Efficiënter werken, kwaliteit verhogen, kosten besparen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Efficiënter werken, kwaliteit verhogen, kosten besparen"

Transcriptie

1 MAGAZINE VOOR ONDERNEMERS IN BEWEGING 12 e JAARGANG EDITIE Efficiënter werken, kwaliteit verhogen, kosten besparen Wouter Bos ziet genoeg mogelijkheden voor de eerstelijnszorg Lichaam en geest: één zorg! Multidisciplinaire samenwerking essentieel - Het werkplezier wordt alleen maar groter De fysiotherapeut specialiseert zich tot orthopedisch echografist - Kinderen moeten lol hebben in bewegen - Twittert een vrouw naar de dokter E-health: hype of innovatie? - De grijze druk Feiten en cijfers - Kwaliteitsverbetering door audits en opleidingen Netwerken in beweging

2 De meerwaarde van gebruiksvriendelijke software Intramed, complete praktijksoftware voor uw praktijk Intramed is de meest gebruikte praktijksoftware met digitaal patiëntendossier van waaruit u gemakkelijk kunt declareren. Verslaglegging in het patiëntendossier volgens richtlijnen beroepsvereniging of uw eigen richtlijnen Opslaan van gescande documenten in uw patiëntendossier (verwijzingen, röntgenfoto s e.d.) Beveiligd online declareren bij alle zorgverzekeraars (VeCoZo) Mogelijkheid tot het maken van uitgebreide managementrapportages Een Service Centrum waar u direct deskundig en vriendelijk geholpen wordt, ook s avonds Nu ook Online werken rechtstreeks via Intramed Na een BSN check vult Intramed automatisch uw patiëntkaart in. Dat is snel, foutloos en makkelijk voor u! En er is nog veel meer! Wilt u eerst zelf zien wat Intramed te bieden heeft? U kunt de complete software (met alle functionaliteiten) drie maanden in de praktijk gebruiken. Dit is zonder kosten en zonder verdere verplichtingen. U vindt een aanvraagformulier op de website of u kunt bellen. Wij sturen u de software binnen drie werkdagen toe. Reeds praktijken gebruiken dagelijks onze software Noordkade GA Waddinxveen T Het gemak van Intramed F

3 Inhoud Efficiënter werken, kwaliteit verhogen, kosten besparen 6 Wouter Bos ziet genoeg mogelijkheden voor de eerstelijnszorg Het werkplezier wordt alleen maar groter 18 De fysiotherapeut specialiseert zich tot orthopedisch echografist Twittert een vrouw naar de dokter 24 E-health: hype of innovatie? 6 Kwaliteitsverbetering door audits en opleidingen 32 Netwerken in beweging Kinderen moeten lol hebben in bewegen 48 Ondernemer aan het woord Nieuwe columnist Het stenen tijdperk 53 Column Rob Oudkerk En verder Grijze haren 5 Lichaam en geest: één zorg! 12 Multidisciplinaire aanpak inmiddels onomstreden Een droom waar kunnen maken 36 de kankerpatiënt denkt mee De grijze druk 42 Feiten en cijfers Bedrijfsprofielen 55 Hogeschool Leiden Mijn Fysio Online Monitored Rehab Systems Infomedics Colofon

4 Samenwerken maakt samen sterk Professionele centrale organisatie Partner van zorgverzekeraars Het Gezonde Net is een netwerk van ondernemende fysiotherapeuten, actief in gezondheid en leefstijl waarbij bewegen centraal staat. Naast de onderlinge uitwisseling van kennis en ervaring worden de deelnemers actief ondersteund bij het benutten van nieuwe kansen in de markt. Interesse? Neem dan contact op met de centrale organisatie voor een oriënterend gesprek. Telefoon: of via de website Het Gezonde Net is HKZ-gecertificeerd.

5 Grijze haren Bij Wouter Bos denk je niet direct aan een grijze eminentie. Pas 48 jaar jong maar toch zeer ervaren en invloedrijk. Zijn wilde haren hebben plaats gemaakt voor grijze haren. En hij is nog geen jaar actief in de gezondheidszorg Zo zien we maar weer hoe groot de uitdaging is voor ondernemers in de zorg. Wouter Bos geeft zijn visie op de ontwikkelingen in de gezondheidszorg. Kwaliteit, doelmatigheid en effectiviteit zijn leidende thema s in zijn betoog. In het artikel over de aanpak van onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten komen deze thema s in de praktijk terug. Het is treurig om te lezen dat de aangekondigde bezuinigingen in de Geestelijke Gezondheidszorg het omgekeerde effect hebben bij deze groep patiënten. Dit kabinet zou de effectiviteit van hun plannen ook moeten laten toetsen alvorens verder te gaan met averechtse maatregelen. Rob Oudkerk debuteert in dit nummer als columnist van Movemens. Ook bij hem zien we al een tijdje wilde grijze haren. En een scherpe blik op ontwikkelingen in de zorg. Geniet van zijn column over het stenen tijdperk. En lees daarna het overzichtsartikel over e-health. Speciaal voor Movemens is in kaart gebracht waar we momenteel staan met e-health. Het blijkt dat de consument al veel verder is dan de zorgprofessional. De patiënt zit letterlijk en figuurlijk aan de knoppen, en daar moeten de zorgverleners nog erg aan wennen. Om die reden laten we ook ieder nummer de patiënt aan het woord. Dit keer via KWF kankerbestrijding. Wederom met zinvolle tips voor ondernemers in de zorg. Dit nummer maakt ondernemers duidelijk dat meebewegen met de digitale revolutie onontkoombaar is. Achter het scherm of op het scherm, voor de beeldvorming is het letterlijk en figuurlijk noodzakelijk. Professor dr. Jan Gielen neemt ons mee in de wereld van echografie en de toegevoegde waarde van en voor de beeldvorming. Verder is kwaliteit een terugkerend thema in dit nummer, evenals opleidingen. En om ervoor te zorgen dat je er geen grijze haren van krijgt, zijn er weer opleidingen voor kwaliteitsverbetering. De feiten en cijfers gaan dit keer over de grijze druk. De levensverwachting wordt steeds hoger en het aandeel van ouderen in de totale bevolkingsopbouw neemt toe. Dat deze dubbele vergrijzing meer betekent dan aan beide slapen grijs worden, heeft Marketconcern weer prachtig in beeld gebracht voor Movemens. De ondernemer aan het woord die er geen grijze haren van krijgt, vertelt heel simpel hoe dit kan; je moet er plezier in hebben. Een geweldig interview met een bevlogen ondernemer die met kinderen werkt. En dat is leuk want kinderen vertellen altijd de waarheid. Mijn kinderen maken mij keer op keer duidelijk dat mijn haren wel erg blond worden Maar dit komt niet van dit prachtige blad dat wij met veel plezier maken voor ondernemers in de zorg. Namens de uitgever en redactie, Geert-Jan van der Sangen Reageren? 5

6 6

7 Efficiënter werken, kwaliteit verhogen, kosten besparen Wouter Bos ziet genoeg mogelijkheden voor de eerstelijnszorg Tekst: Ellen Kleverlaan Beeld: Ivar Pel Wouter Bos maakte in 2010 de overstap van de politiek naar het bedrijfsleven omdat hij na het redden van de banken iets wilde doen wat echt ingewikkeld is, namelijk de gezondheidszorg, zo liet hij gekscherend in de media weten. Wouter Bos is sinds oktober 2010 partner bij KPMG. Daar is hij sectorleider Healthcare en verantwoordelijk voor de adviespraktijk voor de Publieke Sector. Voor de eerstelijnszorg ziet hij genoeg mogelijkheden om efficiënter te werken, de kwaliteit te verhogen en kosten te besparen. Bijvoorbeeld door het verschuiven van zorg van tweede naar eerste lijn. Maar: Het is een misvatting dat alleen het overhevelen van zorg de kosten naar beneden brengt. Ook de capaciteit dient mee te verhuizen. Bos houdt van complexe vraagstukken en daarom is de gezondheidszorg een prima plek, om het maar even licht eufemistisch uit te drukken. Managementvraagstukken, stelselvraagstukken, ethische vraagstukken, kosten- en opbrengstenvraagstukken. Ik breek daar graag mijn hersens over. Bovendien gaat het ergens over, namelijk over vraagstukken op het gebied van leven en dood. Er is niets edelers om je voor in te zetten. Er is Bos wel gevraagd of hij nu anders over marktwerking denkt, nu hij zich in de private sector beweegt. Als politicus verzette hij zich tegen de opvatting dat marktwerking de oplossing zou zijn voor de kostenstijgingen in de zorg, die ieder jaar stegen, en per definitie zou zorgen voor een hogere kwaliteit van zorg. Ik ben nooit tegen marktwerking geweest. Wat ik altijd heb gezegd is dat je heel goed moet weten waartoe marktwerking kan leiden. Waar meet je dat aan af? En werkt het mechanisme zoals je wilt dat het werkt? Als minister van Financiën maakte ik me zorgen omdat marktwerking weliswaar tot lagere prijzen leidt, maar ook tot hogere zorgvolumes. Als politicus zit je dan met een probleem. Wat ga je doen: budgetkortingen, pakketverkleiningen, verhogen van de eigen bijdragen? Mijn boodschap als minister van Financiën was daarom: bezint eer ge begint. Houd er rekening mee dat kosten hoger worden en weet dan welke instrumenten je gaat inzetten om de kosten te beheersen. Grote ontwikkelingen Bos is in zijn huidige rol vooral betrokken bij vraagstukken in de tweedelijnszorg. Kostenbeheersing en efficiënter werken die noodzakelijk zijn voor grotere organisaties als ziekenhuizen. Een individuele huisarts zal niet snel de hulp van een consultant inroepen. Maar de veranderingen in de gezondheidszorg betreffen niet alleen de tweede, maar ook de eerste en derde lijn. Bos ziet voor de eerstelijnszorg wel degelijk mogelijkheden om efficiënter te werken, de kwaliteit te verhogen en kosten te besparen. Maar laten we eerst maar eens het umfeld schetsen waarover we spreken. Bos ziet drie grote ontwikkelingen, waar het de eerstelijnszorg betreft. De eerste is spreiding van zorg versus concentratie. Wat we willen in Nederland is de kwaliteit van zorg verhogen. Tegelijkertijd is er een grote noodzaak om de kosten te beteugelen. De beweging die gaande is, gaat aan de ene kant om zorg met een hoge complexiteit en laag volume te concentreren op minder plekken dan nu en aan de andere kant de zorg die lage complexiteit heeft 7

8 en een groot volume betreft, zo dicht de eerste lijn is. Terwijl je die capaciteit mogelijk bij de patiënt te organiseren. binnenhaalt door privaat kapitaal in te Liefst in een eerste- of anderhalvelijns zetten. Dat kan een groot voordeel zijn. constructie. Want die zorg is per definitie Ik weet ook niet of de minister het voor goedkoper dan het in een tweede lijn te de eerste lijn wil verbieden, of dat ze de doen. Dat eerste en tweede lijn daarin keuzevrijheid van de patiënt vooral voor nauw moeten samenwerken is evident. de tweede lijn wil bewaken. Dan zou een Keuzevrijheid Een tweede ontwikkeling die Bos ziet is de rol van de steeds beter geïnformeerde patiënt. Mensen oriënteren zich meer en meer op wat er te koop is in de zorg. Het aanbod van zorg wordt transparanter, al hebben we nog een lange weg te gaan voordat écht inzichtelijk is wie waar de beste behandeling voor die aandoening biedt. We moeten zien wat verbod voor privaat kapitaal in de tweedelijnszorg meer voor de hand liggen. Perceptie van kwaliteit Onder al die ontwikkelingen ligt het feit dat de kosten in de gezondheidszorg de pan uitreizen. We moeten met zijn allen hoe dan ook alle beslissingen die er genomen moeten worden op kosteneffectiviteit blijven beoordelen. De kostenontwikkeling loopt behoorlijk uit de pas met Om zorg dichtbij zo efficiënt mogelijk te organiseren in grotere gezondheidscentra, is managementcapaciteit nodig dat voor het gezag van de eerste lijn de ontwikkeling van het Bruto Nationaal betekent. Een derde ontwikkeling ziet Product. De fundamentele kracht onder hij in het ontstaan van nieuwe vormen die kostenstijging is de vergrijzing. En de van kapitaalverstrekking. Zoals zorgverzekeraar Menzis met investeringsmaatren. Een discussie die in Nederland nog expliciete wens om maatwerk te leveschappij Reggeborgh een alliantie is aangegaan om samen gezondheidscentra moet doorgaan met het leveren van zorg. niet gaande is, is in hoeverre je altijd op te richten. De minister noemt het Wij verkopen in Nederland geen nee. een onwenselijke ontwikkeling dat een Kostenbeheersing is dus het devies. En zorgverzekeraar ook zorg aanbiedt. Het dat moet dan hand in hand gaan met beperkt de keuzevrijheid van patiënten, het verhogen van kwaliteit van zorg. De omdat die zo niet per definitie verzekerd minister heeft aangekondigd dat meer zouden zijn van de beste zorg, eerder van zorg in de eerste lijn gedaan moet worden, die nu nog door de tweede lijn de goedkoopste. Volgens Bos is die haast ethische kwestie afhankelijk van het doel gebeurt. Tegelijkertijd legt ze de eerste dat je nastreeft. Om zorg dichtbij zo efficiënt mogelijk te organiseren in grotere 800 miljoen per Maar iedereen lijn een structurele bezuiniging op van gezondheidscentra, is managementcapaciteit nodig. Het is de vraag of die er nu in ging opgelegd, nuanceert Bos die krijgt in de gezondheidszorg een bezuini- ogenschijnlijke tegenstrijdigheid. Door zorg geconcentreerd aan te bieden en dat dichtbij de mensen te organiseren, is zowel de kwaliteit te verhogen als de kosten te verlagen. Interessant is in dit geval, dat de perceptie van kwaliteit een groot belevingsaspect kent. Vooral voor ouderen geldt dat zij aan zorg dichtbij een hoge kwaliteit toedichten. En ouderen zijn grote consumenten van zorg. Een tweede aspect aan de kwaliteit is het feit dat de zorgverleners in de eerste lijn vaak goed op de hoogte zijn van de thuissituatie van mensen. Een betere afstemming van de juiste zorg is daardoor mogelijk. En dan is er nog de samenwerking van de eerste lijn met maatschappelijk werk of uitkeringsinstanties, waardoor een integrale benadering van mensen te midden van hun situatie mogelijk is, wellicht mede gefinancierd uit de WMO. Want gezondheidsproblemen staan niet altijd op zichzelf. Overhevelen van zorg Je bent er echter niet door meer zorg in de eerste lijn te organiseren, zegt hij. Want je kunt de diabeteszorg wel in de eerste lijn neerleggen, maar als de specialisten in het ziekenhuis gewoon op hun plek blijven zitten, dan verandert er per saldo niks. Specialisten blijven natuurlijk gewoon hun rekeningen sturen. Dus het overhevelen van zorg van de tweede naar de eerste lijn an sich is niet voldoende. Ook de capaciteit van de zorgverleners moet daarom meeverhuizen. Als dat gebeurt, kan de kwaliteit van chronische zorg omhoog en kunnen de kosten naar beneden. Wie moet daarin sturen? Is dat een verantwoordelijkheid van de politiek, of moeten zorgverzekeraars hierin optreden? De verantwoordelijkheid voor de kostenontwikkeling en de kwaliteit in de zorg is nog steeds een 8

9 politieke verantwoordelijkheid. Dat is ook wettelijk vastgelegd. Als de politiek zegt: wij verplichten onze burgers tot het betalen van een bepaalde premie, dan houdt diezelfde politiek de verantwoording voor de hoogte van de premie. De verantwoordelijkheid voor waar mensen recht op hebben, de invulling van het pakket, is ook een politieke, net als de eigen bijdrage die mensen moeten betalen. De uitwerking hiervan is een verantwoordelijkheid van marktpartijen en met name van de zorgverzekeraars. Nemen zorgverzekeraars die handschoen voortvarend op, wat Bos betreft? We vragen heel veel van de zorgverzekeraars. Dat zagen we bijvoorbeeld bij de kwaliteitseisen die CZ aan borstkankerbehandelingen stelde. Dat riep veel reacties op in de maatschappij. Aanpassingsproces Eigenlijk vindt Bos dat we een te hoge verwachting koesteren van de rol van zorgverzekeraars, te midden van het veranderingsproces dat nog maar vijf jaar geleden is ingezet toen het nieuwe zorgstelsel ontstond. Het is een enorm aanpassingsproces, zegt hij, van organisaties die vijf jaar geleden nog zorginkoopkantoren waren. Zorgverzekeraars beginnen leners zijn keuze kunnen maken voor een nu pas hun rol waar te maken. En hoewel bepaalde zorgverlener. Maar het inzicht het nauwelijks snel genoeg gaat, is het in de kwaliteit van zorg is er vooralsnog een transformatie die hoe dan ook tijd nauwelijks. Hoe vaak heeft een specialist een bepaalde operatie gedaan? Hoe kost. Wat we willen is dat zorgverzekeraars ervoor zorgen dat er voor hun vaak is het misgegaan? Mondjesmaat klanten goede gezondheidszorg is, met wordt er meer in kaart gebracht. Maar een juiste verhouding tussen kwaliteit het echte inzicht ontbreekt. Ik moet nog en kosten. Slecht presterende dienstver- steeds afgaan op mijn verwijzer. Er is Een belangrijk principe onder marktwerking, is de keuzevrijheid van de consument leners willen we uitgebannen hebben. En we willen dat zorgverzekeraars die radicale keuzes gaan maken. Bos moest recentelijk een operatie ondergaan en meende dat het een mooie testcase was om zelf de telefoon op te pakken en met zijn zorgverzekeraar te bellen. Die zou hem immers kunnen vertellen waar hij voor die ingreep het beste terecht zou kunnen. Hij kwam van een koude kermis thuis. Mijn zorgverzekeraar begreep mijn vraag niet eens. Bos raakt een voor hem essentieel punt. Een belangrijk principe onder marktwerking, is de keuzevrijheid van de consument. Die zou op basis van de kwaliteit van de zorgver- in de afgelopen vijf jaar niet één partij opgestaan die dat nou eens goed in kaart heeft gebracht. Dat heeft mij hogelijk verbaasd. Patstelling Moet de minister dan toch meer sturen op de rol van de zorgverzekeraars? Daarover laat Bos zich genuanceerd uit. Het is belangrijk dat er druk wordt uitgeoefend om het proces sneller te laten verlopen. Ik begrijp heel goed dat minister Schippers dat doet. Het is wel de vraag of het leidt tot een patstelling, waarbij iedereen op iedereen zit te wachten of dat het leidt tot het gewenste marktgedrag. Het 9

10 ...van een medische wereld naar... GEZ kennism m. ON- DERNEMENDE PSYCH en FYSIO. voor langd. rel. Eigen bedr. gn bezw. jst pré. Ik bied cont. mog. met gr. part. tevns onderst. bij on- dernemen. Reactie: www. degezondewereld.nl De Gezonde Wereld zoekt partners voor de uitvoering van de diensten van De Gezonde Zaak en De Gezonde Zorg.

11 afschaffen van de ex-post verevening is in ieder geval nodig om gewenst marktgedrag te stimuleren. Als je wilt dat goede zorgverzekeraars beloond worden voor het nemen van initiatieven en dat slechte zorgverzekeraars die afwachten daarvoor de rekening krijgen gepresenteerd, dan moet de ex-post verevening worden afgeschaft. Maar het betekent wel dat ze meer risico gaan lopen, dat ze meer vermogen moeten krijgen en dat de klant hier uiteindelijk aan mee gaat en wat betalen we uit privégelden? Laat ik dit illustreren aan de hand van een voorbeeld. Toen ik als PvdA-lijsttrekker tijdens verkiezingscampagnes folders uitdeelde en met mensen in gesprek raakte, ging het vaak over de zorg. In eenzelfde gesprek hadden mensen het dan over de premie die ze te hoog vonden, maar ook over de wachtlijsten die te lang waren. Mensen willen een lage premie maar oneindig veel meer en betere zorg. En dat gaat niet samen. Het heeft wellicht ook De verantwoordelijkheid voor de kostenontwikkeling en de kwaliteit in de zorg is nog steeds een politieke verantwoordelijkheid betalen. Het is moeilijk voor verzekeraars om een positie in te nemen. Het zijn privaatrechtelijke organisaties die aan het eind van het jaar een positief resultaat willen voor hun aandeelhouders of leden. Zij kunnen reputatieschade lijden als ze te ver voor de troepen uit lopen. Hele radicale keuzes - met die zorgverlener doe ik geen zaken of dat bied ik mijn verzekerden wel of niet- kunnen ertoe leiden dat verzekerden weglopen. Bewustzijn Zijn er dan nog andere manieren waarop de politiek kan sturen? Bos noemde al het verhogen van de doelmatigheid van zorg, net als sturen op de omvang van het basispakket en de hoogte van de eigen bijdrage. Verder meent hij dat er in het voorschrijven van medicijnen meer sturing nodig is. Het lijkt haast onvermijdelijk dat de consument meer gaat betalen voor zorg. Dat is een politieke keuze. Wat betalen we met zijn allen uit de collectieve zorgverzekering met perceptie of bewustzijn van mensen te maken. Want het besef dat de kosten van zorg veel hoger zijn dan de premie die mensen betalen, is er lang niet altijd. Bos ziet voor de toekomst een rol voor de sociale partners ontstaan. Vanuit de gedachte dat veel zorgkosten die ouderen op latere leeftijd maken voorspelbaar zijn, kunnen mensen sparen voor zorg, bijvoorbeeld via het pensioen of eigen huis. Als het gaat om sparen via het pensioen dan zit je plotseling met werkgevers en werknemers rond de tafel te praten over vragen als: hoeveel van het loon zet een werknemer opzij voor zorg en wat wordt de bijdrage van de werkgever hierin? Het is wellicht een heel goede manier om mensen bewust te maken van de kosten: om te moeten beslissen hoeveel van zijn of haar salarisgroei besteed mag worden aan zorg. Over Wouter Bos Wouter Bos (1963) zat sinds 1998 in de landelijke politiek voor de PvdA. Achtereenvolgens was hij Tweede- Kamerlid, staatssecretaris van Financiën, partijleider van de PvdA en van 2006 tot 2010 minister van Financiën in het kabinet Balkenende IV. Na een eerste interview met Wouter Bos verscheen in mei 2011 een artikel in Zorgmarkt. Bijgaand artikel is het resultaat van twee interviews. 11

12 Lichaam en geest: één zorg! Multidisciplinaire aanpak inmiddels onomstreden Tekst: Caroline Mangnus Beeld uit: In Therapie (NCRV) Een multidisciplinaire aanpak bestaande uit fysieke en psychologische begeleiding blijkt ook bij mensen met Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (OLK) het meeste baat te hebben. Dit geldt zowel qua behandeleffectiviteit, als qua kosteneffectiviteit. OLK-patiënten ervaren allerlei belemmeringen in het dagelijks functioneren en een verminderde kwaliteit van leven. De medische en maatschappelijke kosten zijn hoog als gevolg van een verhoogde zorgconsumptie (medisch shoppen), arbeidsongeschiktheid en uitkeringen. Gelet op de nadruk op gedragsmatige factoren die de klachten in stand houden, is behandeling in en financiering vanuit de Geestelijke Gezondheidszorg (GGz) de aangewezen wijze. 12

13 Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten Minstens 20% van de mensen die in Nederland de huisarts bezoeken, lijdt aan ernstige lichamelijke klachten die na medisch somatisch onderzoek niet goed te verklaren zijn. Bij medische specialisten ligt dat percentage zelfs tussen de 25 en 60%. Het zijn de zogeheten Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (OLK), vaak ook Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) genoemd. Voorbeelden zijn de ernstige onverklaarde pijnklachten, chronische vermoeidheid, buikklachten of uitvalsverschijnselen. Behandeling binnen de GGz waarin zowel aandacht is voor de lichamelijke als de psychische factoren, blijkt meestal effectief te zijn voor deze patiëntendoelgroep. Het is wetenschappelijk aangetoond dat zodra deze patiënten binnen de GGz worden behandeld, er een substantiële afname is van ziekenhuiskosten, bezoeken aan de huisarts, bezoeken aan de medisch specialist en de eerste hulpafdelingen. Worden deze patiënten niet meer in de GGz behandeld dan zullen de medische kosten met minimaal 45 % stijgen. Dit zijn alleen de directe medische kosten. De directe en indirecte kosten die het gevolg zijn van verzuim, arbeidsongeschiktheid, beroep op uitkeringen, aanpassingen van woningen en vervoersmiddelen e.d. zijn hierin niet meegenomen. Verklaringsmodel Het biopsychosociale model wordt binnen veel richtlijnen gehanteerd als het meest treffende model dat een verklaring biedt voor het ontstaan en de instandhouding van OLK. Het biopsychosociale model stelt dat ziekte en gezondheid altijd het resultaat is van een complex samenspel van biologische, psychologische en als huisartsen komt het SCEGS-model sociale factoren, inclusief gedrag. Of het steeds vaker naar voren om hiervoor nu gaat om het ontwikkelen van gezondheidsklachten of juist het handhaven afkorting van de 5 dimensies die in de handvatten te bieden. SCEGS is een van de gezondheid dan wel het snelle of diagnostiek en behandeling terug zouden juist vertraagde herstel na een ziekte of moeten komen: Somatische, Cognitieve, een verwonding, altijd zullen genoemde Emotionele, Gedragsmatige en Sociale drie factoren hun invloed doen gelden. dimensies. De invloed van iedere factor is geen Voor gedegen onderzoek op deze SCEGSdimensies dient een multidisciplinair constante, maar kan per situatie en zelfs ook binnen individuen van het ene op het onderzoeks- en behandelteam te worden gevormd bestaande uit andere moment sterk fluctueren. somatische Het (ineffectieve) gedrag is vaak een instandhoudende factor van de aanwezige klachten. Gedrag moet daarbij worden gezien als een resultante van gedachten/overtuigingen (cognities) die iemand heeft ten aanzien van de klachten en de gevoelens die deze oproepen. Pijn wordt over het algemeen herkend als een signaal dat iets in het lichaam beschadigd is. Vaak leidt dit ertoe dat iemand inactief gedrag gaat vertonen. Wanneer de pijn daarnaast ook nog eens irreële cognities oproept (bijvoorbeeld de overtuiging dat er sprake is van een ernstige beschadiging of een ernstige ziekte), zal dit leiden tot (spier)spanning en beweegangst. Zo kan iemand in een negatieve spiraal belanden, waar moeilijk zelfstandig uit te komen is. Vijf dimensies Worden deze patiënten niet meer in de GGz behandeld dan zullen de medische kosten met minimaal 45 % stijgen Een gecombineerde somatische en psychologische aanpak in diagnostiek en behandeling biedt uitkomst. In de richtlijnen van zowel bedrijfsartsen professionals zoals (psychosomatische) fysiotherapeuten en bewegingsdeskundigen, en psychologische specialisten zoals psychotherapeuten, psychiaters en/ of psychologen. Diagnostische fase Het onderzoek maakt duidelijk wat de predisponerende, oorzakelijke en instandhoudende factoren zijn. Er wordt getoetst op welke dimensies de sterkste overtuigingen zitten die binnen de behandeling aangepakt dienen te worden. De psycholoog krijgt in deze fase inzicht in de copingstijl en cognities van de patiënt ten aanzien van de gepresenteerde klachten. Ook de sociale context wordt in de anamnese in kaart gebracht. De sociale context speelt een belangrijke rol bij het ontstaan en instandhouden van de klachten. De fysiotherapeut beoordeelt het aspecifieke karakter van de klacht (is er echt geen medische oorzaak?) en test de fysieke belastbaarheid. Ook kijkt de fysio- 13

14 Mijn Fysio Online verandert de wereld van fysiotherapeut en patiënt voorgoed Fysiotherapie 2.0 De patiënt voert steeds meer de regie en vervult een actieve rol binnen de behandeling. De patiënt neemt meer verantwoordelijkheid; u als fysiotherapeut treedt meer op als coach. U sluit meer bij uw patiënten en hun veranderende behoeften aan. Fysiotherapie waar en wanneer de patiënt én de fysiotherapeut het uitkomt ( het nieuwe werken ). Anticipatie op dreigende arbeidstekort in zorgsector (en ook fysiotherapie sector). Mijn Fysio Online is vooralsnog alleen beschikbaar voor UVIT verzekerden. Heeft u belangstelling voor Mijn Fysio Online? Wilt u meer informatie? Neem dan contact met ons op via kies Mijn Fysio Online en kies meer weten?. Zie ook:

15 therapeut naar het beweeggedrag en de aanwezigheid van beweegangst. De psychiater heeft binnen de diagnostische fase vooral een belangrijke rol in het uitsluiten van een somatische verklaring voor de aandoening. Daarnaast kijkt de psychiater of er sprake is van comorbiditeit. Onderzoek heeft aangetoond dat patiënten met OLK 3 tot 6 keer meer last hebben van somberheid, angst en gezondheidsangst. In de diagnostische fase beoordeelt de psychiater met de psycholoog samen deze co-morbiditeit. Getoetst wordt in hoeverre er een relatie ligt tussen de OLK-klacht en een andere klacht. Wanneer bijvoorbeeld sprake is van een ernstige depressie, kan het zijn dat het eerst medicamenteus behandelen van deze depressie een voorwaarde is om te kunnen werken aan de OLK. Multidisciplinaire behandeling Na het onderzoek is het belangrijk dat het behandelteam gezamenlijk een behandelplan opstelt waarin hele duidelijke functioneringsdoelen worden geformuleerd, dit in overleg met de patiënt. Gedurende de behandeling is regelmatige afstemming nodig voor de juiste rolverdeling waarbij de doelen in het oog gehouden worden. De behandeling van de psycholoog of psychotherapeut kent meerdere doelstellingen. Een belangrijk onderdeel is psycho-educatie: de patiënt wordt uitleg gegeven over en inzicht geboden in zijn klachtenbeeld, om zo irreële cognities op dit vlak weg te nemen. Bij pijn is het bijvoorbeeld belangrijk om duidelijk te maken dat chronische pijn vaak geen signaalfunctie meer heeft voor weefselbeschadiging. Daarnaast is het belangrijk om de locus of control te verleggen van extern naar intern. Oftewel, de patiënt dient weer zelf de regie te nemen over zijn klachten. Vaak denkt de patiënt dat hij zelf niets kan doen om de klachten te verminderen. Hij denkt dat alleen anderen (behandelaars) nog iets kunnen doen aan de klachten. Een andere belangrijke doelstelling is dat de patiënt effectieve copingstrategieën aanleert. Wanneer inzichtelijk is gemaakt welke factoren de klachten hebben veroorzaakt en hoe deze in stand worden gehouden, leert de patiënt hoe hij moet omgaan met situaties die normaal leiden tot een toename van klachten. Dit geldt ook voor het aanleren van vaardigheden op het gebied van stressherkenning en reductie. Stress is een gezonde reactie van het lichaam als voorbereiding op een activiteit. Bij mensen met OLK leidt stress tot een provocatie van klachten. Inzicht in het begrip stress en het aanleren van ontspanningstechnieken moeten voorkomen dat de klachten hierdoor geprikkeld worden. Een fysiotherapeut werkt binnen de behandeling vooral aan het doorbreken van de beweegangst. Wanneer een OLKpatiënt een lage fysieke belastbaarheid heeft, kan een kleine lichamelijke inspanning al leiden tot een reactie van het lichaam. Patiënten ervaren dit als een bedreiging voor het lichaam, wat leidt tot een toename van (spier)spanning en zorgen. Men zal hierdoor beweging en activiteiten gaan mijden. Dit heeft tot gevolg dat de fysieke belastbaarheid verder zal dalen. Het verhogen van de algehele belastbaarheid is dan ook een belangrijk ander doel. Door deze te verhogen is de patiënt fysiek weerbaarder, voelt zich lekkerder in zijn vel en ervaart hij dat hij ondanks zijn klachten veel dingen wél kan. Naast psycho-educatie krijgt de patiënt ook fysio-educatie om ook vanuit een fysieke bril inzicht te geven in zijn klachtenbeeld, zodat dit bijdraagt aan het wegnemen van irreële cognities. Gelet op de sterk gedragsmatige werkwijze (ook op het fysieke vlak), kan gesteld worden dat de GGz de aangewezen plek is voor behandeling. Binnen de financieringsstructuur (aan de hand van DBC s) bestaat de mogelijkheid om tijd van zowel de psychologische als de somatische professional op te nemen. Bovendien is aangetoond dat niet alleen bij OLK een multidisciplinaire aanpak de meeste effectieve wijze is. Ook bij aan- 15

16 Dat een multidisciplinaire behandeling bij OLK-patiënten effectief is, is ook terug te vinden in richtlijnen die zijn ontwikkeld rondom typische OLK-beelden. Voor onderstaande klachtbeelden zijn (recent) richtlijnen verschenen waarin een multidisciplinaire aanpak (van somatische en psychologische begeleiding) beschreven wordt: - SOLK-richtlijn: dit is een algemene richtlijn, uitgegeven door het Trimbosinstituut. In de richtlijn wordt inge- doeningen die als zuiver psychologisch gaan op onder meer diagnostiek, het worden bestempeld (bijvoorbeeld angst, stepped-careprincipe en behandelsettingen. Aan de hand van deze richtlijn depressie, burnout etc.), is bekend dat een gecombineerde aanpak van gesprekstherapie en een beweegprogramma de nemen ten aanzien van diagnostiek, kunnen behandelaars beslissingen meest effectieve werkwijze is. behandeling en case-management van Een multidisciplinaire behandeling bij OLK-patiënten is effectief; dit komt terug in richtlijnen die zijn ontwikkeld rondom typische OLK-beelden Bewezen aanpak SOLK, gebaseerd op wetenschappelijk getoetste methodieken. - Whiplash: deze richtlijn is verschenen op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie, met ondersteuning van het kwaliteitsinstituut in de zorg (CBO), in het kader van het programma Evidence-Based Richtlijn Ontwikkeling van de orde van medisch specialisten. - Lage a-specifieke rugpijn: er zijn meerdere richtlijnen op dit vlak, zowel vanuit het genootschap voor fysiotherapie als van het kwaliteitsinstituut in de zorg (CBO). - Complex Regionaal Pijn Syndroom: deze richtlijn is opgesteld op initiatief van de Nederlandse verenigingen voor revalidatieartsen en anesthesiologen, in het kader van het programma Evidence-Based Richtlijn Ontwikkeling van de orde van medisch specialisten. - Chronische Vermoeidheid Syndroom: een Nederlandse richtlijn is in de maak; wel bestaan er vertaalde Canadese en Engelse richtlijnen waarbinnen de multidisciplinaire aanpak terugkomt. - Hypochondrie: dit klachtenbeeld komt terug binnen de Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen van het Trimbos instituut. Volwassenheid in aanpak Al sinds begin jaren 90 worden programma s aangeboden voor mensen met chronische, onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten. Partijen die deze programma s hebben ontwikkeld en uitgevoerd (bijvoorbeeld De Gezonde Zaak 16

17 en het voormalige Rug Advies Centrum), deden dit vooral voor verzuimende werknemers. De werkgever betaalde de kosten voor dit programma omdat de programma s niet gefinancierd werden door zorgverzekeraars. Werkgevers namen deze kosten op zich, omdat zij gebaat waren bij (versneld) herstel van een langdurig verzuimende werknemer. Het productieverlies werd hiermee beperkt, de werkgever diende minder onnodige loonkosten te betalen en een Pembaboete kon worden voorkomen. De multidisciplinaire aanpak is inmiddels onomstreden Ruim 20 jaar later is de erkenning voor de multidisciplinaire aanpak onomstreden en is meer dan duidelijk dat deze ook voor zorgverzekeraars leidt tot besparingen. Wetenschappelijk is aangetoond dat: - OLK-patiënten die niet geholpen worden binnen de GGz geneigd zijn veel (verschillende) artsen te bezoeken en veel medisch somatische onderzoeken en behandelingen te ondergaan, zonder dat dit hun gezondheid ten goede komt. Hierdoor verbruiken ze waarschijnlijk twee keer zoveel aan medische kosten dan patiënten met verklaarde lichamelijke klachten. - OLK-patiënten die lang éénzijdig in de somatische medische zorg verblijven en geen beroep (kunnen) doen op geïntegreerde behandeling binnen de GGz, medische overconsumptie zullen ontwikkelen, wat leidt tot hogere kosten. - geïntegreerde zorg (met aandacht voor somatisch én psychologische factoren) binnen de GGz bij patiënten met OLK hun medische consumptie vermindert. Als deze patiënten daarentegen een beroep doen op aparte somatische en psychologische hulp, dan zullen de totale medische kosten drastisch stijgen. - psychologische behandeling van OLK binnen de GGz leidt tot een substantiële afname van ziekenhuiskosten, bezoeken aan huisartsen, bezoeken aan medisch specialisten en de eerste hulpafdelingen. Deze kostenbesparing is groter dan de kosten van de psychologische behandeling binnen de GGz. Naast deze wetenschappelijk aangetoonde aspecten levert vertraagde of minder adequate behandeling ook verlies van kwaliteit van leven bij patiënten op en lopen de kosten wat betreft verzuim en arbeidsongeschiktheid onnodig op. Het netwerk van instellingen dat dergelijke multidisciplinaire programma s aanbiedt wordt steeds groter. Dit blijkt wel uit het aantal leden dat al is aangesloten bij het NOLK, nog voordat dit officieel van start is gegaan. Met de oprichting van het netwerk bundelen deze partijen hun krachten richting politiek en zorgverzekeraars, onder andere voor de erkenning dat deze vorm van somatische klachten thuis hoort binnen de financiering van de geestelijke gezondheidszorg. Hiermee moet ook worden bewerkstelligd dat verwijzers sneller verwijzen naar de juiste hulp, maar ook dat patiënten zelf inzien dat lichamelijke klachten in veel gevallen beter behandeld worden in een GGz-setting dan in een somatische setting. En aan de diversiteit van de leden te zien, zijn zowel somatische als geestelijke instellingen het op basis van wetenschappelijk onderzoek hierover eens. Meer informatie Een nieuw netwerk: NOLK Op 24 november 2011 wordt tijdens het landelijke congres Onverklaarde Lichamelijke Klachten 2011: Lichaam en geest: één zorg! het Netwerk Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten (NOLK) officieel gelanceerd. Instellingen die lid zijn van het Netwerk Onvoldoende Lichamelijke Klachten zijn Accare, Altrecht psychosomatiek, Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, De Gezonde Zorg, Dimence/ Tactus, GGZ ingeest, GGZ NoordHollandNoord, GGZ Rivierduinen, Groot Klimmendaal, Revalidatiecentrum, Leids Universitair Medisch Centrum, Lievegoed zorggroep, Medisch Centrum Leeuwarden, MoleMann mental health clinics, PsyQ, Rijksuniversiteit Groningen, Rode Kruis ziekenhuis, St. Antoniusziekenhuis, TweeSteden ziekenhuis, Universitair Medisch Centrum Groningen, Universitair Medisch Centrum Utrecht, ViaReva revalidatiecentrum, VU-Medisch Centrum, Yulius/ COLK, Ziekenhuis Groep Twente en Ziekenhuis Rivierenland NOLK wil: de zorg voor patiënten met OLK (online sociale kaart) in kaart brengen; voldoende gedifferentieerde behandelmogelijkheden nastreven; afdoende doorverwijsmogelijkheden helpen creëren; evidence based behandelingen en richtlijnen ontwikkelen en invoeren; bruikbare concepten breder toepasbaar maken door uitwisseling en van elkaar leren ; onderzoek en onderwijs stimuleren en in kaart brengen. 17

18 18

19 Het werkplezier wordt alleen maar groter De fysiotherapeut specialiseert zich tot orthopedisch echografist Tekst: Annelies Roovers Beeld: Hendrik de Schrijver Radioloog professor dr. Jan Gielen van de Universiteit van Antwerpen, ziet zijn vakgebied razendsnel veranderen. Nieuwe wetenschappelijke inzichten en nieuwe technieken stimuleren een verregaande specialisatie van de radiologie. In het kielzog daarvan ziet hij ook een nadrukkelijk andere rol weggelegd voor ondersteunende functies als de radiodiagnostisch laborant en de fysiotherapeut met kennis van musculoskeletale echografie. Een visie die veel fysiotherapeuten met hem delen. In 1984 was professor dr. Jan Gielen radioloog in opleiding in het universitair ziekenhuis Leuven. Hij pionierde samen met collega dr. Marnix van Holsbeeck in de musculoskeletale echografie. Van oorsprong wordt de echografie vooral toegepast in het onderzoeken van inwendige organen en het ongeboren kind. Gielen en Van Holsbeeck gingen het gebruiken om problemen op te sporen bij spieren, pezen en gewrichten bij sporters. We begaven ons op volstrekt onbekend terrein, herinnert Jan Gielen zich. We moesten ons als radiologen deze pathologie van het bewegingsstelsel eigen maken en andere anatomische structuren leren kennen. De apparatuur die we gebruikten was nog verre van ideaal. We werkten bijvoorbeeld met echosondes die bedoeld waren voor vasculair onderzoek, met een hele lage resolutie van vijf megahertz. Musculoskeletale echografie Sindsdien heeft de musculoskeletale echografie een grote vlucht genomen. En dat is niet de enige ontwikkeling die radioloog Gielen in zijn vakgebied voorbij heeft zien komen. Hij constateert een verregaande specialisatie binnen de radiologie. Naast de opkomst van radiologen die zich net als hij op het spier- en beenderstelsel toeleggen, zijn er inmiddels ook radiologen die zich bijvoorbeeld concentreren op andere orgaanstelsels zoals de neuroradiologie, de inwendige organen of de gynaecologische organen. Dankzij de voortschrijdende technologie beschikt de radioloog tegenwoordig over een heel scala aan mogelijkheden om het gebied van zijn aandacht te onderzoeken. Afgezien van röntgenonderzoek en echografie, zijn daar de CT-scan, de MRI-scan en de digitale radiologie. Door het gebruik van deze apparaten, is het mogelijk om steeds scherpere diagnoses te stellen en (dodelijke) ziekten adequaat te bestrijden. Professor Gielen constateert ook dat de aandacht zich uitbreidt van mortaliteit naar morbiditeit. Niet langer gaat het om zaken van leven of dood, maar om aandoeningen die weliswaar niet levensbedreigend zijn, maar wel de kwaliteit van leven aantasten. Daarbij is het steeds meer mogelijk niet alleen de aandoening aan het licht te brengen, maar ook de ernst ervan te bepalen. Hebben we bijvoorbeeld te maken met een begin- 19

20 andere posities of andere instellingen nodig zijn. De kwaliteit van de aangeleverde onderzoekingen wordt hierdoor veel beter. nende peesoverbelasting of met een vergevorderde? En als we vaststellen dat om hun werk zo te doen, dat de radioloog laboranten. Aan hen de belangrijke taak een gewrichtsband gescheurd is, voor een goede diagnose kan stellen en kan hoeveel procent is dat dan het geval? stadiëren. Superspecialisaties Gielen: In België bestaat het vak van radiodiagnostisch laborant nog niet zo lang en er is een nijpend tekort aan. Om die leemte op te vullen hebben veel verpleegkundigen en fysiotherapeuten zich Een opleiding tot Master in de Orthopedische Echografie biedt de verdieping waar ook fysiotherapeuten meer en meer behoefte aan hebben. En dat zal het werkplezier alleen maar vergroten Van therapie naar diagnostiek Gielen pleit dan ook, in navolging van de orgaan-gespecialiseerde radiologen, voor de opleiding van evenzeer orgaan-gespecialiseerde radiodiagnostische laboranten. Het mag duidelijk zijn dat met name voor het maken van musculoskeletale beelden niemand méér geschikt is dan de fysiotherapeut. Weliswaar heeft die van oorsprong een puur therapeutische rol, maar zeker in Nederland zien we fysiotherapeuten meer en meer gebruik maken van echografie in hun werk. Ook Jan Gielen onderkent de waarde van de echografie voor het werk van de fysiotherapeut. Door musculoskeletale echografie kan de fysiotherapeut met beelden aan de patiënten laten zien welke gerichte training specifieke spieren activeert en een positief effect heeft op de genezing en versterking van deze spieren, legt hij uit. En dat kan hen motiveren om door te gaan met de therapie. Overigens ziet hij nog niet zo snel een diagnostische rol weggelegd voor de fysiotherapeut. Daarvoor is toch echt de veel fundamentelere kennis van een medische opleiding nodig, vindt hij. Kortom, de radioloog heeft zich in de loop der tijd ontwikkeld tot een orgaansuperspecialist, die dankzij de meest geavanceerde technieken steeds accuratere diagnoses kan stellen. De ontwikkelingen in zijn vakgebied en in de techniek nopen hem echter om keuzes te maken: wat doe ik nog wel en wat niet meer? Het accuraat in beeld brengen van bijvoorbeeld abdominale aandoeningen van lever en nieren, vaatvernauwingen en peesontstekingen wordt in toenemende mate uitgevoerd door radiodiagnostisch 20 laten omscholen. Ik heb gemerkt dat zij uitermate geschikt zijn voor dit beroep. Ze hebben de noodzakelijke anatomische basiskennis en daardoor weten ze precies hoe ze bijvoorbeeld organen, botten en spieren in kaart moeten brengen. Zij kunnen de beelden die ze maken dikwijls voldoende interpreteren om te bepalen of er nog aanvullende opnamen vanuit Hij verwacht dan ook niet dat het beroep van fysiotherapeut zich in België snel in diagnostische richting zal ontwikkelen. Dat hoeft ook niet. België heeft voldoende radiologen zodat er geen wachttijden zijn voor courante onderzoekingen zoals echografie. België kampt echter met een tekort aan fysiotherapeuten. De noodzaak om zich te verbreden is daardoor veel minder aanwezig dan in

Het werkplezier wordt alleen maar groter

Het werkplezier wordt alleen maar groter 18 Het werkplezier wordt alleen maar groter De fysiotherapeut specialiseert zich tot orthopedisch echografist Tekst: Annelies Roovers Beeld: Hendrik de Schrijver Radioloog professor dr. Jan Gielen van

Nadere informatie

Lichaam en geest: één zorg!

Lichaam en geest: één zorg! Lichaam en geest: één zorg! Multidisciplinaire aanpak inmiddels onomstreden Tekst: Caroline Mangnus Beeld uit: In Therapie (NCRV) Een multidisciplinaire aanpak bestaande uit fysieke en psychologische begeleiding

Nadere informatie

Twittert een vrouw naar de dokter

Twittert een vrouw naar de dokter E-health: hype of innovatie? Twittert een vrouw naar de dokter Tekst: Merel van der Lande Zorg op afstand, twitterspreekuren, digitale poli s, e-mailconsulten en online behandelingen: e-health treedt langzaam

Nadere informatie

Verzekerd van gezonde zorg

Verzekerd van gezonde zorg 36 Multidisciplinaire samenwerking succesvol Verzekerd van gezonde zorg Tekst: Caroline Mangnus Beeld: Wim van IJzendoorn Multidisciplinaire samenwerking is noodzakelijk bij complexe problemen zoals lichamelijk

Nadere informatie

Psychosomatiek Eikenboom

Psychosomatiek Eikenboom specialistische geestelijke gezondheidszorg informatie voor patiënten en verwijzers Psychosomatiek Eikenboom Er zijn mensen, die jarenlang tobben met lichamelijke klachten waarvoor artsen geen afdoende

Nadere informatie

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten combinatie van psychische en lichamelijke klachten Informatie voor cliënten

Nadere informatie

Position paper Organisatie van zorg voor SOLK

Position paper Organisatie van zorg voor SOLK Position paper Organisatie van zorg voor SOLK NOLK, September 2013 Samenvatting Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) zijn klachten die na adequaat medisch onderzoek niet of niet

Nadere informatie

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Verslag bijeenkomst 21 januari 2011 Erasmus MC RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Partners Mijnpijn.nl vinden dat chronische pijn prioriteit

Nadere informatie

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: Verklaarde- en onverklaarde lichamelijke klachten gecombineerd met psychische klachten Informatie voor patiënten Lichamelijke

Nadere informatie

Last van uw rug, nek of armen? Zijn uw klachten niet goed te verklaren? Voelt u zich vaak lusteloos of vermoeid?

Last van uw rug, nek of armen? Zijn uw klachten niet goed te verklaren? Voelt u zich vaak lusteloos of vermoeid? Last van uw rug, nek of armen? Zijn uw klachten niet goed te verklaren? Voelt u zich vaak lusteloos of vermoeid? Verzuimt u regelmatig? Werken is gezond De Gezonde Zaak De Gezonde Zaak is al 25 jaar actief

Nadere informatie

De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns

De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns & In de Bres biedt 'Eerstelijns Kortdurende Hulp' en 'Tweedelijns Specialistische Zorg', maar wat is het verschil? In Nederland ziet de zorgstructuur er

Nadere informatie

Als we niets doen, zijn de gevolgen desastreus

Als we niets doen, zijn de gevolgen desastreus M A G A Z I N E V O O R O N D E R N E M E R S I N B E W E G I N G 12 e JAARGANG EDITIE 2 2011 Als we niets doen, zijn de gevolgen desastreus Ab Klink laveert tussen hoop en somberen Social media binnen

Nadere informatie

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG Medinello is een nieuw ZBC, een zelfstandig behandelcentrum, voor poliklinische revalidatie in Amersfoort. Een multidisciplinair team behandelt hier cliënten met

Nadere informatie

Langdurige gezondheidsklachten?

Langdurige gezondheidsklachten? Langdurige gezondheidsklachten? En wordt u daardoor belemmerd in uw dagelijkse leven? Werk met Winnock Zorg aan duurzaam herstel van functioneren en wees uw klachten de baas Printversie Winnock Zorg 2015

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers Werken aan effectief en doelgericht herstel Verwijzers BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg BeLife biedt medische specialistische revalidatiezorg en reïntegratieprogramma

Nadere informatie

Congres ziekenhuispsychiatrie

Congres ziekenhuispsychiatrie Congres ziekenhuispsychiatrie Het belang van integrale zorg psychiatrie & somatiek belicht vanuit de visie van de zorgverzekeraar 7 november 2013 Anouk Mateijsen Regio manager, Achmea Divisie Zorg & Gezondheid

Nadere informatie

Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt!

Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt! Verwijzers informatie Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt! Ernstige chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Heeft uw patiënt ernstige chronische rug-,

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt!

Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt! Cliënten informatie Aanpak chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Mentaal & fysiek Het Rughuis helpt! Ernstige chronische rug-, bekken- en/of nekklachten Heeft u ernstige chronische rug-, bekken- en/of

Nadere informatie

Revant, de kracht tot ontwikkeling!

Revant, de kracht tot ontwikkeling! Neurologische revalidatie Hartrevalidatie Revalidatie bij complex chronisch longfalen Oncologische revalidatie Kind- en jeugdrevalidatie Revalidatie bij pijn en gewrichtsaandoeningen Arm-, hand- en polsrevalidatie

Nadere informatie

Succesvol herstel en duurzame inzetbaarheid

Succesvol herstel en duurzame inzetbaarheid Ketenpartners Succesvol herstel en duurzame inzetbaarheid Behandelcentrum voor bewegen en functioneren Samen resultaten boeken met eigen verantwoordelijkheid Effectieve behandelprogramma bij langdurige

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

E-health modules voor POH-GGZ. Ondersteun uw cliënt met Karify

E-health modules voor POH-GGZ. Ondersteun uw cliënt met Karify E-health modules voor POH-GGZ Ondersteun uw cliënt met Karify Waarom e-health? De zorg in Nederland verandert, en de GGZ dus ook. Op het gebied van budgetten, wetgeving en nieuwe eisen van verzekeraars

Nadere informatie

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen

Een depressie. P unt P. kan u helpen. volwassenen Een depressie P unt P kan u helpen volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit soort

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal U kunt nu gebruikmaken van VGZ Bedrijfszorg, om gezond en plezierig te blijven werken! Uw werkgever maakt gebruik van VGZ Bedrijfszorg van Zorgverzekeraar VGZ. VGZ Bedrijfszorg

Nadere informatie

Inleiding Positie van chronisch zieke werknemers Welke drempels ervaren chronisch zieke werknemers?... 6

Inleiding Positie van chronisch zieke werknemers Welke drempels ervaren chronisch zieke werknemers?... 6 1 Inleiding... 3 1. Kennis over de ontwikkeling rondom chronisch zieke medewerkers... 4 1.1 Zijn werkgevers bekend met de groei van het aantal chronisch zieken?... 4 1.2 Zijn werkgevers op de hoogte van

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 3 Cognitieve gedragstherapie Een effectieve psychotherapie In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Welkom bij GGz Breburg. Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten

Welkom bij GGz Breburg. Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten Welkom bij GGz Breburg Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten 2 Inhoudsopgave 1. Aanmelding... 5 2. Onderzoek... 6 3. Hoe gaat uw behandeling verder?... 8 4. Waar kunnen familie

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Bedrijven

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Bedrijven Werken aan effectief en doelgericht herstel Bedrijven BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg Gezonde en vitale medewerkers zijn productiever, verzuimen minder en zijn beter

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Zuyderland Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Zuyderland Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek lage rugpijn screeningsteam (MARS) bij. Binnen dit team wordt samen met u bekeken

Nadere informatie

specialistische hulp kleinschalig dichtbij

specialistische hulp kleinschalig dichtbij P R A K T I S C H E I N F O R M A T I E specialistische hulp kleinschalig dichtbij De Hoofdlijn De menselijke maat in hulpverlening Doorverwijzing Als u bent doorverwezen naar De Hoofdlijn, meestal door

Nadere informatie

Succesvol herstel van langdurige klachten

Succesvol herstel van langdurige klachten Cliënten Succesvol herstel van langdurige klachten Behandelcentrum voor bewegen en functioneren Samen resultaten boeken met eigen verantwoordelijkheid De sleutel tot succesvol herstel Als u door lichamelijke

Nadere informatie

De huisarts. De psycholoog. Published on 113Online zelfmoordpreventie (https://www.113online.nl)

De huisarts. De psycholoog. Published on 113Online zelfmoordpreventie (https://www.113online.nl) Published on 113Online zelfmoordpreventie (https://www.113online.nl) Home > Over hulpverleners Verschillende soorten hulpverleners hebben verschillende opleidingen. Door dit verschil zijn ze goed in verschillende

Nadere informatie

Zorgverzekeringen 2014

Zorgverzekeringen 2014 Zorgverzekeringen 2014 Dit informatiepakket bevat de volgende onderdelen: o Over Consumind o Basiszorgverzekering o Wijzigingen basispakket 2014 o Natura of vrije zorgkeuze polis o Top 5 meest gestelde

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel

Werken aan effectief en doelgericht. herstel Werken aan effectief en doelgericht herstel BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg Goed functioneren is vaak afhankelijk van de gezondheid. Alles kunnen doen wat u wilt doen

Nadere informatie

wie zijn wij Resultaatgericht voorspelbaar betrouwbaar innovatief doelmatig gepassioneerd

wie zijn wij Resultaatgericht voorspelbaar betrouwbaar innovatief doelmatig gepassioneerd 1 Resultaatgericht voorspelbaar betrouwbaar innovatief doelmatig gepassioneerd wie zijn wij? is de nieuwe naam van een van de grootste fysiotherapiepraktijken in de regio Venlo. Al sinds 1974 lopen wij

Nadere informatie

Psychische zorg voor ouderen

Psychische zorg voor ouderen Psychische zorg voor ouderen Wist u dat een op de vijf ouderen last heeft van depressieve gevoelens? Te vaak blijven mensen er in hun eentje mee zitten. 5,$ :7. IROGHU 28' LQGG U bent niet de enige Ouder

Nadere informatie

Het Pijncentrum. Anesthesiologie Pijncentrum

Het Pijncentrum. Anesthesiologie Pijncentrum Het Pijncentrum Anesthesiologie Pijncentrum Anesthesiologie Pijncentrum Uw huisarts of specialist heeft u doorverwezen naar het Pijncentrum van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Deze

Nadere informatie

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol?

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijnszorg Combinatie generieke eerstelijnszorg en specialistische tweedelijnszorg - Generalistische invalshoek : uitbreiding geïntegreerde eerstelijns

Nadere informatie

Verzuim als team te lijf

Verzuim als team te lijf 18 Unieke multidisciplinaire samenwerking richt zich op pas bevallen politieagentes Verzuim als team te lijf Tekst: Ard Agteresch beeld: Jeroen van Kooten Bij de aanpak van verzuim bieden standaardprocedures

Nadere informatie

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom In opdracht van: Nederlandse Vereniging voor mensen met een wijnvlek of het Sturge-Weber syndroom Ontwikkeld door: Het Ondersteuningsburo

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek Zorg en Gezondheid

Samenvatting onderzoek Zorg en Gezondheid Samenvatting onderzoek Zorg en Gezondheid Aanleiding en achtergrond van het onderzoek Goede gezondheidszorg wordt steeds belangrijker: ook in Nederland nemen problemen als overgewicht, diabetes en hartproblemen

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie Folder voor werkgevers

Arbeidsrevalidatie Folder voor werkgevers Arbeidsrevalidatie Folder voor werkgevers Arbeidsrevalidatie Revant, uw partner bij verzuim! Heeft u medewerkers die al langere tijd fysieke en/of psychische klachten hebben waardoor zij hun werk niet

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel

Werken aan effectief en doelgericht. herstel Werken aan effectief en doelgericht herstel BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg Goed functioneren is vaak afhankelijk van de gezondheid. Alles kunnen doen wat u wilt doen

Nadere informatie

Present. Gezond en vitaal aan het werk

Present. Gezond en vitaal aan het werk Present Gezond en vitaal aan het werk Uw werkgever heeft naast de collectieve zorgverzekering ook Present afgesloten bij Zilveren Kruis Achmea. Present biedt een compleet pakket aan diensten en maatregelen

Nadere informatie

PersonaCura. Uw specialist in persoonlijkheid & gedrag bij senioren

PersonaCura. Uw specialist in persoonlijkheid & gedrag bij senioren PersonaCura Uw specialist in persoonlijkheid & gedrag bij senioren Inleiding We willen allemaal oud worden, maar het liever niet zijn. Ouder worden betekent immers omgaan met verlies van gezondheid, van

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

Workshop Pijnmanagement? Eerst beter bewegen, dan pas minder pijn. Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering. Drachten 2 februari 2012

Workshop Pijnmanagement? Eerst beter bewegen, dan pas minder pijn. Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering. Drachten 2 februari 2012 Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering Drachten 2 februari 2012 Missie: integrale en evidence-based diagnostiek en probleemanalyse op reïntegratie gerichte behandeling cliënten met klachten

Nadere informatie

E-health modules voor de Basis-GGZ. Optimale zorgzwaarte met Karify

E-health modules voor de Basis-GGZ. Optimale zorgzwaarte met Karify E-health modules voor de Basis-GGZ Optimale zorgzwaarte met Karify E-health voor een hogere kwaliteit van de zorg De GGZ in Nederland krijgt een ander gezicht. Niet alleen veranderen de budgetten, de wetgeving

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS UMC St Radboud Mindfulness voor mensen met MS Patiënteninformatie De diagnose MS is ingrijpend voor u en uw omgeving. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij ziekte angst, depressie en andere psychologische

Nadere informatie

Nederlandse Obesitas Kliniek. Visie. Verkort behandeltraject

Nederlandse Obesitas Kliniek. Visie. Verkort behandeltraject 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

Een depressie. PuntP kan u helpen. groep: volwassenen

Een depressie. PuntP kan u helpen. groep: volwassenen Een depressie PuntP kan u helpen groep: volwassenen Iedereen is wel eens moe, somber en lusteloos. Het is een normale reactie op tegenvallers, een verlies en andere vervelende gebeurtenissen. Wanneer dit

Nadere informatie

Financieringsscenario s. Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB)

Financieringsscenario s. Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB) Financieringsscenario s Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB) 1 Inhoud workshop Aanpak en uitgangspunten Gemeenten en zorgverzekeraars Financiering GLI: 1. Zorgverzekeraars 2. Zorggroepen

Nadere informatie

Notitie. GGZ Rivierduinen. GGZ Rivierduinen Samen kiezen voor kwaliteit Zorgvisie 2015

Notitie. GGZ Rivierduinen. GGZ Rivierduinen Samen kiezen voor kwaliteit Zorgvisie 2015 Notitie GGZ Rivierduinen GGZ Rivierduinen Zorgvisie 2015 Blad 1 Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Missie... 2 3. Visie... 2 3.1. Herstel als leidend principe... 2 3.2. Passende Zorg... 3 3.3 Hoge professionele

Nadere informatie

A-specifieke lage rugpijn

A-specifieke lage rugpijn A-specifieke lage rugpijn A-SPECIFIEKE LAGE RUGPIJN INLEIDING Lage rugpijn komt veel voor. Bij de meeste mensen worden geen duidelijke afwijkingen gevonden. Artsen spreken dan over a-specifieke lage rugpijn.

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek rugpijnteam (MARS) bij Orbis Revalidatie. Binnen dit team wordt

Nadere informatie

Postmaster opleiding systeemtherapeut

Postmaster opleiding systeemtherapeut Postmaster opleiding systeemtherapeut mensenkennis In de context met cliënten, gezinnen en kinderen was dit leerzaam en direct bruikbaar in mijn werk. evaluatie deelnemer Postmaster opleiding systeemtherapeut

Nadere informatie

Welkom bij De Jutters

Welkom bij De Jutters Praktische informatie Waar kan ik meer informatie vinden? Wil je meer weten over, ben je benieuwd naar ons team of wil je informatie over jouw problemen? Je leest en ziet er meer over op onze website:

Nadere informatie

Is er een expertisecentrum?

Is er een expertisecentrum? Hand-out perspectief lysosomale stapelingsziekten 05-06-2014 De ervaringen met de zorg van patiënten met lysosomale stapelingsziekten zijn door middel van een online enquête onderzocht, in het kader van

Nadere informatie

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten?

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten? Uw zorgverzekering Wist u dat de zorgverzekering verplicht is? Wist u dat u altijd geaccepteerd moet worden voor een basisverzekering? Wist u dat een zorgverzekeraar een zorgplicht heeft om u de zorg uit

Nadere informatie

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket

Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Deel ggz vanaf 2008 in het basispakket Behandeling psychische problemen voortaan in het basispakket van uw zorgverzekering In deze brochure leest u hoe het is geregeld na 1 januari 2008 Ministerie van

Nadere informatie

NVAB-richtlijn blijkt effectief

NVAB-richtlijn blijkt effectief NVAB-richtlijn blijkt effectief Nieuwenhuijsen onderzocht de kwaliteit van de sociaal-medische begeleiding door bedrijfsartsen van werknemers die verzuimen vanwege overspannenheid, burn-out, depressies

Nadere informatie

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij het leren omgaan met lichamelijke klachten

Cognitieve gedragstherapie bij het leren omgaan met lichamelijke klachten Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie, angststoornissen en alcoholverslaving. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren,

Nadere informatie

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch werker Volwassenen en ouderen mensenkennis Van onze klinisch psycholoog heb ik een groep cliënten overgenomen, bij wie ik de instrumenten uit de opleiding

Nadere informatie

REVALIDATIE. Chronische pijn

REVALIDATIE. Chronische pijn REVALIDATIE Chronische pijn Chronische pijn Pijn is een waarschuwingssignaal dat ons beschermt. Pijn zorgt er bijvoorbeeld voor dat u niet blijft doorlopen met een gebroken been. Bij chronische pijnklachten

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Medewerkers gezond aan het werk houden

Medewerkers gezond aan het werk houden Medewerkers gezond aan het werk houden CZ Interventie Expert 2016 Uw medewerkers krijgen de beste interventies op maat Medewerkers gezond aan het werk houden Medewerkers kunnen door gezondheidsklachten

Nadere informatie

De beste zorg vinden? Zorg of ondersteuning nodig? PZP helpt! 2013/2014. Uw verzekering snel en digitaal regelen?

De beste zorg vinden? Zorg of ondersteuning nodig? PZP helpt! 2013/2014. Uw verzekering snel en digitaal regelen? 2013/2014 Zorg of ondersteuning nodig? PZP helpt! De beste zorg vinden? Uw verzekering snel en digitaal regelen? Medische vraag? Stel hem aan onze deskundigen Inhoudsopgave 4 Uw verzekering snel en digitaal

Nadere informatie

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: Verklaarde- en onverklaarde lichamelijke klachten gecombineerd met psychische klachten Informatie voor verwijzers Doelgroep

Nadere informatie

Behandelprogramma chronische pijn. Almere

Behandelprogramma chronische pijn. Almere Behandelprogramma chronische pijn Almere Voor wie is het behandelprogramma zinvol? Als eerdere behandelingen zoals fysiotherapie of een operatie niet geholpen hebben komen mensen met chronische pijn vaak

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid personeel. Topzorg voor u en uw organisatie! Nieuwe innovatie: Topsportmodule Lampe Vitaal

Duurzame inzetbaarheid personeel. Topzorg voor u en uw organisatie! Nieuwe innovatie: Topsportmodule Lampe Vitaal Duurzame inzetbaarheid personeel Topzorg voor u en uw organisatie! Nieuwe innovatie: Topsportmodule Lampe Vitaal Definitie duurzaam inzetbaar: Duurzame inzetbaarheid betekent dat werknemers in hun arbeidsleven

Nadere informatie

het antwoord op de Basis GGZ

het antwoord op de Basis GGZ het antwoord op de Basis GGZ mentale ondersteuning direct en dichtbij 2 Inhoudsopgave Indigo Wat is de Basis GGZ? Verwijscriteria Wat kan Indigo mij bieden? 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ 3. mirro:

Nadere informatie

Samen op weg: communicatie met kinderen en jongeren met SOLK. Voorbij de scheiding tussen lichaam en geest. Yvette Krol, klinisch psycholoog,

Samen op weg: communicatie met kinderen en jongeren met SOLK. Voorbij de scheiding tussen lichaam en geest. Yvette Krol, klinisch psycholoog, Samen op weg: communicatie met kinderen en jongeren met SOLK. Voorbij de scheiding tussen lichaam en geest. Yvette Krol, klinisch psycholoog, Deventer Ziekenhuis Ingeborg Visser, GZ-psycholoog i.o. tot

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Nederlandse Obesitas Kliniek

Nederlandse Obesitas Kliniek 2 Nederlandse Obesitas Kliniek Bijna 2 miljoen mensen in Nederland hebben overgewicht. Fors overgewicht wordt obesitas genoemd. Obesitas is erkend als chronische ziekte. Op dit moment komen ruim 800.000

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender SAMENVATTING Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender In de jaren negentig werd duidelijk dat steeds meer werknemers in Nederland, waaronder in

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling

Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling Multiple Sclerose (MS) De aandoening Multiple Sclerose (MS) kan beperkingen met zich meebrengen in uw dagelijkse leven. In deze folder leest u wat het behandelprogramma

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Sturen op de uitkomst van zorg is noodzakelijk

Sturen op de uitkomst van zorg is noodzakelijk 6 Sturen op de uitkomst van zorg is noodzakelijk Wat de gezondheidszorg in Nederland volgens Roger van Boxtel nodig heeft Tekst: Ellen Kleverlaan Beeld: Ivar Pel De gezondheidszorg is gewoon niet al te

Nadere informatie

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren.

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Inez Dirkzwager I.Dirkzwager@vumc.nl VUmc Amstel Academie http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/ http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/expertisecentrum/

Nadere informatie

Graded exposure. Zuyderland Revalidatie

Graded exposure. Zuyderland Revalidatie Graded exposure Zuyderland Revalidatie Inleiding In deze folder wordt informatie gegeven over de behandeling van langdurige pijn door graded exposure. Deze folder is bedoeld als ondersteuning van de informatie

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

Zorgen rond kanker. Bij wie van ons kunt u terecht?

Zorgen rond kanker. Bij wie van ons kunt u terecht? Zorgen rond kanker Bij wie van ons kunt u terecht? Zorgen rond kanker Bij u is kanker geconstateerd. Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook wanneer

Nadere informatie

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg > Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg Mijn huisarts is aangesloten bij een zorggroep, en nu? Inhoudsopgave Inleiding: Chronische zorg, hoe nu verder? 1. Wat kenmerkt een chronische ziekte? 2. Wat

Nadere informatie

Topklinisch Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid (CLGG)

Topklinisch Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid (CLGG) Topklinisch Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid (CLGG) Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: Verklaarde- en onverklaarde lichamelijke klachten gecombineerd met psychische klachten Informatie voor

Nadere informatie

Topklinisch Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid (CLGG)

Topklinisch Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid (CLGG) Topklinisch Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid (CLGG) Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: Verklaarde- en onverklaarde lichamelijke klachten gecombineerd met psychische klachten Informatie voor

Nadere informatie

Uw zorgverzekering in 2013. De zorgverzekering voor universitair medische centra

Uw zorgverzekering in 2013. De zorgverzekering voor universitair medische centra EXCLUSIEF VOOR DE UMC S Uw zorgverzekering in 2013 De zorgverzekering voor universitair medische centra De zorgverzekering voor universitair medische centra De zorgverzekering speciaal voor u UMC Zorgverzekering

Nadere informatie