Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte. met de medewerking van

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte. met de medewerking van"

Transcriptie

1 Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte met de medewerking van

2 De aardappelziekte De aardappelziekte wordt veroorzaakt door Phytophthora infestans, een schimmelachtig organisme. De ziekte vormt in streken met een gematigd klimaat zoals België de grootste bedreiging voor de aardappelteelt Origine van de ziekte De aardappelziekte is in 1843 vanuit de Verenigde Staten naar Europa overgewaaid. Slechts twee jaar later vond in Ierland de Great Famine plaats: de aardappelziekte veroorzaakte in enkele achtereenvolgende jaren grote misoogsten in de Ierse aardappelteelt. Het gevolg: ruim 1 miljoen Ieren stierven van de honger en nog eens zoveel Ieren emigreerden om elders een nieuw leven op te bouwen. Het ziektebeeld Phytophthora tast zowel blad, stengel als knol aan. Op het blad verschijnen vlekken die langzaam donkerbruin kleuren. Bij vochtige weersomstandigheden is aan de onderkant wit schimmelpluis te zien. Uiteindelijk kunnen de bladen helemaal verschrompelen. Ook op de stengel kunnen bruine vlekken zichtbaar worden. De knollen worden aangetast via ogen of barsten in de schil en de besmetting kan zowel gebeuren tijdens de groei, de oogst als tijdens de bewaring. Zonder bestrijdingsmaatregelen kan het opbrengstverlies voor de landbouwer oplopen tot 100%. Het bestrijden van de ziekte De aardappelziekte wordt vandaag onder controle gehouden door te spuiten met schimmelbestrijdingsmiddelen. Er is een waarschuwingsdienst die aangeeft wanneer er best (weer) gespoten wordt. Landbouwers in België spuiten ongeveer 10 tot 15 keer per seizoen. Plaatsen waar aardappelen voorkomen en de ziekte niet wordt bestreden, zoals afvalhopen met aardappelen, kunnen een bron zijn voor de verspreiding van de ziekte. geslachtelijke schimmelsporen Steeds moeilijker te bestrijden De bestrijding van de aardappelziekte is over de jaren heen steeds moeilijker geworden omdat gemiddeld genomen gunstiger weersomstandigheden optreden voor de schimmel en binnen de Phytophthora-populatie steeds agressievere vormen voorkomen. Dit is het gevolg van een verhoogde diversiteit doordat de schimmel zich sinds een aantal jaren ook geslachtelijk kan voortplanten. Geslachtelijke sporen zorgen niet alleen voor meer diversiteit, maar zijn ook in staat om 1 tot 3 jaar in de bodem te overleven. Ongeslachtelijke schimmeldraden overleven de winter in aangetaste knollen. De economische schade De aardappeloogst vertegenwoordigt in Europa een waarde van om en nabij de 6 miljard euro. Geschat wordt dat Phytophthora in Europa elk jaar ongeveer 1 miljard euro schade aanricht, bestaande uit kosten voor de bestrijding van de ziekte, en kosten als gevolg van opbrengst- en bewaarverliezen. Voor de Belgische landbouw gaat het omgerekend om een jaarlijkse kostenpost van ongeveer 55 miljoen euro.

3 Vermijden van de aardappelziekte Een resistentie inkruisen is complex cv. Bionica cv. Toluca De aardappelziekte wordt vandaag voornamelijk bestreden met schimmelbestijdingsmiddelen. De meest duurzame manier om de ziekte te vermijden is echter het telen van resistente aardappelrassen. Bij langdurige en grootschalige teelt van resistente rassen neemt de ziektedruk af. Phytophthora kan zich dan immers veel minder vermenigvuldigen. Dat is gunstig voor landbouwers die geen resistente rassen telen en/of de ziekte niet bestrijden, zoals biologische- en hobbytelers. ABPT (4x + 6x) etc. S. tuberosum 1980 resistente rassen De gevoeligheid van aardappelrassen voor Phytophthora verschilt van ras tot ras, maar er zijn maar weinig rassen die een echte duurzame resistentie bezitten. Het ras Bintje, dat vandaag nog altijd 40 tot 50% van het Vlaamse aardappelareaal inneemt, is erg gevoelig voor de ziekte. ABPT (4x) ABPT (4x) S. tuberosum S. phureja (2x) 1965 Het inkruisen van resistentie tegen Phytophthora vanuit aan de aardappel verwante soorten is een langdurig en complex proces. Het kost decennia om te komen tot een ras dat resistent èn verkoopbaar is. De resistente rassen Bionica en Toluca zijn in Nederland ontstaan na een veredelingsproces dat meer dan 40 jaar in beslag heeft genomen. De raseigenschappen van Bionica en Toluca maken dat ze maar beperkt toepasbaar zijn. Beide rassen bezitten hetzelfde, enkelvoudige resistentiegen afkomstig uit de wilde aardappelsoort Solanum bulbocastanum. Het feit dat ze maar één resistentiegen bezitten, maakt de rassen bijzonder kwetsbaar aangezien Phytophthora gemakkelijk door enkelvoudige resistenties heen breekt. Ook het ras Sarpo Mira bezit een opmerkelijk resistentieniveau. Dit ras is in Hongarije ontstaan na een langdurig proces van klassieke familieselectie. ABPT (3x + 4x) S. acaule (4x) S. bulbocastanum (4x) Conventionele resistentieveredeling is complex en tijdsverslindend Het inkruisen van één resistentiegen vergt tientallen jaren. 1959

