De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven"

Transcriptie

1 De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven Een pilootstudie voor 'de impact van verkeersongevallen op de kwaliteit van het leven' RA Els Inghelbrecht, Bert Willems, Jan Bernheim Onderzoekslijn Kennis van verkeersonveiligheid DIEPENBEEK, STEUNPUNT VERKEERSVEILIGHEID.

2 Documentbeschrijving Rapportnummer: RA Titel: De impact van whiplash ten gevolge van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven Ondertitel: Een pilootstudie voor 'de impact van verkeersongevallen op de kwaliteit van het leven' Auteur(s): Promotor: Onderzoekslijn: Partner: Aantal pagina s: 203 Trefwoorden: Els Inghelbrecht, Bert Willems, Jan Bernheim Prof. Dr. L. Hens & Prof. Dr. S. H. Idrissi Kennis van verkeersonveiligheid Limburgs Universitair Centrum whiplash, chronische WAD, kwaliteit van het leven, pilootstudie, enquêtes Projectnummer Steunpunt: 1.4 Projectinhoud: projectinhoud steunpuntproject Uitgave: Steunpunt Verkeersveiligheid, mei Steunpunt Verkeersveiligheid Universitaire Campus Gebouw D B 3590 Diepenbeek T F E I

3 Samenvatting In een vorig rapport van het Steunpunt Verkeersveiligheid (Lammar & Hens, 2003) werd al aangetoond dat de impact van verkeersongevallen op de volksgezondheid aanzienlijk is. In deze studie wordt er verder ingegaan op deze impact. Omdat het van belang is dat niet enkel technisch-medische gevolgen in kaart worden gebracht, zal gebruik gemaakt worden van een meting van de kwaliteit van het leven: een globaal oordeel over de levenskwaliteit dat zowel fysische, psychische als sociale aspecten omvat, en in toenemende mate vereist wordt als voornaamste outcome van gezondheidszorg- en sociale interventies. Bovendien zijn niet enkel de gevolgen op korte termijn belangrijk, ook de lange termijngevolgen moeten in rekening gebracht worden. Als onderzochte populatie wordt geopteerd voor whiplashpatiënten. Een whiplash kan in eerste instantie slechts lichte last met zich meebrengen, maar op lange termijn kunnen dergelijke patiënten dikwijls ernstige klachten blijven vertonen die vaak vele maanden of jaren kunnen blijven aanslepen, en invaliderend kunnen zijn. De term whiplash krijgt naargelang van context en school verschillende inhouden en betekenissen. Voor dit onderzoek worden vooraf de volgende definities geponeerd: 1. Whiplash voorval is het voorval waardoor een whiplashletsel kan ontstaan (vaak bij een kop-staart verkeersongeval) 2. Whiplash verwijst naar het fysiopathologisch mechanisme waardoor een whiplashletsel tot stand kan komen. 3. Het whiplashletsel is het letsel aan de nek zelf, bvb. nekverstuiking, nekverrekking, 4. WAD (whiplash geassocieerde stoornissen) bevatten de klachten en symptomen die optreden ten gevolge van whiplashletsels na een whiplash. Uit een overzicht van de internationale literatuur blijkt dat whiplashpatiënten een verscheidenheid aan symptomen kunnen vertonen die in de meeste gevallen snel verdwijnen maar in een aanzienlijk deel blijven voortbestaan. Men spreekt van chronische WAD wanneer de pijn of de klachten langer aanslepen dan 6 maanden. Over het aantal whiplashpatiënten dat tot deze laatste groep behoort en over de risicofactoren ervoor bestaat heel wat controverse. Deze controverse wordt enerzijds veroorzaakt door buitenwetenschappelijke factoren (medico-legale factoren, o.a. in verband met schadevergoedingen, invaliditeit en andere motieven voor secundair ziektegewin) maar is anderzijds het gevolg van wetenschappelijke controverse binnen de gezondheidszorggemeenschap. De epidemiologische studies die uitgevoerd zijn om een antwoord te formuleren op deze vragen vertonen immers een veelheid aan methodologische verschillen (definitie van herstel, design van de studie, rekruteringsmethode van patiënten, ), waardoor de conclusies van de betreffende studies nogal kunnen afwijken van elkaar. Ook op het vlak van pathogenetische theorieën worden verschillende modellen voorgesteld die verklaren waarom een groot deel van de whiplashpatiënten klachten en/of pijn blijven ondervinden terwijl de grote meerderheid snel geneest. De modellen kunnen van elkaar onderscheiden worden door het respectievelijke belang dat gehecht wordt aan de fysische, psychische of sociale factoren. Een belangrijk theoretisch model, het biopsychosociaal model, werd opgesteld om rekening te houden met zowel de fysische, de psychische als de sociale factoren. Omdat het de nadruk legt op de gevolgen van een verkeersongeval op de kwaliteit van het leven (een holistische benadering die zowel fysische, psychische als sociale aspecten omvat) kan het huidige onderzoek gekaderd worden binnen dit biopsychosociaal model. Het onderzoek tracht een antwoord te formuleren op drie grote onderzoeksvragen: Steunpunt Verkeersveiligheid 4 RA

4 1. Welke factoren spelen een rol in het herstel van whiplashpatiënten? Hierbij zal herstel geformuleerd worden in enerzijds fysische, psychische en functionele termen, maar anderzijds ook in termen van globale subjectieve levenskwaliteit. 2. Wat is het relatieve belang van verschillende domeinen (fysische, psychische en sociale) op de globale levenskwaliteit? Omdat het relatieve belang van deze verschillende domeinen afhankelijk kan zijn van de mate van herstel, wordt ook deze variabele mee opgenomen in dit onderdeel (herstel gedefinieerd in functionele termen). 3. Welke invloed heeft het whiplashletsel ten gevolge van een verkeersongeval op de globale subjectieve kwaliteit van het leven? Hierbij wordt deze invloed wederom bepaald in functie van de mate van herstel (waarbij herstel gedefinieerd wordt in fysische, psychische en functionele termen). Binnen het onderzoek worden twee onderzoeksgroepen bestudeerd. De personen uit onderzoeksgroep 1 worden gerekruteerd uit de dienst spoedgevallen van het Akademisch Ziekenhuis van de VUB en bestaan uit whiplashpatiënten die 10 tot 26 maanden voor het onderzoek een whiplashletsel opgelopen hebben ten gevolge van een verkeersongeval. Velen van hen zijn hersteld, en de andere hebben blijvende klachten van wisselende ernst. De personen uit onderzoeksgroep 2 worden gerekruteerd via de vzw Whiplash en bestaan vrijwel geheel uit whiplashpatiënten die voor hun aanslepende klachten hulp hebben gezocht bij deze vereniging. Alle personen uit de twee onderzoeksgroepen worden gevraagd enkele vragenlijsten in te vullen. De informatie die zo verkregen wordt, is ingedeeld in informatie over hun herstel (uitkomstvariabelen) en informatie over mogelijke factoren die verband houden met dit herstel (verklarende variabelen). De uitkomstvariabelen omvatten de fysische toestand, de psychische toestand, de functionele toestand en de globale subjectieve kwaliteit van het leven. De verklarende variabelen omvatten socio-demografische gegevens, ongevalgerelateerde factoren, de biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek, persoonlijkheidsfactoren en diverse dimensies binnen de kwaliteit van het leven. De resultaten met betrekking tot de eerste onderzoeksvraag (factoren van herstel) geven aan dat er niet veel verbanden zijn tussen het herstel van de whiplashpatiënt en de mogelijke risicofactoren die in dit onderzoek bevraagd worden. Bovendien verschillen de verbanden naargelang van de bestudeerde populatie (onderzoeksgroep 1 en onderzoeksgroep 2) en naargelang van de manier waarop herstel gedefinieerd wordt (fysisch herstel, psychisch herstel, functioneel herstel, herstel in termen van globale levenskwaliteit). De resultaten met betrekking tot de tweede onderzoeksvraag (relatief belang van fysisch, functioneel en psychisch herstel op de globale levenskwaliteit) geven aan dat het relatieve belang van de verschillende factoren die de globale levenskwaliteit bepalen opnieuw verschillend is naargelang van de rekruteringsmethode en naargelang van de mate van herstel (in functionele termen). De resultaten met betrekking tot de derde onderzoeksvraag (impact van whiplashletsel op de globale levenskwaliteit) geven aan dat een whiplashletsel een aanzienlijke impact kan hebben op de globale levenskwaliteit, die uiteraard sterk samenhangt met de mate van herstel. Deze negatieve invloed van hun whiplashletsel op de globale levenskwaliteit (namelijk een beduidend lagere globale levenskwaliteit op het moment van het onderzoek in vergelijking met de globale levenskwaliteit in de periode voor het ongeval) is sterker aanwezig binnen onderzoeksgroep 2. Binnen onderzoeksgroep 1 vertonen echter degenen die psychisch niet hersteld zijn ook een lagere globale levenskwaliteit na het whiplashletsel. De resultaten worden tenslotte besproken met betrekking tot de epidemiologische studies die al uitgevoerd werden en binnen het kader van het biopsychosociaal model. Verder worden op basis van deze studie met een geselecteerde pathologie enkele Steunpunt Verkeersveiligheid 5 RA

5 aanbevelingen geformuleerd die globaal aangeven welke maatregelen gewenst zijn om de impact van alle verkeersongevallen op de volksgezondheid na te gaan (los van de geselecteerde pathologie). Vooral het belang van de globale levenskwaliteit als meting van deze volksgezondheid en het belang van de gevolgen op lange termijn worden hierin benadrukt. Steunpunt Verkeersveiligheid 6 RA

6 Summary That the impact of traffic accidents on public health can be considerable was shown in a previous report by the Traffic Policy Research Centre (Lammar & Hens, 2003). In this study further attention is given to this impact. Because it is important that not only technical-medical factors are considered, a measurement of the subjective quality of life will be used: a global judgement about the quality of life taking physical, psychological and social aspects into account. Not only the short term consequences are important, the long term consequences are just as important. It is decided to select whiplash patients as the population of interest in this study. Whiplash injuries are considered as injuries with a primarily low severity grade. However, previous research has shown that these patients can have severe and invalidating complaints, in many cases persisting after several months or years. The term whiplash is used in different contexts with different meanings. The definitions used in this study are: 1. Whiplash event is an event leading to a whiplash injury (often at the occasion of a head-to-tail traffic accident) 2. Whiplash refers to the pathophysiological mechanism leading to the whiplash injury. 3. The Whiplash injury refers to an injury to the neck (for example a sprain or a strain of the neck). 4. WAD (whiplash associated disorders) refers to the symptoms as a consequence of the whiplash injury. A review of the international literature shows that people who had a whiplash injury can have several symptoms that quickly disappear but in many casese persist. When the pain and/or the complaints persist 6 months and longer the term chronic WAD is used. There is no consensus on the fraction of people undergoing a whiplash trauma who go on to belong to this second group or about the factors that put these people at risk. This lack of agreement is on the one hand caused by non scientific factors (medico-legal factors or secondary gain) but is on the other hand a consequence of scientific disagreements within the health-care community itself. The epidemiological studies which try to formulate answers to these questions differ in several methodological aspects (definition of recovery, study design, method of recruitment, ), giving rise to different conclusions. Moreover, at the level of theories of pathogenesis there are several models that explain why a considerable part of the whiplash patients can have long term complaints even after a long time while most of them do not. These models can be categorised by the relative importance they give to physical, psychological and social factors. Another important theoretical model, the biopsychosocial model, was developed to take into account all of these factors (physical, psychological and social factors together). By stressing the importance of the influence of traffic accidents on the global subjective quality of life (an approach which considers physical, psychological and social factors) the present study can be framed within this biopsychosocial model. This study aims to formulate an answer to three main research questions: 1. Which factors have an influence on the recovery of a whiplash injury in the long term? For this part, recovery is on the one hand defined in terms of physical, psychological and functional aspects and on the other hand in terms of global quality of life. 2. What is the relative importance of different factors (physical, psychological and social) influencing the global judgement of the quality of life? Because it can be assumed that the relative importance of these different factors is influenced by Steunpunt Verkeersveiligheid 7 RA

7 the recovery of the patient, this variable was included as well in this part of the study (recovery defined in functional terms). 3. What is the influence of a whiplash injury on the global subjective quality of life? Again, this influence will be determined as a function of recovery (recovery in terms of physical, psychological and functional aspects). Two populations are studied within this study. Persons from the first population are recruited from the comprehensive archives of the emergency department of the AZ VUB university hospital who had a whiplash injury due to a traffic accident 10 to 26 months before the time the study was conducted. Many had recovered. Persons of the second population are recruited through the Whiplash Association (a self-aid group) and consist of subjects who are members of this association. Almost all are chronicallt affected. The subjects of both populations are asked to fill in a questionnaire. The information that is collected in this way is categorised in information concerning the recovery of the patient (outcome variables) and information concerning possible associations with this recovery (explaining variables). The outcome variables contain the physical, the psychological and the social situation of the patient and a global judgement about their quality of life. The explaining variables contain socio-demographic variables, accidentrelated variables, the biopsychosocial situation at the moment of the study, personality factors and dimensions contributing to the global quality of life. The results concerning the first research question (factors contibuting to recovery) show rather weak or even non-existing associations between recovery of the whiplash patients and the possible risk factors. Moreover, these associations depend on the population condidered (first or second population) and the way recovery is defined (physical recovery, psychological recovery, functional recovery, or recovery in terms of global quality of life). The results concerning the second research question (respective importance of physical, functional and psychological factors in recovery) show that the relative importance of the different factors that determine the global subjective quality of life again differs according to the population recruited and the definition of recovery. The results concerning the third research question (impact of a whiplash injury on the global subjective quality of life) show that a whiplash injury can have profound effects on the global quality of life. This effect depends on the degree of recovery of the patient. This negative impact of a whiplash injury on global quality of life (i.e; when global quality of life is judged higher in the period before the injury, compared with the global quality of life at the moment of the study) is strong for the subjects of the self-aid group. However, a decrease in global quality of life was also found within the first population in the subjects who had not fully recovered in terms of psychological recovery. Finally the results are discussed in the light of the existing epidemiological studies and this within the global framework of the biopsychosocial model. Furthermore, based on this study with a selected pathology, some recommendations are formulated on which measures are likely to be the most suitable to assess the influence of traffic accidents with other injuries on public health. Especially the importance of the global quality of life as a measurement of this public health is stressed as well as the importance of the longterm consequences. Steunpunt Verkeersveiligheid 8 RA

8 Tabellen Tabel 1 Tabel 2 Tabel 3 Tabel 4 Tabel 5 Tabel 6 Tabel 7 Aantal slachtoffers, volgens de aard van de weggebruiker en de ernst van de verwondingen voor het jaar Klinische classificatiesysteem: indeling van WAD in graden van ernst Nosografie en glossarium: overzicht van de gebruikte termen en hun betekenis binnen de whiplashproblematiek met verwijzing naar de tekst. Autogebonden factoren die een rol kunnen spelen op het ontstaan van een whiplash. Frequente klachten ten gevolge van een whiplashletsel. Tijdfasen na het ongeval: tijdsperiode en percentage personen dat nog klachten ondervindt. Prevalentie van klachten en symptomen onmiddellijk (tot < 4 weken) en zes maanden na het ongeval. Tabel 8 Mogelijke behandelstrategieën bij WAD I met beoordeling van aanbevelingswaardigheid. Tabel 9 Tabel 10 Tabel 11 Tabel 12 Mogelijke behandelstrategieën bij WAD II en III met beoordeling van aanbevelingswaardigheid. Risicofactoren: prognostische factoren die gesuggereerd werden als bevorderende in het ontwikkelen van chronische klachten na een whiplash. Overzicht van het gebruikte instrumentarium (meetinstrument, variabelen die gemeten worden en eventuele schalen). De gestructureerde vragenlijst: thema s en subthema s met itemverwijzing. Tabel 13 Score-interval en interpretatie van de NDI (Vernon & Mior, 1991). Tabel 14 Overzicht van de klasse-indeling per onderzoeksgroep en per uitkomstvariabele (fysische, functionele en psychische toestand en kwaliteit van het leven). Tabel 15 Socio-demografische karakteristieken van participanten en nietparticipanten van de databank. Tabel 16 Tabel 17 Tabel 18 Tabel 19 Tabel 20 Gerapporteerde klachten in de week na het ongeval aangegeven door onderzoeksgroep 1 (n = 76) met percentage dat de klacht zelf aangegeven heeft. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 1 (n = 73) en een normgroep (n = 309) op de variabelen van de sociale steunlijst. Aantal respondenten van onderzoeksgroep 1 die binnen de verschillende klassen van de NPV vallen t.o.v. normscores per subschaal. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 1 (n = 71) en de normgroep gewone bevolking/ normalen (n = 2366) op de variabelen van de klachtenlijst. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 1 (n = 74) en een geselecteerde normgroep (n = 5279) op de subschalen van de SF-20. Tabel 21 Percentage klachten in de week na het ongeval (n = 91). Tabel 22 Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 87) en een normgroep (n = 309) op de variabelen van de sociale steunlijst. Steunpunt Verkeersveiligheid 9 RA

9 Tabel 23 Tabel 24 Tabel 25 Tabel 26 Tabel 27 Tabel 28 Tabel 29 Tabel 30 Tabel 31 Tabel 32 Tabel 33 Tabel 34 Tabel 35 Tabel 36 Tabel 37 Tabel 38 Tabel 39 Tabel 40 Aantal respondenten van onderzoeksgroep 2 die binnen de verschillende klassen van de NPV vallen t.o.v. normscores. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 87) en de normgroep gewone bevolking/ normalen (n = 2366) op de variabelen van de klachtenlijst. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 87) en de normgroep chronische pijnpatiënten (n = 2458) op de variabelen van de klachtenlijst. Vergelijking tussen subjecten van onderzoeksgroep 2 (n = 90) en een geselecteerde normgroep (n = 5279) op de subschalen van de SF-20. Onderzoeksgroep 1: verbanden tussen de verschillende uitkomstvariabelen met 2 -waarde en significantie. Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale factoren op het moment van het onderzoek (BPS nu ) en herstel in termen van fysische toestand (Fys) (Model a van Fig 11). Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek (BPS nu ) en herstel in termen van functionele toestand (Func). Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek (BPS) en herstel in termen van psychische toestand (Psy). Onderzoeksgroep 1: verband tussen de variabelen biopsychosociale toestand op het moment van het onderzoek (BPS) en herstel i.f.v. kwaliteit van het leven (Qol). Onderzoeksgroep 1: overzicht van de verschillende uitkomstvariabelen met de items die tenminste met één van de uitkomstvariabelen significant gerelateerd zijn. Onderzoeksgroep 2: verbanden tussen de verschillende uitkomstvariabelen met 2 -waarde en significantie. Onderzoeksgroep 2: overzicht van de verschillende uitkomstvariabelen met de items die tenminste met één van de uitkomstvariabelen significant gerelateerd zijn. Onderzoeksgroep 1 (n=64): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 1 (n=64): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 1 (n=61): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 1 (n=61): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 1 (n=59): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 1 (n=59): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Steunpunt Verkeersveiligheid 10 RA

10 Tabel 41 Tabel 42 Tabel 43 Tabel 44 Tabel 45 Tabel 46 Onderzoeksgroep 2 (n=77): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 2 (n=77): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 2 (n=76): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 2 (n=76): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Onderzoeksgroep 2 (n=74): gemiddelde ACSA-score en bijhorende betrouwbaarheidsinterval (95%). Resultaten worden weergegeven per groep en per tijdstip waarop gemeten werd. Onderzoeksgroep 2 (n=74): gemiddelde verschil in ACSA-score voor en na het opdoen van WAD en bijhorende t-waarde per groep. Figuren Figuur 1 Evolutie van het aantal motorvoertuigen en voertuigkilometers van 1972 tot , uitgedrukt in index-cijfers. Figuur 2 Figuur 3 Figuur 4 Figuur 5 Figuur 6 Figuur 7 Risico voor auto-inzittenden om een 1% invaliditeit ten gevolge van lichte letsels per lichaamsregio te ontwikkelen (Nordhoff et al., 1996). Hoofd nekbewegingen na een kop-staartbotsing. Het ontstaan van chronische klachten volgens het biopsychosociaal model in de acute (a) en de chronische (b) fase in het geval dat de indirecte factoren de directe helemaal vervangen. Visuele voorstelling van de modellen die de invloed van iedere verklarende variabele op iedere uitkomstvariabele weergeven en het model dat de uitkomstvariabelen onderling in verband brengen. Model dat de invloed van de zes dimensies van de levenskwaliteit op de globale levenskwaliteit representeert. Verwachte verschillen in globale levenskwaliteit voor en na een nekletsel t.g.v. een verkeersongeval in functie van het al dan niet hersteld zijn. Of men al dan niet hersteld is, kan gedefinieerd worden op drie manieren: in fysische termen, in psychische termen en in termen van functionele belemmeringen. Figuur 8 Flowchart van het rekruteringsproces van onderzoeksgroep 1. Figuur 9 Onderzoeksgroep 1: model met de vier uitkomstvariabelen en significantie van de verbanden. Figuur 10 Onderzoeksgroep 1: frequentiehistogrammen van de significante verbanden tussen uitkomstvariabelen. Figuur 11 Figuur 12 Visuele voorstelling van de modellen die de invloed van iedere verklarende variabele op iedere uitkomstvariabele weergeven en het model dat de uitkomstvariabelen onderling in verband brengen. Onderzoeksgroep 2: model met de vier uitkomstvariabelen en significantie van de onderlinge verbanden. Figuur 13 Onderzoeksgroep 2: significante verbanden tussen verschillende uitkomstvariabelen. Steunpunt Verkeersveiligheid 11 RA

11 Figuur 14 Onderzoeksgroep 1: geen functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Figuur 15 Onderzoeksgroep 1: milde tot gematigde functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Figuur 16 Onderzoeksgroep 2: milde tot gematigde functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Figuur 17 Figuur 18 Figuur 19 Figuur 20 Figuur 21 Figuur 22 Figuur 23 Onderzoeksgroep 2: ernstige tot complete functionele beperkingen. Overzicht van de relatieve bijdrage van iedere subschaal van de SF-20 in het verklaren van de globale levenskwaliteit (ACSA). Onderzoeksgroep 1 (n=64): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van fysische klachten en/of pijn. Onderzoeksgroep 1 (n=61): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van functionele beperkingen. Onderzoeksgroep 1 (n=59): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van psychische gezondheid. Onderzoeksgroep 2 (n=77): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van fysische klachten en/of pijn. Onderzoeksgroep 2 (n=76): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van functionele beperkingen. Onderzoeksgroep 2 (n=74): gemiddelde ACSA-score in de periode voor het opdoen van het whiplashletsel (voor) en op het moment van het onderzoek (na). Resultaten zijn weergegeven i.f.v. de mate van herstel waarbij herstel gemeten wordt in termen van psychische gezondheid. Appendices Appendix A Appendix B De gestructureerde vragenlijst Tabellen met de cijfergegevens over de karakteristieken van de twee onderzoeksgroepen. Tekstboxen Tekstbox 1 Vertekeningen bij dataverzameling van whiplashslachtoffers. Steunpunt Verkeersveiligheid 12 RA

12 Afkortingen ACSA : Anamnestic Comparative Self Assessment BIVV : Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid BPS : Biopsychosociale factoren op het moment van het onderzoek c.v. : conventionele vraag (binnen Qol-metingen) DALYs : Disability-adjusted life years DSM-9 : Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4 th edition EG : Emotionele gezondheid (binnen SF-20) Func (ƒ) : Herstel in termen van functionele toestand Fys () : Herstel in termen van fysische toestand ICD-9 : International Classification of Diseases, 9 th revision LF : Lichamelijk functioneren (binnen SF-20) LP : Lichamelijke pijn (binnen SF-20) NDI : neck Disability Index NIS : Nationaal Instituut voor de Statistiek NPV : Nederlandse Persoonlijkheidsvragenlijst NSAID : Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs OG : Ongevalgerelateerde factoren P : Persoonlijkheidsfactoren PG : Psychische gezondheid (binnen SF-20) Psy () : Herstel in termen van psychische toestand PTSD : Posttraumatic stress disorder Qol : Herstel in termen van kwaliteit van het leven Qol(n) : Kwaliteit van het leven op het moment van het onderzoek Qol(v) : Kwaliteit van het leven voor het ongeval QOL : Kwaliteit van het leven RV : Rolvervulling (binnen SF-20) SD : Socio-demografische factoren SF : Sociaal Functioneren Steunpunt Verkeersveiligheid 13 RA

13 SF-20 : Medical Outcome Study Short-Form General Health survey 20 items SCL-90 : Symptom Checklist (90 items) SPSS : Statistical Package for the Social Sciences SQOL : Subjectieve kwaliteit van het leven SSL : Sociale Steunlijst WAD : Whiplash - Associated Disorder YLD : Years Lived with Disability YLL : Years of Life Lost of verloren levensjaren Steunpunt Verkeersveiligheid 14 RA

14 Inhoudsopgave 1. TEN GELEIDE: NAAR HET HUIDIG ONDERZOEKSOPZET Situering van de problematiek Impact van verkeersongevallen op de volksgezondheid Letselgevolgen en ernst: naar een geselecteerde pathologie en methodologie Aandachtspunten binnen het huidige onderzoeksopzet STATUS QUESTIONES: WHIPLASH Theoretische achtergrond Historiek van de term whiplash Glossarium en poneren van duidelijke definities De whiplashproblematiek Oorzaak van de whiplash (etiologie) Ontstaansmechanismen Letsels ten gevolge van de impact Klinische kenmerken: symptomen en klachten Prognose Epidemiologische gegevens Behandeling Chronische whiplash gerelateerde stoornissen (WAD) Inleiding Methodologische factoren verantwoordelijk voor de controverse Meta-analyses als antwoord Theoretische modellen van chronische WAD Factoren die een invloed kunnen hebben op het ontstaan van chronische WAD BIJDRAGE VAN HUIDIG ONDERZOEKSOPZET EN ONDERZOEKSVRAGEN Bijdrage van het onderzoeksvoorstel Synthese literatuuroverzicht Bijdrage huidig onderzoeksvoorstel Nadelen van het onderzoeksopzet Onderzoeksvragen Factoren in verband met het al dan niet herstellen van WAD Bepalende factoren voor de globale levenskwaliteit Invloed van WAD op de globale kwaliteit van het leven Overzichtelijke weergave van de onderzoeksvragen EMPIRISCH ONDERZOEK: CHRONISCHE WAD EN QOL Steunpunt Verkeersveiligheid 15 RA

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N.

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven Uitgave 2013 C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. 2013 by Euro Books Uitgegeven door Euro Trans Lloyd Kaleshoek 8 8340 Damme

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Mourning in people with chronic fatigue syndrome (CFS) Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Lisanne Fischer S1816071 Mei 2012

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands * 137 Samenvatting Het doel van deze dissertatie was het beschrijven van lange termijn resultaten van ernstige tot zeer ernstige ongevalslachtoffers. Ernstig werd gedefinieerd als een letselernst van 16

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

MINDFULNESS, ZELFASPECTEN EN WELZIJN 1. Bewust (wel)zijn? De mediërende rol van het zelf in de relatie tussen mindfulness en psychologisch welbevinden

MINDFULNESS, ZELFASPECTEN EN WELZIJN 1. Bewust (wel)zijn? De mediërende rol van het zelf in de relatie tussen mindfulness en psychologisch welbevinden MINDFULNESS, ZELFASPECTEN EN WELZIJN 1 Bewust (wel)zijn? De mediërende rol van het zelf in de relatie tussen mindfulness en psychologisch welbevinden Mindful (well)being? The mediating role of the self

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden.

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Well-being of Family Caregivers in Flanders: The Relationships between Social

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis:

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis: Hechting en Psychose: Bieden Hechtingskenmerken een Verklaring voor het Optreden van Psychotische Symptomen? Attachment and Psychosis: Can Attachment Characteristics Account for the Presence of Psychotic

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Tijdelijk en Toch Bevlogen

Tijdelijk en Toch Bevlogen De Invloed van Taakeisen, Ontplooiingskansen en Intrinsieke Arbeidsoriëntatie op Bevlogenheid van Tijdelijke Werknemers. The Influence of Job Demands, Development Opportunities and Intrinsic Work Orientation

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

De Effecten van Lichaamsgerichte Interventies op. Lichaamsbeleving, Hyperarousal, Vermijding en Herbeleving bij

De Effecten van Lichaamsgerichte Interventies op. Lichaamsbeleving, Hyperarousal, Vermijding en Herbeleving bij De Effecten van Lichaamsgerichte Interventies op Lichaamsbeleving, Hyperarousal, Vermijding en Herbeleving bij Mensen met een Post Traumatische Stress Stoornis. The Effects of Body Oriented Interventions

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiviteit van Angstcommunicaties 1 (In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiveness

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD

GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD RESULTATEN ANALYSE 2014 GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD De Rughuis Methode heeft aangetoond dat de gezondheidstoestand en kwaliteit van leven bij patiënten met chronische rugklachten enorm kan toenemen.

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? 30/04/2013. A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op

UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? 30/04/2013. A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Mijn innovatie is beter dan de concurrentie Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op Bijvoorbeeld: Mortaliteit Kwaliteit

Nadere informatie

Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland. Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012

Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland. Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012 Psychotraumatologie: eenheid en verscheidenheid in een veelstromenland Prof. dr. Rolf Kleber Ede, 19 april 2012 Waarom werd PTSS destijds geïntroduceerd? Gevolgen van de Vietnam-oorlog Task force in de

Nadere informatie

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze

@Risk. Samenvatting. Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze @Risk Samenvatting Analyse van het risico op ernstige en dodelijke verwondingen in het verkeer in functie van leeftijd en verplaatsingswijze Samenvatting @RISK Analyse van het risico op ernstige en dodelijke

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs The Relationship between Existential Fulfilment, Emotional Stability and Burnout

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

De Rol van Sociale Identiteit in de Effectiviteit van Angstcommunicaties: Invloed op Kwetsbaarheid en Moderatie bij Roken en Alcoholgebruik

De Rol van Sociale Identiteit in de Effectiviteit van Angstcommunicaties: Invloed op Kwetsbaarheid en Moderatie bij Roken en Alcoholgebruik SOCIALE IDENTITEIT IN ANGSTCOMMUNICATIES 1 De Rol van Sociale Identiteit in de Effectiviteit van Angstcommunicaties: Invloed op Kwetsbaarheid en Moderatie bij Roken en Alcoholgebruik The Role of Social

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties,

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties, Het Effect van een Verkorte Mindfulness Training bij Ouderen op Mindfulness, Experiëntiële Vermijding, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties, Zelftranscendentie, en Quality of Life The Effects of a Shortened

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering VVP Gent, 16-10- 2015 Marc Stein

HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering VVP Gent, 16-10- 2015 Marc Stein HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering VVP Gent, 16-10- 2015 Marc Stein HOE BEPAAL IK ARBEIDSONGESCHIKTHEID BIJ DE PSYCHIATRISCHE PATIENT? Herfstvergadering

Nadere informatie

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten

De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten De Relatie tussen Zelfzorg, Glycemieregeling en Depressieve Symptomen bij Diabetespatiënten The Relationship between Self-Care, Glycemic Regulation and Depressive Symptoms in Diabetic Patients Jeff Bernaerts

Nadere informatie

Samenvatting: Impact van verkeersonveiligheid en -onleefbaarheid Objectieve en subjectieve factoren Deel II: subjectieve verkeersveiligheid

Samenvatting: Impact van verkeersonveiligheid en -onleefbaarheid Objectieve en subjectieve factoren Deel II: subjectieve verkeersveiligheid Samenvatting: Impact van verkeersonveiligheid en -onleefbaarheid Objectieve en subjectieve factoren Deel II: subjectieve verkeersveiligheid Dit onderzoek bestond uit twee delen. Het eerste deel omvatte

Nadere informatie

Een Behoeftepeiling bij Voormalig Intensive Care Patiënten en hun Naasten betreffende een. Bezoek aan de Nazorgpoli

Een Behoeftepeiling bij Voormalig Intensive Care Patiënten en hun Naasten betreffende een. Bezoek aan de Nazorgpoli en hun Naasten betreffende een Bezoek aan de Nazorgpoli A Needs Assessment for Former Intensive Care Patients and their Caregivers regarding ICU Follow Up Elisabeth W. Overduin - de Vreede Eerste begeleider:

Nadere informatie

optimale meetinstrument?

optimale meetinstrument? 1 Klachten in het hoofdhalsgebied: hoe kies ik het optimale meetinstrument? Raymond Swinkels Samenvatting» Klachten in het hoofd-halsgebied hebben in veel gevallen een multidimensionaal karakter waarbij

Nadere informatie

Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN

Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN 1 Zelf Gerapporteerde Alledaagse Executieve Functies en Externaliserende Gedragsproblemen bij Adolescenten in en buiten de Jeugdhulpverlening Self-reported Everyday Executive Functioning and Externalising

Nadere informatie

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013

Opleiding Orthopedische Manuele Therapie. 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie 18 april 2013 Opleiding Orthopedische Manuele Therapie Is Orthopedische Manuele Therapie nog Orthopedische Manuele Therapie? Zijn de huidige paradigma shifts wenselijk?

Nadere informatie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie DIAGNOSTIC INVENTORY FOR DEPRESSION (DID) Zimmerman, M., Sheeran, T., & Young, D. (2004). The Diagnostic Inventory for Depression: A self-report scale to diagnose DSM-IV Major Depressive Disorder. Journal

Nadere informatie

Groot IB de, Favejee M, Reijman M, Verhaar JAN, Terwee CB.

Groot IB de, Favejee M, Reijman M, Verhaar JAN, Terwee CB. Published in Health Qual Life Outcomes. 2008 Feb 26;6:16 Abstract Validation of the Dutch version of the Knee disability and Osteoarthritis Outcome Score. The Dutch version of the knee injury and osteoarthritis

Nadere informatie

Van weerstand naar Acceptatie. Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance

Van weerstand naar Acceptatie. Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance Van weerstand naar Acceptatie Een Kwalitatief Onderzoek naar de Veranderde Percepties, Rouwverwerking en Mentale Veerkracht van Kinderen van Ouders met Psychische Problemen. From Resistance to Acceptance

Nadere informatie

Validatie van een idiografische hechtingslijst. voor volwassenen in relatie tot ZKM-affecten. Validation of an idiographic attachment list

Validatie van een idiografische hechtingslijst. voor volwassenen in relatie tot ZKM-affecten. Validation of an idiographic attachment list Validatie van een idiografische hechtingslijst voor volwassenen in relatie tot ZKM-affecten. Validation of an idiographic attachment list for adults in relation to SCM-affects. Mieke van den Boogaard van

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias in Students with Anxiety Janneke van den Heuvel Eerste begeleider: Tweede

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter?

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Emiel Krahmer, Erwin Marsi & Paul van Pelt Site visit, Tilburg, November 8, 2007 Plan 1. Introduction: A short

Nadere informatie