige feitelijke scheiding of door de omstandigheden opgedrongen scheiding, gevolg van verblijf in het buitenland van één der echtgenoten omwille van beroepsredenen, verblijf in een kliniek, sanatorium of rusthuis, enzovoort) of geen procedure tot echtscheiding of tot scheiding van tafel en bed werd ingeleid, verkrijgt de langstlevende echtgenoot ten titel van huwelijksovereenkomst naar vrije keuze, en dit zowel bij bestaan als bij niet bestaan van afstammelingen, de volgende goederen of rechten : 1.a) ofwel de volle eigendom, 1.b) ofwel de volle eigendom van de helft en het levenslang vruchtgebruik van de andere helft, 1.c) ofwel het vruchtgebruik op de geheelheid, 1.d) ofwel bepaalde percentages in volle eigendom en/of in vruchtgebruik, van: 2.a) alle roerende goederen en/of 2.b) alle onroerende goederen en/of 2.c) bepaalde roerende goederen door de langstlevende aan te duiden en/of 2.d) bepaalde onroerende goederen door de langstlevende aan te duiden, van het gemeenschappelijk vermogen. De langstlevende echtgenoot zal de keuze tussen de mogelijkheden hierboven aangehaald onder letters 1. a), b), c) en d) in alle mogelijke combinaties met de letters 2. a), b), c) en d) eigenmachtig uitoefenen, en kunnen beslissen zonder inmenging hieromtrent vanwege de andere rechthebbenden van de eerststervende. Wanneer de langstlevende echtgenoot zijn keuze niet binnen de vier maanden na het overlijden van de eerststervende laat vastleggen in een notariële akte of vastlegt in een aangifte van nalatenschap, gaat men ervan uit dat hij geopteerd heeft voor de toebedeling van de volle eigendom van de helft van het gemeenschappelijk vermogen en het levenslang vruchtgebruik van

18 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 18 de andere helft van alle roerende en onroerende goederen van het gemeenschappelijk vermogen zoals vermeld onder letter 1. b) in combinatie met de letters 2.a) en 2.b). Er wordt daarenboven uitdrukkelijk bedongen dat, ingeval de langstlevende geheel of gedeeltelijk kiest voor rechten in vruchtgebruik, hij/zij is ontslagen van borgstelling en dat dit vruchtgebruik daarenboven, behoudens met zijn/haar toestemming, niet vatbaar is voor omzetting gezien het onder bezwarende titel is toegekend en geen erfrechtelijk karakter heeft. Het gemeenschappelijk passief zal proportioneel worden omgedeeld tussen de langstlevende en de nalatenschap van de eerststervende volgens de respectievelijke waarde van hun kavels. Bij een volledige toebedeling van de gemeenschap aan de langstlevende zal deze het gemeenschappelijk passief derhalve ook volledig ten laste nemen. VI. DE HANDGIFT 15. Schenkingen van roerende en onroerende goederen zijn op straffe van nietigheid voorgeschreven bij notariële akte. Een uitzondering hierop is de handgift, op voorwaarde dat aan de vier hierna opgesomde voorwaarden is voldaan, te weten : - het goed wordt kosteloos overgedragen; - de eigendomsoverdracht kan gebeuren door de loutere afgifte van het goed; - de schenker heeft de wil te schenken en de begiftigde heeft de wil het goed als schenking te aanvaarden; - het moet gaan om lichamelijke roerende goederen (juwelen, auto, kunstvoorwerpen, ) of onlichamelijke roerende goederen waarvan het recht in de titel is geïncorporeerd (kasbons, obligaties, aandelen, geld, ). Zo kunnen aandelen aan toonder in aanmerking komen voor een handgift, terwijl dit niet het geval is met aandelen op naam (waarvan de eigendomsoverdracht geschiedt door inschrijving in het aandelenregister en niet door de overhandiging van het aandeel en die derhalve bij notariële akte moeten geschonken worden). 16. Een handgift geschiedt, zoals het woord het zegt, door de gewone afgifte van het goed door de schenker aan de begiftigde. Een handgift door overschrijving van gelden van de ene naar de andere bankrekening, in de praktijk ook wel bankgift genoemd, is ook geldig. Om te kunnen bewijzen dat het wel degelijk een gift was, en om de fameuze periode van drie jaar (alle schenkingen tijdens de drie jaar vóór het overlijden zijn belastbaar inzake erfbelasting) te laten starten op een manier die later ook door de fiscus zal aanvaard worden, kan gewerkt worden via het versturen van aangetekende brieven (een intentiebrief en een bedankingsbrief) of via een pacte adjoint (een document waarin de modaliteiten van de reeds eerdere gedane schenking via overschrijving worden bevestigd). Een aangetekende brief of een overschrijving via de bank levert een semi-vaste datum op, wat betekent dat de fiscus deze datum erkent als waarachtig. Als er meer dan drie jaar verlopen zijn tussen deze handgift en de overlijdensdatum kan de fiscus niet meer beweren dat de goederen die er het voorwerp van uitmaakten nog in de nalatenschap aanwezig zijn. Als er minder dan drie jaar verlopen zijn tussen deze handgift en de overlijdensdatum dient de begiftigde deze handgift in principe op te geven in de aangifte van nalatenschap. Vergetelheid kan gesanctioneerd worden als de fiscus op

19 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 19 een of andere manier, bv. via een bankonderzoek, de geschonken gelden op het spoor komt. Men kan ook, in plaats van de handgift, de schenking doen via een Nederlandse notariële akte. Dit geeft ook vaste datum, terwijl de Nederlandse akte in België niet geregistreerd wordt. Ook daar geldt de regel dat dergelijke giften, indien ze zijn gebeurd minder dan drie jaar vóór het overlijden, moeten aangegeven worden in de aangifte van nalatenschap. Bij een hand- of bankgift kan de schenker zich geen vruchtgebruik voorbehouden; hiervoor moet de schenking bij notariële akte gebeuren (op straffe van nietigheid). In de praktijk circuleren modellen van onderhandse documenten ter bevestiging van hand- of bankgiften waar men zich ernstige vragen kan over stellen en die in de praktijk wel eens tot problemen leiden, met de fiscus of tussen de erfgenamen bij het openvallen van de nalatenschap. Een schenking is geen vodje papier. Schoenmaker, blijf bij uw leest. Ook hier is de notaris uw raadgever. VII. SCHENKING VAN ROERENDE GOEDEREN 17. Sedert 1 januari 2004 is er in Vlaanderen een interessant alternatief voor de handgift, te weten de schenking van roerende goederen bij (Belgische) notariële akte aan sterk verlaagde (vlakke) tarieven (dus ongeacht het geschonken bedrag), te weten : * 3 % voor roerende schenkingen in rechte lijn, tussen echtgenoten en samenwonenden (waarbij voor de definitie van samenwonenden wordt verwezen naar hetgeen hoger is vermeld, te weten 1 de wettelijk samenwonenden of 2 de feitelijk samenwonenden die reeds één jaar op hetzelfde adres wonen). Sedert 17 januari 2014 geldt een gelijkstelling voor schenkingen tussen stiefouders en stiefkinderen, tussen een samenwonende en het kind van zijn/haar samenwonende partner, tussen zorgouders en zorgkinderen en tussen ex-echtgenoten of ex-samenwonenden met gemeenschappelijke kinderen (deze gelijkstelling wordt toegelicht bij de bespreking van de schenking van onroerende goederen : zie hoofdstuk XIII TABEL I); * 7 % voor roerende schenkingen aan andere personen; * 5,5 % voor (alle) schenkingen (dus zowel de roerende als de onroerende) aan : 1 het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Gemeenschap; 2 de Vlaamse, de Franse en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie; 3 de Franse en de Duitstalige Gemeenschap en aan het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest; 4 een staat van de Europese Economische Ruimte; 5 provincies en gemeenten in het Vlaamse Gewest; 6 de openbare instellingen van de publiekrechtelijke rechtspersonen, vermeld in de punt 1 tot en met 5 ; 7 erkende sociale huisvestingsmaatschappijen als vermeld in artikel 40 van de Vlaamse Wooncode; 8 de coöperatieve vennootschap Vlaams Woningfonds van de grote gezinnen;

20 MICHIELS, STROEYKENS & PELGRIMS - SUCCESSIEPLANNING - pagina 20 9 dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen als vermeld in artikel 12, 2, 2 en 3, van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking; 10 verenigingen zonder winstoogmerk, ziekenfondsen en landsbonden van ziekenfondsen, beroepsverenigingen, internationale verenigingen zonder winstoogmerk, private stichtingen en stichtingen van openbaar nut. In afwijking hiervan wordt deze schenkbelasting verminderd tot 100 euro voor schenkingen gedaan aan deze rechtspersonen indien de schenker zelf één van deze rechtspersonen is. De verminderingen, hierboven vermeld (5,5 % of 100 euro), zijn ook van toepassing op gelijksoortige rechtspersonen die opgericht zijn volgens en onderworpen zijn aan de wetgeving van een andere staat van de Europese Economische Ruimte, en die bovendien hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging binnen de Europese Economische Ruimte hebben. Het interessante van deze schenkingen is dat het progressievoorbehoud wordt afgeschaft, dit wil zeggen dat de termijn van drie jaar die normaliter moet verlopen tussen de schenking en de overlijdensdatum van de schenker hier niet van toepassing is. Men kan met andere woorden tot en met de dag vóór zijn overlijden roerende goederen schenken aan deze lage tarieven zonder dat de erfgenamen er later nog erfbelasting op moeten betalen. 18. De impact van deze bepalingen is belangrijk. Enkele voorbeelden : * men kan een effectenportefeuille schenken aan zijn kinderen met behoud van het beheer ervan en met voorbehoud van vruchtgebruik, en dit aan 3 %, welk ook de waarde is van deze portefeuille. Daarbij kan men, naar analogie met het restlegaat, ook een restschenking doen, waarbij goederen die nog in het vermogen van één der kinderen aanwezig zijn bij diens overlijden zonder afstammelingen in leven toekomen aan de andere kinderen of hun erfgenamen, tevens belast aan 3 % schenkbelasting op dat moment en dus niet aan de hogere erfbelasting van 9 of 27 %; * men kan tegoeden op bankrekeningen schenken tot daags voor zijn overlijden, en de begiftigden ervan moeten hierop geen erfbelasting betalen; * men kan gelden die via een fiscale regularisatie officieel zijn gemaakt aan zijn kinderen of aan vreemden schenken zonder dat hierop nog erfbelasting moeten betaald worden (het betreft dus ook, inzake erfbelasting, een bevrijdende betaling); * men kan roerende goederen schenken aan vreemden tegen een (definitief bevrijdend) tarief van slechts 7 %, terwijl de erfbelasting voor vreemden 45 tot 65 % bedraagt. Een schenking is hier dus vele keren interessanter dan een erfenis. 19. Deze maatregelen hebben tot gevolg dat de schenking van roerende goederen bij (Belgische) notariële akte sedert 2004 een zeer interessant en valabel instrument van successieplanning is geworden, en tevens een goed alternatief voor de handgift (waar de periode van drie jaar nog steeds loopt en waar men ook geen voorbehoud van vruchtgebruik of andere voorwaarden kan bedingen). Het feit dat men daarbij in ruime mate kan blijven beschikken over de geschonken goederen (genot en beheer) is interessant en spreekt velen terecht aan. Om van deze voordeeltarieven te kunnen genieten moet de schenker zijn fiscale woonplaats in Vlaanderen hebben. Als hij in de vijf jaar voorafgaandelijk aan de schenking op verschillende plaatsen gewoond heeft moet zijn fiscale woonplaats in die periode het langst in Vlaanderen gevestigd geweest zijn.

ERFENIS, SCHENKING EN SUCCESSIERECHTEN. Advocaten Meersman & Van Keer Willem Tellstraat 22 9000 GENT 09 225 80 30

ERFENIS, SCHENKING EN SUCCESSIERECHTEN. Advocaten Meersman & Van Keer Willem Tellstraat 22 9000 GENT 09 225 80 30 ERFENIS, SCHENKING EN SUCCESSIERECHTEN. Advocaten Meersman & Van Keer Willem Tellstraat 22 9000 GENT 09 225 80 30 ERVEN. 1. Erfgenamen kun je kiezen voor zover de reservataire erfgenamen hun deel krijgen.

Nadere informatie

4.1. Vooraf: soorten adoptie... 4. 4.2. De adoptanten gezamenlijk... 4 4.3. Eén adoptant... 5. 5.1. Wat is voogdij?... 5

4.1. Vooraf: soorten adoptie... 4. 4.2. De adoptanten gezamenlijk... 4 4.3. Eén adoptant... 5. 5.1. Wat is voogdij?... 5 Inhoudstafel Deel 1: Het beheer over de goederen van het minderjarige kind 1. Belang... 1 2. Wie is minderjarig?... 1 3. Bevoegdheid van de ouders... 2 3.1. Ouderlijk gezag... 2 3.2. Wettelijk genot...

Nadere informatie

De Vlaamse successierechten.

De Vlaamse successierechten. De Vlaamse successierechten. Successierechten zijn, naast de schenkingsrechten, in België niet langer een federale bevoegdheid maar wel een regionale bevoegdheid! Iven De Hoon De Vlaamse successierechten

Nadere informatie

Deel 1 - U bent gehuwd. Wat betekent dit voor uw bezittingen?

Deel 1 - U bent gehuwd. Wat betekent dit voor uw bezittingen? Inhoudstafel Voorwoord 1 Deel 1 - U bent gehuwd Wat betekent dit voor uw bezittingen? 1 U bent gehuwd zonder huwelijks contract 5 11 Wat betekent dit eigenlijk? 5 12 Welke goederen zijn van wie? 5 121

Nadere informatie

Goed geven! Dirk Vercoutter van testament.be 20/09/14

Goed geven! Dirk Vercoutter van testament.be 20/09/14 Goed geven! Dirk Vercoutter van testament.be 20/09/14 Testamenten en legaten Een gebaar voor het leven 1 IS ER LEVEN NA DE DOOD? DE DOOD IS EEN DEEL VAN HET LEVEN. MAAR WAT GEBEURT ER MET MIJN BEZIT ALS

Nadere informatie

De gezinswoning voor 99,6 % legateren aan de langstlevende?

De gezinswoning voor 99,6 % legateren aan de langstlevende? De gezinswoning voor 99,6 % legateren aan de langstlevende? De laatste tijd komen steeds vaker testamenten voor waarbij de ene echtgenoot aan de andere 99,6 % van de gezinswoning in volle eigendom legateert

Nadere informatie

DE SUCCESSIE- EN SCHENKINGSRECHTEN: OFFICIËLE TARIEVEN

DE SUCCESSIE- EN SCHENKINGSRECHTEN: OFFICIËLE TARIEVEN DE SUCCESSIE- EN SCHENKINGSRECHTEN: OFFICIËLE TRIEVEN De successie- en schenkingsrechten verschillen per gewest.. DE SUCCESSIERECHTEN EN DE SCHENKINGSRECHTEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 1. SUCCESSIERECHTEN

Nadere informatie

Is er leven na de dood?

Is er leven na de dood? Is er leven na de dood? DE DOOD IS EEN DEEL VAN HET LEVEN. MAAR WAT GEBEURT ER MET MIJN BEZIT ALS IK NU PLOTS ZOU OVERLIJDEN? WAT HEB IK EN AAN WIE WIL IK WAT GEVEN? OF LAAT IK ALLES AAN DE STAAT? IS ER

Nadere informatie

FAQ Schenkingen en Legaten

FAQ Schenkingen en Legaten FAQ Schenkingen en Legaten SCHENKINGEN EN LEGATEN AAN DOMINIEK SAVIO Waarom kiezen voor Dominiek Savio voor een schenking of (duo)legaat? Dominiek Savio wil voor kinderen, jongeren en volwassenen met een

Nadere informatie

Successieplanning. Jan Van Ermengem Notaris te Meerhout

Successieplanning. Jan Van Ermengem Notaris te Meerhout Successieplanning Jan Van Ermengem Notaris te Meerhout Inhoud 1. Hoe wordt het huwelijksvermogen verdeeld bij overlijden? 2. Hoe wordt de nalatenschap verdeeld? 3. Hoe worden successierechten berekend?

Nadere informatie

Je rechten bij erfenis

Je rechten bij erfenis Je rechten bij erfenis Wie zijn je erfgenamen? De principes Bloedverwanten + echtgenoot + WSW partner + geadopteerden Volgorde? Eerst de ORDEN : de eerste orde sluit alle volgende uit Eerste orde : afstammelingen

Nadere informatie

Successieplanning met verzekeringsproducten in nieuw samengestelde gezinnen

Successieplanning met verzekeringsproducten in nieuw samengestelde gezinnen Successieplanning met verzekeringsproducten in nieuw samengestelde gezinnen Samenlevingsvormen huwelijk wettelijke samenwoning feitelijke samenwoning Doelstellingen bescherming langstlevende echtgenoot

Nadere informatie

berekening en tarieven

berekening en tarieven Page 1 of 6 Leven - Schenken en Erven Schenkingsrechten in Vlaanderen: tarieven Net zoals bij successies worden de heffingen op schenkingen, de belastbare basis en de eventuele vrijstellingen door elk

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Analyse van de situatie 17. Woord vooraf 3 Inleiding 11

Inhoud. Deel 1 Analyse van de situatie 17. Woord vooraf 3 Inleiding 11 Inhoud Woord vooraf 3 Inleiding 11 Deel 1 Analyse van de situatie 17 Hoofdstuk 1 Inleiding 19 Hoofdstuk 2 De persoonlijke situatie 23 1 Inleiding 23 2 De familiale aspecten 23 2.1 De huidige burgerlijke

Nadere informatie

Hoe beveilig ik mijn partner?

Hoe beveilig ik mijn partner? Hoe beveilig ik mijn partner? Brussel, 22 oktober 2011 2 Agenda Planning tussen partners Samenwonenden Echtgenoten Civiel- en fiscaal statuut Instrumenten Van testament tot contract 3 Wettelijke bescherming

Nadere informatie

MAAK IK EEN TESTAMENT? Erven en onterven. Prof. Walter Pintens

MAAK IK EEN TESTAMENT? Erven en onterven. Prof. Walter Pintens MAAK IK EEN TESTAMENT? Erven en onterven Prof. Walter Pintens 1 Wettelijk stelsel 3 vermogens Eigen vermogen Man - Goederen verkregen vóór het huwelijk; - Goederen verkregen tijdens het huwelijk om niet:

Nadere informatie

Deel 1. Naar wie gaat uw nalatenschap?

Deel 1. Naar wie gaat uw nalatenschap? INHOUDSTAFEL Deel 1. Naar wie gaat uw nalatenschap? 1. Een aantal principes.................................................... 1 2. De zeven basisregels van het erfrecht....................................

Nadere informatie

Vormingplus heet u welkom

Vormingplus heet u welkom Vormingplus heet u welkom Geen testament? de wet regelt alles Wel een testament? u kiest zelf wat er met uw bezit gebeurt soms beperkt familie en vrienden goed doel komen eerst aan bod: kinderen en kleinkinderen

Nadere informatie

Enkele belangrijke begrippen en afkortingen

Enkele belangrijke begrippen en afkortingen 35 Enkele belangrijke begrippen en afkortingen De volgende lijst geeft een beknopte omschrijving 3 van enkele juridische termen die in dit boek aan bod komen, en dient enkel om die begrippen beter te kunnen

Nadere informatie

Beknopte inhoudstafel (Vóór elk deel vind je de gedetailleerde inhoudstafel van dat deel. De nummers verwijzen naar de bladzijden.

Beknopte inhoudstafel (Vóór elk deel vind je de gedetailleerde inhoudstafel van dat deel. De nummers verwijzen naar de bladzijden. 5 Beknopte inhoudstafel (Vóór elk deel vind je de gedetailleerde inhoudstafel van dat deel. De nummers verwijzen naar de bladzijden.) Inleiding 13 Deel I. Erven 19 Hoofdstuk 1. Wie is erfgenaam en wat

Nadere informatie

Wie wil gaan samenwonen heeft twee keuzes: feitelijk of wettelijk samenwonen.

Wie wil gaan samenwonen heeft twee keuzes: feitelijk of wettelijk samenwonen. Wie wil gaan samenwonen kan er voor kiezen louter feitelijk samen te wonen, dan wel wettelijk te gaan samenwonen. De keuze die men daarbij maakt, heeft heel wat juridische en fiscale gevolgen. Hoe zit

Nadere informatie

DOSSIER. De Burgerlijke Maatschap

DOSSIER. De Burgerlijke Maatschap DOSSIER De Burgerlijke Maatschap U wil uw beleggingsportefeuille nu al aan uw kinderen schenken, maar tegelijk wenst u ook controle te blijven houden en inkomsten te ontvangen? In dat geval kan de burgerlijke

Nadere informatie

Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen. Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014

Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen. Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014 Successieplanning voor nieuw samengestelde gezinnen Anne Vander Heyde, fiscaal-notarieel juriste 24 mei 2014 Nieuwe liefde? Nieuw samengesteld gezin? Iets voor mij? of niet soms? maar wat met onze kinderen?

Nadere informatie

VERGELIJKING HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONEN FEITELIJK SAMEWONEN

VERGELIJKING HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONEN FEITELIJK SAMEWONEN VERGELIJKING HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONEN FEITELIJK SAMEWONEN HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONEN FEITELIJK SAMENWONEN = verbintenis tussen 2 ongehuwde personen van verschillend of hetzelfde geslacht die een

Nadere informatie

DE OVERGANG WEGENS OVERLIJDEN ENKELE OPLOSSINGEN DIE VERBAND HOUDEN MET EEN TESTAMENT

DE OVERGANG WEGENS OVERLIJDEN ENKELE OPLOSSINGEN DIE VERBAND HOUDEN MET EEN TESTAMENT DE OVERGANG WEGENS OVERLIJDEN ENKELE OPLOSSINGEN DIE VERBAND HOUDEN MET EEN TESTAMENT Naast de schenking, het voornaamste burgerrechtelijk vehikel om een toekomstige nalatenschap fiscaal te optimaliseren,

Nadere informatie

tarieven in het Vlaams Gewest

tarieven in het Vlaams Gewest uw AXA Bankagent of verzekeringsmakelaar tarieven in het Vlaams Gewest In België biedt de AXA Groep u de keuze uit een ruime waaier van bank- en verzekeringsproducten die voor uw persoonlijke situatie

Nadere informatie

1. (Een gewone) hand- en/of bankgift

1. (Een gewone) hand- en/of bankgift 1. (Een gewone) hand- en/of bankgift 1.1. WAT HOUDT ZO N HAND- OF BANKGIFT PRECIES IN? 1.1.1. Schenken zonder schenkingsrechten! Schenking is in principe notarieel. Dat is in ieder geval het basisprincipe

Nadere informatie

Inhoud. Inhoud... Titel 1. Juridische aspecten... 1. Hoofdstuk 1. Algemeen... 1

Inhoud. Inhoud... Titel 1. Juridische aspecten... 1. Hoofdstuk 1. Algemeen... 1 p. Inhoud... V Titel 1. Juridische aspecten.... 1 Hoofdstuk 1. Algemeen... 1 Hoofdstuk 2. Algemene beschouwingen over de schenking onder de levenden... 2 Afdeling 1. Definitie...... 2 Afdeling 2. Grondvereisten

Nadere informatie

moneytalk Mediargus met docroom pdf SCHENKEN U doet er verstandig aan uw successie te plannen. GET

moneytalk Mediargus met docroom pdf SCHENKEN U doet er verstandig aan uw successie te plannen. GET moneytalk SCHENKEN U doet er verstandig aan uw successie te plannen. GET SUCCESSIEPLANNING VOOR ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN SCHENKEN DOET U GOEDKOOP Als u wilt vermijden dat uw kinderen een hoge erf

Nadere informatie

DE OORZAAK VAN EISBAARHEID VAN DE SUCCESSIERECHTEN...

DE OORZAAK VAN EISBAARHEID VAN DE SUCCESSIERECHTEN... Successierechten 1. INLEIDING...2 A. OMSCHRIJVING...2 B. ONDERSCHEID...2 1 Het eigenlijk successierechten...2 2 Het recht van overgang bij overlijden...2 3 Oneigenlijke gewestelijke belasting...2 4 Ontstaan

Nadere informatie

1. Onterven. 2. Generatiesprong

1. Onterven. 2. Generatiesprong 1. Onterven Ik leef in onmin met mijn moeder, die een huis bezit en verscheidene bankrekeningen heeft. Kan zij bewerkstelligen dat mij helemaal niets zou toekomen? Neen. Kinderen kunnen niet volledig onterfd

Nadere informatie

Er wordt verwezen naar de Circulaire nr. 4 van 4 mei 2012. Huidige circulaire wijzigt in niets deze eerste circulaire. * * *

Er wordt verwezen naar de Circulaire nr. 4 van 4 mei 2012. Huidige circulaire wijzigt in niets deze eerste circulaire. * * * Federale Overheidsdienst FINANCIEN Algemene Administratie van de PATRIMONIUMDOCUMENTATIE Sector registratie Dienst VI - Directies VI/8&9 Dossier nr. EE/L.214 Antimisbruikbepaling Toepassing gevallen fiscaal

Nadere informatie

Erfrecht. Wie erft wat?

Erfrecht. Wie erft wat? Erfrecht. Wie erft wat? Alle vragen rond erfenis en testament, kort en begrijpelijk uitgelegd. Iven De Hoon Wie erft wat? Alle vragen rond erfenis en testament, kort en begrijpelijk uitgelegd. Lees nu

Nadere informatie

INHOUD. Deel I. Privaatrechtelijke aspecten... 1

INHOUD. Deel I. Privaatrechtelijke aspecten... 1 Deel I. Privaatrechtelijke aspecten..... 1 Hoofdstuk 1. Wettelijk kader van het samenwonen.... 3 1. Wet inwerkingtreding......... 5 2. Civielrechtelijk begrip wettelijke samenwoning..... 5 3. Verklaring

Nadere informatie

Heden, # tweeduizend #, zijn voor mij, #Dirk MICHIELS #Lieve STROEYKENS #Kathleen PELGRIMS, notaris te Aarschot,

Heden, # tweeduizend #, zijn voor mij, #Dirk MICHIELS #Lieve STROEYKENS #Kathleen PELGRIMS, notaris te Aarschot, Nr. Huwelijkscontract # 20# Heden, # tweeduizend #, zijn voor mij, #Dirk MICHIELS #Lieve STROEYKENS #Kathleen PELGRIMS, notaris te Aarschot, verschenen: 1. De Heer #, #, geboren te # op #, rijksregister

Nadere informatie

16 februari 2015. Deze omzendbrief vervangt vanaf 1 januari 2015 de omzendbrief 2014/2. Inhoudstabel

16 februari 2015. Deze omzendbrief vervangt vanaf 1 januari 2015 de omzendbrief 2014/2. Inhoudstabel Omzendbrief 2015/1 ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Omzendbrief betreffende art. 3.17.0.0.2

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE ADLOCUTIO ROGERUM DILLEMANS HONORIFICANS FAMILIAAL VERMOGENSBEHEER IN RECENTE NATIONALE EN EUROPESE RECHTSPRAAK

INHOUDSOPGAVE ADLOCUTIO ROGERUM DILLEMANS HONORIFICANS FAMILIAAL VERMOGENSBEHEER IN RECENTE NATIONALE EN EUROPESE RECHTSPRAAK INHOUDSOPGAVE ADLOCUTIO ROGERUM DILLEMANS HONORIFICANS... v FAMILIAAL VERMOGENSBEHEER IN RECENTE NATIONALE EN EUROPESE RECHTSPRAAK Walter PINTENS...1 I. Inleiding...3 II. Huwelijksvoordelen...4 1. Artikel

Nadere informatie

Successieplanning via levensverzekering en huwelijkscontract. Brussel, 23 oktober 2010

Successieplanning via levensverzekering en huwelijkscontract. Brussel, 23 oktober 2010 Successieplanning via levensverzekering en huwelijkscontract Brussel, 23 oktober 2010 Inhoud Agenda 1. Successieplanning via levensverzekering 2. Belang huwelijkscontract Instrumenten Instrumenten tot

Nadere informatie

Is familiale vermogens- en successieplanning voortaan een fiscaal misbruik? Verduidelijking door de fiscus

Is familiale vermogens- en successieplanning voortaan een fiscaal misbruik? Verduidelijking door de fiscus Is familiale vermogens- en successieplanning voortaan een fiscaal misbruik? Verduidelijking door de fiscus Op 1 juni 2012 is de nieuwe algemene anti-misbruikbepaling op het gebied van registratie- en successierechten

Nadere informatie

Oefening 5: de aangifte van nalatenschap inbreng van schenkingen

Oefening 5: de aangifte van nalatenschap inbreng van schenkingen 201501 - Vlaamse Erfbelasting - Oefeningen.book Page i Tuesday, January 20, 2015 1:28 PM Woord vooraf...................................................... 1 Inleiding...........................................................

Nadere informatie

INHOUD. Hoofdstuk IV. Ongeldigheid van het huwelijkscontract... 48 TITEL II DE VERSCHILLENDE HUWELIJKSSTELSELS... 51

INHOUD. Hoofdstuk IV. Ongeldigheid van het huwelijkscontract... 48 TITEL II DE VERSCHILLENDE HUWELIJKSSTELSELS... 51 INHOUD BOEK VIII. HUWELIJKSSTELSELS.... 1 Inleiding... 3 TITEL I HET HUWELIJKSCONTRACT.... 5 Hoofdstuk I. Inleiding.... 5 Hoofdstuk II. Inhoud van het huwelijkscontract.... 10 Afdeling I. Huwelijksovereenkomsten....

Nadere informatie

SUCCESSIE. 29 03 2006 THEATER ZAAL Zwevegem. Programma

SUCCESSIE. 29 03 2006 THEATER ZAAL Zwevegem. Programma SUCCESSIE 29 03 2006 THEATER ZAAL Zwevegem 1 Programma Knockaert Dirk Inspecteur registratie en domeinen te Menen Successierechten in Vlaanderen, tarief, voorbeelden Tip inzake huwelijkscontract Lietaer

Nadere informatie

tarieven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

tarieven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest uw AXA Bankagent of verzekeringsmakelaar In België biedt de AXA Groep u de keuze uit een ruime waaier van bank- en verzekeringsproducten die voor uw persoonlijke situatie een gepaste oplossing bieden.

Nadere informatie

Omzendbrief 2014/2 ///////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Omzendbrief 2014/2 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Omzendbrief 2014/2 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Omzendbrief betreffende art. 3.17.0.0.2 van de Vlaamse Codex

Nadere informatie

Het Vlaams Decreet van 19 december 2003 in werking sinds 1 januari 2004 wijzigt het schenkingsrecht in Vlaanderen.

Het Vlaams Decreet van 19 december 2003 in werking sinds 1 januari 2004 wijzigt het schenkingsrecht in Vlaanderen. DE NIEUWE VLAAMSE SCHENKINGSRECHTEN Wettelijk kader Het Vlaams Decreet van 19 december 2003 in werking sinds 1 januari 2004 wijzigt het schenkingsrecht in Vlaanderen. Tariefherschikking : art 131 W.Reg

Nadere informatie

Een slim testament? Finance Avenue 16.11.2013. Ann Maelfait Advocaat-vennoot Rivus

Een slim testament? Finance Avenue 16.11.2013. Ann Maelfait Advocaat-vennoot Rivus Een slim testament? Finance Avenue 16.11.2013 Ann Maelfait Advocaat-vennoot Rivus Vraag 1: Waaruit bestaat uw nalatenschap? Vraag 2: Welke wettelijke regels zijn hierop van toepassing? Vraag 3: Hoe kan

Nadere informatie

SUCCESSIERECHTEN/ ERFBELASTING: TARIEVEN I. SUCCESSIERECHTEN IN HET WAALSE GEWEST. Inleiding

SUCCESSIERECHTEN/ ERFBELASTING: TARIEVEN I. SUCCESSIERECHTEN IN HET WAALSE GEWEST. Inleiding SUCCESSIERECHTEN/ ERFBELASTING: TARIEVEN Inleiding Successierechten/erfbelastingen zijn een gewestelijke materie. Dit betekent dat de gewestelijke overheden volledige bevoegdheid krijgen met name wat de

Nadere informatie

www.mentorinstituut.be

www.mentorinstituut.be www.mentorinstituut.be Weg met Napoleon erfenissen op maat! Finance Day, 1 juni 2013 2 Agenda Voorstellen justitieminister Beleidsnota 9 januari 2013 Belgisch erfrecht: ingewikkeld star niet aangepast

Nadere informatie

Wat kan u betekenen voor de maatschappelijke dienstverlening van de stad Geraardsbergen?

Wat kan u betekenen voor de maatschappelijke dienstverlening van de stad Geraardsbergen? OCMW Geraardsbergen Wat kan u betekenen voor de maatschappelijke dienstverlening van de stad Geraardsbergen? Bent u begaan met de maatschappij? Zeker en vast! Heeft u er al eens aan gedacht om een gift

Nadere informatie

HANDBOEK BURGERLIJK RECHT

HANDBOEK BURGERLIJK RECHT RENE DEKKERS HANDBOEK BURGERLIJK RECHT DEEL IV Huwelijksstelsels - Erfrecht - Giften DERDE UITGAVE BEWERKT DOOR HELENE CASMAN Gewoon Hoogleraar Vrije Universiteit Brussel Hoogleraar Université Libre de

Nadere informatie

1. HET ERFRECHT VAN DE LANGSTLEVENDE ECHTGENOOT EN HET WETTELIJK OF CONVENTIONEEL RECHT VAN TERUG- KEER 2

1. HET ERFRECHT VAN DE LANGSTLEVENDE ECHTGENOOT EN HET WETTELIJK OF CONVENTIONEEL RECHT VAN TERUG- KEER 2 HOOFDSTUK 1 DE WISSELWERKING TUSSEN SCHENKINGEN EN UITERSTE WILSBESCHIKKINGEN Annelies Wylleman Hoofddocent Vakgroep Burgerlijk Recht Universiteit Gent Notaris Lise Voet Assistent Vakgroep Burgerlijk Recht

Nadere informatie

HOOFDSTUK 4. De reserve

HOOFDSTUK 4. De reserve HOOFDSTUK 4 De reserve 35. Grondbeginsel De wet (BW, art. 913 en volgende) legt een reserve vast ten gunste van sommige wettelijke erfgenamen (de wettige bloedverwanten in opgaande lijn, de bloedverwanten

Nadere informatie

Begunstigingsclausules: een zaak van levensbelang!

Begunstigingsclausules: een zaak van levensbelang! Begunstigingsclausules: een zaak van levensbelang! KVK Pieter DEBBAUT Maart 2015 ERGO slide master 2010 1 1. Inleiding 2. Gevolgen wijziging begunstigingsclausule: wettelijke erfgenamen vs de nalatenschap

Nadere informatie

ERFENIS en TESTAMENTEN KIDS Langdorp 17 oktober 2013

ERFENIS en TESTAMENTEN KIDS Langdorp 17 oktober 2013 Inleiding ERFENIS en TESTAMENTEN KIDS Langdorp 17 oktober 2013 Ik ben Lieve STROEYKENS, geassocieerde notaris in het kantoor Michiels & Stroeykens te Aarschot. Op een gegeven moment werd er door de KIDS

Nadere informatie

Een goed doel opnemen in uw testament? Voordelen. Alles is goed geregeld. Uw nalatenschap krijgt een zinvolle bestemming.

Een goed doel opnemen in uw testament? Voordelen. Alles is goed geregeld. Uw nalatenschap krijgt een zinvolle bestemming. Een goed doel opnemen in uw testament? Voordelen Alles is goed geregeld. Uw nalatenschap krijgt een zinvolle bestemming. Uw begunstigden genieten van een fiscaal voordeel. Informatiebrochure 1 Een goed

Nadere informatie

Handboek Estate Planning Bijzonder Deel... Voorwoord...

Handboek Estate Planning Bijzonder Deel... Voorwoord... Inhoudstafel Handboek Estate Planning Bijzonder Deel..................... Voorwoord.............................................. i iii ALGEMEEN DEEL........................................... 1 Inleiding.................................................

Nadere informatie

VUB werkt verder, ook samen met u als u er niet meer bent.

VUB werkt verder, ook samen met u als u er niet meer bent. Het testament Veel mensen willen of durven niet denken aan de dag dat ze er niet meer zullen zijn. Nochtans maakt ook dit deel uit van het leven. Het is dan ook nuttig en verstandig om dit wel te doen.

Nadere informatie

SUCCESSIERECHTEN IN FRANKRIJK EN NEDERLAND (2009)

SUCCESSIERECHTEN IN FRANKRIJK EN NEDERLAND (2009) SUCCESSIERECHTEN IN FRANKRIJK EN NEDERLAND (2009) Heering Associates Januari 2009 Heering Associates Jachthavenweg 121 1081 KM Amsterdam Postbus 75265 1070 AG Amsterdam 020-6789 527 www.heeringassociates.eu

Nadere informatie

OUDERS EN KINDEREN: HET ERFRECHT

OUDERS EN KINDEREN: HET ERFRECHT OUDERS EN KINDEREN: HET ERFRECHT Sinds 1 januari 2003 is de wetgeving met betrekking tot het erfrecht gewijzigd. Het grootste deel van de wijzigingen in het erfrecht heeft betrekking op gehuwden (of geregistreerde

Nadere informatie

1. De wetgever heeft reeds in uw plaats gedacht

1. De wetgever heeft reeds in uw plaats gedacht 1. De wetgever heeft reeds in uw plaats gedacht 1.1. U HEEFT VOORAF NIETS GEREGELD Voor zover u geen testament opgemaakt heeft, heeft de wetgever de erfgenamen ingedeeld in vier categorieën, waarvan hij

Nadere informatie

HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONENDEN FEITELIJK SAMENWONENDEN

HUWELIJK WETTELIJK SAMENWONENDEN FEITELIJK SAMENWONENDEN Wie: 2 ongehuwde personen die minstens 18 jaar zijn en geen dichte verwantschap hebben 2 ongehuwde personen die minimum 18 jaar zijn en bekwaam zijn om een contract af te sluiten contract ook enkel mogelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Erven als huwelijkspartner

Hoofdstuk 3. Erven als huwelijkspartner 44 Hoofdstuk 3. Erven als huwelijkspartner Dag zei ik tegen haar dag kom Ik je nog eens tegen, glimlachend Maar de wind blies weg Haar gezicht in het water En ik knikte en ik werd onzichtbaar In het stille

Nadere informatie

Dossier successieplanning en vermogensoverdracht

Dossier successieplanning en vermogensoverdracht Dossier successieplanning en vermogensoverdracht ARGENTA BANK- EN VERZEKERINGSGROEP NV, BELGIËLEI 49-53, 2018 ANTWERPEN 2/35-09-12-2013 Colofon Antwerpen, 9 december 2013 Verantwoordelijk uitgever: Anne

Nadere informatie

2014 -- Successiewet -- Deel 1

2014 -- Successiewet -- Deel 1 Successiewet les 1 programma Eén wet, twee belastingen Woonplaats Successierecht Wettelijk erfrecht en wettelijke verdeling Testamenten Wetsficties 1 Eén wet, twee belastingen De Successiewet bestaat uit:

Nadere informatie

Beursvennootschap BOCKLANDT BVBA H.R. 47879. Onze Lieve Vrouwstraat 2 bus 1 9100 Sint-Niklaas Tel 03/760.09.70 Fax 03/760.09.79.

Beursvennootschap BOCKLANDT BVBA H.R. 47879. Onze Lieve Vrouwstraat 2 bus 1 9100 Sint-Niklaas Tel 03/760.09.70 Fax 03/760.09.79. Beursvennootschap BOCKLANDT BVBA H.R. 47879 Onze Lieve Vrouwstraat 2 bus 1 9100 Sint-Niklaas Tel 03/760.09.70 Fax 03/760.09.79 Successieplanning 1. Wie erft wat? Bij overlijden wordt de fictieve massa

Nadere informatie

Mr H.M.L. Simons, notaris Notariskantoor Kunderlinde Voerendaal

Mr H.M.L. Simons, notaris Notariskantoor Kunderlinde Voerendaal Erfrecht Mr H.M.L. Simons, notaris Notariskantoor Kunderlinde Voerendaal Erfrecht Algemeen Wettelijke verdeling Legitieme portie Samenwoners 2-Trapsmaking Zuivere aanvaarding, beneficiaire aanvaarding,

Nadere informatie

SUCCESSIEPLANNING. In de nalatenschap van de eeststervende zit dus een deel van het vermogen dat de echtgenoten tijdens hun huwelijk hebben opgebouwd.

SUCCESSIEPLANNING. In de nalatenschap van de eeststervende zit dus een deel van het vermogen dat de echtgenoten tijdens hun huwelijk hebben opgebouwd. Mijn uiteenzetting bestaat uit 4 delen. SUCCESSIEPLANNING In het eerste deel bespreek ik hoe het vermogen dat de echtgenoten hebben opgebouwd tijdens hun huwelijk wordt verdeeld als één van de echtgenoten

Nadere informatie

De Private Stichting als modern alternatief voor successieplanning van ouders met een zorgenkind

De Private Stichting als modern alternatief voor successieplanning van ouders met een zorgenkind De Private Stichting als modern alternatief voor successieplanning van ouders met een zorgenkind Annick Buggenhout Adviseur Estate Planning 18/10/2014 1 Agenda Uitgangspunt (praktijkvoorbeeld) Geen planning:

Nadere informatie

Begripsbepaling H OOFDSTUK

Begripsbepaling H OOFDSTUK H OOFDSTUK Begripsbepaling I 1. WETTELIJKE DEFINITIE Artikel 1075 van het Belgisch Burgerlijk Wetboek (hierna BW) bepaalt: De vader, de moeder en andere bloedverwanten in de opgaande lijn kunnen hun goederen

Nadere informatie

tarieven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

tarieven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest uw AXA bankagent of verzekeringsmakelaar In België biedt de AXA Groep u de keuze uit een ruime waaier van bank- en verzekeringsproducten die voor uw persoonlijke situatie een gepaste oplossing bieden.

Nadere informatie

1.1. De Code Napoléon aan vernieuwing toe... 1 1.2. Een grondige hervorming, in drie fasen... 1

1.1. De Code Napoléon aan vernieuwing toe... 1 1.2. Een grondige hervorming, in drie fasen... 1 Inhoudstafel Inleiding 1. Meer flexibiliteit voor u als erflater... 1 1.1. De Code Napoléon aan vernieuwing toe... 1 1.2. Een grondige hervorming, in drie fasen... 1 2. Meer maatwerk mogelijk... 1 Deel

Nadere informatie

Vermogensplanning via schenking

Vermogensplanning via schenking Vermogensplanning via schenking We staan stil bij de vermogensplanning via schenking en bekijken de situatie in het Vlaams en het Waals Gewest. Waals Gewest: fiscaal regime van schenking van roerend vermogen

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET TEKST AANGENOMEN DOOR PLENAIRE VERGADERING

ONTWERP VAN DECREET TEKST AANGENOMEN DOOR PLENAIRE VERGADERING Zitting 2005-2006 5 juli 2006 ONTWERP VAN DECREET houdende vrijstelling van successierechten ten voordele van de langstlevende partner voor de nettowaarde van de gezinswoning TEKST AANGENOMEN DOOR PLENAIRE

Nadere informatie

HET OPEN POORTJE VZW vraagt uw hulp via het DUO-LEGAAT UW FINANCIËLE STEUN KAN ONS HELPEN OM KWETSBARE GEZINNEN MET JONGE KINDEREN TE HELPEN!

HET OPEN POORTJE VZW vraagt uw hulp via het DUO-LEGAAT UW FINANCIËLE STEUN KAN ONS HELPEN OM KWETSBARE GEZINNEN MET JONGE KINDEREN TE HELPEN! HET OPEN POORTJE VZW vraagt uw hulp via het DUO-LEGAAT UW FINANCIËLE STEUN KAN ONS HELPEN OM KWETSBARE GEZINNEN MET JONGE KINDEREN TE HELPEN! Een overzicht van onze afdelingen: Antwerpen CKG Het Open Poortje

Nadere informatie

Schenkingsrechten op onroerende goederen in de drie gewesten van het land: wat is er nieuw?

Schenkingsrechten op onroerende goederen in de drie gewesten van het land: wat is er nieuw? Schenkingsrechten op onroerende goederen in de drie gewesten van het land: wat is er nieuw? Eind 2015 werden de schenkingsrechten op onroerende goederen in het Brussels Hoofdstedelijk en Waalse Gewest

Nadere informatie

ENKELE NOTIES VAN HET ERFRECHT (BURGERRECHTELIJK)

ENKELE NOTIES VAN HET ERFRECHT (BURGERRECHTELIJK) ENKELE NOTIES VAN HET ERFRECHT (BURGERRECHTELIJK) A. DE BELGISCHE WETTELIJKE DEVOLUTIE Wie erft goederen van een overleden inwoner van België? Het Belgisch Burgerlijk Wetboek beantwoordt die vraag, althans

Nadere informatie

Heering Associates. Het verschuldigd bedrag aan successierechten in Frankrijk dient als volgt te worden berekend:

Heering Associates. Het verschuldigd bedrag aan successierechten in Frankrijk dient als volgt te worden berekend: FRANS SUCCESSIERECHT De Franse fiscus heft bij iedere overgang "a titre gratuit", zo de schenker of de overledene zijn woonplaats ten tijde van schenking of overlijden buiten Frankrijk had, van de volgende

Nadere informatie

SUCCESSIEPLANNING: EEN HANDLEIDING

SUCCESSIEPLANNING: EEN HANDLEIDING SUCCESSIEPLANNING: EEN HANDLEIDING Emmanuel de Wilde d'estmael April 2015 1 SUCCESSIEPLANNING: EEN HANDLEIDING... 5 A. HET DOEL VAN DE SUCCESSIEPLANNING... 5 B. HET ONDERZOEK NOPENS DE FAMILIALE, VERMOGENSRECHTELIJKE

Nadere informatie

Enkele belangrijke Wijzigingen in de Successiewet per 1 januari 2010

Enkele belangrijke Wijzigingen in de Successiewet per 1 januari 2010 Enkele belangrijke Wijzigingen in de Successiewet per 1 januari 2010 Op 1 januari 2010 is de Successiewet 1956 gewijzigd. Er is veel gewijzigd. Hieronder zijn enkele wijzigingen vermeld welke ook voor

Nadere informatie

Inhoudstafel. 1. Vier schenkingstechnieken... 1

Inhoudstafel. 1. Vier schenkingstechnieken... 1 Inhoudstafel 1. Vier schenkingstechnieken... 1 1.1. Handgift... 1 1.1.1. Wat is het?... 1 1.1.2. Wat is het verschil met een cadeau?.... 1 1.1.3. Hoe doet u concreet een handgift en hoeveel kost dat?....

Nadere informatie

Deel 2 Op weg naar een gelijkschakeling, maar toch nog belangrijke verschilpunten

Deel 2 Op weg naar een gelijkschakeling, maar toch nog belangrijke verschilpunten Samenwonen of huwen? Deel 2 Op weg naar een gelijkschakeling, maar toch nog belangrijke verschilpunten In onze vorige nieuwsbrief hebben we de verschillende samenwoningsvormen onder de loep genomen: Wat

Nadere informatie

7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt?

7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt? 7. Hoe vermijdt u dat uw vermogen bij uw schoonfamilie terechtkomt? 7.1. Wat is het? Als u aan vermogens- en successieplanning doet, wilt u ervoor zorgen dat uw vermogen bij uw eigen familie (met name

Nadere informatie

De positie van stiefkinderen die door de stiefouder in de wettelijke verdeling worden betrokken "Wederkerige uiterste wilsbeschikking Fideicommis

De positie van stiefkinderen die door de stiefouder in de wettelijke verdeling worden betrokken Wederkerige uiterste wilsbeschikking Fideicommis De positie van stiefkinderen die door de stiefouder in de wettelijke verdeling worden betrokken "Wederkerige uiterste wilsbeschikking Fideicommis Werkstuk in het kader van het vak erfrecht I Maart 2008

Nadere informatie

Neem een goed doel op in je testament

Neem een goed doel op in je testament Ook als je er niet meer bent, kan je nog meer betekenen dan je denkt. Neem een goed doel op in je testament Een initiatief van vzw in samenwerking met 2 We denken liever niet aan de dag dat we er niet

Nadere informatie

Burgerlijk recht. Leg volgende begrippen uit, die nodig zijn om bovenstaande artikels te begrijpen.

Burgerlijk recht. Leg volgende begrippen uit, die nodig zijn om bovenstaande artikels te begrijpen. 4. Erfrecht L E E R D O E L S T E L L I N G E N Je kan - de basisprincipes van de erfregeling opzoeken en illustreren met voorbeelden; - de successierechten berekenen voor een aantal erfenissen; - de schenking

Nadere informatie

nalatenschap Een manier om het leven verder te zetten

nalatenschap Een manier om het leven verder te zetten De nalatenschap Een manier om het leven verder te zetten Aan uw testament werken is niet altijd gemakkelijk. Het is echter voor ieder van u de enige manier om te garanderen dat uw wensen perfect gerespecteerd

Nadere informatie

In enkele artikelen van mijn hand is ingegaan op het Franse erfrecht. Naast het civiele recht, speelt echter ook het fiscale recht: de erfbelasting.

In enkele artikelen van mijn hand is ingegaan op het Franse erfrecht. Naast het civiele recht, speelt echter ook het fiscale recht: de erfbelasting. Henriette van Zelm van Eldik Office de Maître Paul-Etienne DUPONT, Notaire 81-83 Avenue Ledru Rollin 75012 PARIS Tel : + 33(0)1.71.19.45.28 Fax: + 33(0)1.43.43.17.56 henriette.vanzelm.75243@paris.notaires.fr

Nadere informatie

Mr H.M.L. Simons, notaris Notariskantoor Kunderlinde Voerendaal

Mr H.M.L. Simons, notaris Notariskantoor Kunderlinde Voerendaal Het Erfrecht Mr H.M.L. Simons, notaris Notariskantoor Kunderlinde Voerendaal Algemeen Zuivere aanvaarding, beneficiaire aanvaarding, verwerping Wettelijke verdeling Legitieme portie Samenwoners 2-Trapsmaking

Nadere informatie

HET ENE VRUCHTGEBRUIK IS HET ANDERE NIET.

HET ENE VRUCHTGEBRUIK IS HET ANDERE NIET. HET ENE VRUCHTGEBRUIK IS HET ANDERE NIET. R. KUMPEN Wanneer in erfrechtelijke dossiers het woord vruchtgebruik (VG) opduikt ontstaat vaak de grootste verwarring, vandaar deze nota voor enige toelichting.

Nadere informatie

HET SAMENLEVINGSCONTRACT EN DE TESTAMENTEN DAARBIJ (UITGAVE 2012) HET SAMENLEVINGSCONTRACT. Partnerpensioen

HET SAMENLEVINGSCONTRACT EN DE TESTAMENTEN DAARBIJ (UITGAVE 2012) HET SAMENLEVINGSCONTRACT. Partnerpensioen HET SAMENLEVINGSCONTRACT EN DE TESTAMENTEN DAARBIJ (UITGAVE 2012) Tegenwoordig wonen veel mensen ongehuwd samen, maar vergeleken met het huwelijk is voor mensen die ongehuwd (gaan) samenwonen weinig bij

Nadere informatie

Redactie van begunstigingsclausules van levensverzekeringen = maatwerk

Redactie van begunstigingsclausules van levensverzekeringen = maatwerk Redactie van begunstigingsclausules van levensverzekeringen = maatwerk Studieavond KVK 1 februari 2011 Pieter Debbaut, fiscalist, opleider studiedienst Ergo Insurance nv 1 Programma Inleiding Theorie Wet

Nadere informatie

Inhoudstafel. DEEL 1 Inleiding... 1

Inhoudstafel. DEEL 1 Inleiding... 1 Inhoudstafel Inhoudstafel WAARSCHUWING................................................ HANDLEIDING.................................................. vii ix DEEL 1 Inleiding....................................................

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Het huwelijksvermogensrecht

Hoofdstuk 1 - Het huwelijksvermogensrecht Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - Het huwelijksvermogensrecht Wat is het belang van het huwelijksvermogensrecht?... 5 Gemeenschap van goederen... 5 Verdeling... 5 Wat behoort tot het gemeen schappelijk vermogen?...

Nadere informatie

Wat is een schenking? De handgift. Schenking per overschrijving

Wat is een schenking? De handgift. Schenking per overschrijving Wat is een schenking? Een schenking is een overeenkomst waarbij een schenker gratis en onherroepelijk afstand doet van een roerend of onroerend goed ten gunste van een begiftigde, en waarbij de begiftigde

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN PREAMBULE Erkennende dat ondanks de bestaande verschillen in de nationale familierechten er evenwel een

Nadere informatie

TROUWEN OF SAMENWONEN? Geachte heer / mevrouw,

TROUWEN OF SAMENWONEN? Geachte heer / mevrouw, TROUWEN OF SAMENWONEN? Geachte heer / mevrouw, De laatste jaren zijn de diverse wetgevers in dit land druk doende geweest met regelgeving teneinde de rechten en de plichten van gehuwden en (wettelijk)

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Jura Onderwerp Schenkbelasting in Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF 2015) Datum 6 februari 2015 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document kan onderworpen zijn aan rechten van intellectuele

Nadere informatie

1. Regelingen voor het overlijden

1. Regelingen voor het overlijden Naarmate u ouder wordt, gaat u wellicht meer nadenken over de dood en over de regelingen die eraan voorafgaan (bijvoorbeeld over een testament of over uw erfgenamen). 1. Regelingen voor het overlijden

Nadere informatie