SERVICE ORIËNTATIE EN ICT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SERVICE ORIËNTATIE EN ICT"

Transcriptie

1 SERVICE ORIËNTATIE EN ICT software services SERVICE ORIËNTATIE EN ICT 2 e editie Dik Bijl

2

3 SERVICE ORIËNTATIE EN ICT 2 e editie Dik Bijl

4 2

5 INHOUD Wereld van services 4 1 Inleiding en overzicht 6 2 Service oriëntatie in maatschappij 14 3 Service oriëntatie in bedrijf Service oriëntatie: een theoretisch kader Service oriëntatie en ICT: de eerste fase SOA, BPM en ESB SAAS Webservices Web 2.0 SOA versus Web 2.0? Microsofts visie, missie en strategie Microsofts technologie 122 Literatuurlijst 132 Colofon 3

6 ices Wereld van services Wereld van services Wereld Wereld van services Wereld van services Wereld van van services Wereld van services Wereld van services ices Wereld van services Wereld van services Wereld Wereld van services Wereld van services Wereld van 4

7 Wereld van services Zaterdagochtend 8 uur. Lekker uitslapen! Maar dan gaat de deurbel. Goedemorgen meneer Bijl, ontbijtservice. Verrast maak ik mijn vrouw en kinderen wakker. Binnen 10 minuten genieten we met zijn allen iets te vroeg - van een zeer luxe ontbijt inclusief zaterdagochtendkrant. Ontbijtservice, zomaar een voorbeeld. De wereld lijkt te bestaan uit services. We zien in onze maatschappij een aaneenschakeling van dienstverleners en dienstafnemers, in het klein en in het groot. Mensen en bedrijven zijn inventief in het bedenken en vervolgens opvullen van de gaten in de (diensten)markt: de dienstverleners. En mensen en bedrijven zijn in toenemende mate bereid om werkzaamheden uit te besteden: de dienstafnemers. Het toenemende aanbod van en de vraag naar diensten is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Het is een natuurlijke ontwikkeling binnen maatschappij en bedrijf. Het steunt op een aantal economische en sociale wetmatigheden rondom het verdelen van werk: wat doe ik zelf, wat laat ik doen, wat levert het op en hoe bestuur ik het geheel? Dit boekje de tweede, volledig herziene versie - gaat over service oriëntatie binnen de ICT. De ontwikkeling daarvan vertoont veel overeenkomsten met service oriëntatie in maatschappij en bedrijf; het is dan ook een natuurlijke ontwikkeling. Twee zeer uiteenlopende vormen van service oriëntatie in de ICT zijn SOA en Web 2.0. Beide komen afzonderlijk aan bod maar ook in combinatie. Daarnaast is er aandacht voor Microsofts visie, missie en strategie op dit gebied: Software Plus Services. ICT is een strategisch middel voor het realiseren van bedrijfsdoelstellingen. Een goede visie op de ICT-ontwikkeling is bepalend voor de effectieve inzet van dat middel. Wie service oriëntatie in ICT blijft zien als zomaar de zoveelste technologiehype, doet zichzelf en zijn bedrijf te kort. Dit boekje legt uit waarom. Dik Bijl, Architect Advisor bij Microsoft Nederland September

8 INLEIDING EN OVERZICHT De wereld om ons heen bestaat uit services of diensten 1). Er zijn dienstverleners (producenten) en dienstafnemers (consumenten). Mensen en bedrijven zijn in toenemende mate bereid om activiteiten die ze eerst zelf uitvoerden, nu te laten uitvoeren door anderen. In het gezinshuishouden gaat dat om zaken als de interieurverzorging, het oppassen op de kinderen, het uitlaten van huisdieren, het doen van de boodschappen en het regelen van de financiële zaken. In het bedrijfshuishouden gaat dat om activiteiten als de beveiliging, de receptie, de catering, de salarisuitbetaling of het wagenparkbeheer. 1) Door dit boek heen zijn de begrippen service en dienst synoniem en worden door elkaar heen gebruikt

9 Deze voortdurende toename in de uitbesteding van activiteiten buiten de wetmatige gezagsverhouding de command and control van het gezin of het bedrijf zien we niet alleen daar plaatsvinden, maar in toenemende mate hebben ook de softwaretoepassingen met deze service oriëntatie te maken. Binnen de ICT hebben we het dan al snel over afkortingen zoals SOA, BPM, ESB, SOAP en SaaS. Maar er is vrijwel niemand buiten de ICT die deze afkortingen begrijpt of ook maar wil begrijpen. Daarmee laten wij als ICT-ers veel liggen, namelijk het kweken van begrip bij de business over het belang van service oriëntatie in de ICT. Als dat begrip er namelijk wel is, zal de ondersteuning voor het ontwikkelen van service oriëntatie in de ICT zowel mentaal als financieel ook veel groter zijn.

10 >> Waar gaat dit boekje over? Dit boekje gaat over service oriëntatie en bestaat uit drie delen en een twaalftal hoofdstukken. We beginnen met het aantonen dat de ontwikkeling die we in de softwaretoepassingen aan het doormaken zijn, een speciaal geval is van ontwikkelingen die we overal om ons heen kunnen waarnemen: in onze maatschappij (hoofdstuk 2), in het bedrijf en de bedrijfskolom (hoofdstuk 3) en zelfs in de hardwareen softwarearchitectuur van de computersystemen en netwerken (hoofdstuk 5). Daartussendoor (hoofdstuk 4) worden de theoretische principes van de service oriëntatie besproken die zowel in maatschappij en bedrijf als binnen de ICT voorkomen. Het tweede deel van het boekje gaat expliciet over de service oriëntatie bij de softwaretoepassingen. Dit beslaat de hoofdstukken Daarbij worden alle bekende fenomenen van service oriëntatie onder de loep genomen: Service Oriented Architecture (SOA), Business Process Management (BPM), Enterprise Service Bus (ESB), Software as a Service (SaaS), webservices in SOAP en andere smaken en niet te vergeten: Web 2.0 en Enterprise 2.0 die ook verschijningsvormen van service oriëntatie in de ICT zijn. Het derde en laatste deel (hoofdstukken 11-12) van het boek gaat in op de visie, missie, strategie en technologie van Microsoft op het gebied van service oriëntatie. Maatschappij en bedrijf De twee eerstvolgende hoofdstukken bespreken de ontwikkeling van onze maatschappij en van bedrijven in onze maatschappij. De maatschappij heeft zich in een paar duizend jaar ontwikkeld van een groot aantal losstaande maar gelijkvormige gemeenschappen van man (de jagerverzamelaar maatschappij) via een kleiner aantal strikt hiërarchisch gestructureerde (konink)rijken tot een netwerkmaatschappij waarin alles losjes met elkaar verbonden ( loosely coupled ) is. In die paar duizend jaar van ontwikkeling is de welvaart in de Westerse wereld enorm toegenomen, vooral de laatste paar honderd jaar toen de ontwikkeling van onze economie zich versnelde. Aan die versnelling is nog geen einde gekomen. Deze derde en vooralsnog laatste maatschappijvorm is nog maar net begonnen en we kunnen daarvan misschien nog niet veel meer dan de contouren zien, maar die contouren zijn onmiskenbaar: een platte wereld met een enkel wereldwijd economisch speelveld waarop steeds meer deelnemers meespelen (Friedman, 2006). Eenzelfde ontwikkeling zien we in het bedrijf en de bedrijfskolom. Tot aan de industriële revolutie waren de bedrijven klein en ambachtelijk en hadden nauwelijks verbanden met elkaar. Maar toen ontstonden de grote concentraties van kapitaal en materiaal dankzij de technologische ontwikkelingen op het vlak van de mechanisatie en aandrijving. Die concentraties zogen als een 8 l INLEIDING EN OVERZICHT

11 magneet massaal arbeidskrachten uit de omgeving aan. Dit leidde geleidelijk aan tot hele grote fabrieken en later hele grote kantoren met een strikt hiërarchische structuur en verfijnde bureaucratische spelregels. Grote bedrijven werden steeds groter en multinationaler ten gevolge van schaalvergroting en verticale integratie. Maar sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw is er een kentering waarneembaar. Desintegratie en het uitbesteden van niet-kernactiviteiten zijn de grote trend. De gemiddelde bedrijfsgrootte neemt af (Malone, 2005). De bedrijfskolom bestaat uit steeds meer schakels die wereldwijd verspreid zijn. Langzaam maar zeker ontstaan er bedrijven die zich specialiseren op het orkestreren en optimaliseren van delen van de gedesintegreerde bedrijfskolom (Bitran, 2007). Metafoor of analogie? Het beschrijven van deze ontwikkelingen in maatschappij en bedrijf in een boekje over service oriëntatie in de ICT is niet per ongeluk. Het onlangs opgerichte SOA Consortium (www.soa-consortium. org) heeft primair op de agenda staan om het nut van SOA aan de business te verkondigen; en dat doen ze door die ICT-ers die het meest met de bedrijfsleiding in aanraking komen - de CIO, de Enterprise Architect - toe te rusten met een goed business verhaal rond SOA. Want vaak stokt het bij ICT-ers met de opmerking dat SOA meer flexibiliteit biedt en daarom nodig is. En dat werkt bij de business niet overtuigend; niet overtuigend genoeg althans om op voorhand SOA initiatieven binnen het bedrijf mentaal en financieel te sponsoren. Hoewel Microsoft geen lid is van dit consortium is het eerste deel van dit boekje precies daarop gericht: het geven van een goed gefundeerd en overtuigend verhaal aan ICT-ers die met de business spreken. SOA is volgens het consortium primair een business agility verhaal: het reactievermogen van de business moet vergroten en dat kan in een turbulente, dynamische omgeving alleen maar door als maatschappij, als bedrijf en als ICT meer beweeglijk (de letterlijke betekenis van agile ) te worden. In die zin is de ontwikkeling van service oriëntatie in de ICT niet meer dan een afspiegeling van wat al plaatsvindt in de omgeving van de ICT; een omgeving die de ICT maximaal dient te ondersteunen: Business to IT alignment. De hoofdstukken uit het eerste deel van dit boek vertellen dat het dezelfde principes zijn die ten grondslag liggen aan de ontwikkeling van de maatschappij, het bedrijf en de ICT. Dat die principes gebaseerd zijn op hetzelfde evolutieparadigma; een paradigma dat aangestuurd wordt door economische drijfveren. Het verhaal over service oriëntatie in maatschappij en bedrijf is dus geen metafoor of beeldspraak van de service oriëntatie in de ICT, maar het is een analogie: een voorkomen van dezelfde principes in een andere setting. Overigens biedt dit boekje wel een metafoor omdat verbeelding nu eenmaal krachtig werkt. De figuur op de volgende pagina geeft twee formaties van steen weer. Aan de linkerkant is een beeld van een menhir of een monoliet: een groot en imposant stuk steen uit één stuk dat hoog boven de omgeving uittorent. Aan de rechterkant zien we dezelfde massa, maar nu vormgegeven in een stenenformatie van grotere en kleinere met een bepaalde mate van structuur die ze loosely coupled bij elkaar doet horen. >> INLEIDING EN OVERZICHT l 9

12 >> Monoliet versus cluster van stenen De monoliet is krachtig en ziet er stoer uit, maar is letterlijk onverzettelijk. Er is geen beweging in te krijgen. Als de omgeving niet verandert dan is de monoliet een blijvend toonbeeld van robuuste aanwezigheid, maar wat als de omgeving verandert in een woestenij die door niemand meer bezocht wordt of een diepe zee waarin de monoliet ten ondergaat. Dan raakt het de invloed op zijn omgeving kwijt. De hoop stenen aan de rechterkant kunnen nog mee worden genomen naar een nieuwe omgeving en in een nieuwe samenstelling weer opgebouwd worden. Ze kunnen als formatie voortdurend van aangezicht veranderen door ze op een andere manier vorm te geven. De stenenformatie is flexibel en beweeglijk. Een divers samengestelde maatschappij of een divers samengestelde bedrijfskolom zonder al te rigide structuren is veel beweeglijker, dynamischer en daarmee effectiever dan een dictatoriaal (konink)rijk of een verticaal geïntegreerde op command and control drijvende bedrijfskolom. Evenzo is een divers samengesteld ICT-landschap met loosely coupled verbanden veel beweeglijker, dynamischer en daarmee effectiever dan een rigide ICT-landschap bestaande uit om maar eens wat te noemen een verticaal geïntegreerde applicatie uit één stuk zoals de spreekwoordelijke ERPtoepassing of het financiële systeem. Vandaar dat de verschuiving van verticaal geïntegreerde, onverzettelijke softwaretoepassingen uit één stuk naar dynamische, uit meerdere stukken samengestelde softwareservices ook logisch en vanzelfsprekend is. Vandaar ook dat het niet investeren in de transformatie van het ICTlandschap op termijn een desastreuze uitwerking heeft op het vermogen van de ICT de dynamische business omgeving te ondersteunen. Zowel de analogie met de voorbeelden van maatschappij en bedrijf als de metafoor van de monoliet kan de ICT-er gebruiken om een dialoog met de business aan te gaan om daarmee meer begrip en meer ondersteuning voor service oriëntatie in de ICT te krijgen. 10 l INLEIDING EN OVERZICHT

13 DLA s en VLA s Na het aanreiken van deze handvatten om de business te overtuigen van het nut en de noodzaak van service oriëntatie in de ICT wordt het vizier in deel twee gericht op een duidelijke uitleg wat het dan allemaal wel en niet is. En dan komen we al snel terecht in de drie- en vierletterafkortingen (DLA s respectievelijk VLA s). Het hoofdstuk over SOA, BPM en ESB heeft tot doel om deze concepten op een zo neutraal mogelijke wijze te beschrijven. Dat zal niet meevallen, want er zijn heel veel verschillende beschrijvingen van wat SOA is. De meeste beschrijvingen lopen in de valkuil van een te technische insteek door in de omschrijving van SOA direct al softwarearchitectuur en -technologie afhankelijkheden in te bouwen. Anne Thomas Manes van Burton Group en een van de thought leaders rond SOA noemt het een architectuurstijl en later zelfs een levensstijl; en verder: SOA is something an organization does not something it buys or something it builds (Thomas Manes, 2006). Nog groter worden de onderlinge verschillen in omschrijving als magic word Enterprise Service Bus (ESB) ter sprake komt, omdat de meeste leveranciers het begrip kneden naar hun eigen productaanbod. Hoe dan ook, dit hoofdstuk doet een oprechte poging de begrippen neutraal te beschrijven. Software as a Service (SaaS) is een begrip waar onderling meer overeenstemming over is. Het gaat daarbij om het afnemen van softwareservices uit de wolk van het internet. Daarbij kan het gaan om op consumenten gerichte softwareservices zoals , chat en search of het kan gaan om op de (groot)zakelijke markt gerichte softwareservices als corporate , CRM of ERP. Het hoofdstuk over SaaS bespreekt vooral de tweede categorie en hoe SaaS te integreren is met de reeds bestaande softwarevoorzieningen binnen het eigen domein van het bedrijf. Natuurlijk ontbreekt een hoofdstuk over SOAP webservices niet. Web 2.0 Web 2.0 verdient een prijs voor de vaagste naamgeving van een ICT-begrip. Want wat kun je uit de naam afleiden over wat het inhoudt? Er kan in elk geval geen verschil van inzicht bestaan over welke bron men moet raadplegen voor de juiste beschrijving van Web 2.0. De bron is Tim O Reilly die de term bedacht heeft en uitgebreid beschreven (O Reilly, 2005). Web 2.0 blijkt een erg veelomvattend begrip, maar het heeft veel te maken met service oriëntatie in de ICT en kan dus niet ontbreken in dit boek. Web 2.0 lijkt op het eerste gezicht diametraal tegenover SOA/BPM te staan. SOA/BPM leeft in een wereld van structuur, van best practice, van professionele ICT-ers en heeft als voornaamste kenmerken: veiligheid, betrouwbaarheid en hoge beschikbaarheid. Web 2.0 daarentegen leeft in de meer ongestructureerde wereld van de semiprofessionele ICT-ers en heeft als kenmerken: voortdurende vernieuwing en grote schaalbaarheid. Toch zien we een tendens dat beide werelden naar elkaar toegroeien. Als de services en technologieën van Web 2.0 het bedrijf binnenkomen, wordt gesproken over Enterprise 2.0. De combinatie en integratie van de coole Enterprise 2.0 en de saaie maar noodzakelijke SOA/BPM omgeving is iets dat de komende jaren gestalte zal gaan krijgen. Een met Web 2.0 verwante tendens is de consumerization van IT. Hierbij verdwijnen bepaalde (software)voorzieningen zoals mail, helpdesk en back-up gedeeltelijk uit het domein van de >> INLEIDING EN OVERZICHT l 11

14 >> corporate ICT en worden door de medewerkers zelf direct uit de wolk van het internet afgenomen. Dit leidt tot grote kostenbesparingen op de ICT en tot meer keuzevrijheid over de inzet van ICT-middelen door de medewerkers. Microsoft In deze complexe en dynamische wereld van de ICT speelt Microsoft als grootste softwareleverancier al decennia lang een belangrijke rol. De visie, missie en strategie die Microsoft ontwikkelt is dan ook zeer relevant voor haar partners en klanten, maar natuurlijk ook voor de toekomst van Microsoft zelf. Worden bij de bepaling van de missie en strategie wel de juiste keuzen gemaakt? In de ruim dertig jaar van haar bestaan heeft Microsoft een aantal cruciale keerpunten meegemaakt waar een strategische keuze gemaakt werd. De meest bekende keerpunten zijn de keuze voor een grafische gebruikersinterface in 1985 waarmee Windows geboren werd, de keuze voor de omarming van het internet in 1995 en de keuze voor SOAP webservices in Het zijn de momenten waarop alle neuzen van het almaar groeiende bedrijf dezelfde kant op gezet worden en die meestal resulteren in betere, meer op de markt en op elkaar afgestemde producten. Het meest recente keerpunt stamt uit oktober 2005 en heet Services Disruption ; naar een memo van de nieuwe Chief Software Architect van Microsoft, Ray Ozzie. Hij geeft klip en klaar aan dat internet services een enorm belangrijke rol gaan spelen, dat Microsoft daarop veel forser moet gaan inzetten en 12 l INLEIDING EN OVERZICHT

15 dat de software ontwikkelcyclus binnen Microsoft behoorlijk moet versnellen. Dat is geen eenvoudige boodschap voor een bedrijf dat gewend is zijn geld hoofdzakelijk te verdienen met het verkopen (feitelijk: het in licentie geven) van software bij zijn klanten en dat gewend is grootschalige en langdurige softwareprojecten op te zetten. De strategiewijziging raakt dus zowel de interne organisatie als het langetermijn businessmodel van Microsoft. De kans van Microsoft ligt op het vlak van het combineren van softwarevoorzieningen die mensen en bedrijven zelf in huis halen met softwarevoorzieningen die als services vanuit het internet worden afgenomen. Er zal behoefte blijven aan beide soorten software. Medio 2007 merken we de verschuiving goed met de visie van Software Plus Services (hoofdstuk 11), de roadmap voor producten en services, de opkomst van nieuwe technologieën zoals Silverlight en de inrichting van uiterst grootschalige serverparken. Vanuit die serverparken levert Microsoft softwareservices aan de consument, het midden en kleinbedrijf en in toenemende mate ook aan de grootzakelijke markt. Aan het slot van dit boek wordt een kort overzicht gegeven van de voor service oriëntatie meest relevante technologieën en services van Microsoft (hoofdstuk 12). Een dergelijk overzicht is altijd een momentopname en dus is dit afsluitende hoofdstuk beknopt gehouden. De lezer wordt aangemoedigd daarna zelf na te gaan wat het meest actuele aanbod is en zich desgewenst daarin verder te verdiepen. << INLEIDING EN OVERZICHT l 13

16 SERVICE ORIËNTATIE IN

17 Onze maatschappij heeft zich in de loop van duizenden jaren ontwikkeld van kleine, losse groepen jager-verzamelaars tot een wereldwijde netwerkeconomie. Wat zijn de principes die aan deze ontwikkelingen ten grondslag liggen? En wat hebben die te maken met het onderwerp van dit boek: service oriëntatie in de ICT? MAATSCHAPPIJ

18 >> Twee stammen In zijn boek The Origin of Wealth (Beinhocker, 2006) vertelt Eric Beinhocker een verhaal van twee stammen. De ene stam betreft de Yanomamö indianen die op de grens van Brazilië en Venezuela leven en nog alle tekenen vertonen van de oudste maatschappijvorm die we kennen: de jager-verzamelaar maatschappij. Ze maken gereedschappen van steen, manden van riet en hutten van klei en takken; ze trekken in kleine groepen door het oerwoud van jacht-vindgebied naar jacht-vindgebied. De andere stam betreft de New Yorkers die het prototype vormen van de meest geavanceerde maatschappijvorm die we kennen: de informatiemaatschappij. Ze lurken aan hun Starbucks Caffee Latte terwijl zij hun checken op de smartphone. Beide groepen hebben ongeveer dezelfde biologische kenmerken en basisintelligentie en toch is hun levensstijl en omgeving compleet verschillend. De Yanomamö leven in kleine groepen van personen in tijdelijke, geïmproviseerde dorpjes en ze ruilen hun spullen onder elkaar of met leden van een van de 250 andere dorpjes in de omgeving. De New Yorker leeft - soms anoniem - in een wereldstad die nooit slaapt. Het grootste verschil tussen beide stammen is niet de levensverwachting die bij de New Yorker veel hoger is of het verschil in inkomen. Omgerekend verdient de gemiddelde Yanomamö ongeveer 90 dollar tegen dollar gemiddeld voor de New Yorker: een verschil van een factor 400. Nee, het allergrootste verschil zit in het aantal beschikbare goederen en diensten in beide maatschappijvormen. De Yanomamö kan kiezen uit ten hoogste duizend verschillende goederen en diensten: stenen bijlen, rieten manden, hutjes van takken en modder, een houten speer, een bezoek aan de medicijnman en een les in speerwerpen of mango s vinden. Hoe anders is dat voor de New Yorker: Barnes & Nobles heeft een paar miljoen boektitels op de lijst staan, Wal Mart heeft ruim honderdduizend artikelen op voorraad, de plaatselijke supermarkt kent alleen al 250 verschillende ontbijtvariëteiten en New York telt zo n 50 duizend restaurants. Beinhocker schat het totaal op 10 miljard verschillende goederen en diensten die beschikbaar zijn voor de New Yorker; een verschil met de Yanomamö van een factor 10 miljoen (!!). Hoe is dat enorme verschil in goederen en diensten tot stand gekomen tussen twee stammen die leven in dezelfde wereld, dezelfde biologische kenmerken en basisintelligentie delen en slechts een paar duizend kilometer van elkaar verwijderd zijn? Het antwoord ligt in de ontwikkeling van de economie en de principes die daaraan ten grondslag liggen. Adam Smith en welvaart Adam Smith schreef zijn Wealth of Nations in 1776 en werd er in een klap beroemd mee. Hij stelde en beantwoordde de twee belangrijkste vragen die economen tot op de dag van vandaag bezighouden: hoe wordt welvaart of rijkdom gecreëerd en hoe wordt welvaart verdeeld? Welvaart of economische waarde wordt volgens Smith gecreëerd als mensen ruwe materialen uit hun omgeving nemen en die door hun arbeid bewerken tot iets dat andere mensen willen hebben. Een pottenbakker neemt klei uit de grond en bewerkt die klei tot een pot. De welvaart neemt toe als de productiviteit van de pottenbakker toeneemt: hoe meer potten hij op een dag bakt, des te rijker hij wordt. De productiviteit neemt toe door specialisatie en verdeling van de arbeid in het productieproces. Smith noemt als voorbeeld 16 l SERVICE ORIENTATIE IN MAATSCHAPPIJ

19 een speldenfabriek waarin medewerkers door specialisatie, verdeling van werk en coördinatie gezamenlijk tot een hoge productiviteit komen. Tien mensen werken samen om een speld te maken: de eerste medewerker trekt de draad en maakt hem recht, een tweede knipt de draad op de juiste plekken door, een derde scherpt de punten, een vierde maakt de kop, een vijfde plakt de kop op de draad enzovoort. Door deze specialisatie, verdeling en coördinatie kunnen de werkers 4800 spelden per dag maken. Een ervaren werker zou in zijn eentje volgens Smith maximaal 20 spelden per dag kunnen maken. Specialisatie, arbeidsdeling en coördinatie leiden dus tot een hogere productiviteit en derhalve tot meer welvaart. De tweede vraag heeft betrekking op de verdeling van de welvaart in de maatschappij. Pottenbakkers en speldenmakers kunnen hun producten niet opeten. Zij moeten hun producten ruilen tegen voedsel, kleding en een dak boven hun hoofd. Maar hoeveel boterhammen is een speld of een aarden pot waard? Daarvoor komt het principe van de markt en de marktwerking om de hoek kijken. De markt is een fysieke of virtuele entiteit waarop goederen en diensten verhandeld worden en waar de waarde ervan wordt vastgesteld. De markt heeft verschillende gedaantes zoals de 1-op-1 ruilhandel tussen twee mensen die hun goederen tegen elkaar uitwisselen; bijvoorbeeld twee schapen tegen het repareren van een lekkend rieten dak. In de handel op de aandelenmarkt is daarentegen sprake van een super gereguleerd virtueel platform. Onderstaande figuur toont de markt als een straat waaraan aanbieders achter kraampjes hun goederen en diensten aanbieden en consumenten die de goederen en diensten in een bepaalde samenstelling vrijwillig en naar behoefte en vermogen afnemen. In alle gevallen 1op1 ruil, platform(wolk) of straat - is het onderliggende principe hetzelfde: twee of meer marktdeelnemers wisselen vrijwillig iets uit tegen een onderling overeengekomen waarde. De waardebepaling valt in een vrije markt onder de wet van vraag en aanbod. De fluctuerende marktwaarde van goederen en diensten geven de producenten weer prikkels om zich verder te specialiseren en te vernieuwen; en daarmee het aantal soorten goederen en diensten te doen toenemen. Marktstraat >> SERVICE ORIENTATIE IN MAATSCHAPPIJ l 17

20 >> Een voorbeeld. Als twee slagers hun vleesproducten op dezelfde markt brengen, is er sprake van concurrentie en zullen beide slagers handelend vanuit de prikkel tot meer welvaart/rijkdom de beste prijs/kwaliteit op de markt zetten. Als de vraag veel groter is dan het aanbod, dan stijgt de prijs en zullen er nog meer slagers bijkomen die allemaal hun eigen belang najagen. Daardoor zal het aanbod vergroten en dat drukt de prijs, want de consument zoekt op basis van zijn eigen belang naar de beste prijs/kwaliteit. Om zich te onderscheiden en weer beter te handelen op de markt kan het zijn dat een van de slagers zich gaat specialiseren in het maken van verschillende soorten worsten. Als die worsten in de smaak vallen, dan neemt de vraag daarnaar toe en gaat de prijs omhoog. De slager wordt in dat geval beloond voor zijn specialisme en vernieuwing. Andere slagers zullen proberen zijn voorbeeld te volgen of brengen andere specialistische lekkernijen op de markt zoals patés. Zo leidt het najagen van het eigen belang (de prikkel) zowel tot een verdeling van welvaart tussen de marktdeelnemers als tot meer vernieuwing en meer specialisatie in goederen en diensten. economische waarde te creëren; dat kan gaan om het verbeteren van iets bestaands of het verzinnen van iets nieuws (diversificatie). Van de enorme diversiteit aan pogingen om iets nieuws of beters te maken, slaagt maar een heel klein deel: er ontstaat dan vraag naar het nieuwe of verbeterde product (selectie). Vervolgens wordt de schaal vergroot door het productieproces uit te breiden of te intensiveren (versterking). Al snel zullen door het succes andere leveranciers de markt met vergelijkbare producten of substituten betreden (concurrentie) en wordt de markt rond dat product volwassen, waarna door andere verbeteringen en vernieuwingen de vraag afneemt en het oorspronkelijke product uiteindelijk zal afsterven (uitdoving). Dit is een evolutionaire beschrijving van de algemene product levenscyclus. Evolutie in de economie Charles Darwin heeft zich bij zijn evolutietheorie laten inspireren door een boek van Robert Malthus uit 1798 over de economische ontwikkeling als een struggle for survival waarin natuurlijke selectie een belangrijke rol speelt. Als we kijken naar hoe de economie zich heeft ontwikkeld tot wat die vandaag is, dan lijkt evolutie daarbij een belangrijke rol te spelen. Volgens evolutiefilosoof Daniel Dennet is evolutie een algemeen algoritme voor het maken van een ontwerp zonder ontwerper (Beinhocker, 2006). De principes van evolutie zijn: diversificatie, selectie en versterking (of schaling). De drijfveer tot meer welvaart maakt dat mensen voortdurend nieuwe dingen uitproberen om Vooruitgang in plaats van meer van ongeveer hetzelfde - ontstaat omdat de technologie waarmee nieuwe producten en diensten worden bedacht en ontwikkeld zelf ook steeds verbetert. Dankzij de alsmaar voortschrijdende technologische vooruitgang wordt de diversiteit aan mogelijke producten en diensten bijna oneindig. De technologie werkt daarbij als een hefboom en versnelt het evolutionaire proces. Zo heeft de telecommunicatietechnologie geleid tot meer zakendoen op afstand, tot het aanboren van nieuwe markten en het introduceren van nieuwe producten en diensten. Selectie en versterking zorgen ervoor dat we vandaag de dag vanuit die oneindige set van producten en diensten er slechts 10 miljard overhouden. Door dit proces zijn we in een paar duizend jaar gekomen van plaggenhut tot skyscraper, van stenen handbijl tot space shuttle en van voetreis tot vliegvakantie. Aansturing of bijsturing Adam Smith was een groot voorstander van de vrije markteconomie en beweerde dat deze niet alleen vooruitgang bood maar ook een eerlijke verdeling 18 l SERVICE ORIENTATIE IN MAATSCHAPPIJ

21 van de welvaart. De overheid diende zich niet te bemoeien met de spontane ontwikkeling van de welvaart(sverdeling) maar een laissez faire houding aan te nemen. Deze pure vorm van kapitalisme leidde in het begin van de industriële revolutie echter tot desastreuze sociale omstandigheden zoals een zwaar verpauperde en uitgebuite arbeidersklasse. Van een eerlijke verdeling van de welvaart was voor het gros van de bevolking weinig te merken. Het socialisme kwam in het begin van de 20e eeuw met een tegenhanger van de laissez faire politiek rond de vrije markt, namelijk een centraal geleide, van bovenaf bestuurde planeconomie. Het ideaal was om door volledige beheersing van de economische ontwikkeling efficiënter te werk te gaan bij nieuwe ontwikkelingen en specialisaties en ook de welvaart eerlijker te verdelen onder de deelnemers. Het mislukken van het gros van de vernieuwingen bij de diversificatie werd door de planeconomen als een grote verspilling van energie gezien. De Sovjet Unie had na de socialistische revolutie van 1917 ongeveer 10 jaar nodig om met een aanpak te komen voor een centraal geleide economie. In dit model werd van bovenaf een plan gemaakt en opgelegd aan alle structuren daaronder. Iedereen moest precies dat doen wat gevraagd werd, want bij afwijkingen in de productie op plek A zou de zaak op plek B volledig in het honderd kunnen lopen. Er waren met andere woorden grote onderlinge afhankelijkheden die van bovenaf nauwgezet bestuurd moesten worden. In 1928 werd het eerste vijfjarenplan gelanceerd. In de jaren dertig en veertig had de top-down aanpak een redelijk succes om de Sovjet Unie om te vormen van een agrarische staat tot een industriële grootmacht. Maar daarna was de aanpak uitgewerkt en vanaf de vijftiger jaren bleef de ontwikkeling steeds verder achter bij het Westen. Het bleek met het dynamischer worden van de omgeving uiteindelijk onmogelijk om alle facetten te overzien van het top-down besturen en beheersen van zoiets complex als de economie van een land van honderden miljoenen mensen. Uiteindelijk stortte dit monolithische systeem in de jaren tachtig volledig in elkaar. China dat later begon met de centrale planeconomie had veel eerder door dan de Sovjet Unie dat die aanpak op termijn niet meer zou werken. Vanaf 1978 is China een pad ingeslagen waarin voorzichtig de transformatie werd gestart op weg naar een meer vrije markteconomie. Volgens de Chinese ambassadeur in Nederland (Hanqin, 2007) had China alleen al 10 jaar nodig om in de partijtop iedereen te overtuigen van de noodzaak van deze transformatie en de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Deze transformatie staat onder het bestuur van de centrale partij en moet er uiteindelijk toe leiden dat China in deze eeuw een of misschien wel de economische grootmacht gaat worden. Dit is een aanpak van Think Big, Act small (and incremental). China vormt zichzelf dus langzaam om van monoliet (aansturing) naar een beweeglijker set van stenen die flexibel kunnen inspelen op veranderingen in de omgeving (bijsturing). Het economische succes van deze Chinese transformatie is groot in vergelijking tot die van de voormalige Sovjet Unie. Het BNP per hoofd groeide in China in de periode van van 1060 dollar naar 4609 (335%) terwijl het in dezelfde periode in de (voormalige) Sovjet Unie afnam van 6427 naar 5397 dollar (-16%). In West-Europa is in de 20e eeuw een vorm gekozen die ligt tussen de laissez faire vrije markteconomie en de centraal geleide economie, namelijk de gemengde economie die probeert >> SERVICE ORIENTATIE IN MAATSCHAPPIJ l 19

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers

End-note. Sven Noomen Wouter Heutmekers End-note Sven Noomen Wouter Heutmekers 2 Ok, en morgenvroeg? Voorstellen 25111978 14 8 4 6 23 25031981 12 3 1 1339 3 Think BIG Act SMALL 2011 Scale FAST 4 5 6 Visie & strategie Strategie Ondersteuning

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT

KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity BM-Support.org STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT STICHTING BUSINESS MANAGEMENT SUPPORT OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR SUCCES OPEN BUSINESS INNOVATIE KRACHTENBUNDELING VOOR 2009 Corporate Identity

Nadere informatie

Geachte lezer, Voor meer uitleg over mijn presentatie Ga kathedralen bouwen! verwijs ik u graag naar de website http://www.quakernaat.nl.

Geachte lezer, Voor meer uitleg over mijn presentatie Ga kathedralen bouwen! verwijs ik u graag naar de website http://www.quakernaat.nl. Geachte lezer, Voor meer uitleg over mijn presentatie Ga kathedralen bouwen! verwijs ik u graag naar de website http://www.quakernaat.nl. Deze presentatie is bedoeld als naslagwerkje voor aanwezigen. Daan

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

We create chemistry. Onze bedrijfsstrategie

We create chemistry. Onze bedrijfsstrategie We create chemistry Onze bedrijfsstrategie Het verhaal van BASF Al vanaf onze oprichting in 1865 richten wij ons op de evoluerende wereld om ons heen. Wanneer we kijken naar hoe we als bedrijf willen bijdragen

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling Voorbeelden generieke inrichting Versie 1.1 Datum 19/12/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl Documentbeheer

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Chaffey, D. (2011). E-business en e-commerce. Amsterdam:

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

SOA en de echte waarheid over transformatie

SOA en de echte waarheid over transformatie SOA en de echte waarheid over transformatie Art Ligthart Partner, Ordina Apeldoorn IT Congres 2008 21 januari 2008 1 Wat gaan we doen? De consequenties van de invoering van Service Oriented Architectures

Nadere informatie

Samenvatting. Zorgt het openstellen van de detailhandelssector voor buitenlandse concurrentie in een verbetering van de productiviteit?

Samenvatting. Zorgt het openstellen van de detailhandelssector voor buitenlandse concurrentie in een verbetering van de productiviteit? Samenvatting Dit proefschrift bestudeert de relatie tussen beleidshervormingen en productiviteitsgroei. Het beargumenteert dat het onderkennen van de diversiteit van bedrijven aan de basis ligt voor het

Nadere informatie

Inspirerende trends. Webcare met Voxtron en Engagor

Inspirerende trends. Webcare met Voxtron en Engagor Inspirerende s Webcare met Voxtron en Engagor Webcare met Voxtron en Engagor Facebook, Twitter, blogs en fora: voor de consument zijn het nieuwe kanalen om over een bedrijf te praten en om producten en

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

Factsheet AGILE TRANSITIONERS. Mirabeau

Factsheet AGILE TRANSITIONERS. Mirabeau Factsheet AGILE TRANSITIONERS Mirabeau AGILE TRANSITIONERS Mirabeau Wij helpen u met de implementatie van een agile werkwijze. We leven in een tijdperk waarin veranderingen elkaar in een steeds hoger tempo

Nadere informatie

De rol van WMS in internationale Supply Chains

De rol van WMS in internationale Supply Chains De rol van WMS in internationale Supply Chains s-hertogenbosch, 26 april 2012 9026X078/WD/ld v1.0 De in dit rapport genoemde conclusies, aanbevelingen en adviezen zijn gebaseerd op door de opdrachtgever

Nadere informatie

Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment

Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment Overzicht van oplossingen Zet de volgende stap in bedrijfsinnovatie met een Open Network Environment Wat u leert De opkomst van nieuwe technologieën zoals cloud, mobiliteit, sociale media en video die

Nadere informatie

Software voor AGF ondernemers.

Software voor AGF ondernemers. NEOX Software voor AGF ondernemers. Uw rendement in beeld met Neddox. NEOX S O F T W A R E V O O R A G F O N E R N E M E R S Next Business Solutions Mission Statement e oorsprong van Neddox B.V. ligt in

Nadere informatie

De solide basis voor uw ICT-oplossingen. Overzicht en inzicht. Altijd en overal.

De solide basis voor uw ICT-oplossingen. Overzicht en inzicht. Altijd en overal. De solide basis voor uw ICT-oplossingen Overzicht en inzicht. Altijd en overal. Overzicht en inzicht. Altijd en overal. Succes vereist een solide én flexibele basis, zeker voor bedrijven die willen blijven

Nadere informatie

De smartphone gaat de retail redden.

De smartphone gaat de retail redden. De smartphone gaat de retail redden. Natuurlijk er wordt steeds meer op internet gekocht en deze ontwikkeling zal nog veel verder doorgaan. Maar tegelijkertijd zien we ook dat winkels en winkelgebieden

Nadere informatie

!"#$%&'()*+,"#"-. 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +"7"#""- 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$<#),"$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)"/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$?

!#$%&'()*+,#-. 70-&6+*%#-!#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +7#- 9#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)$<#),$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$? 23'4)567/84 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$#/'$&#/#$? /01"-20%%+-3&45567$%(8&9!"#$%&'()*+,"#"-. +"7"#""- 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 D)E#'-)F!"#$$%&'($&!")*

Nadere informatie

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille versie van 16/09/2014 1 Inleiding Via de kmo-portefeuille (http://www.kmo-portefeuille.be/) kunnen kmo s subsidies krijgen voor opleiding, advies, strategisch

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw

HR deep dive into Enterprise IT. HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw HR deep dive into Enterprise IT HR bouwt aan de Enterprise IT functie voor de 21 e eeuw 1 HR deep dive into Enterprise IT De HR voor IT opgave. Nieuwe informatietechnologie heeft enorme impact op organisaties.

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Executive Briefing Managing Data Center Performance 2013 en verder

Executive Briefing Managing Data Center Performance 2013 en verder Managing Data Center Performance 2013 en verder Voor bedrijven in het economische gebied EMEA is de grootste uitdaging bij de exploitatie van hun rekencentra het zorgen voor de beschikbaarheid van services

Nadere informatie

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN

Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Welkom ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Léon Sigo Directeur ComputerPlan ACHTER ELK SUCCES SCHUILT EEN GOED COMPUTERPLAN Onze organisatie Sinds 1982 32 jaar ICT ervaring 50 medewerkers Meer

Nadere informatie

Simacan Connect verwerkt en harmoniseert verschillende databronnen, zodat deze te gebruiken zijn met eigen databronnen.

Simacan Connect verwerkt en harmoniseert verschillende databronnen, zodat deze te gebruiken zijn met eigen databronnen. Integratie van verkeersinformatie in logistieke processen Simacan, onderdeel van de OVSoftware Groep (www.ovsoftware.nl), richt zich op het verwerken, beschikbaar maken en inzichtelijk maken van grote

Nadere informatie

www.novell.com Veelgestelde vragen van Partners WorkloadIQ Veelgestelde vragen 17 augustus 2010

www.novell.com Veelgestelde vragen van Partners WorkloadIQ Veelgestelde vragen 17 augustus 2010 Veelgestelde vragen van Partners www.novell.com WorkloadIQ Veelgestelde vragen 17 augustus 2010 W a t i s d e I n t e l l i g e n t W o r k l o a d M a n a g e m e n t m a r k t? De Intelligent Workload

Nadere informatie

Prodware klantendag 2014 Service dienstverlening

Prodware klantendag 2014 Service dienstverlening Prodware klantendag 2014 Service dienstverlening Voorstellen 09051970 44 1 2 23 4 52407459 17 6 2 17 12 2 Aan de slag!! We weten nu wat de toekomst brengt. Nu moeten we kijken naar wat in uw branche speelt

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

CMM 3: levert het wat op?

CMM 3: levert het wat op? CMM 3: levert het wat op? Philips Analytical De noodzaak en voordelen van Software Process Improvement Wie is Philips Analytical? Waarom is voor ons software proces verbetering zo essentieel? Hoe hebben

Nadere informatie

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Vrijwel iedere CIO streeft naar lagere kosten en een grotere flexibiliteit van de IT-omgeving. Organisaties

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Naar aanleiding van Staying Connected. Opdrachtgever en Opdrachtnemer ontmoeten elkaar op het gebied van flexibele inhuur

Naar aanleiding van Staying Connected. Opdrachtgever en Opdrachtnemer ontmoeten elkaar op het gebied van flexibele inhuur Whitepaper 'De moderne inhuurmarkt' Naar aanleiding van Staying Connected. Opdrachtgever en Opdrachtnemer ontmoeten elkaar op het gebied van flexibele inhuur Netwerkbijeenkomst van Het NIC Staffing gehouden

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Rapport Credit Management Software 2015-2016 Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Credit Expo, 5 november 2015 Agenda 1. Het rapport Credit Management Software 2. CMS. De huidige stand van zaken 3. Hoe ziet

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer

Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer WHITEPaPER: BUSINESS SERVICE MANAGEMENT Business Service Management Eén ERP-oplossing voor al uw beheer IT SERVIcE PRoVIDER auteur: Herman Rensink WHITEPAPER: BUSINESS SERVICE MANAGEMENT 2 Met GENSYS levert

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Toonaangevend in open source collaboration

Toonaangevend in open source collaboration Toonaangevend in open source collaboration Open in technologie en onderlinge communicatie ENTERPRISE OPEN COMPATIBLE Zarafa is een toonaangevend Europees softwarebedrijf op het gebied van open source groupware

Nadere informatie

Capitec Bank verbetert de klantbeleving met het digitaal content management systeem van Scala

Capitec Bank verbetert de klantbeleving met het digitaal content management systeem van Scala Capitec Bank verbetert de klantbeleving met het digitaal content management systeem van Scala Elektronisch wachtrijbeheer gecombineerd met digital signage verhoogt de klanttevredenheid en verbetert de

Nadere informatie

Strategisch Vendor Management

Strategisch Vendor Management Strategisch Vendor Management Visie op Strategisch Vendor Management en wat betekent het voor uw organisatie? Door: YouzQ B.V. Introductie Het aansturen van meerdere leveranciers door 1 partij verdeeld

Nadere informatie

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk

Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Applicatie Integratie in de zorg: implementatie tips uit de praktijk Veel zorginstellingen geven aan informatievoorziening te willen verbeteren. Om bijvoorbeeld de cliënt meer centraal te stellen of Het

Nadere informatie

Weconomics. Paul Bessems

Weconomics. Paul Bessems Van organisaties naar organiseren Weconomics een nieuwe kijk op samenwerken en delen Paul Bessems Vereniging SOD 12-12-2013 Paul Bessems Nieuwdenker www.paulbessems.com paul.bessems@gmail.com 06 20 30

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Snelheid van handel(en) Han van Eck Sr. Solution Consultant

Snelheid van handel(en) Han van Eck Sr. Solution Consultant Snelheid van handel(en) Han van Eck Sr. Solution Consultant Voorstellen 05041964 23 5 2 3 2 Aan de slag!! We weten nu wat de toekomst brengt. Nu moeten we kijken naar wat in uw branche speelt om vervolgens

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Personeelsmanagement HRM 1 Inleiding Waar gaat het om? Uw mensen zijn uw meest waardevolle bezit. U spaart tijd noch geld om uw mensen de erkenning te geven die zij

Nadere informatie

Nedap Varkens Prestatie Test

Nedap Varkens Prestatie Test Complete oplossingen voor varkenshouderij Nedap biedt middels elektronische individuele dieridentificatie efficiënte en slimme oplossingen voor dierverzorging in de gehele varkenshouderij. Nedap Varkens

Nadere informatie

National Gummi AB. Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden

National Gummi AB. Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden National Gummi AB Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden National Gummi heeft problemen. Voor het bedrijf zijn deze nieuw, maar het middenen kleinbedrijf krijgt er tegenwoordig vaak mee te maken,

Nadere informatie

Informatiearchitectuur

Informatiearchitectuur Informatiearchitectuur Onderwerpen Waarom is architectuur (nu) zo belangrijk? Wat is informatiearchitectuur? Ontwikkelingen in de tijd Structuur applicaties Applicatie-integratie Webservices Praktijkvoorbeeld

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community

Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Community Oplossingen Interactie met en tussen klanten op een eigen Klant Community Opkomst van Social Media verandert klant contact Trend Beschrijving Consequenties Gebruik Social Media Ruim 70% van de

Nadere informatie

Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal

Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Eén, twee of alle disciplines op weg naar één centraal self service portaal Bijna iedereen die binnen een wat grotere organisatie

Nadere informatie

Communicatieworkshops

Communicatieworkshops Communicatieworkshops De invulling van de zorg en de dienstverlening aan cliënten verandert en daarmee veranderen ook de taken van de begeleider en verzorgende: Van zorg in ondersteuning Van aanbodgestuurd

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

De kracht van platformen

De kracht van platformen De kracht van platformen Maurits Kreijveld Boek & Festival OOA, 19 mei 2015 Maurits Kreijveld, 2015 Over mij wisdomofthecrowd.nl @wisdomofcrowd 2 Apple App Store 3 Airbnb, Uber 4 Platformen in opkomst

Nadere informatie

www.nl2040.nl Taak en plaats in 2040 26-9-2011 George Gelauff NOBCO conferentie 2011 Tijden veranderen Tijden veranderen Scenariostudies

www.nl2040.nl Taak en plaats in 2040 26-9-2011 George Gelauff NOBCO conferentie 2011 Tijden veranderen Tijden veranderen Scenariostudies 26-9-2011 Tijden veranderen Taak en plaats in 2040 George Gelauff NOBCO conferentie 2011 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Scenariostudies Lange termijn vraagstukken Grote investeringen: bv wegen, dijken

Nadere informatie

Het inhuurproces en uw inkoopdoelstellingen. 17 punten van aandacht bij uitbesteding.

Het inhuurproces en uw inkoopdoelstellingen. 17 punten van aandacht bij uitbesteding. Het inhuurproces en uw inkoopdoelstellingen. 17 punten van aandacht bij uitbesteding. De trend waarbij werk in meerdere flexibele vormen wordt aangeboden en vormgegeven, zet zich voort. Er vindt een duidelijke

Nadere informatie

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world

Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world Reshaping the way you think and act to deal with the complex issues of today s world HOE GAAT HET NU? We zetten allemaal verschillende methoden in om vraagstukken op te lossen, oplossingen te ontwerpen

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Middelen Proces Producten / Diensten Klanten

Middelen Proces Producten / Diensten Klanten Systeemdenken De wereld waarin ondernemingen bestaan is bijzonder complex en gecompliceerd en door het gebruik van verschillende concepten kan de werkelijkheid nog enigszins beheersbaar worden gemaakt.

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

Ondernemersplan 3NE. 3NE onderweg naar langer wonen in welvaart en welzijn. 1. Wat wil 3NE betekenen a. Missie b. Visie c. Waarden en ambities

Ondernemersplan 3NE. 3NE onderweg naar langer wonen in welvaart en welzijn. 1. Wat wil 3NE betekenen a. Missie b. Visie c. Waarden en ambities Ondernemersplan 3NE 3NE onderweg naar langer wonen in welvaart en welzijn 1. Wat wil 3NE betekenen a. Missie b. Visie c. Waarden en ambities 2. De wereld waarin 3NE werkt a. Ontwikkelingen in de samenleving

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

Lean IT. Als je het niet ziet, dan kun je het niet verbeteren

Lean IT. Als je het niet ziet, dan kun je het niet verbeteren Lean IT Als je het niet ziet, dan kun je het niet verbeteren 2015 Agenda Wat willen we bereiken met IT? Omdat het kan? Nee, omdat het moet! Bear crossing Zo maar een voorbeeld Lean IT Lean wat is het?

Nadere informatie

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer 27 november 2014 Jan Demey & Rianne Welvaarts Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer AGENDA Definitie

Nadere informatie

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land.

Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Interview door Sandra Heuts en Cees Jorissen Technologie is essentieel voor de verdere groei van ons land. Egbert ten Cate is op het moment van dit gesprek zowel directeur van Bank Ten Cate & Cie als commissaris

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Werkt u aan het verbeteren van supply chain management in uw organisatie? Het in kaart brengen van uw

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

In 8 stappen naar bedrijfskundig FM. Van FM-specialist tot strategisch businesspartner

In 8 stappen naar bedrijfskundig FM. Van FM-specialist tot strategisch businesspartner In 8 stappen naar bedrijfskundig FM Van FM-specialist tot strategisch businesspartner Inhoud STAP 1. Maak een businessplan voor FM STAP 2. Zorg voor een optimale werkomgeving STAP 3. Zorg voor een flexibele

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie