Test Driven Requirements. Communicatie is de smeerolie. groene software Spelen met CO 2. -uitstoot. testen Het nut van testspecificatietechnieken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Test Driven Requirements. Communicatie is de smeerolie. groene software Spelen met CO 2. -uitstoot. testen Het nut van testspecificatietechnieken"

Transcriptie

1 Het vakblad over ontwerpen, bouwen, testen en moderniseren van bedrijfsapplicaties Jaargang 2, maart groene software Spelen met CO 2 -uitstoot testen Het nut van testspecificatietechnieken praktijk Profextru koos voor ERP-maatwerk Test Driven Requirements Communicatie is de smeerolie

2 DUTCH TESTING CONFERENCE 21 April Spant!, Bussum Details available on the website Platinum Partners: Check Gold Partners online!

3 redactioneel in dit nummer Korte berichten 4 Procesmodel basis voor applicaties 8 Legal look 9 Software een nutsvoorziening? De berichtgeving over open source software in Heerenveen, Amsterdam en Rijswijk heeft de gemoederen weer hoog doen oplopen. Al te vaak nog heeft de discussie een religieus tintje. In het geval van Heerenveen dat Open Office van de hand doet en op de schreden terugkeert naar Microsoft zegt de een: Zie je wel, die open source software is nergens aan te koppelen, terwijl de ander er juist een bewijs in ziet dat open source software juist superieur is: als de andere software ook open source is, dan heb je helemaal geen koppelingsproblemen. Hoe dan ook: een enterprise architectuur blijkt altijd zinvol. Niet vier jaar uitproberen, maar van tevoren met alle betrokkenen in kaart brengen hoe het applicatie landschap eruit ziet en hoe het eruit zou moeten zien. Het rijksuitgangspunt open source, tenzij is bovendien heel goed verdedigbaar. De discussie brengt evenwel een achterliggende optie naar voren: zou software een nutsvoorziening moeten zijn? Vergeet niet dat IT slechts luttel jaren bestaat, maar in die enkele decennia een plaats heeft verworven binnen samenleving en bedrijfsleven die gelijk staat aan de wegen- en haveninfrastructuur. Onlangs bleek uit een onderzoek van de BBC dat een groot deel van de mensen wereldwijd toegang tot internet als een recht beschouwt; als iets dat onderdeel zou moeten zijn van de mensenrechten. Gezien het belang van software is het zo gek niet om meer sturing te geven. Zoals Rijkswaterstaat het land droog wil houden, een Rijksapplicatiedienst die projecten in goede banen leidt. De afgelopen jaren stonden evenwel in het teken van een forse marktwerking en deregulering. En het is al heel wat dat we nu eindelijk een Rijks CIO hebben; enigszins tandeloos, maar toch! Een idee om eens serieus mee te spelen. Teus Molenaar Hoofdredacteur Omslagverhaal Test Driven Requirements engineering 10 Profextru Products kiest maatwerk 16 Geen cloud zonder EAM 19 Persoonlijk 22 Beleid nodig om risico s webapps te beperken 24 Olympische Spelen en Agile 27 Application Delivery Network 28 Radicale omwenteling 30 Testspecificatietechnieken 33 Groene software 36 Performance management 38 Boeken en zo 40 Power to the people 42 appworks maart

4 kort Software heeft eeuwige leven Het beroemde veilinghuis Christie s is overgegaan op een nieuwe applicatie binnen het Windows Server 2003 platform. Helemaal overgegaan? Nee, de code is geconverteerd naar Micro Focus Cobol. Eens te meer een bewijs dat software het eeuwige leven lijkt te hebben. Als een computersysteem het doet, is het raadzaam ervan af te blijven. Dit uitgangspunt geldt als een levenswijsheid in de IT-wereld. In elk geval heeft Christie s deze ongeschreven wet gevolgd. In 2009 heeft IT-dienstverlener Transoft het veilinghuis geholpen over te gaan naar een nieuw systeem. Daarbij ging het onder meer om de kernapplicatie (het veilingsysteem) Property. Dit draaide op Data General Eclipse MV hardware met het AOS/VS II besturingssysteem en was geschreven in DG Cobol en DG CLI met gebruikmaking van DG Infos II als hiërarchisch database management systeem. De kernapplicatie draaide dus op een hardwareplatform dat sinds midden jaren 90 niet meer is opgewaardeerd, terwijl de leverancier Data General begin jaren negentig al in de problemen kwam en uiteindelijk in 1999 door EMC is overgenomen. Terecht concludeerde Christie s dat dit systeem end of life was. Transoft heeft uitvoerig moeten testen of het nieuwe systeem naar behoren werkt. Inmiddels is dat actief in Londen, New York, Hong Kong en negen andere kantoren in de wereld. Toch leeft de oorspronkelijke applicatie nog steeds voort, zij het geconverteerd naar Micro Focus Cobol. En de data zijn gemigreerd naar het U/FOS data management systeem van Transoft; inderdaad: een Infos II-kloon! Outlook lonkt naar sociale netwerken Microsoft wil zijn programma Outlook geschikt maken voor sociale netwerken. De bèta van Outlook Social Connector is sinds kort te downloaden. De nieuwe software voegt een extra informatievak toe aan de openingspagina. Als een gebruiker een leest van iemand, dan verschijnen automatisch de jongste activiteiten van de zender op sociale netwerken. Te denken valt aan statusvernieuwing of nieuwe contacten. Ook als de zender en ontvanger samenwerken aan een document dat is opgeslagen op de server van de organisatie, zien ze updates van elkaar bij elke inlog. Vanuit Outlook informatie publiceren naar sociale netwerken als Facebook en LinkedIn is vooralsnog niet mogelijk. Gebruikers van Office 2003, 2007 en de bèta-versie van 2010 kunnen aan de slag met de bèta van de Outlook Social Connector. LinkedIn is het enige netwerk dat al add-on-software ter beschikking stelt. Plug-ins voor Facebook en MySpace volgen als in juni Office 2010 de verkoop in gaat. 4 appworks maart 2010

5 Mobiele apps helpen Amazone-kinderen Meer dan mensen in 175 dorpen in het Amazone-gebied krijgen met mobiel breedband voor het eerst toegang tot internet. Hiermee kunnen zij beschikken over e-health en elektronische educatie. De applicaties zijn ontwikkeld door het Vivo Institute. Recent onderzoek van Deloitte ( Innovation indicators for Healthace in Emerging Countries ) geeft aan dat een toename van tien procent in het gebruik van mobiele telefoons in ontwikkelingslanden leidt tot een toename van 1,2 procent in het bruto binnenlands product. Het project in het Amazone-gebied wordt uitgevoerd door Ericsson in samenwerking met de operator Vivo, de Braziliaanse overheid en Sony. Vivo is de grootste operator van Brazilië. Dit bedrijf beheert en onderhoudt de infrastructuur. Het Vivo Institute ontwikkelt methoden en oefeningen voor leertrajecten. Ericsson ontwikkelt en implementeert de noodzakelijke oplossingen, diensten en applicaties voor het project. Open Solaris mist aandacht Oracle Er is ophef ontstaan in de community van Open Solaris. In een blog en open brief valt te lezen dat vroegere Sun-medewerkers die bij het project betrokken zijn, zich gepasseerd voelen door de nieuwe eigenaar Oracle. Open Solaris komt vooralsnog niet in de toekomstplannen voor. Peter Tribble blogt dat het op zijn minst onbeleefd is om niet op vragen in te gaan, maar ook onverstandig omdat dit de geruchtenmachine van brandstof voorziet. Tribble stelt dat veel vragen uit de Open Solaris-community over de toekomst van het besturingssyteem onbeantwoord blijven. In een open brief haakt Ben Rockwood hierop in. Deze Sunmedewerker geeft aan dat Oracle geen garanties wil geven op het voortbestaan van Open Solaris en de Open Solaris community. In de afgelopen periode, nadat de overname van Sun door Oracle was goedgekeurd, zijn diverse roadmaps getoond; ook van open source projecten, zoals OpenOffice en GlassFish. Oracle senior director of global customer programs Mary Dopart heeft de OpenSolaris User Groups te kennen gegeven dat er geen opzet in het spel is. Oracle heeft het gewoon te druk om de reikwijdte van het in stand houden van Open Solaris en de bijbehorende community te doorgronden. Zoals Java-vader James Gosling het zei tijdens Oracle Open World in oktober 2009: Ik ben niet bang dat Oracle Java laat vallen, maar het zal wel even wennen zijn om met een wereldwijde, zeer actieve, open gebruikersgemeenschap om te gaan. appworks maart

6 kort Erasmus wint Imagine Cup Het team Daniëlla Bal, Malissa Bal en Jasper Baljeu van de Erasmus Universiteit Rotterdam heeft onlangs de Nederlandse finale van de Imagine Cup 2010 gewonnen. De wereldwijde finale vindt plaats in juli in Polen. Strijd mobieltjes-platform losgebarsten Afgaande op het nieuws dat van het Mobile World Congress Microsoft hield dit jaar voor de achtste keer de Imagine Cup. Het bedrijf wil hiermee studenten stimuleren om innovatieve en creatieve technologische toepassingen te ontwikkelen. Dit jaar is het thema: Imagine a world where technology helps solve the toughest problems. Het winnende team van Erasmus Universiteit laat bij monde van Daniëlle Bal weten: Ons idee is om door middel van een groen productlabel consumenten te helpen bij de aankoop van groene producten, en producenten te stimuleren om hun productieproces te vergroenen. We hopen met ons idee echt een verschil te maken op het gebied van een duurzaam leefmilieu, millenniumdoel zeven. Aan de Nederlandse finale namen zes teams deel van studenten van de TU Delft, TU Eindhoven en Erasmus Universiteit. in Barcelona komt, is de strijd om het besturingssysteem voor mobiele, slimme apparatuur in volle hevigheid losgebarsten. Microsoft lanceerde er zijn Windows Phone 7 series, terwijl Intel en Nokia hun softwareplatform gaan samenvoegen. Intel en Nokia voegen hun sofwareplatformen (respectievelijk Moblin en Maemo) samen tot een nieuw: MeeGo. Dit is een Linux-gebaseerd softwareplatform dat verschillende hardwarearchitecturen Verder doen mee aan de race Google (met Android) en een eigen Google Phone Nexus One, en het BlackBerry OS. Symbian (waarvan Nokia gebruik maakt) heeft overigens de broncode zal ondersteunen. Bedoeld van zijn OS vrij gegeven. voor mobiele computers op vestzakformaat, netbooks, tablets, mediaphones, internet-tv s en auto-entertainment- syste men. MeeGo volgt het open-source ontwikkelmodel. De eerste versie wordt in het tweede kwartaal van dit jaar verwacht. Microsoft biedt de strijd (met onder andere het populair iphone-platform) aan via Windows Phone 7 series; volgens Ballmer compleet van de grond af nieuw gebouwd. Het strijdtoneel heeft zich voorts uitgebreid naar de app stores. Apple is erg succesvol met het aanbod van mobiele applicaties en daar willen de andere leveranciers over mee kunnen praten. Ericsson heeft bijvoorbeeld ook een appstore (de estore) in Barcelona ten doop gehouden. Overigens is het belang wel duidelijk. Gartner meent dat consumenten in ,2 miljard dollar besteden in mobile application stores wereldwijd. Dit groeit naar 21,6 miljard dollar in appworks maart 2010

7 Cebit back in business Deelnemers aan de Cebit-2010 hebben dertig procent meer business leads genoteerd in hun stands dan het voorgaande jaar. De organisatie van de IT-beurs concludeert dat de rem op IT-investeringen sterk is verminderd. Volgend jaar wil de Cebit dichter op de huid van IT-gebruikers zitten. Op de afsluitende persconferentie van Cebit-2010 liet Ernst Raue weten bijzonder in zijn nopjes te zijn met de computerbeurs die de eerste week van maart plaatsvond. Raue is binnen het bestuur van de Hannover Messe verantwoordelijk voor de Cebit. Er was een lichte stijging van het aantal bezoekers, zij het dat er minder Amerikanen waren overgevlogen. Daar staat tegenover dat er meer bezoekers uit de VS naar Cebit Azië gaan. Het streven om corporate events te laten plaats vinden tijdens de Cebit is goed uitgepakt. Dit jaar hield SAP zijn World Tour voor partners en klanten op de beurs. Volgens Katja Mehl, marketing manager van SAP Duitsland, waren er de helft meer belangstellenden dan vorig jaar toen de World Tour nog als een zelfstandig evenement werd gehouden. Volgend jaar wil de Cebit dichter op de huid van de gebruikers gaan zitten. Er komen vier thema s: Cebit Pro voor de professionele IT ers, Cebit Gov voor mensen die actief zijn in de publieke sector, Cebit lab voor de (inter) nationale universiteiten en onderzoekscentra, en Cebit life voor de prosumers: consumenten met een bovengemiddelde belangstelling voor automatisering. Raue wees erop dat cloud computing een enorme impuls heeft gekregen door de consumenten. Raue wil de band aanhalen met gebruikersverenigingen om (markt)kennis de Cebit te laten binnenstromen. Hij verwees naar een primeur tijdens deze beurs: het CIOcolloquium. Dit netwerk van vooraanstaande Duitse CIO s had een eigen paviljoen op de Cebit. Een andere primeur was Cebit Sounds dat de band tussen automatisering en de muziekindustrie weergeeft. Raue vertelde dat dit onderdeel volgend jaar zeker terugkomt. appworks maart

8 proces management is van de applicatie. Dan kun je ook patronen herkennen en er vervolgens op reageren. De suggestie dat er in de toekomst geen applicatiebeheerder meer aan te pas komt om toepassingen als een zonnetje te laten draaien, verwerpt Kürpick. Onze software maakt de patronen kenbaar, maar je zult altijd menselijke kennis nodig hebben om de fouten in de patronen te herkennen en oplossingen te bedenken. Procesmodel basis voor applicaties Met de integratie van IDS Scheer binnen de gelederen van Software AG heeft de laatste een compleet aanbod voor de application life cycle, zo meent Peter Kürpick, directielid van Software AG. Ook al blijft er natuurlijk nog wel iets te wensen over: We willen ons aanbod voor data management versterken. Software AG blijft acquireren. IDS Scheer heeft zijn bestaansrecht bewezen op het vlak van business proces management. Met het platform ARIS zijn business mensen in staat zelf bedrijfsprocessen te ontwerpen. En dat is toch de basis van elke applicatie, stelt Kürpick. Vandaar de acquisitie van IDS Scheer door Software AG. Een eerdere overname van Web methods had Software AG al midden in de arena van (web)applicatieontwikkeling gebracht. De acquisitie van IDS Scheer is pas onlangs goedgekeurd. Op de Cebit pakte Software AG al flink uit met de plannen die het bedrijf Hans Vandam heeft. De onderneming spreekt van Business Process Excellence (BPE). De portfolio s van de twee bedrijven vullen elkaar goed aan. Onze mensen gaan de komende maanden hard aan de slag om de productlijnen te integreren. Zo willen we nagaan hoe we van proces modellen executables kunnen maken; en andersom, vertelt Kürpick. Hij voegt eraan toe dat monitoring een belangrijk onderdeel vorm van de application lifecycle. Je wilt nagaan of de applicatie voldoet aan de oorspronkelijke ideeën. Dat kan alleen als je in staat bent te meten real time wat het gedrag Groter dan ERP Door procesmodellering en applicatiebouw te integreren, brengt Software AG ook een beweging op gang bij zijn klanten. Het eerste lag van oudsher in handen van de business en het tweede op het bordje van de IT-afdeling. Door de gecombineerde aanpak praten mensen met elkaar die voorheen langs elkaar heen werkten. Er komt een discussie op gang. En dat is nodig om de bedrijfsbelangen zo goed mogelijk te dienen. Wij willen informatie op de werkvloer krijgen en andersom: de kennis van de werkvloer in de applicaties weven. Software AG meent dat BPE een belangrijke rol gaat spelen in het innovatievermogen van ondernemingen en publieke instellingen. Het bedrijf schat in dat de BPE-markt groter zal blijken dan die voor Enterprise Recource Planning (ERP). De naam IDS Scheer zal niet helemaal verdwijnen, omdat IDS Scheer Consulting in stand blijft, als een zelfstandige dochter van Software AG. Ook het sterke ARIS-merk blijft bestaan, evenals Webmethods, Adabas (relationeel databasemanagement systeem) en de ontwikkeltaal Natural. Op de Cebit is NaturalONE geïntroduceerd: een geïntegreerde ontwikkelomgeving om (web)applicaties te bouwen en te testen. Tijdens de Cebit heeft Software AG ook het nieuwe sociale BPM-platform gelanceerd onder de naam ARISalign als voortzetting van het jaar daarvoor gepresenteerde AlignSpace. Dit biedt een webplatform voor professionals die zich met business process management bezig houden. Kürpick meent dat ARISalign het Facebook voor ondernemingen zal blijken te zijn. Hans Vandam is freelance journalist 8 appworks maart 2010

9 legal look Kleine lettertjes? In ieder nummer van AppWorks beantwoordt mr. Victor de Pous juridische vragen. Wie iets wil vragen aan hem kan een mail sturen naar De redactie van AppWorks zorgt dan dat u antwoord krijgt. Victor de Pous > Wat zijn kleine lettertjes? Iedere set algemene voorwaarden is juridisch bezien een contract of overeenkomst (dat zijn synoniemen), maar niet iedere overeenkomst valt onder de wettelijke regeling van de algemene voorwaarden. Sinds 1 januari 1992 kent ons Burgerlijk Wetboek een speciaal regime voor algemene voorwaarden, die de partij die deze juridische regels niet heeft opgesteld, extra rechtsbescherming biedt. Je kunt zeggen dat deze keuze van de wetgever voor de hand ligt, omdat doorgaans de koper er immers niet over kan onderhandelen. Onder algemene voorwaarden wordt verstaan: één of meer schriftelijke bedingen die zijn opgesteld teneinde in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen met uitzondering van de bedingen die de kern van de prestatie aangeven. Voor computerprogramma s gaat het om licentievoorwaarden (de regels voor het gebruiksrecht van software), maar natuurlijk ook om afspraken over bijvoorbeeld onderhoud, zoals foutherstel, nieuwe versies en een bepaald dienstenniveau. > Gelden de algemene leveranciersvoorwaarden altijd? Nee. Ten aanzien van de toepasselijkheid van algemene voorwaarden geldt de hoofdregel dat zij bij de wederpartij bekend moeten zijn voor of uiterlijk ten tijde van het aangaan van de overeenkomst. Feitelijk overhandigen of bijsluiten bij een (papieren) offerte is dan ook het beste, maar in deze tijd van digitale communicatie en elektronische distributie van computerprogramma s, lukt dat meestal niet meer. Daarom zien we de klik -licentie. Ik ga akkoord met de licentievoorwaarden, verklaart de gebruiker, die ze online of off-line heeft kunnen lezen. Dit is in beginsel een rechtsgeldige manier van zakendoen. Echter de bekende zin Op al onze offertes, overeenkomsten en verrichte werkzaamheden zijn van toepassing onze algemene voorwaarden, alleen is onvoldoende voor de toepasselijkheid van algemene voorwaarden op de rechtsverhouding tussen partijen. De softwareleverancier moet de gebruiker een redelijke mogelijkheid hebben geboden om de algemene voorwaarden vooraf aan het sluiten van de overeenkomst te lezen. Zo niet, dan zijn de kleine lettertjes vernietigbaar. > Hoe zit het met de inhoud van algemene voorwaarden? Een bepaalde clausule in de algemene licentievoorwaarden kan worden vernietigd, wanneer deze onredelijk bezwarend is voor de wederpartij. De meest verregaande rechtsbescherming tegen onredelijke voorwaarden komt de consument toe, dat is een wederpartij, natuurlijke persoon, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. In de wet zijn voor de consumententransactie zogenoemde zwarte en grijze lijsten opgenomen. De bedingen die op de zwarte lijst voorkomen, zijn altijd nietig (ongeldig). Daarvoor hoeft de licentienemer niet naar de rechter te stappen. De clausules op de grijze lijst worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Dat moet de rechter dus uiteindelijk beoordelen. Een bepaling waarin staat dat de wettelijke verplichting tot schadevergoeding geheel of gedeeltelijk wordt uitgesloten, kan onredelijk en dus nietig zijn. Dat hangt namelijk af van de omstandigheden, bijvoorbeeld of de softwareleverancier er een potje van heeft gemaakt. Dan kan de rechter wel schadevergoeding toewijzen. Mr. V.A. de Pous is bedrijfsjurist en industrie-analist. Hij houdt zich sinds 1983 bezig met de juridische aspecten van digitale technologie en informatiemaatschappij en is medewerker van uitgeverij FenceWorks. appworks maart

10 testen Test Driven Requirements engineering (1) Uit een poging sneller en kwalitatief betere software op te leveren, is Test Driven Requirements engineering (TDR) ontstaan. Communicatie is de olie, rollenintegratie van requirements engineer en softwaretester de kern, werkende software met gedetailleerde documentatie de uitkomst. In twee delen de beschrijving van een methodiek die is ontstaan in de praktijk van softwarehuis Dexels. Johan van Seijen 10 appworks maart 2010

11 Bij Dexels begon ik in de gecombineerde rol van requirements engineer en software tester. Dit noodzaakte mij deze twee werkzaamheden effectief op elkaar af te stemmen. Geconfronteerd met een kleine club ontwikkelaars die via een Agile ontwikkelmethodiek sneller kon ontwikkelen dan ik tot dan toe voor mogelijk had gehouden, en in staat waren geweest om met een handjevol mensen miljoenen klanten te bedienen via hun oplossingen, moest ik met iets nieuws komen. Door deze uitdaging aan te gaan kwam ik tot Test Driven Requirements engineering (TDR). Tijdens mijn werkend bestaan ben ik er steeds meer van overtuigd geraakt dat er een direct verband bestaat tussen de kwaliteit van software trajecten en de kwaliteit van de communicatie tussen de partijen die onderdeel zijn van deze trajecten. Er bestaat een direct verband tussen de kwaliteit van softwaretrajecten en de kwaliteit van de communicatie tussen de partijen die onderdeel zijn van deze trajecten Het vinden van een oplossing voor het falen van communicatie is de reden dat TDR is ontworpen. Om een effectieve manier van communiceren op te zetten tussen de verschillende partijen die een aandeel in een softwaretraject hebben. Al zal TDR niet kunnen voorkomen dat het risico van falen blijft bestaan, het is een zeer krachtige methodiek dit tegen te gaan. Mensen kunnen meer Mensen kunnen meer dan wat gemiddeld van ze verwacht wordt en softwareontwikkeling vormt geen uitzondering. De lat wordt, vooral binnen grote organisaties, echter zo laag gelegd dat individuen zich niet genoeg uitgedaagd voelen. Werken ze vervolgens lang genoeg in een dergelijke omgeving, dan ontstaat er een geloof dat wat ze om zich heen zien de maatstaf is voor wat software ontwikkelen inhoudt. TDR vereist dat mensen meer laten zien. Het integreert de rol van requirements engineer met die van softwaretester. TDR bespaart niet alleen geld, maar ook tijd, omdat 80% van de tijd die gewoonlijk tijdens een testfase wordt besteed aan testvoorbereiding niet meer nodig is. Tijdens communicatieprocessen liggen interpretatieverschillen altijd op de loer. Bij een project waar ik onderdeel van het testteam was, hadden wij in de rol van reviewers vragen opgesteld voor degenen die ons de specificaties moesten leveren. Niet alleen kostte het heel veel tijd en geld om een dergelijk aantal vragen op papier te zetten en effectief af te handelen, tevens was er veel frustratie tussen beide partijen over het onvermogen om zich afdoende in elkaars schoenen te verplaatsen. TDR is zo simpel als het effectief is. Met een aantal regels die later aan bod komen is direct resultaat te behalen. Daarvoor is het niet nodig zich 750 pagina s TMAP (een vooraanstaande testmethodiek) door te werken en allerlei ontwerpmethodieken eigen te maken. appworks maart

12 Appworks natuuurlijk ook online Kijk voor alle artikelen uit Appworks en het laatste nieuws op En neem een gratis abonnement op onze wekelijkse nieuwsbrief

13 Een schematische weergave van de TDR Requirement Lifecycle Door het integreren van rollen krijgt het product van de requirements engineer nog meer een spilfunctie in het project. Het product is niet alleen de input voor klant en ontwikkelaar, maar omvat ook de testdocumentatie, een nieuwe stap richting eenduidige en effectieve communicatie.past binnen Agile ontwikkelen TDR past binnen een Agile benadering van software ontwikkelen. TDR vraagt van individuen proactiviteit, zelfsturendheid, een hoge mate van verantwoordelijkheid, teamwork, goede communicatiecapaciteiten en zicht op de fasering van een softwaretraject. Een Agile ontwikkelmethodiek anticipeert op verandering, iets dat inherent is in elk project. De voordelen van iteratief werken zijn legio. De krachtigste is de gelegenheid die wordt gegeven aan projectmedewerkers om tijdens verschillende fasen van een project op een gestructureerde manier contact- en overdrachtsmomenten in te lassen. Deze momenten zijn van cruciaal belang voor de voortgangsbewaking van de planning en daarmee de scope. Toch blijkt het moeilijk te zijn om een iteratief karakter mee te geven aan een project. Veelal wordt in een planning een successcenario geschetst waarbij er geen realistische buffers worden ingebouwd. Zoniet bij de TDR. Bij Dexels hanteren we de vuistregel dat het gebruik van TDR momentum gaat krijgen bij iteraties van een maand en langer. TDR leunt meer dan andere ontwerpmethodieken op de expertise van de verantwoordelijke ontwikkelaars binnen het team. De mate van detail die voortvloeit uit TDR vereist het nemen van bepalende ontwerp beslissingen vroeg in het traject. Sterker nog, TDR kan sec IT-gedreven zijn. Ontwikkelaars met kennis van wat er speelt in de markt spelen dan een oplossingsgerichte ontwerprol waarmee ze een klantbehoefte initiëren. Naast het noodzakelijk contact tussen ontwerper en klant is direct contact tussen de requirements engineer en ontwikkelaar een absolute must en er bestaat geen effectievere communicatie dan face-to-face. De plaatsing van alle teamleden in dezelfde ruime is niet alleen een in het oog springend onderdeel van Agile ontwikkelen maar tevens een advies dat ernstig ter harte genomen moet worden bij TDR. Alhoewel we zeker over de technologische mogelijkheden beschikken om face-to-face communicatie te bewerkstelligen bij geografische spreiding van projectmedewerkers is dit nog verre van gangbaar. Het TDR ontwerp speelt een centrale rol binnen het software traject. Het is niet de bedoeling dat meerdere instanties van het ontwerp t egelijkertijd bestaan. Configuratiemanagement is in dit opzicht belangrijk om de integriteit van het ontwerp te bewaken. Wat een risico is binnen software trajecten is de onduidelijkheid omtrent de vraag wat de formele requirements zijn. Dit kan absoluut niet bij TDR. Er bestaat één ontwerp, en één ontwerp alleen die bekend is bij de belanghebbenden. Alleen op die manier wordt een eenduidige manier van communiceren gewaarborgd. Beperk informatie Des te langer het project duurt en des te meer mensen er onderdeel van zijn, des te meer obscure lijstjes worden in het leven geroepen om te voorzien in ieders informatiebehoefte. De effectiviteit van informatie gaat echter exponentieel achteruit met elk nieuwe informatiebron die het licht ziet. Zoals er één ontwerp hoort te zijn, moet ook de intentie bestaan om TDR leunt meer dan andere ontwerpmethodieken op de expertise van de verantwoordelijke ontwikkelaars binnen het team de hoeveelheid perifere informatie beperkt te houden. Uiteindelijk draait alles om het opleveren van werkende software. Elke beslissing die impact heeft op het ontwerp dient aanvulling te hebben op het ontwerp. Het ontwerp krijgt daarmee een evolutionair appworks maart

14 karakter. De communicatie die met beslissingen gepaard gaat en die zal verlopen tussen ontwikkelaar, ontwerper en eindgebruiker is er één die bewaakt dient te worden door iemand met een loketfunctie. Het ligt voor de hand om deze verantwoordelijkheid te plaatsen bij de requirements engineer, omdat hij/zij ook de verantwoordelijkheid draagt voor het upto-date houden van het TDR-ontwerp. TDR Requirements Lifecycle Als het doel van TDR effectieve communicatie is, moet een TDR-ontwerp zo in elkaar zitten dat het gebruikt kan worden tijdens verschillende fasen van een ontwikkeltraject. Immers communicatie vindt plaats tijdens het hele traject. Dat klinkt een stuk makkelijker dan het is, maar één manier Binnen het proces moet ruimte zijn ingeruimd om, na het testen, om dit te bereiken is om te kijken naar hoe de projectfasering ondersteunend kan zijn voor effectieve communicatie. Deze projectfasering is omschreven als de TDR Requirements Lifecycle. Het neemt het kritieke deel van een TDR-ontwerp, de requirements, en hergebruikt deze bij verschillende projectonderdelen waarbij het gebruikt maakt van rolintegratie en een Agile benadering van software ontwikkelen. TDR gebruikt iteraties. Als er optimale communicatie tussen partijen moet plaatsvinden, is het noodzakelijk projectmedewerkers hierbij te ondersteunen door contact- en overdrachtsmomenten in te lassen. Hierdoor vindt er voldoende afstemming plaats waardoor de neuzen in dezelfde richting blijven staan. de gerapporteerde bugs ordentelijk te verwerken. Een TDR-traject is te beginnen met een initiële behoeftebepaling. De manier waarop een TDR-ontwerp wordt opgezet - met het gebruik van ontwerpiteraties - behoeft niet meer dan een initiële behoeftebepaling. Ontwerpen vóórdat je gaat ontwikkelen. In lijn met Dexels rapid-prototyping en Agile development - filosofie, is een ontwerp te zien als de eerste iteratie. Alhoewel het parallel verlopen van een ontwerp en ontwikkelfase mogelijk is, ligt er een risico dat de ontwerper continu achter de feiten aan loopt. Dan is er geen sprake meer van effectieve communicatie. Afstemming is altijd een onderdeel van ontwerpen. Als de eindgebruiker en de ontwikkelaar niet begrijpen wat in het ontwerp staat, heeft de ontwerper gefaald en dient er een nieuw ontwerp gemaakt te worden voordat een vervolg wordt gegeven aan het project. Testen is altijd een onderdeel van ontwikkelen. Ontwikkelen houdt het opleveren van geteste software in. Dit is iets waar klanten in ieder geval weinig rekening mee houden en waar dus vaak geen tijd en budget voor wordt ingeruimd. Ontwikkelaars zijn onontbeerlijk voor het ontwerp. Het idee dat de gemiddelde mens heeft over ontwikkelaars moet nodig worden afgestoft, want goede ontwikkelaars kunnen meer voor een project betekenen dan de beste consultants en zijn onontbeerlijk bij de opmaak van het ontwerp. Dit komt door hun inbreng van cruciale ontwerpbeslissingen in een vroeg stadium van het project. Requirements dienen als scope voor ontwikkelen. TDR- requirements zijn specifiek gemaakt om sturing te geven aan de ontwikkelinspanning en deze af te bakenen. Requirements dienen als scope voor testen. Waar ze dienden als scope tijdens het ontwikkelen, hebben ze precies dezelfde rol tijdens het testen. Requirements dienen als test script voor testen. Een goede set aan test driven requirements kan direct een testfase ingestuurd worden zonder enige vorm van testvoorbereiding. Requirements dienen als communicatiemiddel voor acceptatietesters. Het is mogelijk een stuk software op te leveren door de geteste requirements als vrijgave-advies te gebruiken, vervolgens kunnen de acceptatietesters precies dezelfde requirements als hun communicatiemiddel hanteren. Er dient tijd ingeruimd te worden voor afstemming met de klant tijdens de ontwerpiteratie. Een ontwerp kan pas richting de ontwikkelfase nadat er voldoende afstemming met de klant heeft plaatsgevonden, zodat de requirements als scope zijn te gebruiken. Er dient tijd ingeruimd te worden voor het oppakken van bevindingen tijdens de ontwikkeliteratie. Planningen laten maar al te vaak een ononderbroken lijn zien tussen het ontwikkelen van software en de oplevering richting klant zonder rekening te houden met het afnemen van een gestructureerde test door de leverancier. 14 appworks maart 2010

15 Er dient rekening te worden gehouden met aanvullende functionaliteit en bugs vanuit de acceptatietesters. Als er ergens voortschrijdend inzicht plaatsvindt, is het na het stadium dat werkende software richting de acceptatietesters is gegaan. Ook bij acceptatietesters lijken planningen vaak weinig anders dan successcenario s te ondersteunen zonder enige reserve voor het oppakken van bevindingen van acceptatietesters. Visualisatie Er is een aanzienlijke kloof tussen datgene wat de klant zegt te willen samen met datgene wat hij daarover op papier zet, en datgene wat uiteindelijk weer zijn weg terugvindt naar de klant in de vorm van een stuk software. Daarnaast hebben we als projectmedewerkers te maken met het fenomeen scope creep of voortschrijdend inzicht in goed Nederlands: het idee dat nieuwe inzichten en klantbehoeftes zich ontwikkelen tijdens een lopend traject. Visualiseren met TDR zorgt voor een basis om scope creep te beheersen en de klant meer inzicht te geven in het te verwachten resultaat van een ontwikkelinspanning. Een visualisatie komt niet zomaar tot stand. Er is een minimale vorm van afstemming nodig met de klant om een opening te forceren. Dit is de initiële behoeftebepaling. TDR gaat ervan uit dat klanten niet altijd machte zijn om uit te leggen wat ze willen. In tegenstelling tot het gevreesde gold-plating (het toevoegen van wellicht nadelige, maar in ieder geval ongevraagde functionaliteit), zijn alleen ontwikkelaars maximaal in staat weloverwogen ontwerpbeslissingen te nemen. Dit bespaart kostbare tijd, die anders gespendeerd zou worden aan het bespreken en uitwerken van een oplossingsrichting, gedoemd om te falen op het moment dat ze de tekentafel verlaat. Tevens is het klinkklare onzin dat men niet oplossingsgericht zou mogen werken in een ontwerpfase. Het klopt dat een eenzijdige focus op techniek het risico met zich mee draagt dat een stuk software niet aansluit op de eigenlijke klantbehoefte. Dexels wordt echter vaak geconfronteerd met klanten die meteen aan háár vragen wat de mogelijkheden zijn van een initiële behoeftebepaling c.q. business case. Reverse Engineered Design Als eindgebruiker én ontwikkelaar niet begrijpen wat in het ontwerp staat, heeft de ontwerper gefaald en dient er een nieuw ontwerp te worden gemaakt voordat een het project verder gaat. Bij vele ander bedrijfstakken vormt het visualiseren van het eindproduct het overgrote gedeelte van het ontwerp (denk aan dummies), behalve bij het ontwikkelen van software! Wij zijn erin geslaagd klanten hun handtekening te laten zetten voor ontwerpen waarvan ze geen idee hebben hoe het eindresultaat er uit zal zien, terwijl voor een klant de zogeheten look and feel van een eindproduct één van de belangrijkste factoren is voor het accepteren ervan. De tweede van Stephen Covey s 7 habits is begin with the end in mind. Als we die raad ter harte nemen, moeten we beginnen bij het eind- Beperk de documentatie zoveel mogelijk; ook de obscure lijstjes die aan de randen van het ontwikkelproces ontstaan. product. Wat is er dan beter dan de beoogde functionaliteit van een applicatie te visualiseren via het gangbare format van een handleiding? Zowel een klant als ontwikkelaar kan die zonder andere benodigde kennis lezen. Dit heet Reverse Engineered Design (RED), omdat bij dit proces een tekstuele beschrijving van het systeem volgt na het visualiseren ervan. Wat we tevens zullen zien is dat aan de hand van deze visualisatie op precies dezelfde wijze requirements reverse engineered kunnen worden. Nergens anders zullen eindgebruikers zich meer mee bemoeien dan met de opmaak van de daadwerkelijke schermen die ze voor hun neus krijgen. RED zorgt er vroegtijdig voor dat eindgebruikers hier inzicht in krijgen. Een visualisatie op deze manier opzetten, is gestoeld op vertrouwen in ontwikkelaars. Zij dienen de ontwerpbeslissingen te nemen, omdat zij er ook het meeste verstand van hebben. De ontwerper kan zich dan storten op datgene dat het belangrijkst is om afstemming te bereiken tussen klant en leverancier: een duidelijk gevisualiseerd softwareontwerp. In nummer 4 van AppWorks gaat Johan van Seijen dieper in op de hier aangedragen requirements engineering en draagt hij praktijkvoorbeelden aan. Johan van Seijen is requirements engineer en softwaretester bij Dexels appworks maart

16 praktijk Profextru Productie kiest maatwerk Profextru Productie ontwikkelt, produceert en verkoopt eigen, gepatenteerde profielsystemen van kunststof voor de grond-, weg- en waterbouwsector, en scheidingswanden voor de agrarische branche, zoals systemen voor oeverbescherming en stallenbouw. Profextru is Europa s grootste verwerker van hergebruuikte kunststoffen, afkomstig van onder andere raamkozijnen. Zo zijn zij producent van de gepatenteerde kunststof damwand Prolock. Dit product biedt een duurzaam alternatief voor niet gecertificeerd tropisch hardhout dat nog vaak wordt toegepast als oeverbescherming. Profextru Productie gebruikt een standaard ERPpakket. Dit bleek evenwel niet goed aan te sluiten op de gebruikelijke, logistieke processen binnen de onderneming. Daarom is toch besloten maatwerk toe te passen. Om als niet-softwareontwikkelbedrijf de keuze te maken om een eigen ERP-systeem te gaan ontwikkelen is niet direct een voor de hand liggende keuze. Profextru durfde het wel aan. Profextru Productie ontwikkelt en produceert profielen die worden gebruikt in de weg- en waterbouwsector. Hier wordt een damwand geplaatst. In de praktijk blijkt vaak dat het vinden van een ERP-pakket dat volledig voldoet aan alle eisen en wensen niet eenvoudig, zo niet onmogelijk, is. Bij Profextru Productie in Hardenberg besloten ze het anders aan te pakken, zij kozen ervoor om zelf een systeem te gaan ontwikkelen. Met de Thinkwise Software Factory heeft Profextru een ERP-systeem gebouwd dat perfect aansloot op zijn behoeften. Hans Vandam Planning Werny de Koning, projectleider bij Profextru vertelt: Wij werkten met een ERP-pakket dat gebruik maakt van een karaktergeoriënteerde gebruikersinterface. Toen binnen het bedrijf besloten werd om de voormannen ook verantwoordelijk te maken voor de planning bleek dat dit niet werkte. Zij misten het overzicht over alle productielijnen. Voor Profextru was dit het moment om over te gaan van een karaktergeoriënteerde interface naar een grafische weergave. Door het aantal en type producten per productielijn grafisch weer te geven, kregen de voormannen een middel in handen om ook de planning te kunnen realiseren. Deze grafische weergave was echter met het toenmalige ERP-pakket niet te realiseren en daarom werd de hulp van een externe partij gezocht. Thinkwise Software had de kennis om met inzet van hun modelgedreven software ontwikkelgereedschap goede grafische representaties te maken. Profextru had echter meer ambities en wilde verder optimaliseren. Terugdringen van uitval De Koning gaat verder: Toen ik begon was de 16 appworks maart 2010

17 doelstelling voor mij duidelijk: het terugdringen van de uitval. Omdat de productieregistratie alleen op papier werd bijgehouden, ben ik allereerst begonnen om de productieregistratie bij te houden in Excel. Hierdoor leerden we met welke kengetallen de productie is aan te sturen. Dit was echter niet ideaal, want op een bepaald moment zat er zoveel data in het Excel-bestand, dat deze vastliep. Profextru besloot op dat moment om samen met een ingenieursbureau een systeem op te zetten dat werkt met een Access front-end en met een MS-SQL back-end. We hebben toen Thinkwise Software benaderd met de vraag of zij een grafische planning konden maken op basis van de gegevens uit deze database. Na deze eerste stap waarbij de planning grafisch inzichtelijk werd gemaakt, hebben we besloten om te kijken of op dezelfde manier ook een interactieve managementinformatiecockpit is te maken. Wij werden toen gewezen op de mogelijkheid om met MS-SQL kubussen te maken om zo de data nog inzichtelijker te hebben. Dit was voor ons de manier om zelf allerlei overzichten met managementinformatie te gaan samenstellen. teruggevoerd zou moeten worden naar het contact gezocht. Dit project was echter een ERP-systeem. De terugvoer van data zorgde stuk ingrijpender dan de eerdere projecten. Om voor grote problemen, want dit bleek met het niet overhaast te werk te gaan en de mogelijkheden grondig te onderzoeken, is eerst beslo- toenmalige ERP-pakket niet mogelijk. Allengs kwamen wij erachter dat ons standaard ERPpakket steeds minder goed voldeed. De wer- zeker van te zijn dat de juiste beslissing werd ten tot het volgen van een workshop. Om er king van het pakket paste niet meer bij onze genomen, is een bedrijf bezocht dat al eerder werkwijze. Toen bleek dat ook de manier waarop wij met het scannen van barcodes wilden werd zeker gesteld dat de informatie uit het een zelfde soort overgang had uitgevoerd. Zo omgaan niet paste in de manier van denken oude ERP-pakket kon worden meegenomen in van de toeleverancier van het toenmalige ERPpakket, waren we er eigenlijk klaar mee. Het gegevens beschikbaar de nieuwe omgeving en dat ook alle standaard bleven. In eerste instantie zag Profextru wel een beetje op tegen het zelf gaan ontwikkelen van de ERP-toepassing, maar die zorg bleek al snel ongegrond Rapportages Profextru besloot na te gaan of de registratie van uitval op een betere manier is te organiseren. Samen met hun softwarepartner is er een applicatie gebouwd. Daarmee is het niet alleen mogelijk om uitval beter te registeren, maar ontstond tegelijk de mogelijkheid een managementrapportage te genereren. Met behulp van de rapportages is goed inzichtelijk te maken welke producten winstgevend zijn en welke niet, wat de omloopsnelheid van de voorraad is per product, zodat bekend is hoe vaak de voorraad in een jaar wordt verkocht, enzovoorts. Gaandeweg is er steeds meer geautomatiseerd in de fabriek. Zo kwamen er nieuwe machines voor onder andere verpakkingen en voor de grondstofvoorziening. De Koning: Met de nieuwe machines kwamen er ook steeds meer PLC s (Programmable Logic Controllers, TM) in onze fabriek. Deze sturen machines aan en hebben daarvoor data nodig. Daarnaast genereren die machines uiteraard ook data die weer Bij Profextru, waarvan hier een machine is gefotografeerd, is gekozen voor een maatwerk ERP-oplossing. was voor ons duidelijk dat de enige manier Koos Koster, directeur van Profextru Productie voor ons om toch deze productieoptimalisatie vertelt: Ik vond het een enorme uitdaging toe te kunnen passen een maatwerkoplossing om een standaard pakket te gaan vervangen was. en zelf een systeem te ontwikkelen. Wij zijn geen softwareontwikkelaars en hadden dus Zelf ontwikkelen Omdat de eerdere ervaringen met Thinkwise Software goed waren verlopen, is opnieuw geen ervaring met het ontwikkelen van dit soort grote en complexe systemen. De Koning vult hierop aan: Ik ben van huis uit werktuig- appworks maart

18 bouwkundige. Ik heb echter wel affiniteit met te maken en wijzigingen door te voeren dan software ontwikkeling en bouwde applicaties met de standaard ERP-software die voorheen in Access. Het nadeel van Access is dat het werd gebruikt. De Koning: Wat hielp, was dat maken van aanpassingen op een applicatie ik al veel ervaring had met de processen en veel tijd en energie kost. Vaak wordt dan gedacht ach, laat maar zitten. Ook het inbou- implementatie van de management rapporta- informatiestromen binnen het bedrijf door de wen van beveiligingen of controles is in Access ges. Ook medewerkers hadden hier al mee te niet eenvoudig. maken gehad dus die werkten hier graag aan Processen Wat volgde, was een periode waarin de processen binnen de organisatie werden vastgelegd en werd gekeken hoe deze processen het beste konden zijn te ondersteunen. Deze stap is cruciaal, want door dit vast te leggen, leg je in principe vast wat je moet bouwen, aldus de Koning. Koster: Wij kunnen nu op een heel abstract niveau het proces definiëren en dat vertalen naar een model en vervolgens een daadwerkelijke applicatie bouwen. Tijdens de bouw bleek dat het met het nieuwe systeem bijvoorbeeld een stuk eenvoudiger was om aanpassingen Een medewerker van Profextru ontwerpt de profielen voor een damwand. Met de Thinkwise Software Factory bleek dit mee en zagen de toegevoegde waarde al snel echter een ander verhaal. Al gauw waren de in. Wat vanuit ontwikkelperspectief prettig is, Koning en Koster overtuigd van het potentieel is dat dit ontwikkelgereedschap het bouwen en de mogelijkheden en zagen zij dat het ook van software op een andere manier benadert. voor kleinere organisaties mogelijk is om op Hierdoor hoeven we een wijziging niet meer op een kostenefficiënte manier zelf op maat ontwikkelde applicaties te realiseren. voeren. Door een paar referenties te selecteren verschillende plekken in het systeem door te wordt de wijziging op alle plekken in het systeem toegepast en hoeven we de verandering niet meer handmatig uit te voeren op verschillende plekken of applicaties. Dat maakt de data veel beter beheersbaar. Het nieuwe systeem In eerste instantie zag Profextru wel een beetje op tegen het zelf gaan ontwikkelen van de ERP-toepassing, maar die zorg bleek al snel ongegrond. Het bedrijf kreeg vertrouwen in het project doordat Thinkwise zich opstelde als partner en vangnet. De Koning: Ik vond de training on-the-job erg prettig en heb daar ook veel van geleerd. Je kan eigenlijk niet iets Foto s: Profextru Productie fout doen. Zo gauw je iets wilt aanpassen of wijzigen wat niet kan of mag, dan wordt dit aangegeven. Ik kon zo al snel zelf applicaties realiseren, beheren en aanpassen. In de nieuwe situatie zijn er twee databases in gebruik die met elkaar zijn gekoppeld. Een database voor de productie en de database die de Thinkwise Software Factory gebruikt voor de logistieke processen als orderafhandeling, inkoop, verkoop en facturering. Er is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de bestaande data uit het oude ERP-systeem. Vooral op het gebied van het maken van aanpassingen is de nieuwe situatie een enorme stap voorwaarts. Omdat Profextru nu zelf in staat is om aanpassingen te maken die vanuit het bedrijf gevraagd worden en niet meer afhankelijk is van een externe partij, is de doorlooptijd op dat gebied enorm verbeterd. Aanpassingen in een applicatie hadden voorheen soms wel een jaar doorlooptijd, nu kunnen ze al binnen een dag beschikbaar zijn, waardoor de gebruikers zeer enthousiast zijn over deze oplossing. Ook zorgt dit ervoor dat het bedrijf veel daadkrachtiger in de bedrijfsvoering wordt ondersteund. De Koning: Ik ben echt verbaasd over de snelheid van aanpassen, wijzigen en hoe snel medewerkers aan de aanpassingen gewend zijn. De toekomst Gevraagd naar de toekomstplannen, zegt Koster: Wij barsten van de ideeën als het gaat om procesverbeteringen of het toevoegen van nieuwe functionaliteit. Wij hebben de implementatie in eigen hand en daarmee ook de snelheid en volgorde van implementeren. De Koning haakt hier direct op in: De eerste aanpassing die ik zou willen doen, is om de twee aparte databases voor productie en de overige logistieke processen geheel te integreren. Daarna willen we voor de productieafdeling aparte schermen ontwikkelen, zodat deze medewerkers zo min mogelijk worden belast met administratieve zaken. Hans Vandam is freelance journalist 18 appworks maart 2010

19 cloud computing Geen cloud zonder architectuur Cloud computing, Software as a Service en vergelijkbare ontwikkelingen hebben het IT-landschap compleet op de schop genomen. Duidelijk is wel dat deze vorm van softwaregebruik een minutieuze aanpak nodig heeft om haar naar behoren te integreren in de bestaande automatiseringsomgeving. Dit is alleen mogelijk met procesgeoriënteerde enterprise architectuur management (EAM). Wolfram Jost Een stedelijke infrastructuur en de IT-infrastructuur binnen organisaties en tussen organisaties hebben veel gemeen. Zo is een vergelijking mogelijk tussen verkeersopstoppingen die ontstaan als gevolg van een slechte planning van transportbewegingen en serverproblemen die ontstaan als gevolg van een organische IT binnen een van IT-wege gecreëerd applicatielandschap. In beide gevallen (stedelijk en IT) is het verkeers infarct de schuld van complexe infrastructuren die in de loop der jaren meerdere afhankelijkheden en onbeheersbare aanwassen hebben gekend. Elke appworks maart

20 nieuwe technologie, elke nieuwe uitbreiding voegt een nieuwe dimensie toe aan het bestaande beeld. Het gevolg is dat interne IT-afdelingen het ongelofelijk moeilijk vinden een antwoord te vinden op nieuwe eisen van de gebruikersgroep, ondanks de goede wil om daaraan tegemoet te komen. Is het antwoord dan om alles omver te halen, weg te halen en opnieuw te beginnen? Dat is zeker een lonkend perspectief vanuit het oogpunt van de IT-afdeling. Aanbieders van cloud computing, on-demand en SaaSapplicaties zullen niet nalaten de voordelen van hun specifieke aanbod Wat is Organische IT? Vanaf het moment dat automatiseringsproducten kant-en-klaar in de winkel voor iedereen te koop lagen, hebben IT-afdelingen te maken met wat wordt genoemd Schaduw IT. Kiene eindgebruikers die het wel hebben gehad met de beperkende of trage reacties van de IT-afdeling gaan zelf, gewapend met credit card, het web op, bezoeken Zoho, Ning, Wikispaces of Google Apps, en creëren zelf hun applicatie-omgeving waarbinnen ze met tal van anderen samenwerken. Dit kan problemen opleveren als mensen hun credit card nummers op de verkeerde plaatsen achterlaten of andere stomme dingen doen en bedrijfs gegevens bloot stellen aan de verkeerde blikken. Veel organisaties lossen het probleem van Schaduw IT op door de waaghalzen genadeloos af te straffen en elk eigen initiatief in de kiem te smoren. De kern van het probleem is evenwel dat IT niet levert waaraan de eindgebruikers behoefte hebben. Dit heeft bij Jon Pyke, destijds chief strategist bij Cordys, op het idee gebracht om het proces om te keren: accepteer dat eindgebruikers hun eigen IT-omgeving creëren (als het om applicaties gaat). Dat noemt hij organische IT. Het begrip organisch verwijst naar het feit dat de IT-afdeling naar noodzaak kan uitbreiden en krimpen, omdat de IT-omgeving aan individuen is gekoppeld (het web gebruikt immer de betalen naar gebruik -aanpak). Voorts groeit of slinkt het applicatielandschap met elementen die van buiten komen, niet van de interne ontwikkelstraat. Ten slotte groeit de omgeving als vanzelf zodra zich nieuwe mogelijkheden voordoen. Het moge duidelijk zijn dat Organische IT de nodige uitdagingen voorlegt aan de beheerorganisatie. onder de aandacht te brengen. Hun boodschap is simpel: in plaats van het hoofd te breken over installaties, opwaarderingen, beschikbaarheid, backups en dergelijke, hoeven organisaties alleen maar het web op te gaan en zich tegoed te doen aan een immer groeiend aanbod van oplossingen en kunnen tegelijkertijd ook nog eens daarmee geld besparen. Bij sommige, specifieke applicaties hebben ze gelijk. Denk aan unified communications of verkoopbeheer, die genoeg hebben aan toegang van op afstand tot tal van functionaliteiten. Deze webgebaseerde oplossingen bieden dan inderdaad de ideale architecturale omstandigheden. Toenemend belang Tot zo ver de theorie. In de praktijk evenwel kunnen bestaande IT-bronnen niet zomaar overboord worden gegooid. Als we alleen maar naar de software kijken, dan is het onmogelijk om een kant en klaar product te vinden dat geschikt is voor elke afzonderlijke medewerker. Los van de eisen die je kunt stellen aan beveiliging en het voldoen aan de bedrijfsregels. Ondanks de beloften van Cloud-, SaaS- en vergelijkbare leveranciers, is het echt niet zo dat de IT-afdeling alleen maar met zichzelf heeft te maken. Het nalaten van beheersinspanningen kan ertoe leiden dat kernafspraken over automatisering worden nagelaten en de complexiteit eigenlijk alleen maar toeneemt. Je kunt niet verwachten dat de cloud specifieke bedrijfsafspraken nakomt. Om deze reden wint de bestaande discipline van enterprise architectuur beheer (Enterprise Architecture Management, EAM) aan toenemend belang. EAM is in te zetten als cloud catcher en versterkt de trend van de overgang van een technologische aanpak naar een aanpak die is gebaseerd op bedrijfsprocessen. Een Enterprise Architecture-ontwikkelplan stelt de relaties vast tussen een bedrijfsmodel, bedrijfsprocessen, informatiesystemen, en de onderliggende automatiseringsbronnen. Het bijbehorende beheersysteem (EAM) biedt de noodzakelijke methoden en processen om de afhankelijkheden tussen business en IT transparant te maken op alle niveaus. Bovendien zorgt dit systeem ervoor dat het bestaande automatiseringsplatform doorgroeit naar een IT-platform dat werkelijk rekening houdt met de bedrijfsbehoeften. Een belangrijk voordeel is dat elke voorgenomen aanpassing aan het platform (op bedrijfs- of IT-niveau) van tevoren is te simuleren, waardoor de effecten zijn na te gaan. Juiste route Procesgeoriënteerde EAM helpt bedrijven zich gemakkelijk te voelen bij de cloud en er de voordelen van te benutten. Zo biedt het de analysemogelijkheden om na te gaan welke IT-bronnen een geschikt alter natief zijn voor bestaande IT-praktijken door aan te geven welke processen erdoor worden geraakt en wat het belang daarvan is. Tegelijkertijd is het mogelijk aan te geven welke werkzaamheden nodig zijn om van de bestaande naar de doelarchitectuur te gaan. Daarmee is de juiste route naar de cloud vast te leggen. Organisaties die al een strategie ontvouwen naar een service oriented architectuur zijn in het voordeel. Zij hebben immers voor zichzelf al duidelijk gemaakt welke services ze willen gebruiken, en welke standaard vereisten daarbij horen. Denk aan voldoende integratie-interfaces, data- EAM versterkt de trend van de overgang van een technologische aanpak naar een aanpak die is gebaseerd op bedrijfsprocessen 20 appworks maart 2010

Atos Origin bouwt betere software in minder tijd

Atos Origin bouwt betere software in minder tijd Atos Origin bouwt betere software in minder tijd De tijdige beslissing van Atos Origin om te investeren in Microsoft Visual Studio Team System leidt tot een beter geïntegreerde ontwikkelstraat. Lees hoe

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES

Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES Professionele softwareontwikkeling PRODUCTIVITEIT EN KWALITEIT MET FOCUS OP DE GEHELE LEVENSDUUR VAN APPLICATIES ONZE VISIE OP PROFESSIONEEL SOFTWARE ONTWIKKELEN Bij succesvolle softwareontwikkeling draait

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM

Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Applicatierationalisatie? Probeer het eens met BPM Vrijwel iedere CIO streeft naar lagere kosten en een grotere flexibiliteit van de IT-omgeving. Organisaties

Nadere informatie

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau

Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau Factsheet KICKSTARTERS Mirabeau KICKSTARTERS We lanceren binnen twee maanden een nieuw digitaal platform waarmee u in hoog tempo business value genereert. De digitale transformatie is in volle gang. Consumenten

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities

Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities Microsoft Dynamics CRM geeft Qurius Europees inzicht in sales en opportunities Qurius heeft met Microsoft Dynamics CRM een kwaliteitsslag weten te maken. De onderlinge vestigingen communiceren nu beter

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Beleef het plezier in werken...

Beleef het plezier in werken... Beleef het plezier in werken... Pylades levert erp-software die werkt! Voor u, uw medewerkers en klanten. Pylades, uw branche specialist Binnen de Microsoft Dynamics wereld is Pylades dé specialist voor

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Met de komst van een nieuw management nam Rotor een ingrijpende beslissing: ITmaatwerk vervangen door standaardsoftware. Onder het motto Follow

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Het CIBG ervaart een hogere kwaliteit met applicatie-ontwikkeling in Microsoft Visual Studio 2010

Het CIBG ervaart een hogere kwaliteit met applicatie-ontwikkeling in Microsoft Visual Studio 2010 Het CIBG ervaart een hogere kwaliteit met applicatie-ontwikkeling in Microsoft Visual Studio 2010 Organisatie Het CIBG is een uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Nadere informatie

Toonaangevend in open source collaboration

Toonaangevend in open source collaboration Toonaangevend in open source collaboration Open in technologie en onderlinge communicatie ENTERPRISE OPEN COMPATIBLE Zarafa is een toonaangevend Europees softwarebedrijf op het gebied van open source groupware

Nadere informatie

TUSSEN SOFTWAREONTWIKKELING EN GEBRUIK

TUSSEN SOFTWAREONTWIKKELING EN GEBRUIK DE KLOOF TUSSEN SOFTWAREONTWIKKELING EN GEBRUIK onderzoeksrapport Onderzoeksrapport De kloof tussen softwareontwikkeling en gebruik Een leven zonder software kunnen we ons niet meer voorstellen. Sterker

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Master Of Code voor haar opdrachtgevers

Master Of Code voor haar opdrachtgevers Master Of Code voor haar opdrachtgevers nov12 Een trend: mobiel in zakelijk verkeer Een trend: mobiel in zakelijk verkeer(2) 1,6 miljoen x online boekjes bekeken waarvan 600.000 keer via mobiele apparaten

Nadere informatie

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken De business organisatie heeft altijd stijgende verwachtingen van uw IT organisatie. Meer dan ooit is het van

Nadere informatie

Agile werken: zó doen we dat

Agile werken: zó doen we dat Agile werken: zó doen we dat Bij Freshheads werken we graag volgens de Agile aanpak. De voordelen? Verhoogde efficiëntie en flexibiliteit, snellere resultaten en grotere betrokkenheid. Maar hoe gaat het

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Nieuwe BI-omgeving van ApplicationNet is waardevolle bron van informatie voor facturatie, rapportages, kostenbesparing en marketing

Nieuwe BI-omgeving van ApplicationNet is waardevolle bron van informatie voor facturatie, rapportages, kostenbesparing en marketing Nieuwe BI-omgeving van ApplicationNet is waardevolle bron van informatie voor facturatie, rapportages, kostenbesparing en marketing Organisatie Werkplek Online is de private cloud oplossing van ApplicationNet

Nadere informatie

UW BEDRIJFSPROCESSEN ONZE SOFTWARE-OPLOSSING BEDRIJFSSOFTWARE OP BASIS VAN MICROSOFT DYNAMICS NAV VOOR DE VOLGENDE BRANCHES

UW BEDRIJFSPROCESSEN ONZE SOFTWARE-OPLOSSING BEDRIJFSSOFTWARE OP BASIS VAN MICROSOFT DYNAMICS NAV VOOR DE VOLGENDE BRANCHES UW BEDRIJFSPROCESSEN ONZE SOFTWARE-OPLOSSING BEDRIJFSSOFTWARE OP BASIS VAN MICROSOFT DYNAMICS NAV VOOR DE VOLGENDE BRANCHES MARITIEM PRODUCTIE OLIE & GAS Wie is Logic Vision? Logic Vision is dé softwareleverancier

Nadere informatie

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT Exact Online CASE STUDY HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE TENSING BINNEN 1 JAAR 180 GRADEN DRAAIDE Tensing, een mobility en Geo- ICT software

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING?

HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Innervate: Januari 2011 WHITEPAPER CLOUD COMPUTING HOE EENVOUDIG IS HET OM GEBRUIK TE MAKEN VAN CLOUD COMPUTING? Lees hier in het kort hoe u zich het best kunt bewegen in de wereld van cloud computing

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

CaseMaster CRM Customer Relationship Management

CaseMaster CRM Customer Relationship Management CaseMaster CRM Customer Relationship Management CaseMaster CRM Meer omzet uit uw bestaande of nieuwe relaties halen of een klantprofiel samenstellen doormiddel van een analyse op het aankoopgedrag en vervolg

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau

Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau Factsheet CONTINUOUS VALUE DELIVERY Mirabeau CONTINUOUS VALUE DELIVERY We zorgen ervoor dat u in elke volwassenheidsfase van uw digitale platform snel en continu waarde kunt toevoegen voor eindgebruikers.

Nadere informatie

Factsheet Outsourcing

Factsheet Outsourcing Factsheet Outsourcing www.vxcompany.com U wilt er zeker van zijn dat de IT-infrastructuur van uw organisatie in goede handen is, zodat u uw aandacht volledig kunt richten op de core business. Wij beheren

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device MOBILE BUSINESS APPS Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device YOUR VIEW ON BUSINESS Introductie Oplossingen Any2info is een innovatieve ICT-onderneming

Nadere informatie

E-commerce keuzegids. Jouw hulp bij het kiezen van het juiste E-commerceplatform

E-commerce keuzegids. Jouw hulp bij het kiezen van het juiste E-commerceplatform E-commerce keuzegids Jouw hulp bij het kiezen van het juiste E-commerceplatform Voorwoord Jij staat op het punt om een keuze te maken uit een geschikt E-commerceplatform voor de online verkoop van jouw

Nadere informatie

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7 Inleiding Taak 10 gaat over het oriënteren op het vakgebied van onze toekomst. Als we straks afgestudeerd zijn zullen we automatisch werk moeten gaan zoeken. Maar welk werk of in welke sector? Dat gaan

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud

Vrijheid van vinden. FileLinx Cloud FileLinx Cloud FileLinx Cloud Vrijheid van vinden FileLinx en Lancom automatisering hebben de handen ineen geslagen. Met trots presenteren wij u FileLinx Cloud! Geen maatwerk software, maar een Out Of

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Optimaliseer de performance van uw dienst

Optimaliseer de performance van uw dienst Whitepaper Optimaliseer de performance van uw dienst Succes van uw online applicatie hangt mede af van de performance. Wat kunt u doen om de beste performance te behalen? INHOUD» Offline sites versus trage

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt?

Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt? Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt? SAAS CONSULTANCY PROJECT MANAGEMENT SUPPORT KLANT E-LEARNING DEVELOPMENT TRAINING BUSINESS PROCESS REDESIGN Alles centraal geregeld Verkoopt,

Nadere informatie

BDD/Gherkin. Een introductie

BDD/Gherkin. Een introductie BDD/Gherkin Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. BDD... 4 3. Gherkin... 5 4. BDD-Tools... 6 5. Voordelen... 7 6. Benodigde kennis en vaardigheden...

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

Testomgevingen beheer

Testomgevingen beheer Testomgevingen beheer Testen brengt het verwachte resultaat en de huidige toestand bij elkaar. Het geeft aanknopingspunten om de planning te maken, het product te verbeteren en om zorgen bij belanghebbenden

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB

Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB Kritieke succesfactoren bij ERP-implementaties in het MKB ERP nu ook geschikt voor midden- en kleinbedrijf Was Enterprise Resource Planning (ERP) tot aan het begin van het millennium vooral voor de grote

Nadere informatie

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen

VOOR DE SCHERMEN. Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen VOOR DE SCHERMEN Betrokken en betrouwbaar in ICT-oplossingen Voor de schermen Wat wij áchter de schermen voor u kunnen betekenen, begint vóór de schermen. Hoe kunnen wij uw organisatie helpen om efficiënter,

Nadere informatie

TEKLYNX LABEL ARCHIVE. Beveiliging, Tracering en Controle van uw label printproces was nog nooit zo eenvoudig!

TEKLYNX LABEL ARCHIVE. Beveiliging, Tracering en Controle van uw label printproces was nog nooit zo eenvoudig! TEKLYNX LABEL ARCHIVE BEVEILIGING TRACERING INTEROPERABILITEIT Beveiliging, Tracering en Controle van uw label printproces was nog nooit zo eenvoudig! TEKLYNX' LABEL ARCHIVE is de laatste toevoeging aan

Nadere informatie

Leones. Business Case Service Management Tool

Leones. Business Case Service Management Tool Leones Business Case Service Management Tool Inhoudsopgave 1. AFBAKENING... 3 1.1 DOEL... 3 1.2 AANNAMES... 3 1.3 HUIDIGE SITUATIE... 3 1.4 PROBLEEMSTELLING... 3 1.5 WAT ALS ER NIETS GEBEURT?... 3 2. OPTIES...

Nadere informatie

Living apart together. Engineering Data Management en Document Control; Document Control-systeem Delen, controleren en goedkeuren

Living apart together. Engineering Data Management en Document Control; Document Control-systeem Delen, controleren en goedkeuren PDF Document Control-systeem Delen, controleren en goedkeuren Engineering Data Management Algemeen Document Management Creëren en vrijgeven Creëren en vrijgeven r e p a P e t i Wh en Document Control;

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

SharePoint 2010 versus 2013

SharePoint 2010 versus 2013 Whitepaper SharePoint 2010 versus 2013 Is een upgrade noodzakelijk? T +31 418 57 07 00, F +31 418 57 07 50 Inleiding Microsoft komt met een echt sociaal samenwerkingsplatform dat past bij de eisen en wensen

Nadere informatie

Verkooporganisatie van Danica maakt verkoopkansen inzichtelijk met Microsoft Dynamics CRM 3.0

Verkooporganisatie van Danica maakt verkoopkansen inzichtelijk met Microsoft Dynamics CRM 3.0 Verkooporganisatie van Danica maakt verkoopkansen inzichtelijk met Microsoft Dynamics CRM 3.0 Om betere verkoopresultaten te behalen koos Danica voor Microsoft Dynamics CRM 3.0. Vanaf de invoering zijn

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

Gouden eieren bestaan

Gouden eieren bestaan Gouden eieren bestaan Powered by Uw bedrijf ontwikkelt zich continu. Dit vraagt om grip op alle processen. Software helpt u om uw bedrijf efficiënt te runnen. Een softwarepakket is eenvoudig in gebruik

Nadere informatie

Check je sociale media

Check je sociale media Check je sociale media Succesvol zakelijk communiceren via sociale netwerken Heidi Aalbrecht Eric Tiggeler Pyter Wagenaar Sdu Uitgevers, Den Haag 5 Inhoud 1 Inleiding Wat zijn sociale media en wat kun

Nadere informatie

Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt

Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt Onze gedifferentieerde benadering tot de Intelligent Workload Management markt de markt 1 het IT-landschap is aan het veranderen De risico's en uitdagingen van computerservices in meerdere omgevingen moeten

Nadere informatie

Stork maakt leren toegankelijker met Springest Go

Stork maakt leren toegankelijker met Springest Go Stork maakt leren toegankelijker met Springest Go Stork lanceerde in 2014 een online leerportal voor zijn medewerkers. Sindsdien kunnen medewerkers zelfstandig opleidingen zoeken en boeken binnen het aanbod

Nadere informatie

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg REGIE Informatie over Regie, dé app voor de zorg INHOUDS OPGAVE 03 04 05 06 09 10 11 12 Waarom de zorgapp Regie? Wat is Regie? De meerwaarde van Regie Wie gebruiken Regie? Voordelen van Regie Technische

Nadere informatie

AVEBE haalt online én offline informatie uit Microsoft Dynamics CRM

AVEBE haalt online én offline informatie uit Microsoft Dynamics CRM AVEBE haalt online én offline informatie uit Microsoft Dynamics CRM AVEBE ontwikkelt en verkoopt zetmeelproducten op wereldwijde schaal. Het verkoopteam werkte met een gefragmenteerde CRM (Customer Relationship

Nadere informatie

Whitepaper Integratie Videoconferentie. Integreer bestaande UC oplossingen met Skype for Business

Whitepaper Integratie Videoconferentie. Integreer bestaande UC oplossingen met Skype for Business Whitepaper Integratie Videoconferentie Integreer bestaande UC oplossingen met Skype for Business Talk & Vision 2015 Inhoudsopgave 1. Introductie 3 2. Skype for Business/Lync 4 Hoe doen we dat? 4 3. Gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

RACKBOOST Hosted Exchange. Mobiel, veilig en eenvoudig. hosting support consulting

RACKBOOST Hosted Exchange. Mobiel, veilig en eenvoudig. hosting support consulting RACKBOOST Hosted Exchange Mobiel, veilig en eenvoudig hosting support consulting RACKBOOST Hosted Exchange RACKBOOST, SINDS 1999 TOONAANGEVEND RACKBOOST is sinds 1999 een toonaangevende Belgische leverancier

Nadere informatie

WHITE PAPER. Business Solutions

WHITE PAPER. Business Solutions WHITE PAPER Business Solutions De keuze van de strategie/aanpak is be-palend voor de complexiteit en doorlooptijd van een implementatie. Introductie Uw organisatie staat op het punt om een standaard software

Nadere informatie

Customer Case: WoningNet

Customer Case: WoningNet Customer Case: WoningNet WoningNet en Webservices Woonruimtebemiddeling Shared service center Business uitdaging Architectuur visie Woonruimtebemiddeling Woningzoekende Corporatiemedewerker Corporatiemedewerker

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Geachte heer, mevrouw, Gemeente Amersfoort is in 2010 gestart met het project AmersfoortBreed.

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing Complete en betaalbare MKB-oplossing De Oracle Business Intelligence Suite is een open en complete oplossing waarmee u iedereen binnen de organisatie van de juiste informatie kunt voorzien: De gegevens

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

S U PPLY CHAIN INTEG RAT IE IN DE CLOUD

S U PPLY CHAIN INTEG RAT IE IN DE CLOUD S U PPLY CHAIN INTEG RAT IE IN DE CLOUD Inclusief 7 praktische tips om sneller samen te werken TradeCloud B.V. Molengraaffsingel 12, 2629 JD, Delft 015-30 10 110 www.tradecloud.nl info@tradecloud.nl Versie:

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren!

Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! Kwaliteitsmanagement: de verandering communiceren! (de mens in het proces) Ronald Vendel Business Development manager Ruim 20 jaar ervaring Gestart in 1990 Software specialisme: Procesmanagement (BPM)

Nadere informatie

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD

VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD VOOR EN NADELEN VAN DE CLOUD Cloud storage. Back-up in de cloud. Er zijn verschillende benamingen voor diensten die computergebruikers in staat stellen om hun documenten en

Nadere informatie

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services E COMMERCE BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar e-business platform. Efficiënt beheer is cruciaal voor de continuïteit

Nadere informatie

Betere dienstverlening financiële organisaties met continuous delivery Flexibeler, efficiënter en in kort tijdsbestek software ontwikkelen

Betere dienstverlening financiële organisaties met continuous delivery Flexibeler, efficiënter en in kort tijdsbestek software ontwikkelen Betere dienstverlening financiële organisaties met continuous delivery Flexibeler, efficiënter en in kort tijdsbestek software ontwikkelen Sinds de kredietcrisis en door opkomende technologieën staan banken

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

Inhoud. Wat is Power BI?... 3. Voorbeelden gemaakt met Power BI... 4. Beginnen met Power BI... 6. Werkruimte uitleg... 7

Inhoud. Wat is Power BI?... 3. Voorbeelden gemaakt met Power BI... 4. Beginnen met Power BI... 6. Werkruimte uitleg... 7 Inhoud Wat is Power BI?... 3 Voorbeelden gemaakt met Power BI... 4 Beginnen met Power BI... 6 Werkruimte uitleg... 7 Naar een dashboard in 3 stappen... 8 Stap 1: Gegevens ophalen... 8 Stap 2: Rapport maken...

Nadere informatie

De basis. VanMeijel 3.0: Kwaliteit door productontwikkeling vanuit lange termijn visie. Waardegedreven

De basis. VanMeijel 3.0: Kwaliteit door productontwikkeling vanuit lange termijn visie. Waardegedreven VanMeijel 3.0: De basis Wij zijn er van overtuigd dat bouwondernemingen een betere kwaliteit en een hoger rendement kunnen realiseren door meer grip op de complexiteit en dynamiek van het bouwproces te

Nadere informatie

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 Doclogic Full Service Partner Digitaal Werken Richard Dobbe Senior Sales Consultant Even voorstellen Doclogic 1999-2009 Decos Richard Dobbe Senior Sales Consultant Autonomy

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

CRM voor Goede Doelen organisaties

CRM voor Goede Doelen organisaties CRM voor Goede Doelen organisaties 23 juni 2015 Eric Wijman eric@crmsoftwareadvies.nl 06 52526375 Agenda 23 juni Agenda 23 juni 2015 15.00 uur Opening, introductie en trends 15.30 uur CRM als strategie

Nadere informatie

ipad op de werkvloer. 5 praktische bezwaren Jelle Wijkstra

ipad op de werkvloer. 5 praktische bezwaren Jelle Wijkstra ipad op de werkvloer. 5 praktische bezwaren Jelle Wijkstra ipad op de werkvloer 5 praktische bezwaren Weren van ipads op de werkvloer is allang geen optie meer. Daarvoor is het apparaat té goed en té populair.

Nadere informatie

Prijslijst Dynamics. Engion B.V. Lamersveld 5 5801 HD VENRAY NAV 2013 Online T: 085-4013176

Prijslijst Dynamics. Engion B.V. Lamersveld 5 5801 HD VENRAY NAV 2013 Online T: 085-4013176 Prijslijst Dynamics Engion B.V. Lamersveld 5 5801 HD VENRAY NAV 2013 Online T: 085-4013176 CRM 2013 Online E: info@engion.nl Introductie Microsoft Dynamics NAV, Microsoft Dynamics CRM en andere Office

Nadere informatie

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met

Nadere informatie