4 Duurzaamheid van genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen. Sinds een aantal jaren wordt er gewerkt aan genetisch gewijzigde, Phytophthora-resistente aardappelen. Genetische modificatie laat toe om in één stap, en zonder verlies van raseigenschappen, meerdere resistentiegenen tegelijk in te brengen. Beeld: foto van Wageningse veldproef Die resistentiegenen zijn net zoals bij Bionica en Toluca, afkomstig uit wilde verwanten van de aardappel uit de Andes. Er is vandaag een twintigtal natuurlijke resistentiegenen beschikbaar en dat aantal is nog altijd groeiende. Zo worden nieuwe aardappelen ontwikkeld met verschillende duurzame combinaties van resistentiegenen. Wetenschappers zijn ervan overtuigd dat de ultiem duurzame resistentie wordt bereikt wanneer verschillende combinaties van resistentiegenen in tijd en plaats afgewisseld worden in combinatie met een heel klein beetje spuiten. De gevolgen van grootschalige teelt van genetisch gewijzigde, meervoudig resistente aardappelrassen In economisch opzicht De kosten voor de bestrijding van de aardappelziekte zullen naar verwachting drastisch naar beneden gaan. Opbrengst- en bewaarverliezen zullen ook kunnen verminderen. Genetisch gewijzigd zaai- en plantgoed is weliswaar duurder dan de traditionele variëteiten, maar de prijszetting is doorgaans zodanig dat ook de landbouwers er netto op vooruit gaan. In ecologisch opzicht De milieubelasting van de aardappelteelt zal verminderen. Het aantal bespuitingen zal drastisch af kunnen nemen, en dus ook het aantal tractorritten. Er zal nog wel een tweetal keer met een schimmelbestrijdingsmiddel moeten worden gespoten voor de bestrijding van Alternaria, een andere schimmelziekte. In sociaal opzicht Meervoudige resistenties kunnen bijdragen tot het behoud van een positief imago voor de aardappel, want de teeltwijze is duurzamer. Aardappelen, en in het bijzonder frieten, behoren tot ons Belgische culturele erfgoed. Uit oogpunt van gezondheid De genetisch gewijzigde, meervoudig resistente aardappel zal qua chemische samenstelling en smaak niet verschillen van zijn niet-resistente tegenhanger. Hij zal ook net zo gezond zijn. Het eindproduct moet in de winkel wel duidelijk geëtiketteerd worden zodat de consument bewust en vrij kan kiezen. Uit oogpunt Belgische van veldproef gezondheid In Vlaanderen wordt in 2011 en 2012 een wetenschappelijke veldproef uitgevoerd met genetisch gewijzigde, Phytophthora-resistente aardappelen. Het grootste deel van de te onderzoeken aardappellijnen is afkomstig van Wageningen Universiteit & Research Center. In deze aardappelen zitten maximaal drie verschillende resistentiegenen (zie Daarnaast maakt ook de Fortuna-aardappel van BASF deel uit van de veldproef. Deze aardappel bezit twee natuurlijke resistentiegenen afkomstig van Solanum bulbocastanum. Nog niet voor morgen Het zal nog enkele jaren duren voordat genetisch gewijzigde, meervoudig resistente aardappelen op de markt zullen zijn. BASF is met zijn Fortuna-aardappel het verst gevorderd. De aardappel zit in de laatste ontwikkelingsfasen. Deze aardappelen zouden ten vroegste in 2014 op de markt kunnen komen.

5 Genetisch gewijzigde aardappelen ter bestrijding van de aardappelziekte Aardappelziekte veroorzaakt veel schade Resistente rassen zijn de beste oplossing Conventionele resistentieveredeling is complex en traag Genetische modificatie is snel en kan in een stap meerdere resistenties inbrengen zonder verlies van raseigenschappen met de medewerking van

Het eindrapport over de veldproef met genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen

Het eindrapport over de veldproef met genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen Wetteren, 25 april 2013 Persbericht Het eindrapport over de veldproef met genetisch gewijzigde Phytophthora-resistente aardappelen Er is nu een vulgariserend eindrapport en een DVD in 2 talen beschikbaar

Nadere informatie

Het Bintje-PLUS project

Het Bintje-PLUS project De plaag De meeste aardappelplanten zijn zeer gevoelig voor infec5e door Phytophthora infestans, een schimmelach5g organisme dat de aardappelplaag veroorzaakt. 1 Gent 7 maart 2015 Het Bintje-PLUS project

Nadere informatie

Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2012)

Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2012) Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2012) V. César (CRA-W) Samenvatting Sinds 1999 onderzoekt het CRA in Libramont de kenmerken van de verschillende stammen van de aardappelziekte

Nadere informatie

Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2014)

Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2014) Karakterisatie van stammen van de aardappelziekte in Wallonië (2014) V. César (CRA-W) Samenvatting Het Waals onderzoekscentrum voor de landbouw onderzoekt sinds 1999 de populaties van de aardappelplaag.

Nadere informatie

facts series Een schimmelresistente aardappel voor België

facts series Een schimmelresistente aardappel voor België Een schimmelresistente aardappel voor België VIB VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) is een non-profit onderzoeksinstituut in de levenswetenschappen. 1.300 wetenschappers verrichten strategisch

Nadere informatie

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf

1. Discussie loopt vast: partijen wijzen naar elkaar, de argumenten naar zichzelf Hoe trek je een discussie vlot? van zorgen naar veranderbare situaties in de Phytophthora case Wat doe je als partijen met elkaar in gesprek proberen te komen maar het lukt niet echt, of er komt niets

Nadere informatie

De strijd tegen de aardappelziekte -Vragen en opdrachten bij de lesposter-

De strijd tegen de aardappelziekte -Vragen en opdrachten bij de lesposter- Inleiding Niet eens zo gek lang geleden kende ook Noordwest Europa nog hongersnood. Rond 1845 zorgde de aardappelziekte Phytophthora infestans jaren achtereen voor slechte aardappeloogsten. Vooral Ierland

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-GT-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 37 tot en

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie

Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen. De noodzaak van Agrobiodiversiteit. Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Een deel van de biodiversiteit van de Aardappel Belang maar ook bedreiging van de diversiteit aan rassen en gewassen De noodzaak van Agrobiodiversiteit Michel Haring Hoogleraar Plantenfysiologie Agro-biodiversiteit:

Nadere informatie

Schimmelresistente aardappelen

Schimmelresistente aardappelen Schimmelresistente aardappelen België en daarbuiten René Custers De aardappelplaag is grootste probleem Phytophthora infestans is de oorzaak Een schimmelachtig organisme Grootste bedreiging van de aardappelteelt

Nadere informatie

Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman

Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman Raseigenschappen biologische aardappelen. Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal (VBU) KW0826 Door: Douwe Werkman Inleiding In opdracht van VBU (Vermeerdering Biologisch Uitgangsmateriaal) werd in

Nadere informatie

Wetenschappelijk achtergronddossier Phytophthora-resistente aardappelen

Wetenschappelijk achtergronddossier Phytophthora-resistente aardappelen Wetenschappelijk achtergronddossier Phytophthora-resistente aardappelen Phytophthora-resistente aardappelen Phytophtora infestans veroorzaakt de aardappelziekte. Dit is de meest bedreigende ziekte voor

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Patatje oorlog Ontwikkeld door het Centre for BioSystems Genomics in samenwerking met Wageningen University Tekst Doriet Willemen en Jan-Kees Goud Illustraties

Nadere informatie

Programma Programma /02/2010

Programma Programma /02/2010 Programma 2009-2010 4 oktober: asperge 24 januari: sla en ajuin 14 februari: kruiden, kiemplanten en groenbemesters 7 maart: meloen, pompoen en courgettes 30 mei: selder en wortelen Witloof Kolen Aardappelen

Nadere informatie

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers?

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Edith Lammerts van Bueren Louis Bolk Instituut, Wageningen University DNA labs, 8 maart 2013 De schrik van elke

Nadere informatie

Ziekten en plagen ERWINIA. Veroorzaakt door: Bacterie.

Ziekten en plagen ERWINIA. Veroorzaakt door: Bacterie. Ziekten en plagen ERWINIA Veroorzaakt door: Bacterie. Erwinia Carotovora: bovengrondse delen of knollen verslijmen en vertonen rotte plekken (stinkend zachtrot). De knollen rotten geheel weg en verspreiden

Nadere informatie

Aanvraag voor de introductie in het leefmilieu van aardappelstammen met verbeterde weerstand tegen

Aanvraag voor de introductie in het leefmilieu van aardappelstammen met verbeterde weerstand tegen BASF Plant Science Aanvraag voor de introductie in het leefmilieu van aardappelstammen met verbeterde weerstand tegen Phytophthora infestans in 2011 en 2012 Publiek dossier A Algemene informatie Naam en

Nadere informatie

CRITERIA VOOR HET ONDERZOEK VAN DE RASSEN MET HET OOG OP HUN TOELATING TOT DE CATALOGUS AARDAPPELEN (Solanum tuberosum L.

CRITERIA VOOR HET ONDERZOEK VAN DE RASSEN MET HET OOG OP HUN TOELATING TOT DE CATALOGUS AARDAPPELEN (Solanum tuberosum L. 1/9 CRITERIA VOOR HET ONDERZOEK VAN DE RASSEN MET HET OOG OP HUN TOELATING TOT DE CATALOGUS AARDAPPELEN (Solanum tuberosum L.) - 13/12/2013 I ONDERZOEK VAN DE ONDERSCHEIDBAARHEID, DE HOMOGENITEIT EN DE

Nadere informatie

Informatie bestemd voor het publiek.

Informatie bestemd voor het publiek. Informatie bestemd voor het publiek. Syngenta Mogen B.V Vergelijking onder veldomstandigheden van genetisch gemodificeerde aardappelen met een verhoogde resistentie tegen schimmelziekten met standaardrassen

Nadere informatie

Loofziekten in pootaardappel

Loofziekten in pootaardappel Loofziekten in pootaardappel Huub Schepers 13 maart 2014, Lelystad Aandachtspunten presentatie Phytophthora infestans Geschiedenis Levenscyclus Symptomen Geïntegreerde bestrijding Reduceer primaire bronnen

Nadere informatie

Een uniek duo. Informationen unter: www.nufarm.de Hotline: 02 21-179 179-99

Een uniek duo. Informationen unter: www.nufarm.de Hotline: 02 21-179 179-99 Een uniek duo Informationen unter: www.nufarm.de Hotline: 2 21-179 179-99 Werkingsmechanisme Canvas is een preventief contactfungicide voor de bestrijding van Phytophthora. Canvas werkt in op meerdere

Nadere informatie

ELKE AARDAPPEL VERDIENT DE BESTE BESCHERMING.

ELKE AARDAPPEL VERDIENT DE BESTE BESCHERMING. ELKE AARDAPPEL VERDIET DE BESTE BESCHERMIG. Werkingsmechanisme Canvas is een preventief contactfungicide voor de bestrijding van Phytophthora. Canvas werkt in op meerdere fasen in de levenscyclus van de

Nadere informatie

De unieke combinatie in Phytophthorabestrijding

De unieke combinatie in Phytophthorabestrijding De unieke combinatie in Phytophthorabestrijding Banjo orte - Krachtig, breed en gemakkelijk! 3 Introductie Banjo orte is het nieuwe aardappelfungicide van Makhteshim-Agan. Dankzij de unieke Inhoud combinatie

Nadere informatie

Groene Veredeling. Aardappel. BIOIMPULS 2009-2013: Perspectieven op phytophthora resistente aardappelrassen. Nieuwe resistenties uit wilde soorten

Groene Veredeling. Aardappel. BIOIMPULS 2009-2013: Perspectieven op phytophthora resistente aardappelrassen. Nieuwe resistenties uit wilde soorten Groene Veredeling BIOIMPULS 2009-2013: Perspectieven op phytophthora resistente aardappelsen Na 2007 was ook 2012 een zwaar phytophthora seizoen. Dat maakt voor de biologische sector de noodzaak van resistente

Nadere informatie

SPECIMEN BANJO FORTE. 10 L Banjo is een geregistreerd handelsmerk. Fungicide. Krachtig tegen phytophthora, beschermend voor blad en knol

SPECIMEN BANJO FORTE. 10 L Banjo is een geregistreerd handelsmerk. Fungicide. Krachtig tegen phytophthora, beschermend voor blad en knol BANJO FORTE Fungicide Krachtig tegen phytophthora, beschermend voor blad en knol Werkzame stof: Dimethomorf 200 g/l (17,0 % w/w) Fluazinam 200 g/l (17,0 % w/w) Aard van het preparaat: Suspensie concentraat

Nadere informatie

4.4 Opdracht: de boer

4.4 Opdracht: de boer 4.4 Opdracht: de boer Deze opdracht is verdeeld in vier delen. Namelijk de volgende: opdracht 1: milieubelasting opdracht 2: de appel opdracht 3: ziektes bij de appel opdracht 4: Beleid, boeren, bedrijven

Nadere informatie

5.2.4 Rhizoctonia. 5.2.4.3 De ziekte. In deze paragraaf wordt verwezen naar foto s. Deze kunt u vinden op de website als bijlage bij 5.2.4.

5.2.4 Rhizoctonia. 5.2.4.3 De ziekte. In deze paragraaf wordt verwezen naar foto s. Deze kunt u vinden op de website als bijlage bij 5.2.4. 5.2.4 Rhizoctonia AUTEUR EN CONTACTPERSOON: HANS SCHNEIDER De bodemschimmel Rhizoctonia solani veroorzaakt wortelbrand en wortelrot in suikerbieten. Bij zware aantasting gaan hele percelen verloren. Rotte

Nadere informatie

Een uniek duo. Informationen unter: www.nufarm.de Hotline: 02 21-179 179-99

Een uniek duo. Informationen unter: www.nufarm.de Hotline: 02 21-179 179-99 Een uniek duo Informationen unter: www.nufarm.de Hotline: 2 21-179 179-99 Werkingsmechanisme Canvas is een preventief contactfungicide voor de bestrijding van Phytophthora. Canvas werkt in op meerdere

Nadere informatie

fungicide suspensie concentraat 400 g/l pyrimenthanil 4 x 5 l GEVAAR

fungicide suspensie concentraat 400 g/l pyrimenthanil 4 x 5 l GEVAAR Scala Toelatingsnummer 11555 N W.4 Productgroep: Formulering: De identiteit van alle stoffen in het mengsel die bijdragen tot de indeling van het mengsel: Werkzame stof: Verpakking: Gevarenaanduidingen:

Nadere informatie

Duurzame Resistentie tegen Phytophthora in aardappel. DuRPh. halverwege

Duurzame Resistentie tegen Phytophthora in aardappel. DuRPh. halverwege Duurzame Resistentie tegen Phytophthora in aardappel halverwege Colofon Duurzame resistentie tegen Phytophthora in aardappel door cisgene merkervrije modificatie. 2 Programmateam, juli 2010 Piet Boonekamp

Nadere informatie

INFO 505 JUNI 2009. Bellis, voor een verzekerde bewaring. Bellis. Bellis. Bellis

INFO 505 JUNI 2009. Bellis, voor een verzekerde bewaring. Bellis. Bellis. Bellis 505 JUNI 2009 INFO JUNI 2012 Bellis, voor een verzekerde bewaring De klimaatomstandigheden in Nederland veranderen de laatste jaren. Dit heeft tot gevolg dat we steeds meer te maken krijgen met extreme

Nadere informatie

Waarom een ZadenBib?

Waarom een ZadenBib? Waarom een ZadenBib? Wat is een ZadenBib? Bibliotheek Zelf geoogste zaden binnenbrengen en/of meenemen. eetbare planten, medicinale planten, sierplanten, bloemen, vergeten groenten, kruiden, Toegankelijk

Nadere informatie

Sterke rassen weerstaan hoge plaagdruk (2014)

Sterke rassen weerstaan hoge plaagdruk (2014) Sterke rassen weerstaan hoge plaagdruk (2014) K.. Dewaele (Inagro), L. Delanote (Inagro), J. Rapol (Inagro) Samenvatting In 2014 zorgde de vroege en zeer hoge plaagdruk voor een grondige selectie in de

Nadere informatie

Robuuste Rassen (1) Carolus. vrij vastkokend - geschikt voor o.a. aardappelsoep

Robuuste Rassen (1) Carolus. vrij vastkokend - geschikt voor o.a. aardappelsoep Robuuste Rassen (1) Carolus vrij vastkokend - geschikt voor o.a. aardappelsoep Teler douwe monsma: Het liefst schakel ik direct over naar de nieuwe rassen, dat geeft ons meer zekerheid Carolus Aardappelsoep

Nadere informatie

Debat, ethische aspecten, onderwijs

Debat, ethische aspecten, onderwijs Workshop DNA labdag 2013 Genetische genomica tegen aardappelziekte Debat, ethische aspecten, onderwijs Bert Lotz, Jan-Peter Nap Wageningen UR Opbouw verhaal Scholierenfilm www.youtube.com/watch?v=pxbcgj6qsis

Nadere informatie

Curatieve en eradicatieve (stop) werking van fungiciden tegen Phytophthora 2009

Curatieve en eradicatieve (stop) werking van fungiciden tegen Phytophthora 2009 Curatieve en eradicatieve (stop) werking van fungiciden tegen Phytophthora 2009 J. Spruijt, H.T.A.M. Schepers en A. Evenhuis Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Akkerbouw, Groene Ruimte en Vollegrondsgroenteteelt

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN. www.dlvplant.nl TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF

BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF BLADZIEKTEN IN DE BIET IN EEN IPM PERSPECTIEF Juni 2016 Barbara Manderyck & Françoise Vancutsem - KBIVB IPM= 3 basisprincipes 2 PREVENTIE of schade vermijden MONITORING = WAARNEMINGEN INTERVENTIE= BESTRIJDING

Nadere informatie

122 JUNI 2014. Retengo Plust in suikerbieten. Retengo Plust in suikerbieten

122 JUNI 2014. Retengo Plust in suikerbieten. Retengo Plust in suikerbieten 122 JUNI 2014 INFO Retengo Plust in suikerbieten Suikerbieten zijn de laatste jaren tot één van de rendabelste teelten in het bouwplan van veel landbouwbedrijven geworden. De bietenteelt wordt echter steeds

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

AARDAPPELEN. nr variëteit maat zaadhuis. 1 Agria Bioselect Agrico/Binst. 2 Biogold Van Rijn. 3 Charlotte Bio Terra (Binst)

AARDAPPELEN. nr variëteit maat zaadhuis. 1 Agria Bioselect Agrico/Binst. 2 Biogold Van Rijn. 3 Charlotte Bio Terra (Binst) AARDAPPELEN 1 Proefopzet Variëteitenproef in samenwerking met het PCBT te Beitem. Doel is om samen met het PCBT op zoek te gaan naar variëteiten die geschikt zijn voor de biologische teeltwijze. Hiertoe

Nadere informatie

Beheersing Alternaria in de aardappelteelt. A. Evenhuis & H.T.A.M. Schepers

Beheersing Alternaria in de aardappelteelt. A. Evenhuis & H.T.A.M. Schepers Beheersing Alternaria in de aardappelteelt A. Evenhuis & H.T.A.M. Schepers Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, onderdeel van Wageningen UR Business Unit AGV PPO nr. 325027000 December 2014 2012 Wageningen,

Nadere informatie

Intro/conclusies 4. Mycorrhizae 5. Test met Micosat 5. Producten, toepassing en dosering 6. Methode 7. Introductie consumptieaardappelen 8

Intro/conclusies 4. Mycorrhizae 5. Test met Micosat 5. Producten, toepassing en dosering 6. Methode 7. Introductie consumptieaardappelen 8 2 3 Inhoudsopgave Intro/conclusies 4 Mycorrhizae 5 Test met Micosat 5 Producten, toepassing en dosering 6 Methode 7 Introductie consumptieaardappelen 8 Algemene resultaten consumptieaardappelen 9 Maatsortering

Nadere informatie

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN. www.dlvplant.nl

KENNISBUNDEL. Biologische aardappelen. Mei 2013 ZIEKTEN EN PLAGEN / VIRUSZIEKTEN. www.dlvplant.nl KENNISBUNDEL Biologische aardappelen Mei 2013 TEELTTECHNISCHE ASPECTEN LOOFDODEN ZIEKTEN EN PLAGEN / INSECTEN ZIEKTEN EN PLAGEN / PHYTOPHTHORA INFESTANS ZIEKTEN EN PLAGEN / RHIZOCTONIA SOLANI DE SMAAK

Nadere informatie

De rol van Phytophthora bij scheut- en stengelrot in pioenroos

De rol van Phytophthora bij scheut- en stengelrot in pioenroos De rol van Phytophthora bij scheut- en stengelrot in pioenroos Casper Slootweg en Peter Vink (PPO) Henk van den Berg (Henk van den Berg Teelt- en bedrijfsadvies) Praktijkonderzoek Plant & Omgeving, Sector

Nadere informatie

Pestalotiopis, niet alleen een lastige naam.. Rob van den Oever, Vlamings

Pestalotiopis, niet alleen een lastige naam.. Rob van den Oever, Vlamings Pestalotiopis, niet alleen een lastige naam.. Rob van den Oever, Vlamings Programma lezing Terugblik vanaf 2012 Proef BASF en labtesten Verschil Pestalotiopsis - Phytophthora Foto s uit de praktijk Over

Nadere informatie

Direct op voorsprong tegen Phytophthora. Technisch dossier

Direct op voorsprong tegen Phytophthora. Technisch dossier Direct op voorsprong tegen Phytophthora Technisch dossier Inleiding Tanos is een nieuw middel tegen Phytophthora in aardappelen. Het middel werkt snel en is direct effectief. De eigenschappen van Tanos

Nadere informatie

WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT

WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT Switch WGGA, 12819 N W.3 WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT Toegestaan is uitsluitend het gebruik als schimmelbestrijdingsmiddel door middel van een gewasbehandeling in: a. de teelt van peulvruchten b. de teelt

Nadere informatie

Topopbrengsten in rassenproef zomertarwe biologische teelt

Topopbrengsten in rassenproef zomertarwe biologische teelt Interprovinciaal Proefcentrum voor de Biologische Teelt (P.C.B.T.) v.z.w. Ieperseweg 87 8800 RUMBEKE Tel. : 051/26 14 00, Fax. : 051/24 00 20 Verslag BT03ZTA_RAS01 Topopbrengsten in rassenproef zomertarwe

Nadere informatie

Genetische modificatie en biologische landbouw; een valse tegenstelling?

Genetische modificatie en biologische landbouw; een valse tegenstelling? Genetische modificatie en biologische landbouw; een valse tegenstelling? 7 juli 2016 Landelijk Bureau GroenLinks Hellingproef-debat met Edith Lammerts van Bueren, Bert Lotz en Marjan Bovers Genetische

Nadere informatie

plantaardappelgids tuin dier bakplezier

plantaardappelgids tuin dier bakplezier plantaardappelgids tuin dier bakplezier tips voor een geslaagde aardappeloogst Voorkiemen voor een goede start Om het kiemen van de plantaardappelen te starten, leg je ze in houten kistjes naast elkaar.

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel

RAPPORT. Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel RAPPORT Gevoeligheid van aardappelrassen voor schade door stengelaaltje (Ditylenchus dipsaci) Ing. Egbert Schepel rapport 711 project 9071 december 2010 RAPPORT titel Gevoeligheid van aardappelrassen voor

Nadere informatie

Alternaria in Zantedeschia

Alternaria in Zantedeschia Alternaria in Zantedeschia Voortgezet diagnostisch onderzoek 2006-2007 Peter Vink en Khanh Pham Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen april 2008 PPO nr. 3234009700-7 2008 Wageningen, Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie.

Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie. Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie. Introductie De aardappelziekte veroorzaakt door P. infestans is de belangrijkste ziekte in aardappelen in Nederland. Fungiciden

Nadere informatie

10.2 Rassenproef biologische aardappelen

10.2 Rassenproef biologische aardappelen 10.2 Rassenproef biologische aardappelen L. Delanote (PCBT), K. Demeulemeester (PCA) Samenvatting Het proefjaar 2011 werd opnieuw gekenmerkt door extremen in het weer. Het was droog en warm van april tot

Nadere informatie

10 L Mirage is een geregistreerd handelsmerk. Fungicide. Breed werkend fungicide

10 L Mirage is een geregistreerd handelsmerk. Fungicide. Breed werkend fungicide Mirage Plus 570 SC Zacht geformuleerd breedwerkend fungicide voor gebruik tegen vele schimmels op de bollen en in het gewas Fungicide Breed werkend fungicide Voor het gebruik in onder andere gladiool,

Nadere informatie

oork omen v an ziekten en pl agen

oork omen v an ziekten en pl agen Inhoud 3 1. Over deze brochure 4 2. Eerst wat geschiedenis 4 - Vroeger 4 - Het eerste bestrijdingsmiddel 4 - Meer middelen 4 - Bestrijdingsmiddelenwet 5 - Gevolgen voor het milieu 5 - Andere soorten bestrijdingsmiddelen

Nadere informatie

Moderne biotechnologie, kans of bedreiging voor een duurzame landbouw? Peter Besseling Frank Tillie Jan van Vliet

Moderne biotechnologie, kans of bedreiging voor een duurzame landbouw? Peter Besseling Frank Tillie Jan van Vliet Moderne biotechnologie, kans of bedreiging voor een duurzame landbouw? Peter Besseling Frank Tillie Jan van Vliet Informatie- en KennisCentrum Landbouw 1 Informatie- en KennisCentrum Landbouw/Ede, oktober

Nadere informatie

INFO 204 JUNI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van wortelen. Signum in wortelen. Signum

INFO 204 JUNI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van wortelen. Signum in wortelen. Signum 204 JUNI 2009 2011 INFO Signum, dé standaard in de teelt van wortelen Voor een geslaagde wortelenteelt is een goede bescherming van het loof van groot belang, maar zeker voor bewaarpeen moet de bescherming

Nadere informatie

Evolutie van de Belgische voorraden

Evolutie van de Belgische voorraden Evolutie van de Belgische voorraden 2015-2016 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), P. Lebrun (FIWAP) Samenvatting Jaarlijks houden FIWAP, CARAH, PCA en Inagro een enquête om de evolutie van de aardappelvoorraden

Nadere informatie

Schimmels in maïs Kiemschimmels Wortelverbruining Builenbrand Stengelrot Kolfsteelrot Bladvlekkenziekte Rhizoctonia Roest

Schimmels in maïs Kiemschimmels Wortelverbruining Builenbrand Stengelrot Kolfsteelrot Bladvlekkenziekte Rhizoctonia Roest Schimmels in maïs Er zijn verschillende schimmels die schade kunnen veroorzaken in maïs. Tot nu toe bestrijdt men alleen de kiemschimmels met chemische middelen. Bij de schimmelziekten stengelrot, kolfsteelrot

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde A. tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2015 tijdvak 1 woensdag 20 mei 13.30-16.30 uur wiskunde A Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Achter dit examen is een erratum opgenomen. Dit examen bestaat uit 22 vragen. Voor dit examen

Nadere informatie

5.2 Rassenselectie om plaagresistentie te verbeteren

5.2 Rassenselectie om plaagresistentie te verbeteren 5.2 Rassenselectie om plaagresistentie te verbeteren A. Soete, J.L Rolot (CRA-W) Samenvatting Sinds 2005 is het CRA-W (vroegere Afdeling Agrarische systemen, Libramont) begonnen met een selectieprogramma

Nadere informatie

WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN

WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN WAARNEMINGS- EN WAARSCHUWINGSSYSTEMEN Els Lapage Departement Landbouw en Visserij Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling KVIV-studiedag, 24 april 2014 Inhoud Wat? Financiering en uitvoerders Waarnemingen

Nadere informatie

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO oetermeer Presentatie Afsterven steenfruitbomen Klantendag Stonefruitconsult Echteld Donderdag 7 maart Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO Boomuitval Grotere verliezen aan bomen binnen steenfruit

Nadere informatie

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl De module is ontwikkeld door

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl De module is ontwikkeld door 1 2 De module Battle of the Genes de strijd tegen de aardappelziekte is bestemd voor de lessen Natuur, Leven en Technologie (NLT). De module is op 26 juni 2012 gecertificeerd door de Stuurgroep NLT voor

Nadere informatie

Groen Links Conferentie: Duurzaam voedsel voor iedereen

Groen Links Conferentie: Duurzaam voedsel voor iedereen Groen Links Conferentie: Duurzaam voedsel voor iedereen Eerste Kamer, 4 november 2016 13.30 17.30 uur Bijdrage van prof. dr. ir. Edith Lammerts van Bueren, werkzaam bij het Louis Bolk Instituut en Wageningen

Nadere informatie

Ziekten, plagen en afwijkingen 6

Ziekten, plagen en afwijkingen 6 Inhoud Voorwoord 5 Ziekten, plagen en afwijkingen 6 1 Schimmels 11 1.1 Wat zijn schimmels? 11 1.2 Bouw, verspreiding en levenswijze 12 1.3 Ziektebeelden en schade 14 1.4 Enkele plantenparasitaire schimmels

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 28 DECEMBER 2009. Beste,

NIEUWSBRIEF 28 DECEMBER 2009. Beste, NIEUWSBRIEF 28 DECEMBER 2009 Beste, Je hebt via www.atelierartisjok.be ingetekend op de nieuwsbrief. De nieuwsbrief zal je wat meer wegwijs maken in diverse thema's rond planten en tuinarchitectuur. Suggesties

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Wapenwedloop Ontwikkeld door het Centre for BioSystems Genomics in samenwerking met Wageningen University Tekst Doriet Willemen en Jan-Kees Goud Illustraties Wageningen

Nadere informatie

Rassencatalogus 2013

Rassencatalogus 2013 Rassencatalogus 2013 Uw aantekeningen: Chips rassen Frites rassen Tafel rassen Chips rassen Lady Amarilla Flexibel in te zetten ras met jaarrond kwaliteit. Lady Claire Fundament voor de chipsindustrie

Nadere informatie

Enkele bodemgebonden schimmelziekten op aardappelen. 13 maart 2014, Jan Lamers

Enkele bodemgebonden schimmelziekten op aardappelen. 13 maart 2014, Jan Lamers Enkele bodemgebonden schimmelziekten op aardappelen 13 maart 2014, Jan Lamers Presentatie Vruchtwisselings gebonden ziekten. Oorzaken lagere opbrengsten nauwe bouwplannen Wat is er bekend over de oorzaken?

Nadere informatie

Jaarplan Gewasbescherming

Jaarplan Gewasbescherming Jaarplan Gewasbescherming Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek Jaarplan Gewasbescherming De Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek (BSNC) presenteerde

Nadere informatie

Spirit Fungicide Werkzame stof: Aard van het preparaat: Resistentiecode: Scan voor gebruik Toelatingsnummer: 13168N Toelatingshouder: Productname

Spirit Fungicide Werkzame stof: Aard van het preparaat: Resistentiecode: Scan voor gebruik Toelatingsnummer: 13168N Toelatingshouder: Productname Spirit Bescherming tegen onder andere vuur tijdens de groei en bloei Fungicide Werkt preventief en curatief door de combinatie van 2 actieve stoffen Ter bestrijding van schimmels in diverse teelten zoals

Nadere informatie

Aspecten van het gewasbeschermingsplan

Aspecten van het gewasbeschermingsplan Aspecten van het gewasbeschermingsplan In het gewasbeschermingsplan moeten de volgende aspecten aandacht krijgen: preventie; teelttechnische maatregelen; waarschuwings- en adviessystemen; niet-chemische

Nadere informatie

INFO 205 JULI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van kool. Signum in koolgewassen. Signum

INFO 205 JULI 2009 2011. Signum, dé standaard in de teelt van kool. Signum in koolgewassen. Signum 205 JULI 2009 2011 INFO Signum, dé standaard in de teelt van kool In Nederland kennen we verschillende koolteelten. Iedere teelt met zijn specifieke problemen. In de ene teelt is het makkelijker met gewasbeschermingsmiddelen

Nadere informatie

Bij Jan Coenegrachts in Riemst Sector op positieve manier naar buiten brengen

Bij Jan Coenegrachts in Riemst Sector op positieve manier naar buiten brengen Belgian Potato Quality Award 2007-2008 Bij Jan Coenegrachts in Riemst Sector op positieve manier naar buiten brengen Voor de vierde maal wordt de Belgian Potato Quality Award (BPQA) georganiseerd. De verschillende

Nadere informatie

Gewasbeschermingsplan 2014

Gewasbeschermingsplan 2014 Gewas: Consumptie aardappelen 1. Grondgebonden ziekten / plagen. 2. Goed uitgangsmateriaal. Aardappelcysteaaltjes, graslandschurft. Rhizoctonia op zandkavel. Pootgoed met NAK certificaat en behandeling

Nadere informatie

Dilemma s biodiversiteit en gewasbescherming landbouwbedrijf.

Dilemma s biodiversiteit en gewasbescherming landbouwbedrijf. Dilemma s biodiversiteit en gewasbescherming landbouwbedrijf. Gewasbescherming en FAB: Functionele Agro Biodiversiteit: Conflicterend of aanvullend? Gewasbescherming en FAB: De akkerrand als oplossing?

Nadere informatie

Bio vraagt meer van rassen spruitkool

Bio vraagt meer van rassen spruitkool Bio vraagt meer van rassen spruitkool Lieven Delanote, Johan Rapol Er zijn geen biologische fungiciden beschikbaar met een goede werkzaamheid tegen de courante ziekten in spruitkool. Voor de biologische

Nadere informatie

Co-existentie in de aardappelteelt Een evaluatie van de specifieke teeltvoorwaarden

Co-existentie in de aardappelteelt Een evaluatie van de specifieke teeltvoorwaarden Co-existentie in de aardappelteelt Een evaluatie van de specifieke teeltvoorwaarden Bart Van Droogenbroeck, Alex De Vliegher, Marc De Loose Persconferentie 25 april 2013 Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek

Nadere informatie

Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?!

Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?! Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?! De aardappelziekte De aardappelziekte Wel of geen infectie? Veroorzaakt door Phytophthora infestans Verantwoordelijk voor hongersnood 19e

Nadere informatie

Herkennen van ziekten en plagen in tomaat. Productschap Tuinbouw

Herkennen van ziekten en plagen in tomaat. Productschap Tuinbouw Herkennen van ziekten en plagen in tomaat Wageningen UR Glastuinbouw Wageningen UR Glastuinbouw Productschap Tuinbouw Virussen Pepinomozaïekvirus (PepMV) Tomatenbronsvlekkenvirus (TSWV) Tomatengeelkrulbladvirus

Nadere informatie

Endeavour Labella. Belmonda. Lanorma Granola. Connect. Amanda. Forza. Eos

Endeavour Labella. Belmonda. Lanorma Granola. Connect. Amanda. Forza. Eos verzicht van raseigenschappen (onder Nederlandse omstandigheden) erklaring BCDE = pathotype = vatbaar = = vatbaar Z = zeer-vroeg R = vroeg M = midden-vroeg ML = midden-laat Schilkleur = L = licht R = rood

Nadere informatie

Paraat. BASF Nederland B. V., Divisie Agro WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT. Toelatingsnummer 11432 N W.7 Productgroep: fungicide Formulering:

Paraat. BASF Nederland B. V., Divisie Agro WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT. Toelatingsnummer 11432 N W.7 Productgroep: fungicide Formulering: Paraat Toelatingsnummer 11432 N W.7 Productgroep: fungicide Formulering: spuitpoeder Werkzame stof: 50% dimethomorf Verpakking: 10 x 1 l en 1 x 10 l Gevarenaanduidingen: H412 Schadelijk voor in het water

Nadere informatie

10.2 Rassenproef biologische aardappelen

10.2 Rassenproef biologische aardappelen 10.2 Rassenproef biologische aardappelen L. Delanote (PCBT), K. Demeulemeester (PCA) Samenvatting Door de droge weersomstandigheden in mei tot juli 2010 werd in deze proef geen plaag vastgesteld. Dit is

Nadere informatie

EUH401 Volg de gebruiksaanwijzing om gevaar voor de menselijke gezondheid en het milieu te voorkomen.

EUH401 Volg de gebruiksaanwijzing om gevaar voor de menselijke gezondheid en het milieu te voorkomen. PENNCOZEB SC TOELATINGSNUMMER AARD VAN HET PREPARAAT WERKZAME STOF GEHALTE W8 : 10274 N : SUSPENSIE CONCENTRAAT (SC) : MANCOZEB : 500 G/L GEVARENAANDUIDINGEN H317 Kan een allergische huidreactie veroorzaken.

Nadere informatie

Fungicide. Breedwerkend fungicide in een groot aantal teelten

Fungicide. Breedwerkend fungicide in een groot aantal teelten Mirador Fungicide Breedwerkend fungicide in een groot aantal teelten Schimmelbestrijding door grondbehandeling in aardappelen en bloembollen én door gewasbehandeling in diverse teelten zoals omschreven

Nadere informatie

Een specialiteit van Belgische bodem

Een specialiteit van Belgische bodem Aardappelen van Vlaanderen Een specialiteit van Belgische bodem Welkom in de wereld van de Vlaamse aardappel Vlaanderen, waar aardappelen thuis zijn 4-5 Controle van Vlaamse aardappelen 6-7 Vele variëteiten

Nadere informatie

Algemene informatie. Het aardappelgenoom

Algemene informatie. Het aardappelgenoom Algemene informatie Het aardappelgenoom Elk organisme heeft een genoom, een chemisch 'instructieboek' of 'blauwdruk', dat beschrijft hoe alle genen bij elkaar moeten worden gezet. Dit wordt uitgeschreven

Nadere informatie

Bodemmonster Bodemmonster

Bodemmonster Bodemmonster Evenwicht in de volkstuin? Evenwichtige bemesting Bodemmonster Bodemmonster Belangrijk om te weten: Fosfaat laag: voldoende bemesten Kali laag: voldoende bemesten of bijsturen Magnesium laag: bijsturen

Nadere informatie

Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt?

Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt? Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt? J. Bonnast (BDB), W. Odeurs (BDB) Samenvatting Het optimaliseren van de teelttechniek is een uitdaging voor iedere

Nadere informatie

Phytophthora info. Bekijk de ziektedruk online. Extra controles afvalhopen een makkelijk jaar. Grip op sporen

Phytophthora info. Bekijk de ziektedruk online. Extra controles afvalhopen een makkelijk jaar. Grip op sporen Phytophthora info april 2009 De Phytophthora info is de nieuwsbrief van het Masterplan Phytophthora Extra controles afvalhopen De NAK gaat ook in 2009 extra controles uitvoeren op het afdekken van aardappelafvalhopen.

Nadere informatie

Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia

Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia Onderzoek naar bruikbare herbiciden in knolbegonia P.J. van Leeuwen, A.Th. J. Koster, J.P.T. Trompert Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Bloembollen januari 2005 PPO nr.330928 2005 Wageningen,

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

- Wanneer u o rganicxseeds voor het eerst gebruikt: de postcode van uw bedrijf

- Wanneer u o rganicxseeds voor het eerst gebruikt: de postcode van uw bedrijf Instructies bij het gebruik van de databank: organicxseeds De Belgische organicxseeds databank bestaat in de drie officiële talen. Als u de Nederlandstalige versie van organicxseeds wil gebruiken moet

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie