De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven"

Transcriptie

1 De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven Een pilootstudie voor 'de impact van verkeersongevallen op de kwaliteit van het leven' RA Els Inghelbrecht, Bert Willems, Jan Bernheim Onderzoekslijn Kennis van verkeersonveiligheid DIEPENBEEK, STEUNPUNT VERKEERSVEILIGHEID.

2 Documentbeschrijving Rapportnummer: RA Titel: De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven Ondertitel: Een pilootstudie voor 'de impact van verkeersongevallen op de kwaliteit van het leven' Auteur(s): Promotor: Onderzoekslijn: Partner: Aantal pagina s: 203 Trefwoorden: Els Inghelbrecht, Bert Willems, Jan Bernheim Prof. Dr. L. Hens & Prof. Dr. S. H. Idrissi Kennis van verkeersonveiligheid Limburgs Universitair Centrum whiplash, chronische WAD, kwaliteit van het leven, pilootstudie, enquêtes Projectnummer Steunpunt: 1.4 Projectinhoud: projectinhoud steunpuntproject Uitgave: Steunpunt Verkeersveiligheid, mei Steunpunt Verkeersveiligheid Universitaire Campus Gebouw D B 3590 Diepenbeek T F E I

3 Samenvatting In een vorig rapport van het Steunpunt Verkeersveiligheid (Lammar & Hens, 2003) werd al aangetoond dat de impact van verkeersongevallen op de volksgezondheid aanzienlijk is. In deze studie wordt er verder ingegaan op deze impact. Omdat het van belang is dat niet enkel technisch-medische gevolgen in kaart worden gebracht, zal gebruik gemaakt worden van een meting van de kwaliteit van het leven: een globaal oordeel over de levenskwaliteit dat zowel fysische, psychische als sociale aspecten omvat, en in toenemende mate vereist wordt als voornaamste outcome van gezondheidszorg- en sociale interventies. Bovendien zijn niet enkel de gevolgen op korte termijn belangrijk, ook de lange termijngevolgen moeten in rekening gebracht worden. Als onderzochte populatie wordt geopteerd voor whiplashpatiënten. Een whiplash kan in eerste instantie slechts lichte last met zich meebrengen, maar op lange termijn kunnen dergelijke patiënten dikwijls ernstige klachten blijven vertonen die vaak vele maanden of jaren kunnen blijven aanslepen, en invaliderend kunnen zijn. De term whiplash krijgt naargelang van context en school verschillende inhouden en betekenissen. Voor dit onderzoek worden vooraf de volgende definities geponeerd: 1. Whiplash voorval is het voorval waardoor een whiplashletsel kan ontstaan (vaak bij een kop-staart verkeersongeval) 2. Whiplash verwijst naar het fysiopathologisch mechanisme waardoor een whiplashletsel tot stand kan komen. 3. Het whiplashletsel is het letsel aan de nek zelf, bvb. nekverstuiking, nekverrekking, 4. WAD (whiplash geassocieerde stoornissen) bevatten de klachten en symptomen die optreden ten gevolge van whiplashletsels na een whiplash. Uit een overzicht van de internationale literatuur blijkt dat whiplashpatiënten een verscheidenheid aan symptomen kunnen vertonen die in de meeste gevallen snel verdwijnen maar in een aanzienlijk deel blijven voortbestaan. Men spreekt van chronische WAD wanneer de pijn of de klachten langer aanslepen dan 6 maanden. Over het aantal whiplashpatiënten dat tot deze laatste groep behoort en over de risicofactoren ervoor bestaat heel wat controverse. Deze controverse wordt enerzijds veroorzaakt door buitenwetenschappelijke factoren (medico-legale factoren, o.a. in verband met schadevergoedingen, invaliditeit en andere motieven voor secundair ziektegewin) maar is anderzijds het gevolg van wetenschappelijke controverse binnen de gezondheidszorggemeenschap. De epidemiologische studies die uitgevoerd zijn om een antwoord te formuleren op deze vragen vertonen immers een veelheid aan methodologische verschillen (definitie van herstel, design van de studie, rekruteringsmethode van patiënten, ), waardoor de conclusies van de betreffende studies nogal kunnen afwijken van elkaar. Ook op het vlak van pathogenetische theorieën worden verschillende modellen voorgesteld die verklaren waarom een groot deel van de whiplashpatiënten klachten en/of pijn blijven ondervinden terwijl de grote meerderheid snel geneest. De modellen kunnen van elkaar onderscheiden worden door het respectievelijke belang dat gehecht wordt aan de fysische, psychische of sociale factoren. Een belangrijk theoretisch model, het biopsychosociaal model, werd opgesteld om rekening te houden met zowel de fysische, de psychische als de sociale factoren. Omdat het de nadruk legt op de gevolgen van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven (een holistische benadering die zowel fysische, psychische als sociale aspecten omvat) kan het huidige onderzoek gekaderd worden binnen dit biopsychosociaal model. Het onderzoek tracht een antwoord te formuleren op drie grote onderzoeksvragen: Steunpunt Verkeersveiligheid 4 RA

4 1. Welke factoren spelen een rol in het herstel van whiplashpatiënten? Hierbij zal herstel geformuleerd worden in enerzijds fysische, psychische en functionele termen, maar anderzijds ook in termen van globale subjectieve levenskwaliteit. 2. Wat is het relatieve belang van verschillende domeinen (fysische, psychische en sociale) op de globale levenskwaliteit? Omdat het relatieve belang van deze verschillende domeinen afhankelijk kan zijn van de mate van herstel, wordt ook deze variabele mee opgenomen in dit onderdeel (herstel gedefinieerd in functionele termen). 3. Welke invloed heeft het whiplashletsel ten gevolge van een verkeersongeval op de globale subjectieve kwaliteit van het leven? Hierbij wordt deze invloed wederom bepaald in functie van de mate van herstel (waarbij herstel gedefinieerd wordt in fysische, psychische en functionele termen). Binnen het onderzoek worden twee onderzoeksgroepen bestudeerd. De personen uit onderzoeksgroep 1 worden gerekruteerd uit de dienst spoedgevallen van het Akademisch Ziekenhuis van de VUB en bestaan uit whiplashpatiënten die 10 tot 26 maanden voor het onderzoek een whiplashletsel opgelopen hebben ten gevolge van een verkeersongeval. Velen van hen zijn hersteld, en de andere hebben blijvende klachten van wisselende ernst. De personen uit onderzoeksgroep 2 worden gerekruteerd via de vzw Whiplash en bestaan vrijwel geheel uit whiplashpatiënten die voor hun aanslepende klachten hulp hebben gezocht bij deze vereniging. Alle personen uit de twee onderzoeksgroepen worden gevraagd enkele vragenlijsten in te vullen. De informatie die zo verkregen wordt, is ingedeeld in informatie over hun herstel (uitkomstvariabelen) en informatie over mogelijke factoren die verband houden met dit herstel (verklarende variabelen). De uitkomstvariabelen omvatten de fysische toestand, de psychische toestand, de functionele toestand en de globale subjectieve kwaliteit van het leven. De verklarende variabelen omvatten socio-demografische gegevens, ongevalgerelateerde factoren, de biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek, persoonlijkheidsfactoren en diverse dimensies binnen de kwaliteit van het leven. De resultaten met betrekking tot de eerste onderzoeksvraag (factoren van herstel) geven aan dat er niet veel verbanden zijn tussen het herstel van de whiplashpatiënt en de mogelijke risicofactoren die in dit onderzoek bevraagd worden. Bovendien verschillen de verbanden naargelang van de bestudeerde populatie (onderzoeksgroep 1 en onderzoeksgroep 2) en naargelang van de manier waarop herstel gedefinieerd wordt (fysisch herstel, psychisch herstel, functioneel herstel, herstel in termen van globale levenskwaliteit). De resultaten met betrekking tot de tweede onderzoeksvraag (relatief belang van fysisch, functioneel en psychisch herstel op de globale levenskwaliteit) geven aan dat het relatieve belang van de verschillende factoren die de globale levenskwaliteit bepalen opnieuw verschillend is naargelang van de rekruteringsmethode en naargelang van de mate van herstel (in functionele termen). De resultaten met betrekking tot de derde onderzoeksvraag (impact van whiplashletsel op de globale levenskwaliteit) geven aan dat een whiplashletsel een aanzienlijke impact kan hebben op de globale levenskwaliteit, die uiteraard sterk samenhangt met de mate van herstel. Deze negatieve invloed van hun whiplashletsel op de globale levenskwaliteit (namelijk een beduidend lagere globale levenskwaliteit op het moment van het onderzoek in vergelijking met de globale levenskwaliteit in de periode voor het ongeval) is sterker aanwezig binnen onderzoeksgroep 2. Binnen onderzoeksgroep 1 vertonen echter degenen die psychisch niet hersteld zijn ook een lagere globale levenskwaliteit na het whiplashletsel. De resultaten worden tenslotte besproken met betrekking tot de epidemiologische studies die al uitgevoerd werden en binnen het kader van het biopsychosociaal model. Verder worden op basis van deze studie met een geselecteerde pathologie enkele Steunpunt Verkeersveiligheid 5 RA

5 aanbevelingen geformuleerd die globaal aangeven welke maatregelen gewenst zijn om de impact van alle verkeersongevallen op de volksgezondheid na te gaan (los van de geselecteerde pathologie). Vooral het belang van de globale levenskwaliteit als meting van deze volksgezondheid en het belang van de gevolgen op lange termijn worden hierin benadrukt. Steunpunt Verkeersveiligheid 6 RA

6 Summary That the impact of traffic accidents on public health can be considerable was shown in a previous report by the Traffic Policy Research Centre (Lammar & Hens, 2003). In this study further attention is given to this impact. Because it is important that not only technical-medical factors are considered, a measurement of the subjective quality of life will be used: a global judgement about the quality of life taking physical, psychological and social aspects into account. Not only the short term consequences are important, the long term consequences are just as important. It is decided to select whiplash patients as the population of interest in this study. Whiplash injuries are considered as injuries with a primarily low severity grade. However, previous research has shown that these patients can have severe and invalidating complaints, in many cases persisting after several months or years. The term whiplash is used in different contexts with different meanings. The definitions used in this study are: 1. Whiplash event is an event leading to a whiplash injury (often at the occasion of a head-to-tail traffic accident) 2. Whiplash refers to the pathophysiological mechanism leading to the whiplash injury. 3. The Whiplash injury refers to an injury to the neck (for example a sprain or a strain of the neck). 4. WAD (whiplash associated disorders) refers to the symptoms as a consequence of the whiplash injury. A review of the international literature shows that people who had a whiplash injury can have several symptoms that quickly disappear but in many casese persist. When the pain and/or the complaints persist 6 months and longer the term chronic WAD is used. There is no consensus on the fraction of people undergoing a whiplash trauma who go on to belong to this second group or about the factors that put these people at risk. This lack of agreement is on the one hand caused by non scientific factors (medico-legal factors or secondary gain) but is on the other hand a consequence of scientific disagreements within the health-care community itself. The epidemiological studies which try to formulate answers to these questions differ in several methodological aspects (definition of recovery, study design, method of recruitment, ), giving rise to different conclusions. Moreover, at the level of theories of pathogenesis there are several models that explain why a considerable part of the whiplash patients can have long term complaints even after a long time while most of them do not. These models can be categorised by the relative importance they give to physical, psychological and social factors. Another important theoretical model, the biopsychosocial model, was developed to take into account all of these factors (physical, psychological and social factors together). By stressing the importance of the influence of traffic accidents on the global subjective quality of life (an approach which considers physical, psychological and social factors) the present study can be framed within this biopsychosocial model. This study aims to formulate an answer to three main research questions: 1. Which factors have an influence on the recovery of a whiplash injury in the long term? For this part, recovery is on the one hand defined in terms of physical, psychological and functional aspects and on the other hand in terms of global quality of life. 2. What is the relative importance of different factors (physical, psychological and social) influencing the global judgement of the quality of life? Because it can be assumed that the relative importance of these different factors is influenced by Steunpunt Verkeersveiligheid 7 RA

7 the recovery of the patient, this variable was included as well in this part of the study (recovery defined in functional terms). 3. What is the influence of a whiplash injury on the global subjective quality of life? Again, this influence will be determined as a function of recovery (recovery in terms of physical, psychological and functional aspects). Two populations are studied within this study. Persons from the first population are recruited from the comprehensive archives of the emergency department of the AZ VUB university hospital who had a whiplash injury due to a traffic accident 10 to 26 months before the time the study was conducted. Many had recovered. Persons of the second population are recruited through the Whiplash Association (a self-aid group) and consist of subjects who are members of this association. Almost all are chronicallt affected. The subjects of both populations are asked to fill in a questionnaire. The information that is collected in this way is categorised in information concerning the recovery of the patient (outcome variables) and information concerning possible associations with this recovery (explaining variables). The outcome variables contain the physical, the psychological and the social situation of the patient and a global judgement about their quality of life. The explaining variables contain socio-demographic variables, accidentrelated variables, the biopsychosocial situation at the moment of the study, personality factors and dimensions contributing to the global quality of life. The results concerning the first research question (factors contibuting to recovery) show rather weak or even non-existing associations between recovery of the whiplash patients and the possible risk factors. Moreover, these associations depend on the population condidered (first or second population) and the way recovery is defined (physical recovery, psychological recovery, functional recovery, or recovery in terms of global quality of life). The results concerning the second research question (respective importance of physical, functional and psychological factors in recovery) show that the relative importance of the different factors that determine the global subjective quality of life again differs according to the population recruited and the definition of recovery. The results concerning the third research question (impact of a whiplash injury on the global subjective quality of life) show that a whiplash injury can have profound effects on the global quality of life. This effect depends on the degree of recovery of the patient. This negative impact of a whiplash injury on global quality of life (i.e; when global quality of life is judged higher in the period before the injury, compared with the global quality of life at the moment of the study) is strong for the subjects of the self-aid group. However, a decrease in global quality of life was also found within the first population in the subjects who had not fully recovered in terms of psychological recovery. Finally the results are discussed in the light of the existing epidemiological studies and this within the global framework of the biopsychosocial model. Furthermore, based on this study with a selected pathology, some recommendations are formulated on which measures are likely to be the most suitable to assess the influence of traffic accidents with other injuries on public health. Especially the importance of the global quality of life as a measurement of this public health is stressed as well as the importance of the longterm consequences. Steunpunt Verkeersveiligheid 8 RA

8 Tabellen Tabel 1 Tabel 2 Tabel 3 Tabel 4 Tabel 5 Tabel 6 Tabel 7 Aantal slachtoffers, volgens de aard van de weggebruiker en de ernst van de verwondingen voor het jaar Klinische classificatiesysteem: indeling van WAD in graden van ernst Nosografie en glossarium: overzicht van de gebruikte termen en hun betekenis binnen de whiplashproblematiek met verwijzing naar de tekst. Autogebonden factoren die een rol kunnen spelen op het ontstaan van een whiplash. Frequente klachten ten gevolge van een whiplashletsel. Tijdfasen na het ongeval: tijdsperiode en percentage personen dat nog klachten ondervindt. Prevalentie van klachten en symptomen onmiddellijk (tot < 4 weken) en zes maanden na het ongeval. Tabel 8 Mogelijke behandelstrategieën bij WAD I met beoordeling van aanbevelingswaardigheid. Tabel 9 Tabel 10 Tabel 11 Tabel 12 Mogelijke behandelstrategieën bij WAD II en III met beoordeling van aanbevelingswaardigheid. Risicofactoren: prognostische factoren die gesuggereerd werden als bevorderende in het ontwikkelen van chronische klachten na een whiplash. Overzicht van het gebruikte instrumentarium (meetinstrument, variabelen die gemeten worden en eventuele schalen). De gestructureerde vragenlijst: thema s en subthema s met itemverwijzing. Tabel 13 Score-interval en interpretatie van de NDI (Vernon & Mior, 1991). Tabel 14 Overzicht van de klasse-indeling per onderzoeksgroep en per uitkomstvariabele (fysische, functionele en psychische toestand en kwaliteit van het leven). Tabel 15 Socio-demografische karakteristieken van participanten en nietparticipanten van de databank. Tabel 16 Tabel 17 Tabel 18 Tabel 19 Tabel 20 Gerapporteerde klachten in de week na het ongeval aangegeven door onderzoeksgroep 1 (n = 76) met percentage dat de klacht zelf aangegeven heeft. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 1 (n = 73) en een normgroep (n = 309) op de variabelen van de sociale steunlijst. Aantal respondenten van onderzoeksgroep 1 die binnen de verschillende klassen van de NPV vallen t.o.v. normscores per subschaal. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 1 (n = 71) en de normgroep gewone bevolking/ normalen (n = 2366) op de variabelen van de klachtenlijst. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 1 (n = 74) en een geselecteerde normgroep (n = 5279) op de subschalen van de SF-20. Tabel 21 Percentage klachten in de week na het ongeval (n = 91). Tabel 22 Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 87) en een normgroep (n = 309) op de variabelen van de sociale steunlijst. Steunpunt Verkeersveiligheid 9 RA

9 Tabel 23 Tabel 24 Tabel 25 Tabel 26 Tabel 27 Tabel 28 Tabel 29 Tabel 30 Tabel 31 Tabel 32 Tabel 33 Tabel 34 Tabel 35 Tabel 36 Tabel 37 Tabel 38 Tabel 39 Tabel 40 Aantal respondenten van onderzoeksgroep 2 die binnen de verschillende klassen van de NPV vallen t.o.v. normscores. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 87) en de normgroep gewone bevolking/ normalen (n = 2366) op de variabelen van de klachtenlijst. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 87) en de normgroep chronische pijnpatiënten (n = 2458) op de variabelen van de klachtenlijst. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 90) en een geselecteerde normgroep (n = 5279) op de subschalen van de SF-20. Onderzoeksgroep 1: verbanden tussen de verschillende uitkomstvariabelen met 2 -waarde en significantie. Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale factoren op het moment van het onderzoek (BPS nu ) en herstel in termen van fysische toestand (Fys) (Model a van Fig 11). Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek (BPS nu ) en herstel in termen van functionele toestand (Func). Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek (BPS) en herstel in termen van psychische toestand (Psy). Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek (BPS) en herstel i.f.v. kwaliteit van het leven (Qol). Onderzoeksgroep 1: overzicht van de verschillende uitkomstvariabelen met de items die tenminste met één van de uitkomstvariabelen significant gerelateerd zijn. Onderzoeksgroep 2: verbanden tussen de verschillende uitkomstvariabelen met 2 -waarde en significantie. Onderzoeksgroep 2: overzicht van de verschillende uitkomstvariabelen met de items die tenminste met één van de uitkomstvariabelen significant gerelateerd zijn. Onderzoeksgroep 1 (n=64): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 1 (n=64): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 1 (n=61): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 1 (n=61): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 1 (n=59): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 1 (n=59): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Steunpunt Verkeersveiligheid 10 RA

10 Tabel 41 Tabel 42 Tabel 43 Tabel 44 Tabel 45 Tabel 46 Onderzoeksgroep 2 (n=77): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 2 (n=77): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 2 (n=76): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 2 (n=76): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 2 (n=74): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 2 (n=74): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Figuren Figuur 1 Evolutie van het aantal motorvoertuigen en voertuigkilometers van 1972 tot , uitgedrukt in index-cijfers. Figuur 2 Figuur 3 Figuur 4 Figuur 5 Figuur 6 Figuur 7 Risico voor auto-inzittenden om een 1% invaliditeit ten gevolge van lichte letsels per lichaamsregio te ontwikkelen (Nordhoff et al., 1996). Hoofd nekbewegingen na een kop-staartbotsing. Het ontstaan van chronische klachten volgens het biopsychosociaal model in de acute (a) en de chronische (b) fase in het geval dat de indirecte factoren de directe helemaal vervangen. Visuele voorstelling van de modellen die de invloed van iedere verklarende variabele op iedere uitkomstvariabele weergeven en het model dat de uitkomstvariabelen onderling in verband brengen. Model dat de invloed van de zes dimensies van de levenskwaliteit op de globale levenskwaliteit representeert. Verwachte verschillen in globale levenskwaliteit voor en na een nekletsel t.g.v. een verkeersongeval in functie van het al dan niet hersteld zijn. Of men al dan niet hersteld is, kan gedefinieerd worden op drie manieren: in fysische termen, in psychische termen en in termen van functionele belemmeringen. Figuur 8 Flowchart van het rekruteringsproces van onderzoeksgroep 1. Figuur 9 Onderzoeksgroep 1: model met de vier uitkomstvariabelen en significantie van de verbanden. Figuur 10 Onderzoeksgroep 1: frequentiehistogrammen van de significante verbanden tussen uitkomstvariabelen. Figuur 11 Figuur 12 Visuele voorstelling van de modellen die de invloed van iedere verklarende variabele op iedere uitkomstvariabele weergeven en het model dat de uitkomstvariabelen onderling in verband brengen. Onderzoeksgroep 2: model met de vier uitkomstvariabelen en significantie van de onderlinge verbanden. Figuur 13 Onderzoeksgroep 2: significante verbanden tussen verschillende uitkomstvariabelen. Steunpunt Verkeersveiligheid 11 RA

11 Figuur 14 Onderzoeksgroep 1: geen functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Figuur 15 Onderzoeksgroep 1: milde tot gematigde functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Figuur 16 Onderzoeksgroep 2: milde tot gematigde functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Figuur 17 Figuur 18 Figuur 19 Figuur 20 Figuur 21 Figuur 22 Figuur 23 Onderzoeksgroep 2: ernstige tot complete functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Onderzoeksgroep 1 (n=64): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van fysische klachten en/of pijn. Onderzoeksgroep 1 (n=61): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van functionele beperkingen. Onderzoeksgroep 1 (n=59): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van psychische gezondheid. Onderzoeksgroep 2 (n=77): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van fysische klachten en/of pijn. Onderzoeksgroep 2 (n=76): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van functionele beperkingen. Onderzoeksgroep 2 (n=74): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van psychische gezondheid. Appendices Appendix A Appendix B De gestructureerde vragenlijst Tabellen met de cijfergegevens over de karakteristieken van de twee onderzoeksgroepen. Tekstboxen Tekstbox 1 Vertekeningen bij dataverzameling van whiplashslachtoffers. Steunpunt Verkeersveiligheid 12 RA

12 Afkortingen ACSA : Anamnestic Comparative Self Assessment BIVV : Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid BPS : Biopsychosociale factoren op het moment van het onderzoek c.v. : conventionele vraag (binnen Qol-metingen) DALYs : Disability-adjusted life years DSM-9 : Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4 th edition EG : Emotionele gezondheid (binnen SF-20) Func (ƒ) : Herstel in termen van functionele toestand Fys () : Herstel in termen van fysische toestand ICD-9 : International Classification of Diseases, 9 th revision LF : Lichamelijk functioneren (binnen SF-20) LP : Lichamelijke pijn (binnen SF-20) NDI : neck Disability Index NIS : Nationaal Instituut voor de Statistiek NPV : Nederlandse Persoonlijkheidsvragenlijst NSAID : Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs OG : Ongevalgerelateerde factoren P : Persoonlijkheidsfactoren PG : Psychische gezondheid (binnen SF-20) Psy () : Herstel in termen van psychische toestand PTSD : Posttraumatic stress disorder Qol : Herstel in termen van kwaliteit van het leven Qol(n) : Kwaliteit van het leven op het moment van het onderzoek Qol(v) : Kwaliteit van het leven voor het ongeval QOL : Kwaliteit van het leven RV : Rolvervulling (binnen SF-20) SD : Socio-demografische factoren SF : Sociaal Functioneren Steunpunt Verkeersveiligheid 13 RA

13 SF-20 : Medical Outcome Study Short-Form General Health survey 20 items SCL-90 : Symptom Checklist (90 items) SPSS : Statistical Package for the Social Sciences SQOL : Subjectieve kwaliteit van het leven SSL : Sociale Steunlijst WAD : Whiplash - Associated Disorder YLD : Years Lived with Disability YLL : Years of Life Lost of verloren levensjaren Steunpunt Verkeersveiligheid 14 RA

14 Inhoudsopgave 1. TEN GELEIDE: NAAR HET HUIDIG ONDERZOEKSOPZET Situering van de problematiek Impact van verkeersongevallen op de volksgezondheid Letselgevolgen en ernst: naar een geselecteerde pathologie en methodologie Aandachtspunten binnen het huidige onderzoeksopzet STATUS QUESTIONES: WHIPLASH Theoretische achtergrond Historiek van de term whiplash Glossarium en poneren van duidelijke definities De whiplashproblematiek Oorzaak van de whiplash (etiologie) Ontstaansmechanismen Letsels ten gevolge van de impact Klinische kenmerken: symptomen en klachten Prognose Epidemiologische gegevens Behandeling Chronische whiplash gerelateerde stoornissen (WAD) Inleiding Methodologische factoren verantwoordelijk voor de controverse Meta-analyses als antwoord Theoretische modellen van chronische WAD Factoren die een invloed kunnen hebben op het ontstaan van chronische WAD BIJDRAGE VAN HUIDIG ONDERZOEKSOPZET EN ONDERZOEKSVRAGEN Bijdrage van het onderzoeksvoorstel Synthese literatuuroverzicht Bijdrage huidig onderzoeksvoorstel Nadelen van het onderzoeksopzet Onderzoeksvragen Factoren in verband met het al dan niet herstellen van WAD Bepalende factoren voor de globale levenskwaliteit Invloed van WAD op de globale kwaliteit van het leven Overzichtelijke weergave van de onderzoeksvragen EMPIRISCH ONDERZOEK: CHRONISCHE WAD EN QOL Steunpunt Verkeersveiligheid 15 RA

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten?

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Does Gentle Teaching have Effect on Skills of Caregivers and Companionship and Anxiety

Nadere informatie

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N.

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven Uitgave 2013 C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. 2013 by Euro Books Uitgegeven door Euro Trans Lloyd Kaleshoek 8 8340 Damme

Nadere informatie

Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping. The Relation Between Personality, Stress and Coping

Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping. The Relation Between Personality, Stress and Coping Het Verband Tussen Persoonlijkheid, Stress en Coping The Relation Between Personality, Stress and Coping J.R.M. de Vos Oktober 2009 1e begeleider: Mw. Dr. T. Houtmans 2e begeleider: Mw. Dr. K. Proost Faculteit

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering The relation between Mindfulness and Psychopathology: the Mediating Role of Global and Contingent

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

De invloed van veerkracht op de relatie tussen pijn en psychische klachten bij revalidatiecliënten in een verpleeghuis.

De invloed van veerkracht op de relatie tussen pijn en psychische klachten bij revalidatiecliënten in een verpleeghuis. De invloed van veerkracht op de relatie tussen pijn en psychische klachten bij revalidatiecliënten in een verpleeghuis. The influence of resilience on the relationship between pain and psychological symptoms

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

De Relatie tussen Lichamelijke Gezondheid, Veerkracht en Subjectief. Welbevinden bij Inwoners van Serviceflats

De Relatie tussen Lichamelijke Gezondheid, Veerkracht en Subjectief. Welbevinden bij Inwoners van Serviceflats De Relatie tussen Lichamelijke Gezondheid, Veerkracht en Subjectief Welbevinden bij Inwoners van Serviceflats The Relationship between Physical Health, Resilience and Subjective Wellbeing of Inhabitants

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Geloof in een Rechtvaardige Wereld en Afkeuring van Geweldsslachtoffers: De Invloed

Geloof in een Rechtvaardige Wereld en Afkeuring van Geweldsslachtoffers: De Invloed Geloof in een Rechtvaardige Wereld en Afkeuring van Geweldsslachtoffers: De Invloed van Sociale Categorisering, Persoons-identificatie, Positie-identificatie en Retributie Belief in a Just World and Rejection

Nadere informatie

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50 De relatie tussen eigen-effectiviteit 1 De Relatie tussen Eigen-effectiviteit, Intrinsieke Motivatie en Fysieke Activiteit bij 50-plussers The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Relatie tussen Hechting en Welbevinden bij Ouderen: De mediërende Invloed van Mindfulness en Zingeving

De Relatie tussen Hechting en Welbevinden bij Ouderen: De mediërende Invloed van Mindfulness en Zingeving De Relatie tussen Hechting en Welbevinden bij Ouderen: De mediërende Invloed van Mindfulness en Zingeving Relationships between Attachment and Well-being among the Elderly: The mediational Roles of Mindfulness

Nadere informatie

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Ziekteverzuim Moderation of the Big Five Personality Factors on

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1. Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out

GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1. Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1 Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out The effect of Goal-striving Reasons and Personality on facets of Burn-out

Nadere informatie

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te.

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te. De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te Stoppen The Influence of the Innovation Characteristics on the Intention of

Nadere informatie

Modererende Rol van Seksuele Gedachten. Moderating Role of Sexual Thoughts. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal

Modererende Rol van Seksuele Gedachten. Moderating Role of Sexual Thoughts. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal Running head: momentaan affect en seksueel verlangen bij vrouwen 1 De Samenhang Tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen van Vrouwen en de Modererende Rol van Seksuele Gedachten The Association Between

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive

Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive 1 Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive Femke Boom Open Universiteit Naam student: Femke Boom Studentnummer: 850762029 Cursusnaam: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD 1 Opvoedstijl en Externaliserend Probleemgedrag en de Mediërende Rol van het Zelfbeeld bij Dak- en Thuisloze Jongeren in Utrecht Parenting Style and Externalizing Problem Behaviour and the Mediational

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope

The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope Een onderzoek naar de relatie tussen sociale steun en depressieve-

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

BISEKSUALITEIT: DE ONZICHTBARE SOCIALE IDENTITEIT. Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen

BISEKSUALITEIT: DE ONZICHTBARE SOCIALE IDENTITEIT. Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen Bisexuality: the Invisible Social Identity with Visible Health Consequences Maria Verbeek Eerste begeleidster: dr. N.

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Running head: MINDFULNESS, CONTINGENTE ZELFWAARDERING EN DEPRESSIE 1. De Invloed van een Gecombineerde Mindfulnessbehandeling op

Running head: MINDFULNESS, CONTINGENTE ZELFWAARDERING EN DEPRESSIE 1. De Invloed van een Gecombineerde Mindfulnessbehandeling op Running head: MINDFULNESS, CONTINGENTE ZELFWAARDERING EN DEPRESSIE 1 De Invloed van een Gecombineerde Mindfulnessbehandeling op Contingente Zelfwaardering en Depressieve Klachten. Tammasine Netteb Open

Nadere informatie

Verbanden tussen Coping-Strategieën en. Psychologische en Somatische Klachten. binnen de Algemene Bevolking

Verbanden tussen Coping-Strategieën en. Psychologische en Somatische Klachten. binnen de Algemene Bevolking 2015 Verbanden tussen Coping-Strategieën en Psychologische en Somatische Klachten binnen de Algemene Bevolking Master Scriptie Klinische Psychologie Rachel Perez y Menendez Verbanden tussen Coping-Strategieën

Nadere informatie

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden van Sporten en de Invloed van Egodepletie, Gewoonte en Geslacht The Role of Selfregulation, Motivation and Self-efficacy

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Running head: INVLOED MBSR-TRAINING OP STRESS EN ENERGIE 1. De Invloed van MBSR-training op Mindfulness, Ervaren Stress. en Energie bij Moeders

Running head: INVLOED MBSR-TRAINING OP STRESS EN ENERGIE 1. De Invloed van MBSR-training op Mindfulness, Ervaren Stress. en Energie bij Moeders Running head: INVLOED MBSR-TRAINING OP STRESS EN ENERGIE 1 De Invloed van MBSR-training op Mindfulness, Ervaren Stress en Energie bij Moeders The Effect of MBSR-training on Mindfulness, Perceived Stress

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Relatie tussen Attitude, Sociale Invloed en Self-efficacy en Intentie tot Contact tussen Ouders en Leerkrachten bij Signalen van Pesten

Nadere informatie

Adherence aan HWO en meer bewegen

Adherence aan HWO en meer bewegen Adherence aan HWO en meer bewegen Een experimenteel onderzoek naar de effecten van het motivationele stadium van patiënten en de adherence aan huiswerkoefeningen (HWO) bij fysiotherapie en het meer bewegen.

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen

Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen Onderzoek met het Virtuele Lab Social Cognition in Psychologically Healthy Adults Research with the Virtual Laboratory Anja I. Rebber Studentnummer: 838902147

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Mourning in people with chronic fatigue syndrome (CFS) Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Lisanne Fischer S1816071 Mei 2012

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands * 137 Samenvatting Het doel van deze dissertatie was het beschrijven van lange termijn resultaten van ernstige tot zeer ernstige ongevalslachtoffers. Ernstig werd gedefinieerd als een letselernst van 16

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen

Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Executive and social cognitive functioning of mentally

Nadere informatie

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit Onderzoek naar het Effect van de Aanwezigheid van een Hond op het Alledaags Functioneren van een Kind met Autisme M.I. Willems Open Universiteit Naam student: Marijke Willems Postcode en Woonplaats: 6691

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

(SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1

(SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 (SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 Psychologische Inflexibiliteit bij Kinderen: Invloed op de Relatie tussen en de Samenhang met Gepest worden en (Sociale) Angst Psychological

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Addendum A 173 Nederlandse samenvatting Het doel van het onderzoek beschreven in dit proefschrift was om de rol van twee belangrijke risicofactoren voor psychotische stoornissen te onderzoeken in de Ultra

Nadere informatie

Master Thesis. Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models. Using an Item Response Approach.

Master Thesis. Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models. Using an Item Response Approach. 1 Master Thesis Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models Using an Item Response Approach. Burnout onder Beginnende Nederlandse Verpleegkundigen: een Vergelijking van Theoretische

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van. The explanation of the physical activity of elderly by determinants of

Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van. The explanation of the physical activity of elderly by determinants of Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van het I-change Model The explanation of the physical activity of elderly by determinants of the I-change Model Hilbrand Kuit Eerste begeleider:

Nadere informatie

Het Effect van Cliëntgerichte Speltherapie op Internaliserende Problematiek bij. Kinderen: Affect als Moderator

Het Effect van Cliëntgerichte Speltherapie op Internaliserende Problematiek bij. Kinderen: Affect als Moderator 1 Het Effect van Cliëntgerichte Speltherapie op Internaliserende Problematiek bij Kinderen: Affect als Moderator The Effect of Client-Centered Play Therapy on Internalizing Problems of Children: Affect

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

PrOP Tussen Je Oren. gebaseerd op het PrOP-model. the PrOP-model. Mariëtte J.C.P. van der Stappen

PrOP Tussen Je Oren. gebaseerd op het PrOP-model. the PrOP-model. Mariëtte J.C.P. van der Stappen Effectiviteit kortdurende behandeling PrOP model 1 PrOP Tussen Je Oren Effectiviteit van een Kortdurende Psychologische Behandeling bij Kinderen en Jongeren gebaseerd op het PrOP-model Effectiveness of

Nadere informatie

STIGMATISERING VAN PATIENTEN MET LONGKANKER 1. Stigmatisering van Patiënten met Longkanker: De Rol van Persoonlijke Relevantie voor de Waarnemer

STIGMATISERING VAN PATIENTEN MET LONGKANKER 1. Stigmatisering van Patiënten met Longkanker: De Rol van Persoonlijke Relevantie voor de Waarnemer STIGMATISERING VAN PATIENTEN MET LONGKANKER 1 Stigmatisering van Patiënten met Longkanker: De Rol van Persoonlijke Relevantie voor de Waarnemer Stigmatization of Patients with Lung Cancer: The Role of

Nadere informatie

De Rol van Sense of Coherence bij de Glucoseregulatie bij Mensen met Diabetes Type 1

De Rol van Sense of Coherence bij de Glucoseregulatie bij Mensen met Diabetes Type 1 De Rol van Sense of Coherence bij de Glucoseregulatie bij Mensen met Diabetes Type 1 The Role of Sense of Coherence in Glucose regulation among People with Diabetes Type 1 Marja Wiersma Studentnummer:

Nadere informatie

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners?

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Are Premorbid Neuroticism-related Personality Traits a

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work.

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work. De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work Merijn Daerden Studentnummer: 850225144 Werkstuk: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners

Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners Validatie van de Depressie lijst (DL) en de Geriatric Depression Scale (GDS-30) bij Verpleeghuisbewoners van Somatische en Psychogeriatrische Afdelingen Validation of the Depression List (DL) and the Geriatric

Nadere informatie

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven Neuropsychologische Behandeling en Sociaal Emotioneel Welzijn bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie Neuropsychological Treatment and Social Emotional Well-being of Children with a Severe Form

Nadere informatie

Welke Factoren hangen samen met Kwaliteit van Leven na de Kanker Behandeling?

Welke Factoren hangen samen met Kwaliteit van Leven na de Kanker Behandeling? Welke Factoren hangen samen met Kwaliteit van Leven na de Kanker Behandeling? Which Factors are associated with Quality of Life after Cancer Treatment? Mieke de Klein Naam student: A.M.C.H. de Klein Studentnummer:

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en Effecten van een op MBSR gebaseerde training van hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en compassionele tevredenheid. Een pilot Effects of a MBSR based training program of hospice caregivers

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing

Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing Kwaliteit van Leven en Depressieve Symptomen van Mensen met Multiple Sclerose: De Modererende Invloed van Coping en Doelaanpassing Quality of Life and Depressive Symptoms of People with Multiple Sclerosis:

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Denkstijl, Responsstijl en Comorbiditeit bij. Jongeren met Externaliserende Problematiek in. Residentiële Behandelcentra

Denkstijl, Responsstijl en Comorbiditeit bij. Jongeren met Externaliserende Problematiek in. Residentiële Behandelcentra DENKSTIJL, RESPONSSTIJL EN COMORBIDITEIT BIJ JONGEREN 1 Denkstijl, Responsstijl en Comorbiditeit bij Jongeren met Externaliserende Problematiek in Residentiële Behandelcentra Thinking Style, Response Style

Nadere informatie

Evaluatiestudie naar de Beweegprogramma s in Gezondheidscentrum. Gein, Determinanten van Beweeggedrag. Evaluation Study on Exercise Programs in

Evaluatiestudie naar de Beweegprogramma s in Gezondheidscentrum. Gein, Determinanten van Beweeggedrag. Evaluation Study on Exercise Programs in Evaluatiestudie naar de Beweegprogramma s in Gezondheidscentrum Gein, Determinanten van Beweeggedrag Evaluation Study on Exercise Programs in Healthcare Centre Gein, Determinants of Physical Activity Melie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

Relatie tussen Cyberpesten en Opvoeding. Relation between Cyberbullying and Parenting. D.J.A. Steggink. Eerste begeleider: Dr. F.

Relatie tussen Cyberpesten en Opvoeding. Relation between Cyberbullying and Parenting. D.J.A. Steggink. Eerste begeleider: Dr. F. Relatie tussen Cyberpesten en Opvoeding Relation between Cyberbullying and Parenting D.J.A. Steggink Eerste begeleider: Dr. F. Dehue Tweede begeleider: Drs. I. Stevelmans April, 2011 Faculteit Psychologie

Nadere informatie

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children 1 Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working mothers with spouse and young children Verschil in stress en stressreactiviteit tussen hoogopgeleide thuisblijf-

Nadere informatie

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel Behandeleffecten in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel Treatment effects in Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel S. Daamen-Raes Eerste begeleider: Dr. W. Waterink Tweede begeleider:

Nadere informatie

Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences. Giny Norder NVAB kring Noord 14 april 2016

Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences. Giny Norder NVAB kring Noord 14 april 2016 Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences Giny Norder NVAB kring Noord 14 april 2016 Common Mental Disorders Prediction of Sickness Absence Durations and Recurrences

Nadere informatie

Persoonlijkheidskenmerken en cyberpesten onder jongeren van 11 tot 16 jaar:

Persoonlijkheidskenmerken en cyberpesten onder jongeren van 11 tot 16 jaar: Persoonlijkheidskenmerken en cyberpesten onder jongeren van 11 tot 16 jaar: is er een relatie met een verkorte versie van de NVP-J? Personality Characteristics and Cyberbullying among youngsters of 11

Nadere informatie

Falende Interpretatie? De Samenhang van Faalangst met Interpretatiebias

Falende Interpretatie? De Samenhang van Faalangst met Interpretatiebias Falende Interpretatie? De Samenhang van Faalangst met Interpretatiebias Failing interpretation? The Relationship between Test Anxiety and Interpretation Bias Kornelis P.J. Schaaphok Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Bent u gemotiveerd? L.E.J. Gerretsen Studentnummer: Eerste begeleider: prof. dr. L. Lechner Tweede begeleider: Dr. A.

Bent u gemotiveerd? L.E.J. Gerretsen Studentnummer: Eerste begeleider: prof. dr. L. Lechner Tweede begeleider: Dr. A. Bent u gemotiveerd? Een Experimenteel Onderzoek naar de Invloed van een op het Transtheoretisch Model Gebaseerde Interventie op de Compliance bij de Fysiotherapeutische Behandeling van Psychiatrische Patiënten

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

VERBAND VAN ACTIVITEITEN MET DEPRESSIE EN WELBEVINDEN 1

VERBAND VAN ACTIVITEITEN MET DEPRESSIE EN WELBEVINDEN 1 VERBAND VAN ACTIVITEITEN MET DEPRESSIE EN WELBEVINDEN 1 Hedonisme en Eudemonisme bij Activiteiten in Verband met Depressieve Symptomen en Welbevinden bij Ouderen in Verpleeghuizen Hedonism and Eudaimonia

Nadere informatie

Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij

Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij Een vergelijking van een depressieve en een niet-depressieve groep met Experience-Sampling-Method

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie