Relatieve gevolgen van verknochtheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Relatieve gevolgen van verknochtheid"

Transcriptie

1 Relatieve gevolgen van verknochtheid PROF. MR. GREGOR VAN DER BURGHT 1 Bij de bepaling van de omvang van een nalatenschap is de analyse van de inhoud van de huwelijksgemeenschap een daaraan voorafgaande exercitie indien tussen echtelieden enige vorm van huwelijksgemeenschap bestond. Immers, de nalatenschap omvat de helft van de ontbonden gemeenschap. 1. Gradaties van verknochtheid De wettelijke gemeenschap omvat alle goederen van beide echtgenoten: art. 1:94 BW. De wet bepaalt echter tevens dat goederen en schulden die aan één der echtgenoten op enigerlei bijzondere wijze verknocht zijn, slechts in de gemeenschap vallen voorzover deze verknochtheid zich hiertegen niet verzet. Uit de formulering blijkt dat er graden van verknochtheid zijn. Met het oordeel dat een goed verknocht is, staat dan ook nog niet vast wat het rechtsgevolg daarvan is. Uit rechtspraak en literatuur blijkt dat er een waaier van mogelijkheden bestaat. Aan de ene zijde van de schaal staat de volledige exclusieve gerechtigdheid van één der echtgenoten: het goed valt niet in de huwelijksgemeenschap en aan de andere kant bevindt zich het recht van één der deelgenoten op toedeling van het goed ter gelegenheid van de ontbinding van de huwelijksgemeenschap tegen verrekening van de waarde. Daarnaast blijkt uit de rechtspraak dat nog andere relativeringen van de rechtsgevolgen van de verknochtheid bestaan. In het Boon-Van Loon-arrest 2 oordeelde de Hoge Raad dat de verknochtheid van het ouderdomspensioen aan de persoon van de rechthebbende er niet aan in de weg staat de pensioenrechten bij ontbinding van de gemeenschap door echtscheiding door verrekening in de verdeling te betrekken. Met andere woorden: het recht valt goederenrechtelijk niet in de gemeenschap, maar wordt verbintenisrechtelijk wel meegenomen. Bovendien besliste de Raad dat die zelfde verknochtheid zich er wél tegen verzet dat een dergelijke verrekening plaatsvindt ten behoeve van de erfgenamen van de overleden niet-rechthebbende (de andere echtgenoot) ingeval door de dood van één der echtgenoten de gemeenschap wordt ontbonden. In het Whiplash-arrest gaat het wederom uitsluitend over de situatie waarin het de echtscheiding is, die tot ontbinding van de gemeenschap leidt: het goed mag wegens zijn verknochtheid niet bij echtscheiding in de verdeling van de gemeenschap worden betrokken. 3 Het behoort tot de gemeenschap maar deze gemeenschap wordt anders dan bij helfte verdeeld. 2. Beperkte groep goederen Het aantal goederen waarvan men kan stellen dat zij (exclusief) verknocht zijn aan de persoon van één der echtgenoten, is zeer beperkt. Het recht op alimentatie; de periodieke uitkeringen vallen in de gemeenschap; smartengeld, zie hierna; en dan hebben we het wel zo ongeveer gehad. 4 De verknochtheid vormt dan ook een uitzondering slechts in uitzonderlijke gevallen, aldus de Hoge Raad 5 op de hoofdregel dat activa gemeen zijn. Alles pleit ervoor op deze hoofdregel geen verderstrekkende inbreuk te maken, dan noodzakelijk is voor de eerbiediging van de bijzondere band van de gerechtigde tot het goed: dus een beperkte uitleg van deze uitzondering: partijen zijn tenslotte in gemeenschap van goederen gehuwd! 6 3. Misverstand Met het oordeel dat een goed verknocht is, staat nog niet vast wat het rechtsgevolg daarvan is 1 Hoogleraar privaat- en notarieel (belasting)recht, raadsheer plv. in het Gerechtshof te s-gravenhage, gecertificeerd mediator NMI, hoofdredacteur van dit blad. 2 HR 27 november 1981, NJ 1982, 503, m.nt. EAAL en WHH (Boon/Van Loon). Gewezen voor de inwerkingtreding van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Stb. 1994, 342). 3 HR 24 oktober 1997, NJ 693, m.nt. WMK (Whiplash). 4 Zie verder Pitlo-Van der Burght/ Doek 2003, nr HR 22 maart 1996, NJ 640, m.nt. WMK (Gouden Handdruk). 6 Een te veel voorkomend misverstand is, dat het feit Pitlo-Van der Burght/Doek, Personen- en familierecht dat een echtgenoot aan een goed gehecht is, of een 2003, nr. 329; Asser-De Boer 1 Personen- en familierecht, 2002, goed bij een speciale gelegenheid van zijn familie nr. 310; Klaassen-Eggens-Luijten, geschonken heeft gekregen, zou maken dat een dergelijk goed verknocht zou zijn en zo is de onjuiste 1982, NJ 1984, 354. Huwelijksgoederenrecht, p ; vgl. Hof s-gravenhage 28 april 3

2 gevolgtrekking dus niet in de gemeenschap zou vallen. Die mooie ketting die de bruid bij haar huwelijk van haar lievelingstante ontving en die had hem weer van haar lievelingstante! is toch echt niet aan de bruid verknocht: hij staat bij vele andere vrouwen mooi (en misschien zelfs nog wel mooier!). Ook als mevrouw het huis al vóór haar huwelijk had verkregen met eigen zuur verdiende centen en in dat huis haar moeder, tantes en neefjes en nichtjes wonen: dat huis is gewoon een gemeenschapsgoed, zelfs al staat het in Willemstad, Curaçao! Dergelijke misverstanden dienen zich ook aan bij de passiefzijde: wanneer zijn schulden verknocht? Een sprekend voorbeeld vormt de uitspraak van Hof Arnhem van 25 oktober De man meende dat een door de vrouw aangegane leenschuld buiten de gemeenschap viel aan haar verknocht was ondermeer omdat zij door middel van het vervalsen van zijn handtekening de lening was aangegaan; ook had zij stiekem een postbusnummer genomen om de bankafschriften voor de man achter te houden. En ten slotte voor de couleur locale: zij had ook een moordaanslag op haar echtgenoot gepleegd. Het Hof _ mogelijk indachtig huwelijk = gevaarzetting _ overwoog: ( ) dat de door de man gestelde feiten en omstandigheden noch op zichzelf noch in onderlinge samenhang zo uitzonderlijk zijn, dat onverkorte toepassing van de krachtens artikel 1:100 BW tussen deelgenoten in een ontbonden huwelijksgemeenschap geldende regeling van verdeling bij helfte naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. In het vervolg beperk ik mij tot de activa. 4. Rechtspraak Aard van het goed I Het antwoord op de vraag of en zo ja, in hoeverre, de verknochtheid zich ertegen verzet dat een goed in de gemeenschap valt en al dan niet voor verrekening in aanmerking komt bij de ontbinding van de gemeenschap, hangt af van de aard van dat goed, zoals deze aard mede door de maatschappelijke opvattingen wordt bepaald. 8 In het zojuist aangehaalde Invaliditeitspensioen-arrest overwoog de Hoge Raad: een invaliditeitspensioen strekt tot vervanging van arbeidsinkomsten welke bij het ontbreken van invaliditeit zouden (kunnen) worden behaald. De Raad voegde daar aan toe dat de uit een bestaande arbeidsverhouding voortvloeiende aanspraak op voor nog te verrichten arbeid te ontvangen loon niet in de gemeenschap valt. Alleen al déze overweging had het lot van het invaliditeitspensioen kunnen beslechten: verknochtheid aan de persoon van de rechthebbende. Belangrijk is echter bovendien dat een invaliditeitspensioen niet gebaseerd is op een opbouwsysteem; anders dan het gewone ouderdomspensioen, zoals in het Boon-Van Loon-arrest. Voorts zijn de omvang en de duur van een invaliditeitspensioen afhankelijk van de graad van arbeidsongeschiktheid; dus van strikt individuele, soms wisselende omstandigheden waarin de rechthebbende verkeert. Ten slotte wijkt de aard van het invaliditeitspensioen af van het ouderdomspensioen. Immers, invaliditeit leidt niet alleen tot verlies van arbeidsinkomsten, maar ook tot vermindering van de mogelijkheden tot levensgeluk en tot verdere ontplooiing. Het pensioen zal in de praktijk mede noodzakelijk zijn om aan de hieruit voortvloeiende achterstand het hoofd te kunnen bieden. Conclusie: het invaliditeitspensioen valt niet in de huwelijksgemeenschap en de waarde ervan kan niet verrekend worden Aard van het goed II De aard van het goed, zoals deze aard mede door de maatschappelijke opvattingen wordt bepaald, is doorslaggevend voor het oordeel of een goed in welke mate of vorm verknocht is aan de persoon van de rechthebbende echtgenoot. In het eerste Whiplash-arrest 9 waren partijen gehuwd geweest in algehele gemeenschap van goederen. De vrouw had tijdens het huwelijk een whiplash opgelopen en vóór de ontbinding van het huwelijk de aansprakelijkheidsverzekeraar van de veroorzaker van het ongeval aangesproken tot vergoeding van haar materiële en immateriële schade. Nog tijdens het huwelijk keerde de verzekeraar een voorschot (fl ) uit dat bij scheiding bij helfte is verdeeld. De vraag was vervolgens of de aanspraken ter zake van materiële en immateriële schadevergoeding voorzover vóór de ontbinding van het huwelijk nog niet voldaan, aan de vrouw in zoverre verknocht waren, dat zij buiten de verdeling moesten blijven. De Hoge Raad onderschreef het oordeel van het Hof. Zowel de aanspraak op vergoeding van materiële scha- De aard van het goed is doorslaggevend voor het oordeel of een goed verknocht is aan de persoon van de rechthebbende echtgenoot 7 RFR06/7. 8 HR 23 december 1988, NJ 1989, 700, m.nt. EAAL (Invaliditeitspensioen). 9 HR 24 oktober 1997, NJ 1998, 693, m.nt. WMK (Whiplash).

3 de als van immateriële schade voorzover deze het reeds voor de ontbinding van het huwelijk ontvangen bedrag van fl te boven gaan zijn in zoverre aan de vrouw verknocht, dat zij bij de ontbinding van de gemeenschap door echtscheiding buiten de verdeling dienen te blijven. Ten overvloede had het Hof nog overwogen dat, voorzover zou moeten worden aangenomen dat de aanspraak op vergoeding van materiële schade en/of die op vergoeding van immateriële schade wèl in de gemeenschap zou vallen de eisen van redelijkheid en billijkheid, die partijen bij de verdeling jegens elkaar in acht hebben te nemen, in ieder geval meebrengen dat de schadevergoeding, voorzover het bedrag van fl te boven gaande, zonder nadere verrekening aan de vrouw moet worden toebedeeld. Ik benadruk dat aanspraken in zoverre aan de vrouw zijn verknocht, dat zij bij de ontbinding van de gemeenschap door echtscheiding buiten de verdeling dienen te blijven. Dit impliceert dat zij goederenrechtelijk wél tot de gemeenschap behoren, maar dat deze anders wordt verdeeld dan bij helfte, 10 immers zodanig dat de vrouw de gehele aanspraak ontvangt en daarnaast de helft van het restant van de gemeenschap. Het gegeven dat de aanspraak wel tot de gemeenschap behoort heeft directe invloed op de verhaalspositie van crediteuren. 5. Alleen bij echtscheiding? In hoeverre de vermelding van echtscheiding als grond voor de huwelijks-/gemeenschapsontbinding van belang is valt te bezien. Zou de vrouw reeds een lump sum hebben ontvangen en zou het huwelijk door haar overlijden zijn ontbonden, zouden dan uitsluitend haar erfgenamen aanspraak op (het restant van) bedoeld bedrag hebben en niet haar weduwnaar uit hoofde van het huwelijksvermogensrecht? De aard van het goed moet worden bepaald bij de verkrijging ervan; dat wil zeggen: dit goed blijft bij echtscheiding buiten de verdeling. Nu echter het fenomeen echtscheiding zich niet voordoet is er geen reden een uitzondering te maken op de hoofdregel van art. 1:100 BW: verdeling bij helfte en moet men het goed in de verdeling betrekken. Dit zal echter niet het geval zijn indien de ontbinding het gevolg is van het overlijden van (i.c.) de man. Ook bij de verdeling, volgend op deze ontbinding, moet de vrouw ervan verzekerd zijn dat de uitkering haar geheel ten goede komt. De uitkering zal men dan ook buiten de verdeling aan de vrouw moeten doen toekomen. Een soortgelijke vraag _ is echtscheiding decisief? _ kan men ook stellen bij het lezen van het Rensing- Polak-arrest. 11 Is het beroep op het vervalbeding verbonden aan een periodiek verrekenbeding gedaan buiten de echtscheidingsituatie in beginsel wél in overeenstemming met de redelijkheid en de billijkheid? Ik neem aan dat in zowel het eerste Whiplash-arrest als in het arrest Rensing-Polak de vermelding van echtscheiding van beslissende betekenis is. Het gegeven dat het huwelijk door echtscheiding is of wordt ontbonden werpt rechtens een bijzonder licht op de positie van het goed in de vermogensrechtelijke relatie van de echtelieden. De omstandigheid die leidt tot de ontbinding van de gemeenschap en de gevolgen daarvan wijken voor partijen sterk af van die welke zouden ontstaan door ontbinding van het huwelijk ten gevolge van overlijden. 6. Aard van het goed III De aard van het goed komt helder voor het voetlicht in het tweede Whiplash-arrest. 12 Wederom heeft de echtgenote een whiplash opgelopen en tijdens het huwelijk een uitkering voor immateriële en materiële schade ontvangen. De vrouw meent dat de schadevergoeding, voorzover deze betrekking heeft op ná het huwelijk te lijden schade, aan haar verknocht is. De Hoge Raad beslist dat het Hof terecht tot uitgangspunt heeft genomen dat de antwoorden op de vragen of een goed op bijzondere wijze aan één der echtgenoten is verknocht en, zo ja, in hoeverre die verknochtheid zich ertegen verzet dat het goed in de gemeenschap valt, afhangt van de aard van dat goed, zoals deze aard mede door de maatschappelijke opvattingen wordt bepaald. Voor de bepaling dat een goed naar maatschappelijke opvattingen verknocht is, is interessant het betoog van de man en de reactie daarop van het Hof in dit arrest. De man betoogde dat de vrouw na het einde van het huwelijk geen schade meer zou lijden. Het Hof oordeelde echter: Anders dan de man blijkbaar meent, is niet doorslaggevend of de vrouw ook na de De aard van het goed komt helder voor het voetlicht in het tweede Whiplash-arrest 10 Art. 1:100 BW. 11 HR 19 januari 1996, NJ 1996, 617, m.nt. WMK. Hoge Raad: Een en ander brengt mee dat een beroep op het vervalbeding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar moet worden geacht in een geval waarin een van de gewezen echtgenoten na hun echtscheiding verrekening vordert van in het verleden overgespaarde inkomsten (...). 12 HR 3 november 2006,

4 ontbinding van het huwelijk nog schade ondervindt van het verkeersongeval, maar of de vrouw en de verzekeraar bij de vaststelling van de hoogte van de materiële schadevergoeding daarvan uitgingen (cursivering VdB). Het Hof neemt aan dat de vrouw en de verzekeraar bij hun onderhandelingen ervan uitgingen dat de vrouw van het ongeval blijvende medische beperkingen zou ondervinden en dat die schade ook vergoed diende te worden. Het Hof concludeert dat het gedeelte van de materiële schadevergoeding dat strekt tot vergoeding van de vóór de ontbinding van het huwelijk geleden schade wél in de gemeenschap is gevallen en het gedeelte van de schadevergoeding dat betrekking heeft op de daarna geleden schade niet Verdeling anders dan bij helfte of het goed buiten de gemeenschap? Significant is dat in het eerste Whiplash-arrest werd beslist dat bedoelde aanspraken in zoverre aan de vrouw zijn verknocht, dat zij bij de ontbinding van de gemeenschap door echtscheiding buiten de verdeling dienen te blijven. Met andere woorden: de relativiteit van de verknochtheid wordt gereleveerd met het in zoverre. In het tweede Whiplash-arrest besliste het Hof echter dat het gedeelte van de schadevergoeding, dat betrekking heeft op de na de ontbinding van de gemeenschap geleden schade, niet in de gemeenschap valt. Met andere woorden: de aanspraken behoren niet tot de gemeenschap en aldus kent de Hof een absoluut rechtsgevolg toe aan de vaststelling dat de aanspraken de verknochtheid zijn. De relativiteit van de verknochtheid wordt gereleveerd met het in zoverre

5 Deze beslissing is van directe invloed op de verhaalspositie van de crediteuren van de echtgenoten. De Hoge Raad overwoog dan ook ten aanzien van het gebezigd criterium van de maatschappelijke opvattingen: Deze objectieve maatstaf dient de rechtszekerheid welke ten aanzien van de omvang van de huwelijksgemeenschap haar gewicht in de schaal werpt in verband met de mogelijke rechten van derden. De vraag dringt zich op wat in casu de reden kan zijn geweest om aan de verknochtheid dit verderstrekkend gevolg toe te kennen. Ik meen dat ook in dit geval de vrouw recht zou zijn gedaan met een verdeling anders dan bij helfte, zodanig dat zij de gehele aanspraak toegedeeld zou hebben gekregen naast de helft van het restant van de gemeenschap. Bij een dergelijk oordeel zou ook de relativiteit van de verknochtheid in stand zijn gebleven: bij ontbinding van de gemeenschap door overlijden van de vrouw zou de uitkering in de gemeenschap liggen. Of moeten wij deze relativiteit hinein interpretieren: impliciet in de uitspraak lezen omdat de casus nu eenmaal ziet op de echtscheidingssituatie: voor dát geval geldt dat de aanspraak buiten de gemeenschap valt en als het Hof/de Hoge Raad te oordelen krijgt over de ontbinding door overlijden dan komen deze (wellicht) tot een ander oordeel (?). 8. Stellen en bewijzen Evenals op andere terreinen van het recht moet het betrokkenen duidelijk zijn dat zij in rechte slechts erkenning voor de door hun gewenste rechtpositie kunnen verkrijgen, indien zij één en ander voldoende stellen en bewijzen. Daarin was de man in gebreke in de zaak van 3 november De man, slachtoffer van een bedrijfsongeval, had wegens opgelopen letsel een bedrag van fl ontvangen. Het Hof overwoog, dat het enkele feit dat de man de uitkering had verkregen op grond van een bedrijfsongeval onvoldoende is om tot verknochtheid van die uitkering te concluderen. Ten overvloede woog het Hof mee, dat de man in zijn verweerschrift had gesteld dat hij de uitkering in 2003 aan de vrouw ter hand had gesteld om er op te passen en om de echtelijke woning te kunnen inrichten. De man had derhalve kennelijk de bedoeling om de uitkering in de gemeenschap te laten vloeien en derhalve mede aan de vrouw ten goede te laten komen. Dat de vrouw niet lang daarna te kennen heeft gegeven dat zij van de man wilde scheiden kan er niet toe leiden dat de uitkering dan ineens als aan de man verknocht moet worden beschouwd. Het beroep in cassatie faalde! 9. Kunnen wij dit arrest vergeten? Het arrest HR 3 januari mag men gezien de twee Whiplash-arresten hopelijk als rechtshistorie beschouwen. In 1977 was de man een ernstig bedrijfsongeval overkomen. Op 30 december 1981 trouwde hij te Paramaribo, Suriname, in algehele gemeenschap van goederen, maar een lang-en-gelukkig zat er niet in: op 2 november 1983 werd tussen partijen de echtscheiding uitgesproken. De man had inmiddels een schadevergoedingsactie jegens zijn werkgever ingesteld. Het Hof van Justitie omschreef welke pijn en hinder, op geestelijk en lichamelijk gebied, de man na het ongeval had ondervonden, terwijl het tevens zeer aannemelijk werd geacht dat de man ook in de toekomst psychische hinder van zijn blijvende letsels zou ondervinden. Op grond van die overwegingen waardeerde het Hof van Justitie op 20 december 1983 het door de man hoogst persoonlijk ondergaan immateriële leed pro resto op NAF als schadevergoeding. De man meende dat deze vergoeding aan hem verknocht was. De Hoge Raad overwoog echter dat het recht op vergoeding van immateriële schade moet worden aangemerkt als een goed in de zin van art. 1:94 lid 1 BW, wanneer een vordering ter zake is ingesteld vóór of staande het huwelijk van de echtgenoten. Naar de hoofdregel van lid 1 omvat de gemeenschap alle tegenwoordige en toekomstige goederen der echtgenoten. Er is volgens de Hoge Raad geen reden voor een geval als het onderhavige een uitzondering op deze hoofdregel aan te nemen: de enkele omstandigheid dat het hier naar, s Hofs vaststelling gaat om een vergoeding voor door de man hoogst persoonlijk ondergaan leed brengt niet mee dat hier sprake is van een verknochtheid in de zin van lid 3, die zich ertegen verzet dat dit recht in de gemeenschap valt. Annotator Luijten merkte terecht op: Toch past. i.c. de vraag of het resultaat van de uitspraak het rechtsgevoel wel geheel bevredigt. Ik wijs hier op de zeer korte duur van het huwelijk nauwelijks twee jaar en op het feit, dat bij de bepaling van het bedrag der Het arrest HR 3 januari 1986, NJ 1987, 73 mag men gezien de twee Whiplash-arresten hopelijk als rechtshistorie beschouwen NJ 1987, 73, m.nt. EAAL. 7

6 schadevergoeding niet alleen gelet was op geleden pijn maar ook op toekomstig leed, dat in de gegeven situatie na de huwelijksontbinding zou worden ondergaan. 10. Conclusie: onderscheid goederen- en verbintenisrechtelijk De aard van dat goed, zoals deze aard mede door de maatschappelijke opvattingen wordt bepaald 15 beslist over het al dan niet verknocht zijn van bepaalde goederen aan één der echtgenoten. Het rechtsgevolg daarvan staat dan echter nog niet vast. Art. 1:94 lid 1 BW is de hoofdregel en de uitzondering daarop ten gevolge van verknochtheid moet zo minimaal mogelijk zijn, één en ander afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval. De verknochtheid zal daarom in geval van overlijden van de rechthebbende doorgaans geen rechtsgevolg hebben, daar nu juist degene waarmee het goed een bijzondere relatie had, is weggevallen. Anders gezegd: met zijn overlijden is de verknochtheid vervallen en moet men het goed in de verdeling betrekken. Deze conclusie lijkt evenwel te worden gelogenstraft door het tweede Whiplash-arrest dat aan de verknochtheid een verderstrekkend goederenrechtelijk effect toekent: de aanspraak vormt géén gemeenschapsgoed of mag men de uitspraak beperkt opvatten: dit oordeel geldt slechts bij scheiding. Rechtstheoretisch (goederenrechtelijk en ook anderszins) kan men deze uitleg echter moeilijk verklaren. Het overlijden van i.c. de vrouw zou een verkrijging door de gemeenschap ten gevolge hebben: ineens omvat zij wél de aanspraken. De titel voor een dergelijke verkrijging bestaat niet. De rechtsgevolgen van verknochtheid kunnen goederenrechtelijk dan ook géén wijziging ondergaan door ontbinding van de gemeenschap ten gevolge van het overlijden van één der echtgenoten. Deze goederenrechtelijke onmogelijkheid laat onverlet dat de omstandigheden van het concrete geval wél verbintenisrechtelijke gevolgen voor partijen impliceren. Er kunnen gronden zijn vermogensrechtelijk af te wijken van de aanvankelijk vastgestelde goederenrechtelijke rechtsgevolgen van de verknochtheid. Oftewel: door verrekening moet men in voorkomende gevallen afwijken van de verdeling van de gemeenschap bij helfte. In 2004 heeft de Hoge Raad geheel in zijn lijn sinds ons daar nog een voorbeeld van gegeven. In dit geval waren in wettelijke gemeenschap gehuwde partijen staande huwelijk huwelijkse voorwaarden overeengekomen. Zij hadden zich echter niets aan deze overeenkomst gelegen laten liggen en hadden hun huwelijk gecontinueerd als bestond tussen hen nog steeds een algehele gemeenschap. De Hoge Raad oordeelde, dat een krachtens een overeenkomst van huwelijkse voorwaarden tussen partijen geldende regel niet toepasselijk is, voorzover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. 17 De Raad tekende daarbij aan, dat bij de beantwoording van de vraag of bij de afrekening tussen voormalige echtelieden na ontbinding van het huwelijk op grond van redelijkheid en billijkheid dient te worden afgeweken van de huwelijkse voorwaarden, zeer wel belang kan worden gehecht aan onderling overeenstemmend gedrag tijdens het huwelijk, ook als dat gedrag afweek van de huwelijkse voorwaarden. In casu was een verrekening als ware men in algehele gemeenschap gehuwd geboden. Kortom: naast de hiervoor gereleveerde relativiteit van de verknochtheid mag men het in het huwelijksvermogensrecht alom tegenwoordige onderscheid goederen- en verbintenisrechtelijk of externe en interne werking niet uit het oog verliezen. Er kunnen gronden zijn vermogensrechtelijk af te wijken van de aanvankelijk vastgestelde goederenrechtelijke rechtsgevolgen van de verknochtheid 15 HR 23 december 1988, NJ 1989, 700, m.nt. EAAL (Invaliditeitspensioen). 16 HR 21 januari 1944, NJ 120 (Van de Water Van Hemme; Eerste conversie-arrest) 17 Vgl. o.m. HR 25 november 1988, nr , NJ 1989, 529, en HR 29 september 1995, NJ 1996, 88. 8

Uitspraak. Letselschade.nl 1

Uitspraak. Letselschade.nl 1 Uitspraak Letselschade.nl 1 7 december 2012 Eerste Kamer 12/00522 RM/EP Hoge Raad der Nederlanden Beschikking in de zaak van: [De man], wonende te [woonplaats], VERZOEKER tot cassatie, advocaat: mr. J.

Nadere informatie

Kluwer Online Research. EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen

Kluwer Online Research. EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen Mr. E.C.E. Schnackers[1] Auteur: Wettelijke

Nadere informatie

12-03- 2014. Split Online Congres CIVIELE ASPECTEN VAN DE EIGEN WONING IN DE ECHTSCHEIDING MR. DR. E.W.J. EBBEN MAART 2014

12-03- 2014. Split Online Congres CIVIELE ASPECTEN VAN DE EIGEN WONING IN DE ECHTSCHEIDING MR. DR. E.W.J. EBBEN MAART 2014 Split Online Congres CIVIELE ASPECTEN VAN DE EIGEN WONING IN DE ECHTSCHEIDING MR. DR. E.W.J. EBBEN MAART 2014 HUWELIJK ZONDER HUWELIJKSVOORWAARDEN GEMEENSCHAP VAN GOEDEREN BOEDELMENGING OPVOLGING ONDER

Nadere informatie

Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1

Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1 Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1 Prof. mr. A.J.M. Nuytinck, hoogleraar privaatrecht, in het bijzonder personen-, familie- en erfrecht, aan de Erasmus Universiteit

Nadere informatie

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183 Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Auteurs: mr. M. Verheijden en mr. L. Stevens Samenvatting In maart 2009 vindt een

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

Nevenvoorzieningen bij echtscheidingen

Nevenvoorzieningen bij echtscheidingen Nevenvoorzieningen bij echtscheidingen Er bestaat onduidelijkheid over de vraag of de rechter in het kader van een echtscheidingsprocedure voorzieningen kan treffen, die niet met zoveel woorden in art.

Nadere informatie

Huwelijksvermogensrecht journaal. September 2015

Huwelijksvermogensrecht journaal. September 2015 Huwelijksvermogensrecht journaal September 2015 Items Vinger aan de pols: Voorstel van wet 33 987, Literatuur en wetgevingsproces Ongehuwde samenlevers en vermogensregime Ongehuwden en alimentatie Pensioen

Nadere informatie

Artikelen. Pensioenverrekening. Mr. W.P.M. Thijssen 1. 1. Inleiding. 2. Terug naar af: de reikwijdte van het Boon/Van Loon-arrest

Artikelen. Pensioenverrekening. Mr. W.P.M. Thijssen 1. 1. Inleiding. 2. Terug naar af: de reikwijdte van het Boon/Van Loon-arrest Mr. W.P.M. Thijssen 1 Pensioenverrekening 3 1. Inleiding In HR 7 oktober 1959, BNB 1959/355 oordeelde de Hoge Raad dat pensioenrechten niet in een huwelijksgoederengemeenschap vallen, zodat bij ontbinding

Nadere informatie

Klik hier om het document te openen in een browser venster Instantie: Hof Amsterdam Datum: 12 februari 2013

Klik hier om het document te openen in een browser venster Instantie: Hof Amsterdam Datum: 12 februari 2013 PJ 2013/167: Vergoeding bij einde arbeidsovereenkomst wordt ondergebracht in stamrechtvennootschap. De aanspraken zijn niet verknocht en vallen dus... Klik hier om het document te openen in een browser

Nadere informatie

Het verzamelbesluit inkomstenbelasting en aanmerkelijk belang: een samenvoeging van oude besluiten of toch wat nieuws onder de zon?

Het verzamelbesluit inkomstenbelasting en aanmerkelijk belang: een samenvoeging van oude besluiten of toch wat nieuws onder de zon? Het verzamelbesluit inkomstenbelasting en aanmerkelijk belang: een samenvoeging van oude besluiten of toch wat nieuws onder de zon? MR. MARGRIET G. EERENSTEIN 1 De minister van Financiën heeft op 23 november

Nadere informatie

ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN

ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN ABC Echtscheidingsbemiddeling 2013 Samenvatting Hoe zien de inkomens eruit na de scheiding? Is er vermogen, een huis of auto? Of een eigen zaak.

Nadere informatie

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding Wet verevening pensioenrechten bij scheiding Wet van 28 april 1994, tot vaststelling van regels met betrekking tot de verevening van pensioenrechten bij echtscheiding of scheiding van tafel en bed (Wet

Nadere informatie

Hebben ongehuwde samenlevers recht op alimentatie?

Hebben ongehuwde samenlevers recht op alimentatie? Hebben ongehuwde samenlevers recht op alimentatie? december 2012 mr D.H.P. Cornelese De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur

Nadere informatie

Vragenlijst voor het opstellen van huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden 1

Vragenlijst voor het opstellen van huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden 1 Vragenlijst voor het opstellen van huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden 1 I. Personalia MAN/VROUW Familienaam Voornamen Adres Geboorteplaats en -datum Legitimatiebewijs Nummer Legitimatiebewijs

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 102 d.d. 2 november 2009 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en drs. A.I.M. Kool) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg

Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg Te behandelen uitspraken: ECLI:NL:GHSHE:2014:4672 (facultatief verrekenbeding) ECLI:NL:HR:2015:1297 (gemeenschap)

Nadere informatie

» Samenvatting. JPF 2013/101 Rechtbank Den Haag 22 mei 2013, C/09/416244; ECLI:NL:RBDHA:2013:CA2361. ( mr. Bellaart mr. Brakel mr.

» Samenvatting. JPF 2013/101 Rechtbank Den Haag 22 mei 2013, C/09/416244; ECLI:NL:RBDHA:2013:CA2361. ( mr. Bellaart mr. Brakel mr. JPF 2013/101 Rechtbank Den Haag 22 mei 2013, C/09/416244; ECLI:NL:RBDHA:2013:CA2361. ( mr. Bellaart mr. Brakel mr. Brandt ) [De man] te [woonplaats], hierna: de man, advocaat: mr. C.A. Lucardie te s-gravenhage.

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611

JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611 JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1987 BLADZIJDEN 3611 ARREST VAN HET HOF (DERDE KAMER) VAN 24 SEPTEMBER 1987. BESTUUR VAN DE SOCIALE VERZEKERINGSBANK TEGEN J. A. DE RIJKE. VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING,

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2013:983. Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 18-10-2013 Datum publicatie

ECLI:NL:HR:2013:983. Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 18-10-2013 Datum publicatie ECLI:NL:HR:2013:983 Instantie Hoge Raad Datum uitspraak 18-10-2013 Datum publicatie 18-10-2013 Zaaknummer 12/03380 Formele relaties Conclusie: ECLI:NL:PHR:2013:52, Gevolgd In cassatie op : ECLI:NL:GHSGR:2012:BW8529,

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 41 d.d. 22 februari 2011 (mr. B.F. Keulen, voorzitter, mw. mr. E.M. Dil-Stork en prof. mr. M.L. Hendrikse) Samenvatting Natura-uitvaartverzekering.

Nadere informatie

DE DIRECTEUR- GROOTAANDEELHOUDER EN ECHTSCHEIDING DOOR MR. AGNES A.C. SPOORMANS JANUARI 2008, RUSSELL ADVOCATEN B.V.

DE DIRECTEUR- GROOTAANDEELHOUDER EN ECHTSCHEIDING DOOR MR. AGNES A.C. SPOORMANS JANUARI 2008, RUSSELL ADVOCATEN B.V. DE DIRECTEUR- GROOTAANDEELHOUDER EN ECHTSCHEIDING DOOR MR. AGNES A.C. SPOORMANS JANUARI 2008, RUSSELL ADVOCATEN B.V. Inleiding Werk en privé zijn vaak moeilijk te scheiden. Sommige mensen lijken wel getrouwd

Nadere informatie

Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze gescheiden zien?

Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze gescheiden zien? Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze gescheiden zien? 18 november 2014 Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze "gescheiden" zien? 1 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek

Nadere informatie

Huwelijkse voorwaarden

Huwelijkse voorwaarden Huwelijkse voorwaarden het verrekenbeding in de praktijk Smit en de Wolf Scheveningseweg 10 2517 KT Den Haag 070 356 07 95 www.smitwolf.nl Geachte relatie, Bent u gehuwd? En, zo ja, heeft u huwelijkse

Nadere informatie

1 Het geding in feitelijke instanties

1 Het geding in feitelijke instanties Uitspraak 14 februari 2014 nr. 13/00475 Arrest gewezen op het beroep in cassatie van de Staatssecretaris van Financiën tegen de uitspraak van het Gerechtshof te s-gravenhage van 18 december 2012, nr. 12/00169,

Nadere informatie

HUWELIJKSE VOORWAARDEN EN PARTNERSCHAPSVOORWAARDEN SAMENLEVINGSVORMEN

HUWELIJKSE VOORWAARDEN EN PARTNERSCHAPSVOORWAARDEN SAMENLEVINGSVORMEN HUWELIJKSE VOORWAARDEN EN PARTNERSCHAPSVOORWAARDEN SAMENLEVINGSVORMEN Sinds 1 april 2001 is het huwelijk een samenlevingsverband van twee personen van gelijk of verschillend geslacht. De vermogensrechtelijke

Nadere informatie

De doolhof van de nevenvoorzieningen

De doolhof van de nevenvoorzieningen De doolhof van de nevenvoorzieningen Op 1 maart 2001 is artikel 827 Rv, waarin de nevenvoorzieningen behorende bij een echtscheidingsverzoek zijn opgesomd, uitgebreid met een bepaling onder f. Daardoor

Nadere informatie

http://zoeken.rechtspraak.nl/default.aspx

http://zoeken.rechtspraak.nl/default.aspx pagina 1 van 9 LJN: AF2685, Hoge Raad, R01/105HR Datum uitspraak: 11-04-2003 Datum publicatie: 11-04-2003 Rechtsgebied: Personen-en familierecht Soort procedure: Cassatie Uitspraak 11 april 2003 Eerste

Nadere informatie

http://zoeken.rechtspraak.nl/detailpage.aspx?ljn=bz4094

http://zoeken.rechtspraak.nl/detailpage.aspx?ljn=bz4094 pagina 1 van 6 LJN: BZ4094, Gerechtshof Amsterdam, 200.111.263/01 Datum uitspraak: 22-01-2013 Datum 14-03-2013 publicatie: Rechtsgebied: Personen-en familierecht Soort procedure: Hoger beroep Inhoudsindicatie:Verdeling

Nadere informatie

De zeer sterk verknochte overbruggingsuitkering

De zeer sterk verknochte overbruggingsuitkering 442 Ars Aequi juni 2008 annotaties Annotatie arsaequi.nl/maandblad AA20080442 De zeer sterk verknochte overbruggingsuitkering Prof.mr. A.J.M. Nuytinck HR 15 februari 2008, LJN: BC0377, RvdW 2008, 219 (mrs.

Nadere informatie

Jouw schuld, mijn schuld?

Jouw schuld, mijn schuld? TILBURG UNIVERSITY Jouw schuld, mijn schuld? Een onderzoek naar de verhaalsmogelijkheden van schuldeisers en de draagplicht van schulden in een huwelijksgoederengemeenschap Naam: Eva Jongenelen ANR: 473883

Nadere informatie

P. Kruit, C. Loonstra en E. van Vliet 978-90-01-83406-7. Zutekouw / van Oort

P. Kruit, C. Loonstra en E. van Vliet 978-90-01-83406-7. Zutekouw / van Oort Rechtspraak Instantie Hoge Raad Datum 14 maart 2008 Vindplaats LJN BC6699 Naam Zutekouw / van Oort Essentie uitspraak: Een wegens ziekte arbeidsongeschikte werknemer heeft geen recht op loondoorbetaling

Nadere informatie

WET VEREVENING PENSIOENRECHTEN BIJ SCHEIDING

WET VEREVENING PENSIOENRECHTEN BIJ SCHEIDING WET VEREVENING PENSIOENRECHTEN BIJ SCHEIDING Artikel 1 1. Voor de toepassing van het bij of krachtens deze wet bepaalde wordt verstaan onder: a. scheiding: echtscheiding of scheiding van tafel en bed dan

Nadere informatie

Aansprakelijkheid voor Gemeenschapsschulden na ontbinding en verjaring

Aansprakelijkheid voor Gemeenschapsschulden na ontbinding en verjaring Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Aansprakelijkheid voor Gemeenschapsschulden na ontbinding en verjaring A.J.M. Nuytinck Published in WPNR 2010, 6851, p. 582-584 Prof. mr. A.J.M.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2009-2010 28867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) E NADERE MEMORIE

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2009 2010 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) E NADERE MEMORIE

Nadere informatie

Opzegging duurovereenkomst. Mr. dr. H. Wammes

Opzegging duurovereenkomst. Mr. dr. H. Wammes Opzegging duurovereenkomst Mr. dr. H. Wammes * HR 1 juli 2014, NJ 2015,2 (noot T.T.T.) Eneco beëindigt sponsorovereenkomst met organisator en gaat de Benelux Tour zelf organiseren. * HR 10 oktober 2014,

Nadere informatie

De Rechtbank te 's-gravenhage (nr. AWB 10/5062) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard.

De Rechtbank te 's-gravenhage (nr. AWB 10/5062) heeft het tegen die uitspraak ingestelde beroep ongegrond verklaard. 11 Oktober 2013 nr. 12/04012 Arrest gewezen op het beroep in cassatie van [X] te [Z] (hierna: belanghebbende) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te 's-gravenhage van 10 juli 2012, nr. BK-11/00544,

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2007.0802 (022.07) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

EXECUTIE EN VERREKENING

EXECUTIE EN VERREKENING EXECUTIE EN VERREKENING Geregeld komt het in familiezaken voor dat in het dictum van de uitspraak niet het bedrag wordt genoemd dat de één aan de ander verschuldigd is. Vaak gebeurt dit in verdelingszaken

Nadere informatie

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS De heeft in december 2008 wederom drie interessante arresten gewezen inzake werkgeversaansprakelijkheid voor verkeersletsel

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

De beperkte, eenvoudige gemeenschap van een huurrecht van buiten iedere huwelijksvermogensrechtelijke gemeenschap gehuwde echtgenoten

De beperkte, eenvoudige gemeenschap van een huurrecht van buiten iedere huwelijksvermogensrechtelijke gemeenschap gehuwde echtgenoten 218 Ars Aequi maart 2008 annotaties Annotatie arsaequi.nl/maandblad AA20080218 De beperkte, eenvoudige gemeenschap van een huurrecht van buiten iedere huwelijksvermogensrechtelijke gemeenschap gehuwde

Nadere informatie

Drie stellingen. Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series. M.L. Tuil. Published in WPNR 2010 (6831), p. 143-145

Drie stellingen. Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series. M.L. Tuil. Published in WPNR 2010 (6831), p. 143-145 Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Drie stellingen M.L. Tuil Published in WPNR 2010 (6831), p. 143-145 Postdoc Erasmus Universiteit Rotterdam (tuil@law.eur.nl). 1 Abstract In dit

Nadere informatie

Fiscale en financiele aspecten bij echtscheiding. PFP Forum 30 januari 2008 mr. Frits van der Kamp

Fiscale en financiele aspecten bij echtscheiding. PFP Forum 30 januari 2008 mr. Frits van der Kamp Fiscale en financiele aspecten bij echtscheiding PFP Forum 30 januari 2008 mr. Frits van der Kamp Onderwerpen Pensioen (eigen beheer) en echtscheiding Levensverzekeringen: verdeeld of verrekend? De bijleenregeling

Nadere informatie

Artikelen. Pensioenverrekening nader uitgewerkt. Mr. W.P.M. Thijssen 1. Rechtskarakter van het recht op pensioenverrekening

Artikelen. Pensioenverrekening nader uitgewerkt. Mr. W.P.M. Thijssen 1. Rechtskarakter van het recht op pensioenverrekening Mr. W.P.M. Thijssen 1 Pensioenverrekening nader uitgewerkt 25 Onlangs ( januari 2011/3) verscheen in dit bulletin een bijdrage van mijn hand over pensioenverrekening. Geconcludeerd werd dat pensioenverrekening

Nadere informatie

De Rechtbank Den Haag lijkt uitsluitsel te geven Verrekening van voordeel bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering

De Rechtbank Den Haag lijkt uitsluitsel te geven Verrekening van voordeel bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering De Rechtbank Den Haag lijkt uitsluitsel te geven Verrekening van voordeel bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering 8 Mevrouw mr. L. van den Ham-Leerkes Nysingh Advocaten Heeft een zelfde gebeurtenis voor

Nadere informatie

Opgeschud huwelijksbed en ronddwarrelende veertjes

Opgeschud huwelijksbed en ronddwarrelende veertjes Prof. mr. Gregor van der Burght 1 Opgeschud huwelijksbed en ronddwarrelende veertjes In de loop der jaren zijn vele rechtsgronden aangevoerd om te bereiken dat de gratis -arbeider bij de echtscheiding

Nadere informatie

Werkgroepopdrachten -vennootschappen en rechtspersonenrecht DEEL B

Werkgroepopdrachten -vennootschappen en rechtspersonenrecht DEEL B Werkgroepopdrachten -vennootschappen en rechtspersonenrecht DEEL B Voorwoord Beste student(e), Voor u liggen de uitwerkingen van de voorgeschreven werkgroepopdrachten (week 5 t/m week 8) voor het vak Relatievermogensrecht.

Nadere informatie

Familie en Scheiding Ontbijtseminar 13 november 2014

Familie en Scheiding Ontbijtseminar 13 november 2014 Familie en Scheiding Ontbijtseminar 13 november 2014 ONTBIJTSEMINAR Donderdag 13 november 2014 Mr. Marc Heuvelmans [welkomstwoord] Mr. Jacqueline van de Wiel Mr. Mathilde Becking Ontbijtseminar 13 november

Nadere informatie

Overdrachtsbelasting. Vrijstelling; verdeling gemeenschap samenwoners

Overdrachtsbelasting. Vrijstelling; verdeling gemeenschap samenwoners Overdrachtsbelasting. Vrijstelling; verdeling gemeenschap samenwoners 1 Overdrachtsbelasting. Vrijstelling; verdeling gemeenschap samenwoners Belastingdienst/Centrum voor proces- en productontwikkeling,

Nadere informatie

WEBINAR Hoge Raad Rechtspraak Personen-, familie- en erfrecht. 11 februari 2015 Prof. Mr. T.J. Mellema-Kranenburg

WEBINAR Hoge Raad Rechtspraak Personen-, familie- en erfrecht. 11 februari 2015 Prof. Mr. T.J. Mellema-Kranenburg WEBINAR Hoge Raad Rechtspraak Personen-, familie- en erfrecht 11 februari 2015 Prof. Mr. T.J. Mellema-Kranenburg Onderwerpen 3 uitspraken: 1. samenwoners en natuurlijke verbintenis, HR 10 oktober 2014,

Nadere informatie

Ontslag na doorstart faillissement

Ontslag na doorstart faillissement Ontslag na doorstart faillissement december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) Nr. 28 BRIEF VAN

Nadere informatie

Kamervragen verrekening pensioenrechten na echtscheiding die plaatsvond voor 1.5.1995

Kamervragen verrekening pensioenrechten na echtscheiding die plaatsvond voor 1.5.1995 Regelingen en voorzieningen CODE 1.4.4.451 Kamervragen verrekening pensioenrechten na echtscheiding die plaatsvond voor 1.5.1995 bronnen rijksoverheid.nl, d.d. 9.2.2016 De staatssecretaris van SZW heeft

Nadere informatie

VERMOGENSDELING BIJ ECHTSCHEIDING

VERMOGENSDELING BIJ ECHTSCHEIDING VERMOGENSDELING BIJ ECHTSCHEIDING VFP VERMOGEN Mr. M. Veenstra is als kandidaat-notaris werkzaam bij De Haan AGW Advocaten en Notarissen te Leeuwarden. Mr. V. Wegter is als advocaat werkzaam bij De Haan

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 334 Wet van 6 juli 2004, houdende regeling van het conflictenrecht met betrekking tot het geregistreerd partnerschap (Wet conflictenrecht geregistreerd

Nadere informatie

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever.

1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. Algemene voorwaarden Snelontruiming.nl 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op iedere offerte, de website en de overeenkomst tussen Snelontruiming.nl, en u de opdrachtgever. 2. Alle offertes en aanbiedingen

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

Kluwer Online Research

Kluwer Online Research Land- en Tuinbouwbulletin De een is failliet en de ander niet Kluwer Online Research Auteur: Mr. M.J. Tolsma[1] Regelmatig vraagt de ondernemer zich af of hij vermogen op naam van zijn/haar echtgenoot

Nadere informatie

versie 7 juni 2012 Nota van Toelichting Algemeen

versie 7 juni 2012 Nota van Toelichting Algemeen Nota van Toelichting Algemeen Met de afkondiging van de Veteranenwet in het Staatsblad (2012, 133) is de grondslag voor de erkenning en waardering en de zorg aan veteranen door het parlement, en daarmee

Nadere informatie

SCHEIDEN EN SCHULDEN

SCHEIDEN EN SCHULDEN SCHEIDEN EN SCHULDEN FAMILIEVERMOGENSRECHT IN TIJDEN VAN CRISIS cursus 6 februari 2014 mr. drs. J.H. (Jan Hein) Lieber Jan Hein Lieber Scheiden en Schulden 1 ONDER WATER: EEN METAFOOR IS WERKELIJKHEID

Nadere informatie

Het nieuwe huwelijksvermogensrecht

Het nieuwe huwelijksvermogensrecht Het nieuwe huwelijksvermogensrecht mr. CA. Kraan tweede druk Gouda Quint bv (S. Gouda Quint - D. Brouwer en zn.) Arnhem 1994 Inhoudsopgave Lijst van verkort aangehaalde literatuur 11 Enkele afkortingen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1 1 Inleiding 1 2 Onderzoeksopzet en verantwoording 5 2.1 Synopsis 5 2.2 Relevantie van het onderzoek 6 2.3 Afbakening en verantwoording van het onderzoek 7 2.4 Probleemstelling 9 2.5 Opbouw van het boek

Nadere informatie

Zaak A 2005/1 - Bovemij Verzekeringen N.V. / Benelux-Organisatie voor de Intellectuele Eigendom

Zaak A 2005/1 - Bovemij Verzekeringen N.V. / Benelux-Organisatie voor de Intellectuele Eigendom COUR DE JUSTICE BENELUX GERECHTSHOF ~ Zaak A 2005/1 - Bovemij Verzekeringen N.V. / Benelux-Organisatie voor de Intellectuele Eigendom Nadere conclusie van de Advocaat-Generaal L. Strikwerda (stuk A 2005/1/13)

Nadere informatie

Echtscheiding en uw bedrijf De bedrijfscontinuïteit staat voorop!

Echtscheiding en uw bedrijf De bedrijfscontinuïteit staat voorop! Een echtscheiding is een ingrijpend en complex proces en vraagt om goede fiscale begeleiding Echtscheiding en uw bedrijf De bedrijfscontinuïteit staat voorop! Wanneer u als ondernemer gaat scheiden, dan

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Financiën heeft een verweerschrift ingediend. De moeder van belanghebbende (hierna: erflaatster) is op [ ] 2010 overleden.

De Staatssecretaris van Financiën heeft een verweerschrift ingediend. De moeder van belanghebbende (hierna: erflaatster) is op [ ] 2010 overleden. Uitspraak 10 oktober 2014 Nr. 13/04777 Arrest gewezen op het beroep in cassatie van [X] te [Z] (hierna: belanghebbende) tegen de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 29 augustus 2013, nr. 12/00472,

Nadere informatie

Aegon Schadeverzekering N.V., gevestigd te Den Haag, hierna te noemen Aangeslotene.

Aegon Schadeverzekering N.V., gevestigd te Den Haag, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-382 d.d. 20 oktober 2014 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter, prof. mr. M.L. Hendrikse en drs. L.B. Lauwaars RA, leden en mr. F.E. Uijleman, secretaris)

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1986-1987 Nr. 174d 19638 Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet en van de Wet betreffende verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds BRIEF VAN

Nadere informatie

Compendium van het personenen familierecht

Compendium van het personenen familierecht Mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann Mevr. mr. J. van Duijvendijk-Brand Compendium van het personenen familierecht Elfde druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2012 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V Hoofdstuk

Nadere informatie

Nieuw huwelijksvermogensrecht

Nieuw huwelijksvermogensrecht Nieuw huwelijksvermogensrecht 23 februari 2012 Nieuw huwelijksvermogensrecht: vergoedingsrechten, met ongewenste fiscale gevolgen Per 1 januari 2012 is de wet Aanpassing van de wettelijke gemeenschap van

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE VERMOGENSRECHTELIJKE RELATIES TUSSEN ECHTGENOTEN PREAMBULE Erkennende dat ondanks de bestaande verschillen in de nationale familierechten er evenwel een

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek(aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) B ADVIES RAAD VAN

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/85190

Nadere informatie

CxS/oiaéi cas. Den Haag, 22 OKT 2008 AAN DE HOGE RAAD DER NEDERLANDEN. Kenmerk: DGB 2008-4936

CxS/oiaéi cas. Den Haag, 22 OKT 2008 AAN DE HOGE RAAD DER NEDERLANDEN. Kenmerk: DGB 2008-4936 CxS/oiaéi cas Den Haag, 22 OKT 2008 Kenmerk: DGB 2008-4936 X ^_ Motivering van het beroepschrift in cassatie (rolnummer 08/03864) tegen de uitspraak van het Gerechtshof te Arnhem van 29 juli 2008, nr.

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Algemeen

Hoofdstuk 1 - Algemeen Beleidsregels verhaal WWB 2014 Hoofdstuk 1 - Algemeen Artikel 1. Begripsbepalingen 1. Alle begrippen die in deze beleidsregels worden gebruikt en die niet nader worden omschreven hebben dezelfde betekenis

Nadere informatie

betreft: [klager] datum: 2 februari 2015

betreft: [klager] datum: 2 februari 2015 nummer: 14/3322/GA en 14/3394/GA betreft: [klager] datum: 2 februari 2015 De beroepscommissie als bedoeld in artikel 69, tweede lid, van de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) heeft kennisgenomen van bij

Nadere informatie

Voortschrijdend inzicht regels verrekenbedingen

Voortschrijdend inzicht regels verrekenbedingen Voortschrijdend inzicht regels verrekenbedingen Nadat de Hoge Raad drie maanden na de inwerkingtreding van de Wet regels verrekenbedingen het arrest Schwanen / Hundscheid wees (HR 6 december 2002, RvdW

Nadere informatie

RANK XEROX (NEDERLAND) B.V. PENSIOENREGLEMENT

RANK XEROX (NEDERLAND) B.V. PENSIOENREGLEMENT RANK XEROX (NEDERLAND) B.V. PENSIOENREGLEMENT INHOUDSOPGAVE Pagina Artikel 1 Omschrijving 3 Artikel 2 Deelnemerschap 3 Artikel 3 Aanspraken 4 Artikel 4 Verzekering 4 Artikel 5 Pensioengrondslag 5 Artikel

Nadere informatie

Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) De opzetclausule in aansprakelijkheidsverzekeringen

Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) De opzetclausule in aansprakelijkheidsverzekeringen Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) De opzetclausule in aansprakelijkheidsverzekeringen Prof. dr. M.L. Hendrikse Inleiding: de aard van de aansprakelijkheidsverzekering (1) Art. 7:952 BW (eigen

Nadere informatie

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Auteur: Mr. T.L.C.W. Noordoven[1] Hoge Raad 23 maart 2012, JAR 2012/110 1.Inleiding Maakt het vanuit het oogpunt

Nadere informatie

Verschillen 2 Checklist notaris 6. Aanbreng 8 Koude uitsluiting 9 Beperkte gemeenschap 9 Verrekenstelsels 9 Woning en inboedel 10.

Verschillen 2 Checklist notaris 6. Aanbreng 8 Koude uitsluiting 9 Beperkte gemeenschap 9 Verrekenstelsels 9 Woning en inboedel 10. Inhoud kop Samenlevingsvormen 2 Verschillen 2 Checklist notaris 6 Algehele gemeenschap van goederen 7 Huwelijkse voorwaarden 8 Aanbreng 8 Koude uitsluiting 9 Beperkte gemeenschap 9 Verrekenstelsels 9 Woning

Nadere informatie

Huwelijksvermogensrecht journaal. Oktober 2015

Huwelijksvermogensrecht journaal. Oktober 2015 Huwelijksvermogensrecht journaal Oktober 2015 Items Vinger aan de pols: Voorstel van wet 33 987, Literatuur Afwikkeling huwelijkse voorwaarden of afkoop? Verdeling vorderen? Beleggingsvisie en samenwoners?

Nadere informatie

UITKERINGSVERORDENING vrijwillig vervroegd uittreden.

UITKERINGSVERORDENING vrijwillig vervroegd uittreden. Nr 3213 ar. JZio GEMEENTE DORDRECHT UITKERINGSVERORDENING vrijwillig vervroegd uittreden. Artikel l Deze verordening verstaat onder: a. ontslag: ontslag als bedoeld in artikel H 12a van het Algemeen Ambtenarenreglement

Nadere informatie

CENTRALE RAAD VAN BEROEP UITSPRAAK. A te B (Spanje), nader te noemen: betrokkene, en de Sociale Verzekeringsbank, nader te noemen: de SVB.

CENTRALE RAAD VAN BEROEP UITSPRAAK. A te B (Spanje), nader te noemen: betrokkene, en de Sociale Verzekeringsbank, nader te noemen: de SVB. CENTRALE RAAD VAN BEROEP 97/3836 AOW + 97/4659 AOW in het geding tussen: UITSPRAAK A te B (Spanje), nader te noemen: betrokkene, en de Sociale Verzekeringsbank, nader te noemen: de SVB. I. ONTSTAAN EN

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN BUSKOOP SCHILDERS B.V.

ALGEMENE VOORWAARDEN BUSKOOP SCHILDERS B.V. ALGEMENE VOORWAARDEN BUSKOOP SCHILDERS B.V. Artikel 1: Algemeen 1.1 Deze voorwaarden zijn van toepassing op en vormen één geheel met alle door Buskoop te sluiten overeenkomsten. 1.2 In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging?

Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging? Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging? september 2009 mr J. Brouwer De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch

Nadere informatie

ONTBINDINGSCLAUSULE HUUROVEREENKOMST GELDIG IN SURSÉANCE EN FAILLISSEMENT HR 13 mei 2005, RvdW 2005/72 (Curatoren BabyXL/Amstel Lease)

ONTBINDINGSCLAUSULE HUUROVEREENKOMST GELDIG IN SURSÉANCE EN FAILLISSEMENT HR 13 mei 2005, RvdW 2005/72 (Curatoren BabyXL/Amstel Lease) ONTBINDINGSCLAUSULE HUUROVEREENKOMST GELDIG IN SURSÉANCE EN FAILLISSEMENT HR 13 mei 2005, RvdW 2005/72 (Curatoren BabyXL/Amstel Lease) Inleiding In het hierna te bespreken arrest heeft de Hoge Raad beslist

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. U I T S P R A A K Nr. 2000/111 Mo. i n d e k l a c h t nr. 019.00. hierna te noemen 'klager',

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. U I T S P R A A K Nr. 2000/111 Mo. i n d e k l a c h t nr. 019.00. hierna te noemen 'klager', RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 019.00 ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S ARTIKEL 1. DEFINITIES 1. Versluis: Scheepvaartbedrijf Versluis; de gebruiker van deze algemene voorwaarden, gevestigd

Nadere informatie

Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM

Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM Mr. Z. Kasim 1 HR 13 juli 2007, nr. C05/331, LJN BA231 Verplichte deelneming pensioenfonds, criteria arbeidsovereenkomst BW artikel 7: 610, artikel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 272 Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (aanpassing regime ter zake van de afkoop van verplichtingen tot alimentatie of tot verrekening

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, ARAG SE, gevestigd te Leusden, hierna te noemen: Aangeslotene.

Samenvatting. Consument, ARAG SE, gevestigd te Leusden, hierna te noemen: Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-16 d.d. 9 januari 2014 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter, mr. B.F. Keulen en mr. C.E. du Perron, leden en mr. E.E. Ribbers, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van de Arbeidsrechtbank te Brussel, in het aldaar aanhangig geding tussen

betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag van de Arbeidsrechtbank te Brussel, in het aldaar aanhangig geding tussen JURISPRUDENTIE VAN HET HVJEG 1991 BLADZIJDEN I-1401 ARREST VAN HET HOF (DERDE KAMER) VAN 20 MAART 1991. ERMINIA CASSAMALI TEGEN OFFICE NATIONAL DES PENSIONS. VERZOEK OM EEN PREJUDICIELE BESLISSING: TRIBUNAL

Nadere informatie

LJN: BF7176, Hoge Raad, 41570 Print uitspraak. Datum uitspraak: 10-10-2008. Datum publicatie: 10-10-2008. Soort procedure: Cassatie

LJN: BF7176, Hoge Raad, 41570 Print uitspraak. Datum uitspraak: 10-10-2008. Datum publicatie: 10-10-2008. Soort procedure: Cassatie LJN: BF7176, Hoge Raad, 41570 Print uitspraak Datum uitspraak: 10-10-2008 Datum publicatie: 10-10-2008 Rechtsgebied: Belasting Soort procedure: Cassatie Inhoudsindicatie: Verkoop van (gebruikte) goederen

Nadere informatie