Illegale drugs: XTC, tripmiddelen. enecodrugs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Illegale drugs: XTC, tripmiddelen. enecodrugs"

Transcriptie

1 Illegale drugs: XTC, tripmiddelen enecodrugs

2 2 Verslaving is waarschijnlijk het beste woord om het gevoel van verloren zijn, dat in onze hedendaagse maatschappij zo vaak voorkomt, duidelijk te maken. Door onze verslaving klampen we ons vast aan dingen die we beschouwen als middelen tot zelfontplooiing: rijkdom en macht, status en aanzien, overvloedige consumptie, eten en drinken, seksueel genot waarbij het eerder gaat om lust dan om liefde. We verwachten van deze dingen dat zij onze diepste behoeften zullen bevredigen, maar dat kunnen ze nooit. Zolang we echter in deze waan leven, zijn we verslaafd en dolen we rond in het verre land, op zoek naar iets wat daar nooit te vinden zal zijn. Wij krijgen een eindeloze reeks teleurstellingen te verwerken en ons verlangen naar zelfontplooiing blijft onvervuld. In deze tijd, waarin het aantal verslavingen steeds toeneemt, zijn we ver afgedwaald van ons vaderhuis. Leven in een ver land, dat is leven als een slaaf van de dingen van de wereld, met altijd die innerlijke hunkering naar vrijheid. Uit: Henri Nouwen, Eindelijk Thuis In deze katern gaan we in op de in uitgaansmilieus onder jongeren populaire drugs: XTC (ecstasy), de tripmiddelen en de ecodrugs. XTC Extase wordt wel omschreven als een toestand van emotionele vervoering waarin degene die die toestand beleeft zich min of meer onbewust is van de externe wereld en tot op zekere hoogte zijn zelfbewustzijn, zijn vermogen om rationeel te denken en zijn controle verliest. Deze toestand beschrijft redelijk goed datgene wat iemand ervaart wanneer hij (of zij) XTC (ecstasy) gebruikt. In nauw verband met de housemuziek, heeft het gebruik van XTC sinds de tweede helft van de jaren tachtig een grote vlucht genomen. Vele duizenden jongeren die vandaag de dag uitgaan slikken een pilletje

3 (of nog een...) XTC. Velen van hen, daarbij ondersteund door bepaalde deskundigen, vinden dat XTC niet als een harddrug maar veel meer als softdrug ingeschaald zou moeten worden. Leuk om in de stemming te komen. De onderzoeken wijzen echter meer en meer uit, dat XTC-gebruik niet zo onschuldig is. XTC is formeel een harddrug en terecht! XTC is een synthetische drug die in het laboratorium en de chemische fabriek wordt ontwikkeld en gemaakt. Het is een zogenaamde designer drug: het wordt ontworpen (designed) om de wetgeving ten aanzien van verboden stoffen te ontduiken (1). Geschiedenis XTC is als stof al een eeuw bekend: in 1898 werd in Darmstadt in de geneesmiddelenfabriek van E. Merck een stof ontwikkeld die we tegenwoordig als XTC kennen. Het werd gemaakt uit de olie van de nootmuskaat. In de loop van de decennia werd XTC gebruikt als eetlustremmer, bij oorlogsvoering (2) en een tijdje als hulpmiddel in de psychiatrie. XTC kreeg de scheikundige aanduiding 3,4 methyleendioxymethamfetamine, ofwel MDMA. MDMA is feitelijk de werkzame component in XTC. Zoals zo vaak met medicijnen, bleef productie en gebruik niet beperkt tot de geëigende kanalen. In de jaren zestig werden in Californië onwettige laboratoria opgezet voor de bereiding van MDMA. Het gebruik verspreidde zich vanuit Californië naar andere delen van de Verenigde Staten. Vooral onder sanyassins, aanhangers van Baghwan Shree Rasjneesj, kreeg XTC een grote populariteit. Het middel paste goed bij hun inzichten over zelfontplooiing, omdat het de gebruiker losmaakt van zijn eigen beperkingen. In 1983 drong XTC door tot de drugsscene. In het hippiereservaat Ibiza werd XTC ontdekt door enkele vrije jongens. Die introduceerden het op hun beurt in de modieuze uitgaanscentra van Amsterdam waar het de belangstelling kreeg van de yuppies en de zogenaamde Leidsepleinjeugd. Die brachten het naar de disco s waar het tenslotte verspreiding vond onder randgroepjongeren. 3

4 4 Bij XTC is het, zeker de eerste paar keer, net alsof je naar een video zit te kijken en plotseling wordt er een stuk op fast forward afgespeeld en je kunt nog steeds alles heel goed volgen. Onder invloed van XTC kun je veel meer informatie opnemen, het is alsof je een ultrasnelle processor in je hoofd hebt. Ik vergelijk het altijd met surfen: je hebt een soort rush, alles staat open: je poriën, je bloedvaten. Je bloedsomloop gaat sneller, je huid is beter doorbloed, je spieren zijn beter doorbloed, dus je bent ook gevoeliger voor aanrakingen... Op de fiets voel je ieder zuchtje wind, een hele merkwaardige ervaring. Vandaar misschien ook de sensatie dat je meer in contact staat met je omgeving. Ik vind XTC een uiterst prettige recreatiedrug. Het gebruik ervan is in bepaalde kringen echt ingeburgerd, het is niet iets dat je heel stiekem doet. Sommige mensen drinken Belgisch bier, andere mensen slikken bij tijd en wijle een pilletje XTC, no big deal. Er zijn natuurlijk altijd mensen die ergens niet mee om kunnen gaan. Het is niet te vergelijken met bijvoorbeeld de heroïne- of de cocaïnescene, het zijn heel andere mensen. Over het algemeen zijn het intelligente, professionele, verantwoordelijke mensen, creatief en dynamisch, met veel contacten en een gevarieerd en spannend leven. Daar past XTC bij. Enrico, gelegenheidsgebruiker XTC House De relatie tussen de muziekstijl House en de drug XTC is een hechte, al wordt de band de laatste jaren wat losser en zien we dat XTC-gebruik ook in andere uitgaanscircuits dan die van de House gebruikt wordt. House, met z n karakteristieke monotone beat, wordt gedraaid op speciale party s. De populariteit van die party s is inmiddels aan slijtage onderhevig maar heeft wel gezorgd voor de voedingsbodem waarop XTC-gebruik populair kon worden. XTC

5 heeft qua uitwerking twee kanten: een opwekkende en een meer hallucinerende; aan de ene kant ervaart de gebruiker vertrouwelijkheid en verliefdheid, aan de andere kant de opgewekte stemming en energie waarop je lekker kunt dansen. Als iemand zich altijd gedraagt zoals ik na een pil ecstasy, dan vind ik dat een volslagen oninteressant figuur. Een leeghoofd. Zo n slijmbal, leuk in een kroeg, lachen-gieren-brullen, maar praten over minder leuke dingen, ho maar. En dat maakt een mens toch ook tot een mens? Nico, XTC -gebruiker Effecten Een jongere koopt op dit moment voor zo n 25 gulden een pilletje XTC (of wat daar voor dóórgaat!). Het vervelende van XTC is namelijk dat de gebruiker nooit weet wat er in het pilletje zit dat hij in zijn handen krijgt. Zo werd in oktober 1997 uitgaand en daarbij druggebruikend Nederland opgeschrikt omdat de zeer giftige stof atropine werd aangetroffen in xtc-tabletten. In XTC-tabletten kan véél MDMA in zitten, weinig, of helemaal niets, behalve misschien iets waar hij niet om gevraagd heeft. Met alle gevaren vandien. Uit drugstesten blijkt dat in pillen die als XTC verkocht worden naast MDMA ook de chemisch verwante, meer amfetamine-achtige stoffen MDEA en MDA worden aangetroffen. 5 Verder zijn ook hallucinogenen, methamfetamine en nog andere stoffen aangetroffen. XTC gaat twintig tot zestig minuten na inname werken. De gebruiker ervaart eerst een lichte tinteling en prikkeling. Vervolgens voelt hij zich fit, zijn moeheid verdwijnt en ook de eetlust neemt af. Soms heeft de gebruiker een stijf gevoel in de kaken, een effect dat ook bij speed voorkomt. Vaak krijgt hij een droge keel en mond. XTC geeft een warm en verliefd gevoel. De gebruiker wordt losser, remmingen vallen weg. De waarneming wordt intenser en de gebruiker wordt helder en alert, maar ook

6 zorgeloos en relaxed. Daarbij is hij erg gericht op anderen. Er ontstaat al snel een stemming van vertrouwelijkheid en intimiteit. 6 Ik moet er niets meer van hebben, van XTC. Je voelt je wel heel prettig en lief en je loopt rond alsof je on top of the world bent, maar het is zo nep. De grootste saaierikken veranderen in leuke, vlotte mensen. Je moet ze de volgende dag zien. Ik heb t voor het eerst op een nieuwjaarsfeest gebruikt. Mensen zeiden tegen mijn vriend: joh, wat een leuke vriendin heb jij en wat danst ze leuk. Maar toen ik die mensen later weer tegenkwam dacht ik: vinden ze me nou echt zo leuk? Ik werd er heel onzeker van. Op zo n feest ben je vrienden met mensen die je normaal afschuwelijk vindt. En oh, wat vind je jezelf interessant. Je praat heel veel over jezelf, vooral over je zwakheden. Eigenlijk vind je je eigen gesprekken interessanter dan die van anderen. Mij maakt XTC depressief. Ik ben nog dagenlang helder en dan zie ik vooral de negatieve kanten van het leven. Ik begon met iedereen ruzie te maken. Heel vervelend. En dat zie ik ook bij anderen, want ze doen wel vrolijk maar ze hebben toch allemaal een achtergrondtoontje dat depressief is. Bovendien zie ik hele nare dingen gebeuren. Twee weken geleden kreeg een meisje in de Roxy een maagbloeding. Haar vrienden dansten gewoon vrolijk door. Ze ligt waarschijnlijk nog in het ziekenhuis. Yvonne, XTC- gebruikster Voor dit effect treedt echter gewenning op. Dat wil zeggen dat het verliefde gevoel na de eerste trip niet meer optreedt. Alleen het opwekkende effect blijft over. Om toch het verliefde, mellow gevoel te krijgen, wordt dan vaak nòg een pilletje geslikt en nòg een. Dat is riskant omdat het nooit de resultaten geeft van die eerste keer. Soms kan de gebruiker van XTC gespannen en rusteloos worden. De gevoelens van zekerheid kunnen omslaan in gevoelens van onze-

7 kerheid. Het effect wordt voor een deel bepaald door de stemming waarin de gebruiker verkeert en de sfeer waarin het wordt gebruikt. XTC is géén middel om van een negatieve stemming af te komen. Het kan ook lang nawerken. De één voelt de volgende dag nog een lichte roes, de ander heeft last van een kater. Ik zou het een heel slecht plan vinden als XTC gedoogd zou worden, omdat het zeer zeker een hard drug is. Ik zie om me heen dat al die mensen helemaal de weg kwijt zijn. Ze denken alleen nog maar aan XTC. Voor buitenstaanders is het niet zo duidelijk, het lijkt alleen maar of ze heel nodig moeten feesten, maar ze bedoelen eigenlijk: we moeten zo nodig XTC. En bij de meesten zie je dan ook nog dat er allerlei andere drugs bijkomen, omdat je je na vijf pillen XTC niet meer zo jofel voelt. Maar als je dan een beetje speed of coke neemt, dan is het schijnbaar weer draaglijk. Ik weet niet hoe het nou met mijn vriend en mij verder moet. Eigenlijk zouden we allebei het uitgaansleven uit moeten stappen, maar ik weet niet of ik dat wel wil. Als blijkt dat ik dat niet wil en ik ga af en toe uit, dan zal hij niet mee kunnen, want dan gaat het weer fout. Dat is wat het zo moeilijk maakt, daarom zijn er ook maar heel weinig mensen die er echt mee kunnen stoppen. De mensen die ze kennen, kennen ze juist uit die wereld. Ik denk dat ze daarom ook aan de XTC zijn geraakt. Omdat ze verder helemaal niets hadden. En nu hebben ze van alles, denken ze. Maar ze hebben eigenlijk nog steeds niets... alleen een gigantisch probleem. Rita, vriendin polydruggebruiker 7 Soms volgt een gevoel van leegte en gemis. Ook kan er sprake zijn van moeheid, hoofdpijn en duizeligheid. Deze verschijnselen kunnen enige dagen aanhouden.

8 8 Gevaren XTC heeft ondertussen het imago van recreatieve, tamelijk onschuldige drug afgelegd. Afhankelijk van de persoon die het gebruikt, levert XTC-gebruik naast fysieke schade ook, soms zeer ernstige, psychische complicaties op. XTC werkt in op het zogenaamde serotonerge zenuwsysteem in de hersenen. Uit onderzoek blijkt dat XTC bepaalde hersencellen, neuronen, beschadigt die zogenaamde serotonine produceren. Serotonine is een zeer belangrijke neurotransmitter, zeg maar een chemische boodschapper, in de hersenen die de stemming, de lust, de slaap en andere belangrijke functies van de mens beïnvloedt. Als gevolg van XTC-gebruik zijn onder meer depressie, angst, paniek, realiteitsverlies en psychoses vastgesteld. In enkele gevallen is onder invloed van XTC-gebruik impulsief en agressief gedrag vastgesteld. Bij langdurig XTC-gebruik (maar soms ook al bij eenmalig gebruik met een hoge dosis!) kan onherstelbare schade aan de hersenen een gevolg zijn. Het herstel van de cellen na XTC-gebruik verloopt langzaam en is soms niet meer volledig. Tot voor kort werd echter nog aangenomen dat de hersencellen die door ecstasty beïnvloed zijn, zich steeds kunnen herstellen. Dat is dus niet zo. Proeven met het middel op mensapen hebben uitgewezen dat die cellen dat slechts een beperkt aantal keren kunnen en daarna afsterven. Er worden geen nieuwe aangemaakt. Ook maakt ecstasy, of wat daar voor doorgaat, incidenteel zelfs dodelijke slachtoffers. XTC is met name in combinatie met alcohol zeer gevaarlijk. Bij een te hoge dosering kan, in combinatie met grote inspanning, hyperthermie optreden. Dat is een sterk verhoogde lichaamstemperatuur die de gewone koorts teboven gaat. Die verhoogde temperatuur kan mede-veroorzaakt worden door de omstandigheden waaronder XTC gebruikt worden, bijvoorbeeld houseparty s. Door hoge temperaturen weigeren organen en houdt het lichaam er soms totaal mee op. Bij onvoldoende afvoer van deze warmte, kan de lichaamstemperatuur zelfs oplopen tot boven de 41 0 C waardoor

9 een levensbedreigende situatie ontstaat. Hyperthermie kan zich uiten in uitdroging, epilepsie-aanvallen, hersenbloedingen, hartritmestoornissen en coma. Artsen staan soms met de handen in het haar als het gaat om de behandeling. Voor ecstasyvergiftiging bestaat nog geen kant en klare behandelingswijze. Een al heel oud middel wordt gebruikt in een poging de hoge temperaturen te laten dalen: patiënten worden in natte doeken gewikkeld. Als dat niet werkt, wordt water wel eens vervangen door alcohol, wat een sterker effect heeft. Verder worden er medicijnen toegediend om optredende neveneffecten te bestrijden. Maar er gebeurt meer bij ecstasy-gebruik: nierfuncties kunnen het begeven of de gebruiker kan een acute leveraandoening krijgen. Die problemen ontstaan soms al na het slikken van één pil! Het is terecht dat XTC op lijst 1 van de Opiumwet staat. Relatief gezien is er nog niet zo veel onderzoek naar XTC gedaan. Maar op basis van een onderzoek van de medischtoxicologische literatuur- en ook op basis van dierexperimenten - denken we dat XTC bij de mens op de lange termijn zal leiden tot hersenschade. Zelfs al ben je misschien al jaren gestopt, dan kan de schade toch al aangericht zijn. Het klopt ook met wat je op basis van de werking van XTC mag verwachten. De acute effecten van XTC-gebruik lijken in eerste instantie nogal mee te vallen. De gebruiker ervaart de drug als iets geweldigs. Maar dat zegt helemaal niets op de langere termijn over de chronische effecten. Bij alle stoffen zie je dat acute gevolgen heel anders kunnen zijn dan chronische gevolgen. Prof. dr. Freek de Wolff, toxicoloog 9 Het gebruik van XTC kan leiden tot stopzetting van de productie van morfine- en amfetamineachtige stoffen in de hersenen. Hierdoor kunnen depressieve buien en slaapstoornissen optreden. Verslaving aan ecstasy is een reëel gevaar en bovendien verlaagt het

10 10 de drempel naar gebruik van andere drugs. Via XTC kunnen gebruikers in aanraking komen met andere middelen als speed en cocaïne. De voorbeelden hiervan zijn inmiddels legio. In de Opiumwet worden de verboden drugs nauwkeurig omschreven. Voor een geoefende chemicus is het echter een fluitje van een cent om een kleinigheid aan de samenstelling van de drug te veranderen, zodat de drug strikt genomen niet meer onder de verboden middelen valt. Zo is XTC in Nederland heel wat jaartjes verhandeld en gebruikt zonder dat dat strafbaar was. Hetzelfde geldt voor de varianten op ecstasy, zoals de drug Eve die alleen minder lang werkt dan ecstasy. Steeds meer zogenaamde designer drugs komen op de markt. De overheid wandelt in feite iedere keer achter de ontwikkelingen aan. De Verenigde Naties besloten in 1986 om XTC op de lijst van verboden psychotrope stoffen te plaatsen. Nederland aarzelde aanvankelijk om hetzelfde te doen. Later bleek dat Nederland als productieland begon te functioneren. Daarom werd in 1988 besloten om XTC te plaatsen op lijst 1 van de Opiumwet. Op lijst 1 staan de gevaarlijkste drugs. Een terechte plaats voor ecstasy, getuige de recente gebeurtenissen. Ecstasy is een psychoactieve stof met neurotoxische eigenschappen. Het gebruik ervan moet worden ontraden omdat onbekend is of de serotonerge schade blijvend is en wat de klinische gevolgen zijn op de lange termijn. Vanuit neurotoxicologisch oogpunt dient de door sommigen bepleite legalisering vna ecstasy met klem te worden ontraden. Penning, Konijn en De Wolff, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 1998 Aantallen gebruikers XTC kent een toenemend aantal gebruikers. Het aantal XTCgebruikers onder scholieren van twaalf jaar en ouder in Nederland

11 wordt gemeten sinds Dat gebeurt in het kader van zogenaamde Peilstationsonderzoeken naar het gebruik van genotmiddelen. In 1992 bleek de laatste maand prevalentie, dat wil zeggen het gebruik in de afgelopen maand, op één procent van de leerlingen te liggen. In 1996 was dat gestegen tot 2,2 procent. Daarbij ging het om respectievelijk 2,9 procent van de jongens en 1,5 procent van de meisjes. Van de gebruikers gaf 0,5 procent aan dat vaker dan één keer per week gedaan te hebben. Wanneer gekeken wordt naar risicogroepen (bijvoorbeeld cliënten uit de jeugdhulpverlening, koffieshopbezoekers of bezoekers van disco s of houseparty s) zijn de percentages beduidend hoger (3). Gegevens over het algemene gebruik van XTC in de algemene bevolking zijn niet beschikbaar. LSD en snuifmiddelen LSD behoort tot de zogenaamde tripmiddelen. Er is bij tripmiddelen een duidelijke overlap met de ecodrugs (zie volgende paragraaf). De geschiedenis van de tripmiddelen gaat ver terug: bij vele volken was het gebruik van planten of delen van planten om in een hogere bewustzijnstoestand te komen, een normale zaak (4). Pas in de twintigste eeuw zijn de chemische tripmiddelen opgekomen. In deze paragraaf beperken we ons tot LSD en de snuifmiddelen. Tripmiddelen zijn stoffen die een indringende invloed hebben op de geest, waardoor de werkelijkheid anders wordt waargenomen. Ze worden zo genoemd omdat er sprake is van een trip, een uitstapje. De gebruiker stapt inderdaad even helemaal uit de werkelijkheid. 11 Toen ik opstond en rondwandelde, kon ik dat op een vrij normale manier doen zonder dat ik me vergiste in de plaats van de voorwerpen. De ruimte was er nog steeds; maar het had niet meer de overhand. De geest was niet in de eerste plaats bezig met maten en plaatsen maar met zijn en betekenis. En mèt de onverschilligheid ten aanzien van de ruimte was er een nog grotere onverschilligheid ten

12 aanzien van tijd. Er lijkt meer dan genoeg van te zijn, was het enige dat ik kon antwoorden, toen de onderzoeker mij vroeg wat ik ervaarde van de tijd. Uit: Aldous Huxley, The Doors of Perception Voor de tweede wereldoorlog maakte de Zwitserse chemicus Hoffman LSD. LSD is de afkorting van lyserginezuurdiethylamide. Een aantal jaren later ontdekte hij bij toeval de psychedelische werking van het middel toen hij ongemerkt een beetje LSD binnenkreeg. 12 Ik moest met werken ophouden omdat ik eenzeer eigenaardige rusteloosheid voelde die met een lichte duizeligheid gepaard ging. Thuis ging ik naar bed en ik raakte in een toestand van niet onprettige dronkenschap. Toen ik mijn ogen sloot, zag ik fantastische beelden, een caleidoscoop met allerlei kleuren. [...] Ik verloor alle begrip van tijd; ruimte en tijd raakten steeds meer in de war en ik werd bang dat ik krankzinnig zou worden. Het ergste was nog dat ik me duidelijk van mijn toestand bewust was, maar dat ik er geen einde aan kon maken. Soms had ik het gevoel alsof ik buiten mijn eigen lichaam stond. Ik dacht, dat ik gestorven was. Mijn ego zweefde ergens in de ruimte en ik zag mijn lichaam dood op de divan liggen. Duidelijk zag ik dat mijn alter ego jammerend door de kamer liep. Uit: notitieboek van Hoffman, aangehaald in Van Epen (1997) Sindsdien zijn wereldwijd synthetische tripmiddelen ontwikkeld, vooral in de Verenigde Staten. We noemen STP en DMT. Mescaline (peyotecactus) en psylocibine zijn natuurlijke tripmiddelen (zie verder bij volgende paragraaf). Trips, ook wel verzameld onder de naam acid, vonden vooral ingang bij de hippies in Californië. Vandaar waaide acid over naar Europa, samen met de romantische

13 ideologie van de hippiecultuur. LSD is onder verslaafden nooit zo populair geworden als hasjiesj en marihuana. Gedurende de jaren tachtig werd het zelfs bijna niet meer in de drugsscene gesignaleerd. De laatste jaren wordt LSD echter weer meer gebruikt, vaak in het kielzog van het populaire XTC. Effecten Eén van de meest opmerkelijke eigenschappen van acid is wel dat de gebruiker maar weinig nodig heeft. Voor een effectieve trip is één tienduizendste gram al genoeg. LSD is reukloos, kleurloos en smaakloos. De vloeibare LSD wordt gedruppeld op een piepklein papiertje (papertrip) van 0,5 tot 1 cm 2. Er staan verschillende afbeeldingen op die de sterkte aangeven (piramide, draak, aardbei). De sterktebepaling is echter niet betrouwbaar. Vroeg werd LSD ook gedruppeld op een stukje plastic (filmpje) of op een suikerklontje en dan ingenomen. Maar dit komt nauwelijks meer voor. Acid kan ook verwerkt worden in pilletjes: die zijn vaak klein en felgekleurd. Voor een optimaal effect moet de gebruiker zich in een veilige omgeving bevinden, bijvoorbeeld in de aanwezigheid van vrienden. De LSD wordt meestal in de mond ingenomen, maar in uitzonderlijke gevallen wordt het ook direct in de ader gespoten. Bij orale inname, neemt de reis na ongeveer drie kwartier een aanvang, bij spuiten is het effect veel sneller. De LSD-gebruiker wordt onrustig, hij gaat zweten en ervaart allerlei vreemde sensaties, zoals tintelingen en duizeligheid. Hij krijgt een vreemd gevoel in zijn ledematen en gaat wazig zien. De trip houdt ongeveer zes uur aan en voltrekt zich in golfbewegingen. Na de aanloopfase volgt een periode van enkele uren dat de trip voluit werkt. Na acht tot 24 uur is de trip uitgewerkt. Onder invloed van LSD gaat de gebruiker niet hallucineren, hoewel men dat wel veronderstelt. Bij een hallucinatie ziet de gebruiker dingen die er absoluut niet zijn of hij ziet dingen wel degelijk, maar niet zoals ze in werkelijkheid zijn. De waarneming en de beleving van de werkelijkheid zijn anders. De gebruiker voelt zich vreemd en alles 13

14 komt onwerkelijk en onwezenlijk over. Kleuren lopen in elkaar over, dingen gaan trillen en bewegen en het beeld gaat meetrillen met het geluid. Het besef van tijd en ruimte verdwijnt. De begrippen vroeger en straks verliezen hun betekenis. Sommige dingen worden heel erg komisch gevonden en werken op de lachspieren. Wat de geestelijke ervaring betreft: de gebruiker komt in een trip tot diepzinnige gedachten en verlossende inzichten. Het waarheidsgehalte daarvan en werkelijke diepte van de gedachten, zijn evenwel dubieus. 14 Dit was iets dat ik al eerder had gezien - diezelfde morgen nog, tussen de bloemen en de meubels. Tot ik heel toevallig naar onderen keek en vervolgens gepassioneerd staarde naar mijn eigen gekruiste benen. Die vouwen in mijn broek - wat een doolhof van oneindige, betekenisvolle complexiteit! En de weefselstructuur van het grijze flanel - wat geweldig rijk, diep en wat een mysterieuze weelderigheid. [...] Dit is hoe men moet zien, herhaalde ik nog eens. En ik zou er aan toegevoegd kunnen hebben: Dit zijn de soort dingen waar je naar moet kijken. Dingen zonder pretensie, ermee tevreden gewoon zichzelf te zijn, toereikend in hun Zo-zijn, zonder een rol te spelen. Uit: Aldous Huxley, The Doors of Perception Gevaren De inhoud van de trip is sterk afhankelijk van de persoonlijkheid van de gebruiker. Je moet er tegen kunnen. Trippen is per definitie onverstandig, maar dat is het zeker als de gebruiker op het moment van inname van LSD niet lekker in z n vel zit. LSD kan een heleboel overhoop halen. De gebruiker gaat allerlei vreemde dingen zien die hem behoorlijk kunnen verwarren. Hij kan zelfs in paniek raken en de controle over zijn angst verliezen. Als er dan geen vrienden in de buurt zijn om de gebruiker te kalmeren, kan de trip ontaarden in een nachtmerrie. De gebruiker kan zijn emoties niet meer de baas. Een trip die goed begon kan op deze wijze omslaan in een zoge-

15 naamde bad trip. De uitgesproken negatieve ervaringen tijdens de trip kunnen ervoor zorgen dat de gebruiker flipt. Flippen tijdens een trip is te vergelijken met een psychose. Je kunt niet zomaar de trip stoppen maar moet afwachten tot hij uitgewerkt is. De gevolgen van het flippen zijn meestal niet blijvend. Het gebeurt echter ook dat iemand in een trip blijft hangen. Hij verliest dan het contact met de werkelijkheid en wordt nooit meer helemaal zichzelf. Chronisch gebruik komt nooit of zeer zelden voor. Van LSD kun je niet lichamelijk afhankelijk worden. Er treedt bovendien na enkele dagen zodanige gewenning op, dat hernieuwd gebruik geen effect meer heeft. Wanneer het slikken enige dagen wordt gestaakt, verliest de gebruiker zijn tolerantie en heeft LSD weer wel effect. We hadden de trip goed voorbereid. Vrije dag genomen, dat wil zeggen gewoon gespijbeld. Tas met allerlei hulpmiddelen en limonade en sinaasappels. Zijn we het bos ingegaan, een heel eind buiten de stad. We keken onze ogen uit. In onze verbeelding waren we teruggeplaatst in de tijd. We hebben een hele tijd aan de rand van het bos zitten kijken naar arbeiders die met enorme shovels en draglines bezig waren om een autoweg aan te leggen. Dwars door de velden. Toen al die arbeiders weg waren, zijn we voorzichtig naar die machines geslopen. Die dingen hebben wielen van wel drie meter doorsnee. Wij, uit de natuur, op bezoek in een vreemde, vijandige cultuur. Die waarneming paste ook uitstekend bij de romantische denkbeelden die we hadden. Ik heb toen in momenten van helderheid de grote verbanden gezien. De ervaring van, ja, inderdaad, zo zit alles in mekaar. Je krijgt een holistische kijk op de dingen, de sensatie door te dringen tot de waarheid. Mijn wereld is daarna niet meer dezelfde gebleven. Ik praatte over de tijd vóór de trip en de tijd ern, zo spectaculair was de verandering. Alsof ik opnieuw geboren was. Pierre, ex-druggebruiker 15

16 16 Snuifmiddelen Het snuiven van vluchtige oplosmiddelen is één van de bizarre vormen van druggebruik. Het komt met name voor bij jongeren in de leeftijd van tien tot achttien jaar. Het is een zeer riskante gewoonte. Omdat de betrokkenen zich vaak bedienen van allerlei soorten lijm (in het engels: glue), wordt ook wel gesproken van glue_sniffing. Het verschijnsel zien we vooral in het buitenland (bijvoorbeeld onder de zwerfjongeren in Zuid-Amerika), maar ook in Nederland komt het - zij het in beperkte mate - voor. De meeste snuivers weten hun snuif-verslaving op een gegeven moment achter zich te laten. Anderen gaan over op het gebruik van zwaardere middelen. Het snuiven van vluchtige oplosmiddelen is zeer schadelijk. Er wordt met talloze stoffen geëxperimenteerd. Die stoffen kunnen onderling zeer verschillen. We noemen: bandenplak (solutie), kit uit bouwdozen, nagellakoplossers, gas uit sigarettenaanstekers, antivries, benzine, ether, drijfgassen uit spuitbussen, vlekkenwater, tri, tetra, chloroform, verf- en lakverdunners, enzovoorts. De lijm wordt soms op de hand uitgeknepen en dan opgesnoven. Omdat zo echter een goed deel verloren gaat, wordt de lijm ook wel in een plastic zak gedaan en dan opgesnoven. Om aan het drijfgas van de spuitbus te komen wordt een gat in de bus geslagen. Het gas wordt door die opening geïnhaleerd. Lijm- en oplosmiddelen worden gesnoven om de roes. Die roes lijkt een beetje op de high van cannabis: een lichte ontremming, gevoel van welbevinden, lachbuien, grotere gevoeligheid, verwarring en geheugenstoringen. Soms treden zogenaamde tripeffecten op met kleurrijke illusies. Bij grotere hoeveelheden treden bewegingsstoornissen op: de gebruiker kan nauwelijks op zijn benen staan, hij gaat lallen en verliest zijn geheugen. De bloeddruk stijgt, de hartslag wordt sneller en onregelmatig en de spierspanning neemt toe. Bij overdosering kunnen deze symptomen zulke ernstige vormen aannemen dat bewusteloosheid optreedt, die kan overgaan in verlamming en hartstilstand.

17 Poppers, de populaire benaming voor amyl- en butylnitraat, zijn middelen die oorspronkelijk werden gebruikt ter bestrijding van angina pectoris, pijn op de borst door onvoldoende bloedtoevoer naar de hartspier. Ze worden poppers genoemd omdat de capsules waarin het werkzame goedje zit een droog, poppend geluid maakt als ze opengebroken worden. De gebruiker krijgt een korte, heftige kick als hij het gasvormige amylnitraat inhaleert. De drug heeft vaatverwijdende eigenschappen: de hartslag versnelt en het bloed gaat sneller naar de hersenen. Het werkt ook spierontspannend. In het uitgaansleven worden ze gebruikt omdat ze de effecten van XTC en LSD versterken en als middel om de seksuele prikkelbaarheid te verhogen (als afrodisiacum dus). Ze waren dan ook aanvankelijk vooral gewild in kringen van homoseksuelen maar vinden inmiddels in bredere kringen ingang. Ik heb bijna iedere dag stekende hoofdpijn en mijn neus is inmiddels voorzien van een plastic neusschelp, want de oude was door het snuiven helemaal weggerot. Mijn leven en mijn lijf zijn één grote gifbelt. Ik denk dat ik alles gesnoven heb wat er maar is. Spiritus, ether, rubbercement, noem maar op. Nu snuif ik alleen nog maar poppers. Ik vind het gewoon lekker. Dat ik er langzaam aan doodga, interesseert me eigenlijk niet meer. Paul, snuiver 17 Schadelijke gevolgen Snuiven is zeer schadelijk voor de inwendige organen, longen, lever en nieren. Soms treedt al bij eenmalig gebruik onherstelbare schade op. Als lijm wordt gebruikt in combinatie met alcohol kan een ziekelijke roes optreden die lijkt op de roes van polydruggebruik waarbij rohypnol in het spel is. Er kan een toestand van razernij en agressie ontstaan. Het snuiven van vluchtige stoffen kan leiden tot bewusteloosheid en in sommige gevallen zelfs tot een plotselinge dood. Het gebruik van poppers en andere snuifmiddelen is op vrij

18 korte termijn schadelijk voor de hersencellen. Lang gebruik leidt beslist tot een vroege dood. Verder kan de wijze van gebruik en de aard van het middel voor gevaarlijke situaties zorgen. Sommige gebruikers zijn gestikt in de plastic zak waarin het goedje zat. Ook zijn er ontploffingen geweest nadat druggebruikers tijdens het snuiven een sigaretje hadden opgestoken. Het nadeel van vluchtige stoffen is namelijk dat zij, vermengd met lucht, brandbaar en explosief zijn. Bij onthouding treden doorgaans geen ernstige ontwenningsverschijnselen op. De gewoontegebruiker voelt zich rot, heeft geen eetlust, geen slaap, voelt zich duizelig, misselijk en heeft een knetterende hoofdpijn. Ook treden soms coördinatiestoornissen en verwardheid op. 18 Ecodrugs Natuurlijk is in. Dat geldt op vele gebieden in onze samenleving en inmiddels ook op het gebied van drugs. Natuurlijke drugs zouden veel gezonder zijn dan chemische drugs. Hoewel deze populaire gedachte aantoonbaar fout is, is deze opvatting wèl één van de oorzaken voor de grote opmars van deze drugs. In Nederland zijn er op dit moment naar schatting zo n honderd winkels - smartshops, ecoshops en powerstores - waar met name jongere en jongvolwassenen deze middelen aanschaffen. De shops bevinden zich met name in de grote steden en in de grensplaatsen. Achtergrond Volgens sommigen moet er onderscheid gemaakt worden tussen plantaardige middelen, de zogenoemde ecodrugs, en chemische middelen, smartdrugs geheten. Maar dat onderscheid lijkt weinig zinvol. Oorspronkelijk duidde de term smartdrugs op medicijnen voor met name oudere mensen (bijvoorbeeld met de ziekte van Parkinson, Alzheimer of Korsakov) die leer- en overdrachtsprocessen in de hersenen kunnen beïnvloeden. Maar deze middelen worden niet in

19 smartshops verkocht. Onder jongeren hebben smartdrugs de betekenis gekregen van drugs die slim zijn om te gebruiken. Ecodrugs zijn middelen die pretenderen natuurlijk te zijn, dat wil zeggen: uit de natuur voortkomen. Ze zijn niet, zoals bijvoorbeeld XTC, gesynthetiseerd in laboratoria. De gebruiker wil na een weekend stappen op maandag namelijk graag weer fris en gezond aan de slag. Er is een (door de commercie snel gesignaleerde en gestimuleerde) vraag ontstaan naar gezonde drugs en naar producten die een moderne, snelle leefstijl zouden moeten ondersteunen door het leveren van energie, het verbeteren van de algemene gezondheidstoestand of het beperken van mogelijke gezondheidsschade. Uit: nota Smartshops en nieuwe trends in het gebruik van psycho-actieve stoffen (1998) Het - verkeerde - idee dat bij veel jongeren leeft is dat wat uit de natuur komt, niet ongezond kan zijn. Maar dat is vanzelfsprekend grote onzin. In de eerste plaats omdat elke drug - of die natuurlijk is of gesynthetiseerd - op het niveau van de hersenen op een chemische wijze zijn uitwerking heeft. In de tweede plaats: ook in de natuur komen zeer risicovolle en giftige stoffen voor. Sommige zijn zelfs dodelijk. Natuurlijk staat dus niet synoniem voor ongevaarlijk! De populariteit van de middelen heeft - naast het inmiddels normaal gevonden experimenteergedrag van jongeren - ook te maken met de herleving van de jaren zestig en, in bepaalde gevallen, met de populariteit van de New Age-beweging. De namen van bepaalde smartshops zijn in dat opzicht veelzeggend: Altered State, Conscious Dreams, Sign of Time en Sirius. De klantenkring van smartshops is met het bovenstaande in overeenstemming: naast jongeren, studenten, hippies en gabbers, behoren ook aanhangers van de macrobiotische leefwijze en van de natuurgeneeskunde tot de cliëntèle. De leeftijd van de klanten ligt voor het merendeel tussen de achttien en dertig jaar. 19

20 20 Wat is er op de markt? Vanuit de al genoemde smartshops worden allerlei kruiden en pillen met bewustzijnsveranderende werking op natuurlijke basis verkocht. Omdat de producten niet voorkomen op de lijst van verboden middelen, mogen ze gewoon verkocht worden. We onderscheiden de eco-drugs, de plantaardige stoffen met een hallucinerende, stimulerende of juist sederende (dempende) werking. Het gaat dan om psychedelische paddestoelen (paddo s), waarin de werkzame stoffen psilocine en psiloscybine zit (5). Die zorgen voor een hallucinerend effect. Verder zijn er nog bepaalde cactussen en zaadjes waarin mescaline als werkzame stof voorkomt. Daarnaast spreken we over smart products, dat wil zeggen middelen die samengesteld kunnen zijn uit meerdere stoffen. In de nota Smartshops en nieuwe trends in het gebruik van psycho-actieve stoffen uit 1998 wordt bij smart products een onderverdeling gemaakt in: 1. de sterk stimulerende middelen; 2. licht opwekkende en/of euforiserende middelen en afrodisiaca; 3. energydrinks en 4. vitaminen, mineralen en voedingssupplementen. Een voorbeeld van de eerste categorie vormen de natuurlijke varianten van XTC (6). Bij de tweede categorie worden veelal eco-drugs als yohimbe, kava kava en guarana verwerkt (7). De derde groep betreft energiedrankjes die stimulerende stoffen zoals efedrine bevatten (8). De vierde categorie bevat de meest onschuldige middelen die vaak ook in reformzaken worden aangeboden (9). In de nota Smartshops en nieuwe trends in het gebruik van psycho-actieve stoffen worden al deze stoffen samengevat onder de naam niet-traditionele genotmiddelen. Alles wat we verkopen is gemaakt van zuivere, natuurlijke stoffen. Onze producten komen van de leverancier Conscious Dreams. Zij testen alle producten voordat ze bij ons in de handel komen. Iedereen moet zelf weten of ie deze middelen wel of niet neemt. Mensen doen dat uit eigen wil en zijn dus zelf verantwoordelijk. Maar als wij

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Inhoudsopgave Wat zijn paddo s?... 3 Waar komen paddo s vandaan?... 3 Wat zit er in paddo s?... 4 Hoe gebruik je paddo s?... 4 Wat kun je voelen als je paddo

Nadere informatie

SMARTDRUGS WAAR HEBBEN WE HET OVER? DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

SMARTDRUGS WAAR HEBBEN WE HET OVER? DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN SMARTDRUGS DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN Smartdrugs kregen vooral in de jaren 1990 nogal wat aandacht. Wat zijn hun eigenschappen? Hoe worden ze gebruikt? Welke termen circuleren er? Wat zijn de effecten en

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 Programma Inleiding Uitgaansdrugs en drank Gezondheidsrisico's Beïnvloedende risico's Acute situaties Eerste hulp EHbDu Educare Trimbos 2 Uitgaansmiddelen XTC Speed

Nadere informatie

Presentatie DDu Ketencasus

Presentatie DDu Ketencasus Presentatie DDu Ketencasus Drank en Drugsincidenten in het uitgaanscircuit Reg. Ketencasusbespreking n Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker gezondheidswetenschapper (spoed)verpleegkundige n n Mass Gathering

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

DDu Ketencasus. Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker. Presentatie. Mass Gathering Medicine Substance-related Emergencies

DDu Ketencasus. Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker. Presentatie. Mass Gathering Medicine Substance-related Emergencies Presentatie DDu Ketencasus Drank en Drugsincidenten in het uitgaanscircuit Reg. Ketencasusbespreking Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker gezondheidswetenschapper (spoed)verpleegkundige Mass Gathering

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Controle Onlangs is door een grote opdrachtgever van STAR OGP een drugscontrole gehouden onder alle aanwezigen (dus medewerkers van diverse

Nadere informatie

XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC? Bij XTC spreek op zijn Engels uit ecstasy in enge zin gaat het eigenlijk over het synthetische MDMA, de stimulerende en bewustzijnsveranderende werkzame stof die in de

Nadere informatie

01-03-12 XTC. Speed. Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Globaal effect: Stimulerend

01-03-12 XTC. Speed. Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Globaal effect: Stimulerend 01-03-12 versie EHBDu12p EHBDu Educare Trimbos 2012 Globaal effect: Stimulerend Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Gewenste werking: Toename energie Entactogeen 1

Nadere informatie

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Programma Inleiding Uitgaansdrugs Meest voorkomende klachten en zorg Acute situaties

Nadere informatie

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB 1 XTC Speed Cocaïne Smartshopproducten Cannabis Alcohol GHB 2 Verhoogde hartfrequentie Versnelde ademhaling Verhoogde bloeddruk Verhoogde lichaamstemperatuur Vergrote pupillen Verhoogde reflexen Verwardheid

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Opvoedtips

Nadere informatie

Bespreken van situaties

Bespreken van situaties Bespreken van situaties U heeft met de leerlingen de website over alcohol, roken en drugs doorlopen. Dit zijn onderwerpen die leerlingen bezighouden en waar ze onderling over praten. Toch is het goed om

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

XTC WAAR HEBBEN WE HET OVER? TOEN EN NU DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

XTC WAAR HEBBEN WE HET OVER? TOEN EN NU DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN XTC is de jongste jaren een van de veelbesproken nieuwe drugs. Wat zijn de eigenschappen? Hoe wordt het gebruikt? Welk jargon doet de ronde? Wat zijn de effecten en de risico

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Cannabis Opvoedtips Wat zijn genotmiddelen?

Nadere informatie

MAPROTILINE HCl 25-50 - 75 PCH tabletten. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 29 februari 2008 1.3.3 : Bijsluiter Bladzijde : 1

MAPROTILINE HCl 25-50 - 75 PCH tabletten. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 29 februari 2008 1.3.3 : Bijsluiter Bladzijde : 1 1.3.3 : Bijsluiter Bladzijde : 1 Pharmachemie B.V. Swensweg 5 Postbus 552 2003 RN Haarlem INFORMATIE VOOR DE PATIËNT SAMENSTELLING Per tablet: respectievelijk 25 mg, 50 mg en 75 mg maprotilinehydrochloride.

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

Alcohol nuchter bekeken

Alcohol nuchter bekeken Alcohol nuchter bekeken Alcohol en kanker Vandaag zal kanker je misschien niet echt bezighouden. Het is wel een feit dat overdadig alcoholgebruik op termijn het risico op bepaalde soorten kanker verhoogt.

Nadere informatie

Wat is XTC? XTC: toen en nu?

Wat is XTC? XTC: toen en nu? Vraag en antwoord: XTC Wat is XTC? Bij XTC gaat het in feite over MDMA, want dat is de stimulerende én bewustzijnsveranderende stof die in de drug zit. Het synthetische product MDMA staat voor 3,4 methyleen-dioxymethamfetamine.

Nadere informatie

Fabels en feiten over morfine

Fabels en feiten over morfine Fabels en feiten over morfine Beter voor elkaar Fabels en feiten over morfine Inleiding In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

basisschool WWW.VOORKOM.NL

basisschool WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Inleiding 3 Les 1: Roken en Blowen 4 Roken: de werking 4 Lichamelijke en geestelijke verslaving 5 Blowen

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Maatschappij Onderwerp: Drugs. Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder

Maatschappij Onderwerp: Drugs. Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder Maatschappij Onderwerp: Drugs Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder Inhoud 1.Titelpagina 2.Voorwoord 3.Conclusies 4.Theoretisch kader/literatuuropgave 2.Voorwoord Ik heb het

Nadere informatie

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis Inhoud To blow or not to Inleiding 1. Een psychose blow? Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose 2. Cannabis 3. Risico op een psychose door cannabisgebruik 4. Redenen om cannabis te gebruiken

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

Combigebruik. De meest gestelde vragen

Combigebruik. De meest gestelde vragen Combigebruik. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2011 (herziene herdruk) - D/2011/6030/10

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag

Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag Programma Delictgedrag en middelengebruik jongeren Typen delictgedrag in relatie tot middelen(gebruik) Effecten middelengebruik samenleving Werking van

Nadere informatie

Cursus. Preventie van Drugs, Tabak, en Alcohol misbruik door een goede opvoeding

Cursus. Preventie van Drugs, Tabak, en Alcohol misbruik door een goede opvoeding Commentaar op gekozen oplossing feit cases thema 1 Pagina 1 / 150 (30-07-13) Cursus Preventie van Drugs, Tabak, en Alcohol misbruik door een goede opvoeding Document met de commentaar op de gekozen oplossing

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Wat zijn genotmiddelen? Stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken en om die reden worden gebruikt. Verdovend

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

De Nederlandse drugsmarkt in 2012

De Nederlandse drugsmarkt in 2012 Improving Mental Health by Sharing Knowledge De Nederlandse drugsmarkt in 2012 Daan van der Gouwe onder meer: Gezonde School en Genotmiddelen Nationale Drug Monitor Meldpunt Drugsincidenten THC Monitor

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

Uitgaan, Alcohol & Drugs. Charles Dorpmans Senior preventie Coördinator DIMS Noord-Brabant

Uitgaan, Alcohol & Drugs. Charles Dorpmans Senior preventie Coördinator DIMS Noord-Brabant Uitgaan, Alcohol & Drugs Charles Dorpmans Senior preventie Coördinator DIMS Noord-Brabant Genotmiddelengebruik na de oorlog Het recreatieve gebruik van genotmiddelen heeft vanaf ongeveer 1988 een enorme

Nadere informatie

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Programma Soorten genotmiddelen Het puberbrein Genotmiddelen; Waterpijp Blowen Opvoeding Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

VOORWOORD 3 INLEIDING 5 INHOUDSTAFEL 7 ALGEMEEN OVERZICHT 13 Overzicht volgens effect 13 Overzicht per categorie 25

VOORWOORD 3 INLEIDING 5 INHOUDSTAFEL 7 ALGEMEEN OVERZICHT 13 Overzicht volgens effect 13 Overzicht per categorie 25 DRUGSCOMPENDIUM INHOUDSTAFEL VOORWOORD 3 INLEIDING 5 INHOUDSTAFEL 7 ALGEMEEN OVERZICHT 13 Overzicht volgens effect 13 Overzicht per categorie 25 DEEL 1: VERDOVENDE MIDDELEN HOOFDSTUK 1: OPIUM, HEROÏNE

Nadere informatie

Productinformatie. Ilex Guayusa. 2005 2012 Nexus Automatisering www.qualiteas.nl www.sociaalroken.nl www.bpwebshop.nl www.socro.nl

Productinformatie. Ilex Guayusa. 2005 2012 Nexus Automatisering www.qualiteas.nl www.sociaalroken.nl www.bpwebshop.nl www.socro.nl Ilex Guayusa Ilex is een geslacht van ongeveer vierhonderd soorten van de hulstfamilie (Aquifoliaceae). Het zijn struiken en bomen van 2-25 m hoog. Het verspreidingsgebied omvat Azië, Europa, Noord-Afrika,

Nadere informatie

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is.

Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Roken Wij hebben dit onderwerp gekozen omdat het slecht is voor de gezondheid en wij willen vertellen waarom dit slecht is. Inleiding In restaurants,wijkcentra,kantines van sporthallen en op het werk roken

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Wat is xtc? DE BELGISCHE WET XTC VROEGER ...EN NU. drugs abc xtc

Wat is xtc? DE BELGISCHE WET XTC VROEGER ...EN NU. drugs abc xtc drugs abc xtc MDMA de actieve stof in xtc werd in de jaren tachtig populair als uitgaansdrug. Xtc is, tot op de dag van vandaag, nog steeds de meest populaire illegale uitgaansdrug. Toch is het gebruik

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 31.1.2013 COM(2013) 39 final 2013/0021 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen NL NL TOELICHTING

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

Oncologie. Morfine: fabels en feiten

Oncologie. Morfine: fabels en feiten Oncologie Morfine: fabels en feiten 1 Wat is morfine? In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine wordt voorgeschreven om pijn te verlichten. Soms wordt morfine gebruikt bij benauwdheid. Morfine

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten. oxazepam

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten. oxazepam BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Oxazepam Mylan 10 mg, tabletten Oxazepam Mylan 50 mg, tabletten oxazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke

Nadere informatie

Health. 5h Roken 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zit er in een sigaret?

Health. 5h Roken 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zit er in een sigaret? 5h Roken 1 Dagelijks proberen in Nederland alleen al honderden mensen te stoppen met roken. Soms met succes maar vooral ook met ergernis en frustratie. De strijd tegen de sigaret of sigaar is geen makkelijke

Nadere informatie

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011 Programma vandaag 19:00 19:45 u Tactus Verslavingszorg Cijfers Middelen/gewoontes 19:45 20:00 u Pauze Pubers & Verslavingen Liska Vulperhorst Preventiewerker 21 maart 2013 20:00 20:45 u Stellingen 20:45

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld drugs. 2e herziene druk

J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld drugs. 2e herziene druk J.H. van Epen De drugs van de wereld de wereld van de drugs 2e herziene druk Samsom Stafleu Alphen aan den Rijn/Brussel 1988 Woord vooraf 1 Algemene gezichtspunten 1.1 Definitie van het begrip drug 1.2

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Oxazepam Teva 10 mg, tabletten Oxazepam Teva 50 mg, tabletten oxazepam

Oxazepam Teva 10 mg, tabletten Oxazepam Teva 50 mg, tabletten oxazepam 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Oxazepam Teva 10 mg, Oxazepam Teva 50 mg, oxazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar

Nadere informatie

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen

Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Het gebruik van morfine en veel voorkomende vragen Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0437 Inleiding Uw arts heeft u morfineachtige pijnstillers (zie tabel) voorgeschreven tegen de pijn. Deze

Nadere informatie

1. DRIE SOORTEN. Verdovende middelen. Stimulerende middelen

1. DRIE SOORTEN. Verdovende middelen. Stimulerende middelen Drugs Brussels Aviation Medical Brussels Airport Building 26 1930 Zaventem Tel: +32 (0)2 416 22 70 Fax: +32 (0)2 416 22 71 Email: info@brusselsaviationmedical.be Web: www.brusselsaviatonmedical.be 1. DRIE

Nadere informatie

Dancor 10, tabletten 10 mg Dancor 20, tabletten 20 mg

Dancor 10, tabletten 10 mg Dancor 20, tabletten 20 mg DANCOR 10/20 bijsluiter 31-01-2008 blz. 1 / 5 Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door

Nadere informatie

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7

a) In heel je leven... b) In de voorbije 12 maanden... c) In de voorbije 30 dagen... 1 2 3 4 5 6 7 1. Je bent 1 een jongen 2 een meisje 2. In welk jaar ben je geboren? Jaar 19 3. Welke van de volgende personen maken deel uit van je huisgezin? Kruis aan wat van toepassing is. 1 Vader 1 Stiefvader 1 Moeder

Nadere informatie

Zorg door alternatieve geneeswijzen

Zorg door alternatieve geneeswijzen Zorg door alternatieve geneeswijzen Alternatieve geneeswijzen Inhoud Alternatieve geneeskunde 3 Homeopathie 6 Fytotherapie 8 Orthomoleculaire geneeskunde 10 Advies 11 Alternatieve geneeswijzen is een verzamelnaam

Nadere informatie

Gevolgen van alcoholgebruik

Gevolgen van alcoholgebruik Gevolgen van alcoholgebruik Katwijk 7 februari 2008 Programma Trends in alcohol gebruik Effecten en risico s Gevolgen (bij jongeren) Mogelijke oplossingen Conclusies 1 Algemene trends bij jongeren Steeds

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Temazepam Aurobindo 10 en 20 mg, capsules. Temazepam Aurobindo 20 mg, capsules temazepam

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Temazepam Aurobindo 10 en 20 mg, capsules. Temazepam Aurobindo 20 mg, capsules temazepam 1.3.1 Bijsluiter Rev.nr. 1502 Pag. 1 van 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Temazepam Aurobindo 10 mg, capsules Temazepam Aurobindo 20 mg, capsules temazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Informatie voor de patiënt

Informatie voor de patiënt J-C 2001 Ned. Informatie voor de patiënt Het is belangrijk dat u eerst deze gebruiksaanwijzing leest, ook als u Dipidolor al eerder toegediend heeft gekregen. Er kan nieuwe belangrijke informatie in staan.

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0021 (E) 10010/15 CORDROGUE 49 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Ontwerp-UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Zeevang Het E-MOVO scholierenonderzoek onder tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Deze factsheet beschrijft de resultaten van de scholieren

Nadere informatie

Drugs en zwangerschap. De meest gestelde vragen

Drugs en zwangerschap. De meest gestelde vragen Drugs en zwangerschap. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - december 2011 (herziene herdruk) -

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m 1. Naam interviewer 2. 3. Interview is niet volledig afgenomen want:

Nadere informatie

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS Trends in nieuwe drugs Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS BEGRIPPENKADER DESIGNER DRUGS volledig synthetisch precursoren (chemische grondstoffen) ontworpen = de

Nadere informatie

Dit geneesmiddel wordt in de handel gebracht door:

Dit geneesmiddel wordt in de handel gebracht door: J-C 2006 Ned. Deze bijsluiter bevat belangrijke informatie. Lees hem zorgvuldig en in zijn geheel door voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken. Heeft u nog vragen of wilt u meer informatie of advies,

Nadere informatie

Intoxicaties Let s have a party! Partydrugs! XTC! 19-11-15!

Intoxicaties Let s have a party! Partydrugs! XTC! 19-11-15! 19-11-15! Intoxicaties Let s have a party! Partydrugs! Diverse middelen Behandelstrategieën! P.M. Benner Internist-Intensivist Kennemer Gasthuis Haarlem! Werkingsmechanisme Serotonine: verhoogd gebruik

Nadere informatie

LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING

LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING V.S.O. WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ALCOHOL EN ALCOHOLVERSLAVING UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief: V.S.O. alcohol en alcoholverslaving INHOUDSOPGAVE pagina

Nadere informatie

Verslaving. ende. omgeving

Verslaving. ende. omgeving Verslaving ende omgeving 2 Verslaving is waarschijnlijk het beste woord om het gevoel van verloren zijn, dat in onze hedendaagse maatschappij zo vaak voorkomt, duidelijk te maken. Door onze verslaving

Nadere informatie

GHB & KETAMINE WAAR HEBBEN WE HET OVER? TOEN EN NU DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN

GHB & KETAMINE WAAR HEBBEN WE HET OVER? TOEN EN NU DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN GHB & KETAMINE DE VRAGEN, DE ANTWOORDEN GHB en ketamine zijn twee verdovingsmiddelen. Het eerste werd vroeger en het tweede wordt nog altijd in de geneeskunde gebruikt. Ze worden ook als drugs aangewend.

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

Kinderen met ADHD. Inhoudsopgave. Wat is de oorzaak van ADHD? Wat zijn de verschijnselen van ADHD?

Kinderen met ADHD. Inhoudsopgave. Wat is de oorzaak van ADHD? Wat zijn de verschijnselen van ADHD? Kinderen met ADHD Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is de oorzaak van ADHD? 1 Wat zijn de verschijnselen van ADHD? 1 Hoe wordt de diagnose ADHD gesteld? 2 Behandeling van ADHD

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Regelmatig Afvlakking van het gevoelsleven: verlies van initiatief en activiteit, gevoel opgesloten te zitten, gevoel van leegte.

Regelmatig Afvlakking van het gevoelsleven: verlies van initiatief en activiteit, gevoel opgesloten te zitten, gevoel van leegte. Aripiprazol-capsules 1 mg Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in aripiprazol-capsules is aripiprazol. Dit geneesmiddel wordt gebruikt bij psychosen,

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie

Alternatieve geneeswijzen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Alternatieve geneeswijzen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Alternatieve geneeswijzen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Alternatieve geneeskunde 3 Homeopathie 5 Fytotherapie 9 Orthomoleculaire geneeskunde

Nadere informatie

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen Eelco de Gries & Nienke de Waard Afd. Voorlichting en Preventie Friesland Programma Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen 1 Onderzoek Iedereen gebruikt drugs!

Nadere informatie

BIJSLUITER. TRANYLCYPROMINE 10 mg tablet

BIJSLUITER. TRANYLCYPROMINE 10 mg tablet BIJSLUITER TRANYLCYPROMINE 10 mg tablet Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel. Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval?

Patiënteninformatie. Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel. Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval? Patiënteninformatie Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval? Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel Wat is hyperventilatie,

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Verslaafden zijn agressief of lijkt dat maar zo? Dr. Eric Blaauw Forensisch GZ psycholoog Senior onderzoeker

Verslaafden zijn agressief of lijkt dat maar zo? Dr. Eric Blaauw Forensisch GZ psycholoog Senior onderzoeker Verslaafden zijn agressief of lijkt dat maar zo? Dr. Eric Blaauw Forensisch GZ psycholoog Senior onderzoeker Verslaafden zijn agressief of lijkt dat maar zo? Link verslaving en agressie? Wat is verslaving?

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179 Inhoud Voorwoord 7 1 Hoe word je seksverslaafd? 13 2 Wie is gevoelig voor seksverslaving? 29 3 Het ontstaan van de verslaving 53 4 Seksverslaving, wissels en vat 73 5 Seksverslaving en de relatie 97 6

Nadere informatie

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN?

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? Deinze 4 juni 2013 www.drugpunt.be/heelwatinhuis Drugpunt Leie & Schelde Filip Claeys Sanne Foulon www.drugpunt.be

Nadere informatie