UNESCO Quality Label for GROUP T s teacher training program

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UNESCO Quality Label for GROUP T s teacher training program"

Transcriptie

1 interview verschijnt driemaandelijks mei-juni-juli 2010 Jaargang 19, nr. 3 P afgiftekantoor 2000 ANTWERPEN x Ms. Lyvia Saldari, International Coordinator of the ASP network of UNESCO, presents the ASP certificate to Stijn Dhert, dean of GROUP T Leuven Education College in the presence of Nic Vandermarliere, Representative to the Flemish Government in Paris and Ms. Francine Chainaye, Ambassador of the Permanent Representation of Belgium to the UNESCO. Official member of the global ASP network UNESCO Quality Label for GROUP T s teacher training program Since March 2010, GROUP T Leuven Education College has been able to call itself a UNESCO school. It is the first teacher training program in Flanders to receive this prestigious certificate. The quality label stipulates that UNESCO Headquarters, too, has subscribed to the international and intercultural story being written at GROUP T. After an intense procedure that lasted an entire year, it is official: GROUP T Leuven Education College is part of Unesco s Associated Schools Project Network and is the first University College in Flanders to be included in this network. During a solemn ceremony at the residence of the Flemish representative in Paris on Thursday, 22 April 2010, Lyvia Saldari, International Coordinator of the ASP network, presented the ASP certificate to Stijn Dhert, dean of GROUP T Leuven Education College. This presentation took place in the presence of Nic Vandermarliere, Representative to the Flemish Government in Paris, Francine Chainaye, Ambassador to Belgium at the Unesco in Paris, Walter Lerouge, Honorary President of the Flemish Unesco commission and of the broad delegation of the students of the Postgraduate International Educating Class and professors of GROUP T Leuven Education College. Quality education The ASP network was established in 1953 and today reaches millions of children and teachers via 8,500 affiliated primary, secondary and vocational schools and teacher training programs in 180 countries. The purpose of this network is to carry out Unesco s fundamental ideas, that is, support for quality education, and advancement of world peace, freedom, justice and development. ASPnet schools are like signposts to peace and contribute to positive change. They support the Unesco action Education for All, they help within their possibilities fulfill the United Nations Millennium Goals as well as the various Unesco actions in the field of education, science, culture and communication, and they give shape to the four pillars of education: learning to know, learning to do, learning to be and learning to live together. Ms. Lyvia Saldari was particularly excited to be able to welcome GROUP T Leuven Education College as a new member of ASPnet. The program of your university college reflects what ASPnet is all about. The curriculum of the Postgraduate International Educating Class is built up according to Unesco s four pillars of education and the working of ASPnet is one of the topics studied in the program. I do hope, then, that GROUP T will play an central role in the further development of the ASP network in Flanders. She invited the University College to help the schools of the network deploy new activities and to participate in developing and testing innovative educational materials that will be made available worldwide on a large scale via the network. Jan Jaspers Yves Persoons

2 Jan Costermans and Daisy Di Pardo, two master s students in Electromechanical Engineering, supplemented their curriculum with a special in-company learning path of two semesters. Two-year master path at GROUP T International dimension makes the difference GROUP T The master programs at Leuven Engineering College are offered in two formulas. The classic one-year program and a two-year program during which the one-year curriculum is supplemented with a special in-company learning path of two semesters. Daisy Di Pardo and Jan Costermans, two master s students in Electromechanical Engineering, seized the opportunity with both hands and went to Shanghai for three months. They went there to work for Philips Lighting. GROUP T - Leuven Engineering College 2 When asked for the added value of the two-year master program, Daisy and Jan are quick to answer. It was the international dimension that clinched it. It was the opportunity to go to Shanghai to tack on something extra to our traineeship with Philips in Turnhout. We could never have accomplished this in the classic one-year master. Before going to Shanghai, Daisy and Jan did a fivemonth traineeship in Turnhout. They assisted in the development of a light sensor for gas-discharge lamps there, and Daisy has the following to say about the experience: These kinds of lights are used in shops, shop windows and in places where products are on display that require optimal light conditions. These lights are designed to be as close to the color of sunlight as possible. It is also the intention that there are no color variations between different lights. To make this possible, every light has a built-in recipient with salt in the shape of little balls. The number of grains determines the color of the light. There were problems in the company with the reception of the sensor signals, Jan continues. In addition, it used a complex and time consuming algorithm as a result of which the system could not be put on the fast production line. After a thorough analysis we were able to accelerate this process which, by the way, has been implemented in the meantime. Furthermore, we also had a look at the sensor optics. In this area, too, we formulated suggestions for improvement. Different projects The Turnhout traineeship was the ideal leg up and preparation for the continuation in Shanghai. Daisy and Jan were brought into two different projects there. Daisy was assigned the task of designing a camera system to monitor the production line. I first analyzed the various parameters. Once these were defined, the next task was the actual design of the camera, the choice of lighting and the writing of the algorithm. A test build was set up in Pudong, Shanghai s colossal industrial center. All this was carried out in continuous consultation with the local engineers and the engineers in Turnhout. We could never have accomplished this experience in the classic one-year master Also in Shanghai, Jan was set to deal with gas-discharge lamps. This time it was about collecting production data. This is still done manually in China, he explains. In Belgium this is automated. In Turnhout, they use specially purchased systems for that but those turned out to be too expensive in China. So they were looking for a cheaper alternative to collect the required production data in a more automated way. Different corporate culture Shanghai has left a deep impression on both students. We were so lucky to meet two GROUP T ers who know the city inside out, Daisy says. First, Stijn Goldstein who is also doing a traineeship at Philips and is learning Chinese for a whole year at the Fudan University with a scholarship from the Confucius Institute at GROUP T. And second, there was Yiming Qiu, a GROUP T alumnus. He took us to his region of birth Jiang Shan, 500 km south of Shanghai, in the middle of the mountains. The contact and the cooperation with the Chinese engineers and colleagues was smooth, all things considered. However, according to Jan there are great differences between Belgian and Chinese corporate culture. In China, there is a much stricter hierarchy in everything. You really have to follow every single step before you can achieve or learn anything. In Turnhout, we could approach the person we thought would be able to help us directly. The true extent of the differences we only realized when we were back in Belgium. After three months in China, both Daisy and Jan caught the international bug. Both are quite sold on the idea of a job or training in China. For her part, Daisy also has her sights set on being introduced to that other mysterious country: Japan. In Shanghai, we regularly worked for Japanese customers and they made me very curious. Y.P.

3 Students in the spotlight High aspirations for future engineers Hongzhi, Chinese for Great Ideal, is a well-known concept in China. It is a scholarship system intended for talented but less wealthy students from secondary and higher education. In 2004, GROUP T entered into a cooperation agreement with the Chinese Ministry of Education. Since then and in that framework, every year four students are awarded a scholarship that will allow them the opportunity to come study in Leuven for three years. At the suggestion of the Chinese partners, this scholarship was also given the name Hongzhi. We invited Liu Chao (3rd year bachelor student in Electronics Engineering), Luo Cheng (master student in Electronics Engineering), Zhou Kang (3 rd year bachelor student in Electromechanical Engineering) and Zhou Xiaohua (master student in Biochemical Engineering) to talk about their experiences as Hongzhi students at GROUP T. They completed their first year at various Chinese universities and, just like all other Hongzhi students, first went through a rigorous selection procedure before they packed their bags. For starters, they had to be able to show they had top-notch grades. Subsequently, they were probed for their expectations and for the reasons why they chose GROUP T. The first selection was carried out by their own university which only offers their best students the opportunity to study abroad. GROUP T was an unknown entity among the students before they were introduced to it at their university. Usually, they were informed by a professor who was aware of the cooperation with GROUP T and who told them about the nature of the program. Zhou Xiaohua thought it would be interesting to be able to study in Europe and sought the advice of a friend who was completing her studies in Austria. However, she thought it more important to be able to study in the heart of the European Union. Belgium and the vicinity of Brussels therefore appealed to her. Zhou Kang was enticed by the difference between Chinese education and European education and more especially the practical-orientation of the program in Leuven. But he is equally fascinated by the European cultures and the beautiful cities. For Luo Cheng, it was mainly the education program that was decisive. He searched for information about GROUP T and Leuven and he liked what he found. Liu Chao was most surprised by the fact that she was selected. She had never expected to be given the opportunity to go abroad because her parents did not have the required means. A professor told her about it, she applied and was selected. Great adaptation Studying abroad has been a positive experience. Your vision expands. Adapting to study so far from home required a great deal of effort from all students. The image they had formed via the internet and testimonies about Belgium, Leuven and GROUP T needed some adjustment upon arrival. They come from a gigantic country with great distances and they studied at large universities. GROUP T, in contrast, operates on a much smaller scale and Leuven is a village compared to most Chinese cities. But that has its advantages: the time they need to get from one class to another is negligible, you don t get lost on campus, and the contact with the professors is much more direct because you are taught in smaller groups. For Zhou Xiaohua, the individual student room was the greatest adaptation of them all. Sharing a room with a number of students, like in China, does have a certain charm. You build up strong bonds with your roommates during your studies and you stay in touch even after your training. Here in Belgium there is of course more privacy but Chinese students enjoy each other s company. And, it may be a huge cliché, there is a great difference between Chinese and European food. As a result, the Hongzhi students prefer to cook themselves and buy Chinese products when possible. They also find it striking that the shops are closed here on Sundays while in China it is the busiest shopping day. Although one tends to remain in familiar surroundings, all students find it important to make use of this opportunity to learn about the culture of Belgian and other international students. This is why they seize the opportunity to work with students of other nationalities, on projects, for instance. That doesn t just happen, it takes effort. But it is worth it. That s why they believe it to be a good thing for the teachers to insist that mixed international teams are formed for implementing projects or to stimulate cooperation on master s theses. Met expectations The expectations they had when they came to Belgium have so far all been met. Studying abroad has been a positive experience, especially because you are introduced to different views, opinions, customs. Your vision expands. An important part of the agreement with the Hongzhi students consists of their commitment to return to China after their studies. For our four conversation partners, this is self-evident. With their GROUP T degree, their international experience and their practical command of English, they hope to have developed greater opportunities on the Chinese employment market. Because there, too, the competition is stiff. Every year, thousands of engineers graduate in that immeasurable country. The number of interesting jobs is smaller than the supply of graduates. Hopefully, their GROUP T diploma will make the difference. Furthermore, if possible, they want to earn an extra diploma: an additional master or a doctorate. In any case, we want to seize all the opportunities we are being offered now and in the future with both hands, they all agree. Jan Jaspers GROUP T - Leuven Engineering College Zhou Kang (3 rd year bachelor student in Electromechanical Engineering), Liu Chao (3 rd year bachelor student in Electronics Engineering), Luo Cheng (master student in Electronics Engineering) and Zhou Xiaohua (master student in Biochemical Engineering). 3

4 China Journey 2010 A learning experience for life GROUP T s study trip to China is one of the highlights of the University College s engineering program. Since 2000, third-year students have taken the trip to China to travel around this immense country with its enormous population, rich culture and unbridled opportunities. On 28 March 2010, 164 students and teachers climbed onto the plane for an unprecedented learning experience. There were four separate groups traveling: two from Electromechanical Engineering, one from Electronics Engineering and one from Chemical and Biochemical Engineering. Each group had its own itinerary which made the organization of the whole undertaking a tour de force in logistics. The starting point for three of the four groups was the metropolis of Shanghai. The Electronics Engineers were heading south from there via Suzhou to the idyllic Hangzhou. The Chemistry/Biochemistry group also called in at Hangzhou, then continued to the old emperor city Xi an by train. The first Electromechanics group started off in Xi an, then traveled further inland to Wuhan to arrive subsequently in Shanghai. The second Electromechanics group traveled the same route in the opposite direction. Finally, after a week, all groups joined up in Beijing. Culture and company visits its partner universities as there are Beijing Jiaotong University, University of Science and Technology Beijing, Zhejiang University of Technology in Hangzhou, Xidian University in Xi an and Huazhong University of Technology in Wuhan. The students stayed on campus and were warmly received. Some organized a welcoming party, Chinese and Flemish students played football, Chinese students joined the itinerary. Also the Chinese students at GROUP T played a crucial role in making the entire project a success. Each travel group was accompanied by a Chinese GROUP T student who acted locally as an indispensable interpreter and problem solver. Confucius Institute at GROUP T A first visit to China usually brings on a culture shock. When you arrive in Shanghai, a city with millions of inhabitants, from the small city of Leuven, it seems like you have landed on a different planet. A world with other dimensions, with unprecedented dynamics. Fortunately, there was the Confucius Institute at GROUP T to prepare the students for this shock. The institute organized, especially for the travelers in China, a series of introductory sessions about the Chinese language and culture, the customs and the local food. Thanks to this introduction, the participants were able to get more out of their journey. It turned them from passive tourists into active seekers of added value. Y.P. The main ingredients for the different travel arrangements were identical: culture and company visits. The companies visited were not only Belgian companies and joint ventures but also authentic Chinese companies. On the list were, among other companies, Bao Steel, the Siemens Manufacturing and Engineering Centre and the Deep Sea Port in Shanghai, Qing Chun Bao Group Company in Hangzhou, Technicolor and Barco in Beijing. One of the headliners was no doubt the immense Tianjin Xinhe Shipbuilding Heavy Industry close to Beijing where Jan de Nul dredgers are being built. Another highlight was the visit to the Yinli Green Energy Holding in Baoding (south of Beijing), the largest producer of solar cells and panels in China. This ultramodern company has its own (fivestar) hotel complex of which the facades are completely covered with solar panels and can for a large part provide for its own energy needs. GROUP T - Leuven Engineering College 4 On the program were of course also the cultural musts for every traveler in China. The old city, the Yu Yuan gardens, the Nanjing Dong Lu and the Bund, the World Financial Centre and the Pudong area in Shanghai; the Yellow Crane Tower, the Yangtze river, the East Lake and the Hubei museum in Wuhan, the Lions Grove Garden and Tiger Hill in Suzhou; the bamboo forest, the tea plantations, the West Lake and the Ling Yin temple in Hangzhou; the great and small terracotta army, the Muslim quarter and the Shaanxi museum in Xi an. In Beijing we could not miss Tiananmen square, the Forbidden City, the Temple of Heaven, the Summer Palace, the Great Wall, the Lama Temple, the Olympic Stadium, and so on. Still in Beijing, all the groups attended an impressive performance of the Tianqiao Acrobatics Theatre. Visiting the ambassador Another highlight of the China Journey was the reception at the Belgian embassy in Beijing. Ambassador Patrick Nijs and his co-workers spared no trouble or expense in making it a real official visit with speeches, reception and an elaborate buffet. In his welcoming address, the ambassador emphasized the growing impact of China on the world economy and on world politics. He also pointed out the importance of familiarizing prospective engineers with China during their training to anticipate on their professional practice in which they will unavoidably be dealing with China. The ambassador also impressed on the students to keep an open mind and to keep their eyes and ears wide open to absorb as much as possible: they will certainly benefit from that later. The travel programs also provided the participants with ample opportunity to socialize with the Chinese. To this end, GROUP T appealed to a number of

5 How can Engineering be taught in an exiting and inspiring way? Stijn Dhert, dean of GROUP T Leuven Education College and Prof. Luc Geurts, manager of the Information Technology unit developed a new course for future engineering instructors. New course at GROUP T Leuven Engineering College Exploring the teaching of engineering How do teachers teach effectively? How do learners learn efficiently? How can Engineering be taught in an exciting and inspiring way? How can you become an outstanding science instructor? This and many more questions and topics are considered in a new course at GROUP T Leuven Engineering College that targets (starting) teachers and students. We spoke to Prof. ir. Luc Geurts, manager of the Information Technology unit and program coordinator, and Stijn Dhert, dean of GROUP T Leuven Education College and initiative-taker. Our knowledge of how learning happens and how a teacher can create a powerful learning environment to influence students learning outcomes, has changed dramatically over the past few decades, says Stijn Dhert. A basic understanding of the characteristics of this process and the manner in which this knowledge can be put into practice is a necessary part of the education of any successful teacher today. That s why we re offering a unique opportunity to explore and experience how this understanding can be applied in the engineering classroom. The aim of this course is to help future instructors of engineering or other scientific subjects find answers to the above questions and to launch them on a successful career path as engineering instructors. International collaboration At the source of Stijn Dhert s new initiative lies the international collaboration between GROUP T and universities in Laos, Cambodia, Thailand and, recently, Ethiopia. GROUP T has invited a number of bachelor graduates from each of these partner universities to come study in Leuven for two years to get a master s degree and to get familiar with running a university college, Stijn Dhert continues. The intention is that, after completing the learning path at GROUP T, these students return to their home universities to further develop the engineering program there and in a number of cases even to develop a completely new engineering faculty. The deal is that they do this with as their starting point the philosophy of GROUP T as embodied by the 5 Es of Engineering, Enterprising, Educating, Environmenting and Ensembling. After all, when they return home, they will be fully fledged GROUP T engineers, imbued with the university college s education philosophy. But we would also like them to be good teachers who have mastered the art of teaching. A reflection of the essence of learning and teaching According to Luc Geurts, Exploring the Teaching of Engineering aims to teach the international students to learn to look at and to think about education and teaching at a meta-level. Effectively, not only do they attend lectures and seminars here and conduct laboratory work, but they are also invited to think about teaching and about their later role as engineer-instructors. Call it a course at a more conceptual level, if you like. No succession of petty facts and practical tips but a reflection of the essence of learning and teaching. Producer of learning Stijn Dhert is convinced that the new course responds to a clear need, not only with international students but also among instructors and students who are considering getting a job as a teacher. You have to admit it is a strange situation. You can get into education as an engineer or scientist without ever having heard or read anything about didactics. The only thing you can fall back on is what you have seen or experienced yourself on the school benches. That was principally a passive role as a consumer of learning. A teacher has a completely different task: he or she is first a producer of learning. That assumes a completely different attitude and other competencies. You can compare it to going to the movies. Even if you ve seen hundreds of movies, that fact alone won t make you a professional director or movie maker. Micro-teaching The program only consists of eight sessions, each of which addresses one module. After an introduction (mod. 1), we pause at What is learning (mod. 2) and What is teaching (mod. 3). Then we get to Empowering learning environments (mod. 4), followed by Motivating and activating learners (mod. 5) and Teaching science in an activating way (mod. 6). In module 7, the students set to work as teachers themselves, Luc Geurts notes. That happens through micro-teaching, during which sessions the students can put into practice everything they have learned. First by means of practice, then, in the last module, as a form of assessment or test of competence. Many experienced instructors contributed to the several modules, amongst whom, in addition to Prof. Geurts, Prof. Joost Lowyck, emeritus at the K.U.Leuven and member of the Board of Directors of GROUP T, Stijn Dhert, dean of GROUP T Leuven Education College, and Milton George, lecturer and program coordinator of the Postgraduate International Educating Class. According to Luc Geurts, this pilot project, which only started this year and had a limited number of participants, is definitely worth repeating and for a more substantial group at that. The reactions of the colleagues and the students are positive. Exploring the Teaching of Engineering has proven its worth. Y.P. GROUP T - Leuven Engineering College 5

6 Wetenschapscommunicatie bij GROEP T Creatieve jongeren in de weer voor wetenschap en technologie Wetenschap en technologie is saai, te weinig uitdagend en te theoretisch. Er is ook weinig ruimte voor creativiteit en praktische toepassingen. Dat vinden de jongeren althans volgens een studie van Agoria in Om het tegendeel te bewijzen sloegen zes partners van de Associatie K.U.Leuven en Technopolis de handen in elkaar en organiseerden ze de wetenschapswedstrijd Eurekas. Over heel Vlaanderen werden jongerenteams gevormd die een wetenschappelijk experiment uitvoerden of een technologisch ontwerp bouwden. Via brachten ze verslag uit over hun ervaringen en onderzoeksresultaten. De meeste groepjes deden dit in de vorm van een zelfgemaakte wetenschapsvideo. Hun vorderingen werden opgevolgd door wetenschapsmeters of -peters uit de academische wereld of de bedrijfswereld. GROeP T - Leuven Engineering College 6 Op 13 maart was het dan zover. Na de regio s Antwerpen-Mechelen (Lessius/ Campus De Nayer), Kempen-Limburg (Katholieke Hogeschool Kempen), Oost- Vlaanderen (KaHo Sint-Lieven) en West-Vlaanderen (KATHO), was het de beurt aan de jongeren van Vlaams-Brabant en Brussel om hun zelf ontwikkeld experiment of ontwerp voor te stellen aan de jury en het aanwezige publiek. Er werden 6 finaletickets door de jury verkozen en 1 team kreeg van het publiek een wildcard voor de Vlaamse Eurekas Awards. De meisjes van de Europese School te Brussel onderzochten het lichtcompensatiepunt van verschillende planten door metingen van de hoeveelheid licht, CO 2 en O 2. Ze bepaalden welke gewassen onder een bomenrij of samen met andere gewassen kunnen gekweekt worden zodat de schaarse landbouwruimte optimaal kan benut worden. Ze wonnen het finaleticket van de eerste graad. De jongens van het Heilig Drievuldigheidscollege te Leuven ontwierpen een raket. Door het mengen van azijn en bakpoeder in een zelfgemaakt, plastic raketje schiet deze door de druk van de vrijgekomen CO 2 de hoogte in. Te gevaarlijk om te proberen op de Campus, maar ze wonnen wel hun ticket voor de finale met hun leuke wetenschapsvideo. Het springlevende team uit het Koninklijk Atheneum te Aarschot won de nominatie voor de origineelste proef. Ze onderzochten welke factoren een invloed hebben op de hoogte van een sprong op een trampoline. De jury selecteerde de Waterzuivering van het team uit het Koninklijk Atheneum te Aarschot. Zij bootsten een waterzuiveringsinstallatie na die afvalwater zuivert via percolatie door een rietveld. De groep uit de Middenschool Vijverbeek te Asse stelde zijn zonnecrème test het beste voor op de regionale finaledag. Het publiek gaf hen de wildcard voor de finale. De coolste groep was niet toevallig een meidengroep. Drie meisjes uit het Koninklijk Atheneum te Aarschot ontdekten de kristallisatie-eigenschappen van aluin. Met veel geduld en kennis van zaken slaagden ze erin een groot kristal te maken. Solar Olympics Amper 5 weken later stonden 25 andere teams van jongeren tussen 12 en 18 jaar op Campus Vesalius te pronken met hun zelfontworpen en zelfgebouwde gadgets op zonne-energie voor de finale van de Solar Olympics. Bij de start van deze wedstrijd kreeg elk team een zonnepaneel, 100 euro budget en professionele begeleiding door het Solar Team. De opdracht luidde: bouw en ontwerp een gadget dat werkt op zonne-energie. De meest vindingrijke creatie wordt beloond met de Technologieprijs, het best verkoopbare product met de Businessprijs en het origineelste gadget met de Creativiteitsprijs. Daarnaast bepaalt het publiek welk team de Publieksprijs, een ballonvaart, in de wacht sleept. De jury was verwonderd over de inventiviteit en technisch vernuft van de jeugdige deelnemers. In de Technology Class was het een nek aan nek race tussen de GPS gestuurde mini-auto en de Roofwatcher. Uiteindelijk won deze laatste de cheque van 500 euro. De Fotovoltaïcers uit het Koninklijk Atheneum Zwinstede te Knokke waren terecht trots op hun Roofwatcher, een hightech robot die je dakgoot proper houdt d.m.v. allerlei snufjes. Hij detecteert of er een vogel in je dakgoot zit en er weerklinkt in dat geval het geluid van een buizerd of hij gooit het teveel aan blaadjes in je dakgoot even bij de buren. In de Business Class won het Viio Irrigation Team uit het Viio Nijverheid te Tongeren met als gadget de Viio SIS : een economisch goed uitgewerkt irrigatiesysteem dat de vochtigheid in de potgrond meet en zo nodig irrigeert. The Garden Architects uit het Sint-Jozefsinstituut te Brugge behaalden de eerste plaats in de Creativity Class met hun gadget Aqualight : een eenvoudige, verplaatsbare in een soort van kruiwagen tuinvijver geheel afgewerkt met verlichte fontein en goudvissen. Het publiek was het meest enthousiast over Tuinverlichting extra + van het team De Leonardo s uit het Leonardo Lyceum SPIA te Antwerpen. De tuinverlichting is bijna volledig gemaakt met gerecycleerd materiaal en gekleurde, variabele LEDs. Het geheel oogt zeer modern. Na de Solar Olympics en Eurekas bereiden de jongeren zich voor op hun examens. We verwachten ze terug vanaf het najaar voor de open bedrijvendag op de eerste zondag van oktober, de kinderuniversiteit en de wetenschapsweek. Dr. Katleen Lodewyckx Wetenschapscommunicator Science and technology is boring, not challenging enough and too theoretical. There is also little room for creativity and practical applications. That, at least, is how young people feel about it. To prove the contrary, six partners of the K.U. Leuven Association and Technopolis joined forces and organized the science contest Eurekas.

7 Stijn Goltstein and Joost Vercruysse are studying Chinese in China with a scholarship from the Confucius Institute at GROUP T. Immersion in Chinese language and culture To China with the Confucius Institute Stijn Goltstein is a master student in Electromechanics at GROUP T and Joost Vercruysse has been an engineer Electronics ICT since Together they share a great affection for Chinese language and culture. With a scholarship from the Confucius Institute at GROUP T they can go to China for a year to study Chinese. An opportunity they seized with both hands. Stijn cannot remember a time when he was not fascinated by China. So when it was time to decide where to go study to become an engineer, the choice was quickly made. Whichever allowed me to go to China as quickly as possible and that was GROUP T, is the self-assured answer. Also, I ve already been able to get in active touch with Chinese students during my studies. So Stijn immediately enrolled in the English program. In 2008, he went to China for the first time together with Lingmin Le and Li Tianqi, two of his fellow students, to do a two-month apprenticeship at Philips Lighting in Shanghai. The China Journey, the annual GROUP T study trip, also took him to other important cities like Wuhan and Beijing. Meanwhile, Stijn is back in Shanghai. That s where he is combining his master s thesis at Philips with an intensive language course at the prestigious Fudan University. The Confucius Institute at GROUP T allowed us to propose a number of universities where we would like to study, Stijn explains. Since I d be going to work in Shanghai, the choice for Fudan was quickly made. I do 20 hours of course work a week there in a non-degree program. I have classes in the mornings and work on my master s thesis at Philips in the afternoon. Lean manufacturing Stijn s thesis subject is manufacturing throughput time, that is, the time required to make a product. The purpose is to reduce that time as much as possible to increase productivity that way, Stijn explains. Toyota developed this lean manufacturing philosophy in the eighties. According to Stijn, lean manufacturing is more than a collection of techniques. It is a philosophy that must pervade the entire company, from the CEO to the common operator. It is also a never-ending story because it is a process of continuous improvement. Stijn effectively drafts proposals to reduce production time. The Chinese find very interesting that Stijn is able to look at it from a European perspective. They were truly delighted that I came to the same conclusions as the Chinese engineers. Conclusions that are now being implemented in the company. Gain trust At Fudan University, there are more than 2,000 international students, but Stijn has seen hardly any Belgians there. There are, however, three Belgians and three Dutch working at Philips. I see a lot of them and you can easily call them my support network and my mentors. You really need people like that to find your way around in a totally different culture. The Chinese simply function in a different way than the Europeans. You must try to gain their trust and to say or do the right things at the right moments. The fact that I am studying Chinese certainly breaks down the barriers. With the scholarship of the Confucius Institute at GROUP T, Stijn pays for the tuition fee and the campus accommodation. From Philips he gets a pay which allows him to get by in an expensive by Chinese norms city like Shanghai. Especially the nightlife is not cheap, he remarks. But you have to take part in that if you want to build a network. It is an investment in the future. Ready for mass production Joost, too, went to China for the first time with GROUP T. He made his professional contacts in the People s Republic through the ICT company Option where he worked as an NPI Manufacturing Test Engineer after his studies. NPI stands for New Products Introduction, Joost explains. The team in responsible for this ensures that the products are prepared for mass production. In other words, that the products are manufactured as quickly and efficiently as possible and are calibrated to meet the strictest norms. When Option brought the mass production to China, Joost was the perfect man to take care of the required documents and guidelines. He stayed in the city of Wuxi for several weeks for new product releases with a Chinese subcontractor. He encountered a good working atmosphere and motivated employees. Practice-oriented classes In 2008, Joost registered for a Chinese course at GROUP T s center for adult education. That way, he came in contact with the Confucius Institute at GROUP T and the possibility to go study in China for a year on a scholarship. In late August 2009, Joost packed his suitcase and left for the Beijing Language and Culture University, one of the best universities in China for foreigners. I have classes every day from 8 am to 12 am, Joost says. We are free in the afternoons but a lot of private study is expected. In fact, you have to practice Chinese day in and day out and to keep at it. The advantage is that the classes have a very practical orientation and you learn things that you can use immediately in the shop, on the street, in the metro or in the restaurant. So they are not traditional language classes but real exercises in communication. Communicating with Chinese people is more than saying a few words, after all. Also after August 2010, Joost wants to stay active with Chinese, in China or here in a company that is active in China. But he also likes the sound of extending his scholarship by a year. Y.P. GROUP T - Leuven Engineering College 7

8 Docent-onderzoeker in de kijker Hoe kijk je in een ei zonder het te breken? Dimensionale meettechniek met computer tomografie, dat is het onderzoeksdomein van Kim Kiekens, verbonden aan de unit Energietechnologie van GROEP T Leuven Engineering College. CT-scanners kent iedereen van de toepassingen ervan in ziekenhuizen. De laatste decennia worden gelijkaardige toestellen gebouwd om industriële werkstukken te inspecteren. Sinds enkele jaren worden deze toestellen ook aangewend in het domein van de dimensionale meettechniek. Om inwendige vormen of complexe structuren op te meten, is dit op dit moment de enige mogelijkheid. Het komt er in gewone mensentaal op neer dat je via X-stralen letterlijk een kijkje kunt nemen in de meest uiteenlopende voorwerpen zowel eenvoudige als complexe met het doel ze te visualiseren, te controleren en exact op te meten. Kim studeerde in 2005 af aan GROEP T als ingenieur Elektromechanica. Twee jaar later en een diploma Burgerlijk Ingenieur Werktuigkunde rijker komt ze terug naar Campus Vesalius, ditmaal als assistente. De eerste twee jaren verzorgt ze verschillende vakken zoals de oefeningen thermodynamica en signalen en systemen. Tevens is ze nauw betrokken bij de Engineering Experiences (EE s), dit zijn vakoverschrijdende leerbelevenissen waarbij de studenten in groep uitdagende projecten uitwerken die hen zo vlug en zo vroeg mogelijk in contact willen brengen met de ingenieurspraktijk. Kim draaide mee in EE2 in het eerste bachelorjaar over Reverse Engineering en in EE5 in het derde jaar waarbij de studenten een machine ontwikkelen, startend van bij het prille begin tot een volledig ontwerp. Dit academiejaar staat Kim in voor de labs productietechnologie in 3 de bac en meetsystemen in de master Elektromechanica. Haar hoofdopdracht bestaat evenwel uit onderzoek in de dimensionale meettechniek. Dit gebeurt in het kader van haar doctoraatswerk en binnen een IWT-Tetraproject waarbij niet alleen GROEP T maar ook de K.U.Leuven en de Lessius Hogeschool (Campus De Nayer) en een aantal hightechbedrijven betrokken zijn: Nikon Metrology (nu Metris), Materialise, Sirris, Skyscan, Verhaert Space, Argon Measuring Solutions, Clijmans&Gelaude, I.T. Goddeeris NV, Uni-Dent, LayerWise, Leuven Air Bearings, Allard- Europe, Philips, 3WIN en Econcore. Het doctoraat van Kim wordt gepromoot door dr. Wim Dewulf (GROEP T) en prof. Jean-Pierre Kruth (K.U.Leuven). Theoretische benadering Het werkingprincipe van de machines die gebruikt worden voor het meten is identiek aan deze voor machines gekend uit de medische wereld. De scanner neemt zwart-wit beelden onder verschillende hoeken, over 360. Deze beelden worden samengesteld tot een 3D model, opgebouwd uit voxels, het 3D-equivalent van pixels, vertelt Kim. Het beeld van het object kan vergroot worden door het te verschuiven, dichter naar de bron toe. Je kunt het vergelijken met een kaars die een schaduw werpt op de muur. Hoe dichter je hand bij de vlam, hoe groter het schaduwbeeld. Het nauwkeurig opmeten van metalen voorwerpen stelt wel heel andere eisen aan de machines dan het bekijken van patiënten. De verbeterde hardware (bron en detector) en vooral de toegenomen rekenkracht van de laatste generatie computers maakten het mogelijk dat de CT-scanners nu ook kunnen worden ingezet voor dimensionale meettechniek. Bestanden van enkele gigabytes zijn hier geen uitzondering! Voordelen zijn legio De voordelen van de nieuwe toepassingen van deze technologie zijn legio, vervolgt Kim. Waar de mogelijkheden van conventionele meettechnieken ophouden of falen, daar begint het toepassingsgebied van computer tomografie voor dimensionale meettechniek. Waar het met conventionele meettechnieken onmogelijk is om een inwendige structuur of een samengesteld product in beeld te brengen en te meten, biedt computer tomografie een oplossing. Tijdens de voorbije Open Bedrijvendag bij GROEP T legden we het concept van computer tomografie op een ludieke manier uit aan het brede publiek aan de hand van kindereitjes met een speelgoedje binnenin. Met x-stralen kan je zien wat erin zit zonder het open te breken. In het bovengenoemde TETRA-project onderzoeken we meer reële cases, die de leden van de gebruikerscommissie aanleveren. LayerWise en Materialise maken producten door laagsgewijze productie. Aan de hand hiervan kunnen werkstukken gemaakt worden met inwendige vormen, bijvoorbeeld interne koelkanalen. Of deze kanalen overal de juiste afmetingen hebben, kan enkel met computer tomografie worden bepaald. Een ander voorbeeld zijn assemblages. Er kan onderzocht worden of alle onderdelen correct zijn samengesteld, maar ook of er geen luchtinsluitsels of kleine scheurtjes zitten in een van de onderdelen. Het TETRA-project omvat ook een meer theoretisch luik, dat nauw aansluit bij het onderwerp van Kims doctoraat. Aan de hand van een academisch werkstuk met inwendige vormen werkt Kim aan methodes om de nauwkeurigheid van machines voor dimensionaal meten in kaart te brengen en te optimaliseren. Perfecte combinatie GROeP T - Leuven Engineering College 8 Onderzoekster Kim Kiekens, unit Energietechnologie van GROEP T, kan een kijkje nemen binnenin de meest uiteenlopende voorwerpen. Het Tetraproject loopt ten einde in 2010 maar Kim heeft er vertrouwen in dat er financiering voor nieuwe projecten gevonden zal worden. De vraag naar deze meettechnieken neemt almaar toe. Mochten we binnenkort via het Herculesprogramma een eigen machine kunnen aankopen, zou dit ons toelaten het onderzoek verder uit te breiden. Zo n machine kost immers al gauw enkele honderdduizenden euro s. Hoe Kim haar toekomst ziet? Verder doen met wat ik bezig ben, luidt het snelle antwoord. Met onderwijs en met onderzoek, wat ik een perfecte combinatie vind. Bovendien maak ik deel uit van een goed team, de samenwerking met mijn beide promotoren loopt gesmeerd en in de onderzoekgroepen manufacturing and control van GROEP T en metrologie van de K.U.Leuven voel ik mij als een vis in het water. Dimensional measuring technique with computer tomography, that is the research domain of Kim Kiekens, associated with the Energy Technology unit of GROUP T Leuven Engineering College. Everybody is familiar with CT scanners from hospital applications. In the past few decades, similar machines have been built to inspect industrial workpieces. In the last few years, these machines have also been used in the domain of dimensional measuring technique. At this moment, it is the only way to measure internal shapes or complex structures. Y.P.

9 Ondernemersdag blijft aantrekkelijk 80 bedrijven op jobbeurs GROEP T 2010 begint met een golf van collectieve ontslagen. Een vijfde minder vacatures bij VDAB. Kwart sectoren ziet permanent jobverlies. VBO gelooft niet in krachtig economisch herstel. Zes op 10 bedrijven verwachten ook dit jaar nog crisismaatregelen te moeten nemen. Het is maar een greep uit de krantenkoppen van de voorbije maanden. Ondanks de crisis en de krimpende arbeidsmarkt schreven zich voor de Ondernemersdag bij de Leuvense hogeschool 80 bedrijven in, dit is slechts 10 minder dan het vorige (record)jaar. De jaarlijkse Ondernemersdag bij GROEP T wil studenten, docenten en ondernemers met elkaar in contact brengen. Dat kan gebeuren met het oog op de rekrutering van nieuwe medewerkers maar even goed in het kader van andere vormen van samenwerking zoals projecten, stages en masterproeven. Het evenement is dus zowel een jobmarkt voor de laatstejaars van de ingenieursopleiding als een projectenmarkt voor derdejaars ingenieur die uitkijken naar een onderwerp voor hun masterproef. Ook studenten die opteren voor GROEP T s tweejarige masterformule met een aanvullend leertraject van 2 semesters in een onderneming vinden hun gading. Net zoals al wie na zijn/haar studie wil verder studeren: verschillende universiteiten en hogescholen verstrekken informatie over hun voortgezette opleidingen. Bij de deelnemers hoorden niet alleen multinationals, maar ook KMO s, selectiebureaus en overheidsbedrijven. Opvallend dit jaar is de afwezigheid van de banken, de autoconstructeurs en de chemische bedrijven. Niet toevallig zijn dit de sectoren die het sterkst hebben moeten snoeien in de aanwervingen. De energiebedrijven daarentegen waren wel present evenals hightechbedrijven als IMEC, LMS International, Materialise, enz. Dankzij de medewerking van VOKA-Kamer van Koophandel Leuven was ook de Leuvense bedrijfswereld goed vertegenwoordigd. De Ondernemersdag van GROEP T is trouwens al lang geen lokaal of Vlaams onderonsje meer. Door de aanwezigheid van vele buitenlandse studenten 20 % van de populatie komt uit Azië heeft het evenement een internationaal karakter. Deze studenten vormen een interessante doelgroep van ondernemingen die internationaal bedrijvig (willen) zijn. Aan de voorbereiding van de deelnemers werd opnieuw speciale aandacht besteed. Zo konden de ondernemers ruim vooraf de CV s van de studenten consulteren op de GROEP T-website. En de studenten konden op hun beurt de bedrijfsprofielen en het aanbod van jobs en projecten online opvragen. Tijdens de communicatieseminaries in de hogeschool leren de studenten hoe je een goed CV opstelt en een professioneel sollicitatiegesprek voert. En voor wie zich nog verder wilde bekwamen, werd tijdens de Ondernemersdag een sollicitatietraining georganiseerd door een bureau gespecialiseerd in ingenieursselecties. Y.P. De deelnemerslijst en de CV s van de laatstejaars zijn consulteerbaar op klik op bedrijven. Volgende editie van de Ondernemersdag: woensdag 9 maart In spite of the economical crisis and diminishing job market, 80 companies registered for the 2010 Entrepreneurs Day at GROUP T. This represents less than a 10% drop in registrations compared to (the record-breaking year) The university college s annual Entrepreneurs Day offers a platform for students, professors, and entrepreneurs to meet. The goal of Group T s annual Entrepreneurs day is to offer students, teachers and entrepreneurs an opportunity to meet. This can take place with a view to recruiting new employees but equally with a view to other forms of working together, like projects, work placements and master s theses. The event is therefore as much a job fair for final year students in the Engineering program as it is a project fair for third-year students who are looking for master s thesis subjects. Students who opt for GROUP T s two-year master s program with an additional 2-semester learning path can also find something to suit them. As will anyone who, after having finished his/her studies, would like to continue their education: various universities and university colleges hand out information about their advanced training programs. GROeP T - Leuven Engineering College 9

10 Jens Eggers, Dieter De Mesmaeker, Joeri Van den Borre, Wouter Torsin, Raf De Wit en Nick Jacobs, tweedejaars ingenieur bij GROEP T, wonnen de prijs van de beste Engineering Experience. Engineering Experience nr. 3 Parkeren? Geen probleem Bouw een robot die werkt op sensoren en aangestuurd wordt door een PC. Dat is in een notendop de opdracht die de tweedejaars ingenieur bij GROEP T in het eerste semester voorgeschoteld kregen. De teams gingen enthousiast aan de slag en presenteerden bij het begin van het tweede semester hun creaties. Er werd een heuse competitie opgezet die glansrijk werd gewonnen door het zeskoppige team Suna. GROEP T - Leuven Engineering College 10 Tot de meest boeiende opleidingsonderdelen in GROEP T s ingenieurscurricula behoren zonder twijfel de Engineering Experiences. Dit zijn interdisciplinaire leerbelevenissen die zich over de hele opleiding uitstrekken. Studenten realiseren in teamverband uitdagende projecten waarin ze al doende de bekwaamheden van een 5 E-ingenieur verwerven. Make stuff work, dat is het centrale thema van de Engineering Experiences (EE s) in het tweede bachelorjaar. Elk van de projecten is zodanig geconcipieerd dat de teams een origineel en tastbaar product ontwerpen en bouwen dat effectief werkt. Bovendien wordt ook verwacht dat elk team onderzoekt of het product economisch haalbaar is en of er potentiële afnemers zijn. Wat gemaakt wordt, moet immers niet alleen werken maar ook verkopen. Bruikbaar en nuttig Onmiddellijk na de start van het academiejaar sloegen Jens Eggers, Dieter De Mesmaeker, Joeri Van den Borre, Wouter Torsin, Raf De Wit en Nick Jacobs de handen in elkaar. Een aantal van ons kende elkaar nog van vorige projecten, dus konden we er direct in vliegen, zegt Dieter. We wisten wat we aan elkaar hadden en wie goed was in wat. Na wat rondkijken op Youtube viel al snel de beslissing. We zouden een zelfparkerende auto bouwen, vervolgt Joeri. We wilden namelijk met iets voor de dag komen dat ook praktisch bruikbaar zou zijn. Geen gadget dus, maar wel een product dat zijn nut kon bewijzen. Van GROEP T kregen de teams de beschikking over een Fischer Technik bouwpakket met onderdelen om hun robot te bouwen. Uiteindelijk hebben we enkel de motoren gebruikt, wat overigens verplicht was om alle teams dezelfde startpositie te geven, vertelt Wouter. We zijn gestart met het uittekenen van het concept, zegt Raf. Daarna verdeelden we de taken: wie zou bouwen, programmeren, het verslag schrijven, enz hoewel na een tijd ieder ook wel eens met andere dingen bezig was. De zwaarste klus was het programmeren in Labview. Aan de voor-, achter- en zijkanten van de auto hebben we sensoren geplaatst die meten of er voldoende ruimte is om te parkeren. Deze informatie gaat naar de PC die dan de motor en wielen aanstuurt om de auto feilloos in de parkeerplaats te leiden. Performant en goedkoop Ons systeem kan concurreren met die waarmee de Lexussen en Mercedessen uitgerust zijn Bij de EE s komen niet alleen technologische of wetenschappelijke competenties kijken. Typisch voor de EE-projecten is het samenspel van Engineering, Enterprising en Educating, zegt Dieter. Bij Engineering hoort alles wat te maken heeft met ontwerpen, bouwen en programmeren. Onder de noemer Enterprising vallen de financiële analyse, de economische haalbaarheid, de verhouding prijs/kwaliteit en het durven ondernemen. En onder Educating verstaan we het planmatig werken, het teamwerk, het kunnen coördineren en het zelfstandig zoeken en verwerken van nieuwe informatie. Ook het leren van elkaar behoort hier toe, waarbij ieder teamlid zich in een bepaalde materie verdiept om deze kennis vervolgens met de anderen te delen. De auto die de Sunaleden bouwden, werkt perfect. Meer nog, volgens Joeri kan hij de concurrentie met de systemen waarmee de Lexussen en Mercedessen uitgerust zijn best aan, zowel qua performantie als qua kostprijs. Deze luxewagens zijn uitgerust met camera s en het duurt wel even alvorens die alles geregistreerd en doorgegeven hebben wat in het drukke verkeer tot onveilige toestanden kan leiden. Ons systeem werkt veel sneller. We hebben bovendien een veiligheidssysteem ingebouwd dat vermijdt dat passerende voetgangers of fietsers aangereden worden. De vergelijking met Lexus en Mercedes gaat natuurlijk niet helemaal op. Ons systeem is ontworpen om te functioneren in een perfecte omgeving, niet in het vaak chaotische verkeer met wisselende weersomstandigheden. Coaching en input Bij een EE komt veel zelfstandig werk kijken, maar dit betekent niet dat de studenten aan hun lot worden overgelaten. Er is wel degelijk gezorgd voor een goede coaching, bevestigt Wouter. Al hebben wij de meeste tijd heel onafhankelijk gewerkt. Er was ook voorzien in de nodige input met seminaries over o.m. programmeren in Labview. Kortom, we konden rekenen op een degelijke ondersteuning. Als je de Sunaleden vraagt wat ze vooral uit dit project geleerd hebben, hoor je opmerkelijk gelijkluidende antwoorden: Samenwerken, resultaatgericht functioneren, efficiënt plannen, doelen stellen, kortom leren managen waarbij ieders kwaliteiten optimaal benut worden. Raf besluit als volgt: Technische en wetenschappelijke kennis kun je vinden, opzoeken of uit een boekje leren. Maar een project managen, dat leer je al doende. In dat opzicht was onze EE3 helemaal geslaagd. Y.P. Build a robot that works on sensors and is driven by a PC. That, in a nutshell, is the assignment presented to second-year GROUP T engineering students in the first semester. The teams set to work enthusiastically and presented their creations at the start of the second semester. A genuine competition was set up that was won brilliantly by the six-person team called Suna.

11 Studenten winnen met Green Smart Home Project Domotica: econologisch haalbaar comfort Er is al zoveel over gezegd en geschreven. Er moet verandering komen in de manier waarop wij omgaan met energie. Vooral het energiegebruik in gebouwen slorpt een groot deel van het wereldverbruik op. Vier masterstudenten van GROEP T sloegen de handen in elkaar en ontwierpen een energiemanagementsysteem voor een residentieel wooncomplex in Leuven. Voor hun prestatie werden ze op 24 maart 2010 tijdens de Dag van de Ingenieur bij USG-Innotiv uitgeroepen tot laureaten voor het meest groene en innovatieve project. We spraken met Toon Heirman, Tom Hennes, Frederik Konings en Jonas Vlasselaer. De Dag van de Ingenieur stond dit jaar in het teken van Green Engineering. Geen wonder dat GROEP T present was met niet minder dan 3 teams: het Zero Emission Team, het CQS-Team dat hybride auto s bouwt en het EA-masterteam dat uitpakte met een nieuw energiemanagementsysteem (EMS). Het EMS is onze manier om een ingrijpende verandering in het energiebewustzijn tot stand te brengen en onze ecologische voetafdruk resoluut te verkleinen, aldus Toon. Het initiatief kwam eigenlijk van BE- Housing, een bedrijf in Leuven dat studio s en appartementen verhuurt op korte of middellange termijn. Het bedrijf zag de voorbije jaren de elektriciteitsfactuur almaar de hoogte in gaan tot euro per jaar en besloot GROEP T onder de arm te nemen om te zien hoe dat probleem het best aangepakt kon worden. Op maat van de klant Promotoren Luc Vandeurzen en Wouter Vermeiren kwamen samen met de vier masterstudenten al vlug tot de conclusie dat halve maatregelen niet veel zouden uithalen. Er was een globale aanpak vereist om het energieverbruik ten gronde aan te pakken. Er was met name behoefte aan een op maat van de klant gesneden systeem. In de praktijk is de ontwikkeling van een EMS altijd wel voor een belangrijk deel maatwerk, bevestigt Tom. Er wordt weliswaar gebruik gemaakt van universele bouwstenen, maar dit belet niet dat de componenten toch telkens geïntegreerd in en afgestemd moeten worden op de aanwezige faciliteiten en op het gedrag van de bewoners in het gebouw. via een netwerk van sensoren en op één plaats gecentraliseerd. Een beheersysteem dat transparant is voor de gebruiker staat in voor de verdere analyse en de verwerking van de gegevens. De gebruiker heeft de mogelijkheid om eventuele beperkingen of regels vast te leggen in het systeem. Dit kan hij doen via een intuïtieve webinterface. Op basis van deze regels zal het systeem dan de verwarmings- of andere toestellen kunnen aansturen om het energiegebruik op de ingestelde momenten te reduceren. Dit beheerssysteem kan on-site staan maar kan evengoed bereikbaar gemaakt worden via het internet door middel van een webinterface. Aanwezigheidsdetectie De flats en studio s van BE-Housing zijn gegroepeerd in wooncomplexen die verspreid liggen over verschillende locaties of zelfs over verschillende steden, vertelt Jonas. Wij werkten op een campus in Leuven waar de flats elk afzonderlijk verwarmd worden. Onze doelstelling bestond erin de elektrische verwarming per kamer te sturen op basis van aanwezigheidsdetectie en op basis van gegevens uit het reservatiesysteem om zo te besparen op energie. Stel dat een bewoner zijn flat verlaat, dan kunnen zowel verwarming als verlichting automatisch uitgeschakeld worden. Het was een uitdrukkelijke wens van de eigenaar om de beslissingsregels van het systeem zelf op een hele flexibele en transparante manier te kunnen ingeven. Ons systeem moest het precies mogelijk maken om de verwarmingen van de verschillende kamers op verschillende momenten volgens verschillende beslissingsregels aan te sturen. Maar ook de huurder moet op een of andere manier aanpassingen kunnen doen aan het systeem zodat ook voor hem of haar het comfort gegarandeerd blijft, vervolgt Toon. Daarnaast moet er ook in een manuele bediening voorzien worden als het EMS het zou laten afweten. Alles moest bovendien per groep van flats en voor elke flat apart aanpasbaar zijn door de eigenaar. In het systeem dat de studenten ontwierpen, wordt iedere flat uitgerust met de nodige sensoren, actoren en een scherm waarlangs de gebruiker kan communiceren met het systeem. Alle sensoren vormen een groot sensornetwerk en communiceren draadloos met het beheersysteem, verduidelijkt Tom. Daarbij wordt gebruik gemaakt van het ZigBee-protocol. Per campus wordt er naast een ZigBee-netwerk van sensoren ook in een gateway naar het internet voorzien. Alle campussen zijn op die manier onderling verbonden via het internet met een gecentraliseerde server. Deze verzamelt en interpreteert de gegevens en kan op basis hiervan het systeem beslissingen laten nemen. De verwarmingselementen worden via de omgekeerde weg langs de gateway over het ZigBee-netwerk uitgeschakeld als dat nodig is binnen de gestelde regels. Alles begint met het verzamelen van de nodige gegevens, vervolgt Frederik. Op basis van die informatie worden dan intelligente beslissingen genomen om het energieverbruik te optimaliseren zonder aan comfort in te boeten. Deze informatie wordt draadloos verzameld Draadloos sensornetwerk Het energiemanagementsysteem ontworpen door de masterstudenten Toon Heirman, Tom Hennes, Frederik Konings en Jonas Vlasselaer werd op de Dag van de Ingenieur 2010 uitgeroepen tot het meest groene en innovatieve project. Mobiele telefoon Via een webinterface kan op elk moment informatie over de sensoren opgevraagd worden, voegt Frederik eraan toe. Deze communicatie gebeurt met de server en is dus via het internet toegankelijk. Zo kan de eigenaar of beheerder actief ingrijpen in het systeem. Hij kan van op het even welke locatie, dichtbij of ver weg, via een mobiele telefoon het licht of de verwarming uitschakelen als hij dat zou vergeten zijn na zijn vertrek. Econologisch haalbaar comfort, zo noemt Tom het ontwerp. Ecologisch verantwoord, economisch haalbaar en kostenbesparend. Het zit er allemaal in. Uit een van onze simulaties is gebleken dat we tot 30 % energie kunnen besparen. Bij een factuur van euro per jaar maakt dat een serieus verschil. Y.P. So much has already been said and written about it. We have to change the way we deal with energy. The use of energy in buildings, in particular, makes up a large piece of global consumption. Four GROUP T master students joined forces and designed an energy management system for a residential complex in Leuven. For their achievement, on 24 March 2010, during the Day of the Engineer, they were proclaimed laureates for the greenest and most innovative project at USG-Innotiv. GROeP T - Leuven Engineering College 11

12 Students in the spotlight International Postgraduate Programs at GROUP T: a mix of nationalities and cultures GROUP T Leuven Engineering College organizes two International Postgraduate Programs: one in Enterprising and one in Logistics Management. These programs have truly earned the right to be called international because of the demographics of the student population: more than 90% of the students come from abroad, not only from Europe but also from Asia and Africa. This mix of nationalities and cultures creates a unique learning environment and ensures that students gain, in addition to professional knowledge, a valuable life experience. After they ve finished their training at GROUP T they can look back on an unforgettable time in Leuven. Frank Baeten, Belgium I already have a bachelor s degree in Logistics Management from the Provinciale Hogeschool Limburg. I enrolled for the International Postgraduate Program in Logistics Management at GROUP T for three reasons. First, I wanted to gain a more indepth understanding of this field because logistics is going to become more important in the globalizing world economy. Second, GROUP T offers the unique opportunity to study in a truly international environment in which one can further develop and extend one s command of English. In addition, GROUP T has strong ties with Asia and can open doors to ever expanding markets. The program itself is of a high level with instructors who all have a professional background and know how to link theory to practice. My plans for the future? I am looking forward to a management position in an international environment. It doesn t matter where I am located in the world. After all, at GROUP T you become a citizen of the world. Li Muhan, China GROuP T - Leuven Engineering College I m from Xi an, the ancient city of emperors. You know, where the great terracotta army of Qin Shi Huangdi, China s first emperor, is. I obtained a bachelor s degree in Telecom Engineering at the Xidian University. The International Postgraduate Program in Logistics Management at GROUP T is the perfect addition to my preparatory technical training. Engineering and enterprising are a strong combination with great prospects for the future. Also, managing the ever-increasing worldwide logistic transport business will be a great challenge. The program itself Kamguia Syveren, Cameroon I have a bachelor of Science in Management, which I earned at the University of Buea. I attended a conference there on the importance of logistics in the economy and in the management of companies, organized by the Cameroon Chamber of Commerce. That s how I got interested in this field and decided to do more courses in it, and this brought me to the International Postgraduate Program in Logistics Management at GROUP T. The program certainly meets high international standards. Theory and practice is high level, in terms of both the instructors and the course materials. An additional trump card is the international character of the program with students and instructors from all over the world. It offers you a good chance to get to know other languages and cultures and learn how to deal with diversity. After all, logistics has no boundaries. After my studies at GROUP T, I ll go back to China to put into practice everything I ve learned at GROUP T in a job that allows me to combine technology and logistics. are optimally combined. Also, the program ensures that we acquire a wealth of intercultural experience. After I finish at GROUP T, I want to make use of the Joint Program in Logistics that GROUP T has set up with the Mae Fah Luang University in Bangkok. This way, I hope to be able to add to my GROUP T degree with an additional MBA degree in Logistics and Supply Chain Management. After that, I want to get a job in an international company. Where exactly is not that important. 12

13 Supatra On-khan, Thailand I studied Marketing Business at the Huachiew Chalermprakiet University and later obtained a postgraduate degree in Enterprising at GROUP T. I registered for the International Postgraduate Program in Logistics Management because it is an excellent addition to my business background. Logistics is the driving force of the economy, it keeps companies going and so there will be an ever increasing demand for well-trained professionals in this field. GROUP T offers this solid training on many levels, with respect to not only content but also organization. An additional trump card is definitely the international environment with a multitude of nationalities and cultures you find yourself in. After my studies at GROUP T, I ll go back to Thailand. That s where I want to obtain an MBA in Logistics and Supply Chain Management at the Mae Fah Luang University first. Then I hope to get a job in a logistics company doing business with Belgium. Kevin Verheyen, Belgium I got a bachelor s degree in Product Development in Antwerp and I wanted to add to what I learned there with know-how from management and marketing. The International Postgraduate Program in Enterprising seemed to be especially suitable for this goal. After my studies in Antwerp I traveled around Southeast Asia for four months. I not only encountered interesting people and rich cultures there but I also discovered a strongly growing economy which is also continually gaining importance globally. This is how I arrived at the International Postgraduate Program in Enterprising at GROUP T. I m very happy with the quality. It lets me get an overview of the entire business cycle: from the start-up of a company and the development of a new product to the service offered to the customer and all this in a very international environment. My plans for the future? I hope to be able to start in consultancy in a company that is active in marketing or business development. But maybe I ll study Innovation Management for a year first. Azuma Ikenna, Nigeria I went to Abia State University in Uturu where I followed the Real Estate Management bachelor program. Because I wanted to become a businessman, after this program, I decided to qualify myself further in management. In countries like the UK and the USA, this is very expensive. So I chose Belgium and quickly arrived at the International Postgraduate Program in Enterprising at GROUP T. I haven t regretted it for a minute. You really pick up a lot of useful knowledge: the teaching method, the courses and the materials are really high level. And just as important: everything you learn you can put into practice. Add the international character to that and you truly have an excellent program that prepares you well for your future professional practice. By the way, I d like to enroll in the International Postgraduate Program in Logistics Management at GROUP T next year. Then I believe I ll have enough knowledge and skills to fulfill my dream: starting up a leasing company in Nigeria for cars with drivers. Sehrish Karamat, Pakistan Xu En Hao, China I am from the city of Nanjan in the Henan province. After secondary school, I decided to continue my education abroad, and Europe was my first choice. Because Belgium is at the center of Europe, I went to the European capital Brussels. First I got a bachelor degree in Journalism and Communications at the European Communication School and then did a postgraduate in Communications at the Erasmus University College. Through friends I heard about GROUP T, its English postgraduate programs and the great hospitality towards foreign students. So I registered for the International Postgraduate Program in Enterprising. It seemed the ideal opportunity not only to improve my English but also to secure my future It was the aim of lifelong learning that brought me from Pakistan to Belgium. I believe that Leuven is a city for students where students from all over the world can find all kinds of faculties in one small area. I decided to study Enterprising at GROUP T because it is a one-year program that helps students build and groom business knowledge and various skills that are essential to becoming an entrepreneur: intercultural communication, team building, active learning, etc. Visits to different embassies, exciting trips to various companies, lectures by guest professors and entrepreneurship days visits from representatives from a wide range of Belgian and international companies to interact with students are all excellent examples of active learning, networking and building confidence. It opens doors to opportunities and challenges. GROUP T focuses on providing education based on the 4 pillars of education. Students not only learn through theory discussed in lectures but they also learn through various tasks and games. They learn to live together by working in teams with students from different countries. And finally, they learn by becoming what they came for. opportunities. Although I don t have a background in economics and some courses are quite difficult, it has been a good choice. The professors are friendly, ready to help and they motivate you to get the best out of yourself. They give you self-confidence to overcome all obstacles. Also my fellow students from all over the world turned out great. The greatest trump card of the program, in my opinion, is the rich and challenging learning environment that is created. When I finish my studies in Leuven, I ll return to China. I m mostly looking out for a job in the media and communications sector that would allow me to bring into practice everything I ve learned in journalism, communications and enterprising. GROUP T - Leuven Engineering College 13

14 Student in de kijker Menno Vandevelde: bijna ingenieur en theaterbeest Met z n vijftienen trokken we naar de Leuvense cultuurtempel STUK. fabuleus toonde er een weekend lang verschillende producties en in één ervan speelde GROEP T-er Menno Vandevelde een prominente rol. Opera, een werkstuk heette de voorstelling. We keken onze ogen uit, lachten luid om de humor en werden bij momenten stil. Kortom, Menno en zijn kompanen grepen ons duchtig naar de keel. Dat verdient een interview. Menno doet zijn verhaal. werkstuk artistiek directeur Dirk De Lathouwer en theatermaker Randi De Vlieghe regelmatig langs om te kijken hoe de productie evolueerde en om ons met tips en suggesties bij te staan. Theatermaker en manager GROeP T - Leuven Engineering College 14 Menno Vandevelde: engineering the theater. We werken al een aantal jaren samen: mijn broer Michiel en ik. Het begon allemaal met het bouwen van podia in onze tuin. Ik stond in voor de constructies en mijn broer bracht circusvoorstellingen. En onze ouders en de buren kwamen kijken. Op een bepaald ogenblik kwam Jozef Wouters erbij. We werden al snel bevriend en bleken gebeten te zijn door dezelfde microbe, het theater. Onze eerste voorstelling met z n drieën samen maakten we toen ik in het vierde middelbaar zat. Het was een soort van circusvoorstelling die we voorbereidden in een verlaten kapel bij ons in de buurt. Iets daarna maakten we een klassiekere teksttheatervoorstelling over de Trojaanse Oorlog. Toen mijn broer aan zijn dansopleiding begon en Jozef een theateropleiding volgde, ging ieder zowat zijn eigen weg. Maar dan kwam er het voorstel om een theatervoorstelling te maken binnen fabuleus. Het werd Festiviteit, dus iets over feesten, met heel veel theatertechnische middelen. Zowat anderhalf jaar geleden stapten we zelf met ons voorstel van Opera, een werkstuk naar fabuleus. En in 2009 creëerden we Toren/een voorstelling voor pendelaars. Dit project hebben we in de grote vakantie opgezet in open lucht, langs de spoorlijn tussen Leuven en Brussel en kreeg tot onze verrassing heel veel media-aandacht. Verhaal, inhoud, vorm Van waar komt die goesting voor theater? Ouders die je als kind in contact brengen met theater, een inspirerende leraar? Onze ouders zijn theaterliefhebbers, maar de eerste voorstelling die ik samen met hen bijwoonde, viel eigenlijk tegen: het was een saai stuk. De voorstellingen die wij met de school bezochten, bevestigden dat cliché. Tot ik ontdekte dat je de goede voorstellingen s avonds kon zien. Goed theater moet voor mij een combinatie vormen van verhaal, inhoud en vorm. Daarbij let ik ook op de technische ondersteuning: die moet af zijn. Ik was toen 16 en werd een regelmatige theaterbezoeker in STUK en CC Leuven. Zo kwam ik in contact met Benjamin Verdonck. De eerste voorstelling die ik van hem zag, was 313/Misschien wisten zij alles op teksten van de Nederlandse auteur Toon Tellegen. Ik ben sindsdien blijven volgen wat hij brengt. Maar de grootste schok kreeg ik van Sidi Larbi Charkaoui. Zijn dansvoorstellingen waren voor mij echt een revelatie. Menno is een theatermaker die zelf ook veel voorstellingen ziet. De STUKkaart van GROEP T vind ik een fantastisch initiatief. Ik maak er regelmatig gebruik van. Verhalen en beelden Menno heeft geen theateropleiding gevolgd. In hun driemans-theatergroep bouwt hij de decors en bedient hij de theaterobjecten samen met Jozef. Zijn broer is de danser-acteur. Maar intussen beginnen deze functies wat te overlappen en wagen Menno en Jozef zich ook Wat ik bij GROEP T leer, kan ik vaak toepassen in onze voorstellingen aan acteren. Zij kiezen ervoor om geen teksttheater te brengen. Wij vertrekken vanuit de fantasie en maken verhalen aan de hand van beelden. Voor ons klopt het verhaal altijd, het publiek maakt eigen associaties en stelt zijn verhaal samen. Een coherente voorstelling opbouwen is geen sinecure. fabuleus treedt hierbij op als coach en onafhankelijk observator. Dat heb je nodig, omdat je zelf zo intens met het maken bezig bent, dat je soms weinig afstand kan nemen. Zo kwamen tijdens het tot stand komen van Opera, een Menno slaagt erin om zijn drukke theateractiviteit te combineren met zijn studie. Dat lukt tot nu toe goed. Het is een kwestie van planning en van je te beperken. We maken één voorstelling per jaar. Die bereiden we voor in de vakantieperiodes en tijdens de weekends. We letten er dus op dat de voorbereiding niet in conflict komt met de examens. Mijn studie levert daarenboven een voordeel op. Omdat wij veel met constructies werken, ondermeer met stellingen, sta ik in voor de berekening van de stabiliteit. Het feit dat ik een ingenieursopleiding volg, boezemt onze technische partners vertrouwen in. Ik teken de basis van de constructies uit en lever de technische gegevens aan de verhuurbedrijven waarmee we samenwerken. Ik voer ook de gesprekken met de brandweer over de veiligheid van onze theaterconstructies. En ik merk dat mijn gesprekspartners mij ernstig nemen. De opleiding die ik volg, heeft te maken met het aansturen van processen via motoren. Wat ik bij GROEP T leer, kan ik vaak toepassen in onze voorstellingen. Mijn keuze voor de ingenieursopleiding is trouwens voor een deel vanuit deze behoefte ingegeven. Ons laatste project Toren hebben we volledig zelfstandig gemanaged. We hebben subsidieaanvragen ingediend bij de provincie Vlaams- Babant en bij Jint, een organisatie van de Vlaamse overheid die projecten van jongeren ondersteunt. Wat ik in de cursussen management geleerd heb, kon ik hier heel concreet toepassen. Dit project kon je immers beschouwen als een mini-bedrijfje, dat elke dag output moest leveren aan passerende treinreizigers. Andere keuzes We vragen ons af of het creatief bezig zijn hem helpt in zijn studies. Ik merk dat ik met andere ideeën durf afkomen in het uitwerken van projecten, dat mijn input origineel is, dat ik andere keuzes maak dan mijn medestudenten. De creativiteit die ik toepas in het theater, werkt ook door in mijn opleiding. Mijn artistieke activiteit is ook een enorme stimulans om hard te werken en in de eerste zit te slagen. Dan heb ik immers de hele vakantie beschikbaar voor het theater. En de toekomst? Eerst natuurlijk mijn studie afronden. En het zou fantastisch zijn als ik mijn toekomstig beroep met theater kon combineren. We hebben nog wel wat ideeën, zoals een reizende voorstelling maken in een circustent. Daarmee willen we mensen bereiken die weinig of geen ervaring hebben met theater. Jan Jaspers Fifteen of us went to the Leuven culture temple STUK. fabuleus was showing various productions for a whole weekend and one of them had a GROUP T student prominently on the billboard, Menno Vandevelde. Opera, een werkstuk was the title of the performance. It captivated us, we laughed aloud at some moments and went quiet at others. In other words, Menno and company took us by our throats and didn t let go. That is deserving of an interview. Menno gives us his take on it.

15 Alumnus in de kijker Thuis in het Huis van het Nederlands Toen Michiel Renier, toenmalig praeses van Educata, afstudeerde als leraar Secundair Onderwijs-Talen had hij naast Engels en Geschiedenis ook Nederlands voor anderstaligen (NT2) in zijn pakket. Hij behoorde tot de eerste lichting die aan de lerarenopleiding van GROEP T deze lesbevoegdheid verwierf. Maar Geschiedenis boeide hem zodanig dat hij aan de K.U.Leuven dit vak verder uitdiepte en er een masterdiploma in haalde. Toch voelt hij zich heel erg thuis in het Huis van het Nederlands in de Champagnestraat in Brussel, waar hij al werkzaam is sinds februari Toen ik daar ging solliciteren wist ik dat een universitair diploma vereist was, dus mijn harde zwoegen aan de faculteit Geschiedenis kon zijn vruchten afwerpen. Bovendien had ik tijdens mijn studies al NT2 gegeven en na mijn studie ook bij ACE, het Centrum voor Volwassenenonderwijs van GROEP T. Samen met mijn vorming in taalmethodiek beantwoordde ik aan het gewenst profiel. Op de website van het Huis vind je een beschrijving van ons aanbod: Patati Patata, Bijt in Brussel, Prêt à parler, taalondersteuning Hoger Onderwijs, advies voor bedrijven Vele organisaties doen mee aan taalpromotie, en een nieuw initiatief is de Taalgarage, met advies voor mensen die door zelfstudie hun taalvaardigheid in het Nederlands willen opkrikken. Een belangrijke functie van het Huis is anderstaligen oriënteren naar een geschikte cursus NT2 op basis van een intakegesprek en de covaar-test, die peilt naar de cognitieve vaardigheden van de kandidaten dank zij dewelke ze een vreemde taal oppikken. Publicaties Ikzelf ben projectmedewerker en mede verantwoordelijk voor kwaliteitsondersteuning. In Brussel is er een groot aantal medewerkers, logopedisten en taaladviseurs inbegrepen, bezig met ondersteuning van leerkrachten NT2 in vijf Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO) en in een opleiding voor basiseducatie. Veel gebruikte handboeken zijn: Zogezegd en Spreekrecht. Vanzelfsprekend, met docentenhandleiding, in mindere mate, vnl. voor zelfstudie. Met SpreekWijs en TaalRecht wordt enkel nog maar sporadisch geëxperimenteerd. Deze publicaties richten zich tot een verschillend publiek. Maar daarnaast ontwikkelen wij behoeftegericht materiaal, waarbij we gebruik maken van authentic of semi-authentic documenten. Er wordt met de cursisten gewerkt in een klas met vijf kleine groepjes. Het is de bedoeling dat anderstaligen een belastingsbrief leren invullen, de aantekeningen in het klasagenda van hun kinderen leren lezen, en contact met officiële instanties leren opnemen. Onze communicatie met de CVO s verloopt via ambassadeurs in de verschillende instellingen. Met hen voeren we veel overleg op momenten dat we ze allemaal in een klas kunnen samenbrengen om hen als groep te kunnen ondersteunen, maar zonder zou onze werking toch veel minder efficiënt verlopen. Een nieuwe opdracht is officiële instanties aan te sporen toegankelijke taal te gebruiken. Zo zijn we begonnen met vormingen voor verschillende Brusselse organisaties. Het gebruik van pictogrammen bijvoorbeeld maakt communicatie transparanter. Voor de cursisten werken wij ook samen met logopedisten aan audiomateriaal, want wat er op de markt te vinden is klinkt totaal anders, want Noord-Nederlands, dan wat de NT2 studenten rond zich horen. Een inburgeringscursus in het West-Vlaams heeft heel wat theoretisch stof doen opwaaien, maar pragmatisch gedacht. Bijscholing Ook onze NT2-docenten worden geregeld bijgeschoold. Zo organiseren we geregeld een trefdag, waarop een veertigtal workshops worden aangeboden rond didactisch materiaal, methodiek en werkvormen. We proberen zo ook het portfolio ingang te doen vinden en behoeftegericht toetsen, ter vervanging van het traditionele examen. Bovendien organiseren wij dan voor alle docenten de eerste les van Russisch voor beginners als workshop om hen aan den lijve te laten voelen hoe moeilijk het is een totaal nieuwe taal te leren en toch te moeten roeien met de riemen die men heeft. We sluiten de dag af met een NT2-wandeling in Molenbeek. Zelf geef ik geen NT2, ik zou dat ook nog wel graag doen, maar ik kan het er niet bijnemen. Ik ben bezig met heel afwisselend werk en dat geeft me veel voldoening. En in het weekend geef ik praktijk gitaarles in Diest. Mijn studie aan de faculteit Geschiedenis hebben mijn kritische zin aangescherpt, ook mijn streven naar objectiviteit en mijn algemene achtergrondkennis is er door verruimd. Dat komt overal van pas. En wie weet kan ik ooit nog eens Geschiedenis geven aan de lerarenopleiding van GROEP T. John Caluwaerts When Michiel Renier, then praeses of Educata, graduated as a Secondary Education-Languages teacher, he had, in addition to English and History, Dutch for non-native speakers (NT2) in his package. He was part of the first batch at the teacher training program to have gained this teaching competency. But history fascinated him so much that he went on to acquire a master s degree at the K.U.Leuven in this field. Still, he feels very much at home in the Huis van het Nederlands in the Champagnestraat in Brussels where he has been working since February 2008 already. GROEP T - Leuven EDUCATING College Michiel Renier, alumnus van GROEP T s lerarenopleiding en nu projectmedewerker en verantwoordelijke voor de kwaliteitsondersteuning van het Huis van het Nederlands in Brussel. 15

16 Student in the spotlight Costa Rica international schools In case the plan to get a trainee post in New Zealand did not work out, Lara Claessens kept all her options outside Europe open. Ultimately, she ended up at two international schools in Costa Rica for a teaching practice of nine weeks and carried out an additional four weeks elsewhere. Lara herself went to the European school in Mol where she took subjects in Dutch, English and Spanish. She used this background to make her case more convincing in a telephone interview with the school in Monteverde. Lara is doing a Bachelor s degree in Physical Education for Secondary Education. She taught this subject in English at the two schools, English having been the language of instruction for her coursework in Mol. She also taught English in primary school at the Monteverde Friends School and taking up home tutoring in English. Apart from this, all communication in both schools as in Spanish. Costa Rica is an environmentally conscious country, where, for example, logging is strictly monitored, and Lara was leading, in Spanish, projects on environment and nature organized by the schools. World fair All together different as One is the name she and four other PhysEd student teachers have given their project and which has branches on three continents. Our project was directed towards the talents and hobbies of the children as well as on what the school and the parents do to support these hobbies and talents. We compared the data of Costa Rica, South Africa and The Netherlands. During the first nine weeks of her stay, Lara occupied an apartment where she could cook for herself and the last four weeks she boarded with a family with four children. To go abroad on her own was a conscious choice: This way it is easier to get to know others. I have good memories of Scotland and Spain where I traveled on my own. And this Latin American country attracts me because of its diversity, not only in its flora but also in its population. I find it interesting getting to know a new culture and Costa Rica has its nature reserves to boot. I definitely wanted to go on a jungle trip of several days and, since this Middle American Lara Claessens, did her teacher training in Costa Rica. country is fairly narrow, I can go surfing off the coast of either the Pacific Ocean or the Caribbean Sea. I have some experience with surfing on the Spanish and the French coasts of the Atlantic Ocean. The Mediterranean does not have the waves for surfing but the countries around that basin offer enough compensation in their diversity of cultures. Communication with home was not a problem thanks to Skype and Facebook and with a blog as a bonus. Still, I missed my family, but they made use of the opportunity to travel to Costa Rica over the Easter holidays and we could travel around for a couple of weeks. So that was not too bad. Still, one always has to prepare for a stay in the tropics and Lara has had all required vaccinations and also took along malaria pills. Appropriately, the flight to this new world, for Lara, went via Madrid... John Caluwaerts A trip around the world GROUP T - Leuven Education College 16 Originally, Evelyn Snowball wanted to do her independent teacher training as a teacher in Malawi. Just like four others as kindergarten teachers. But when her mother, as the representative of a multinational pharmaceutical company, met a New Zealand colleague in Malawi, Kathryn, who was also visiting an orphanage there sponsored by the same company, her plans took a different turn. Evelyn did her teacher training in New Zealand now, in Takapuna, Auckland at the St Joseph s Catholic School. The school welcomed her after Evelyn selected it from a list of schools Kathryn had given her. New Zealand invests a great deal in education and the curriculum is not much different than that which Evelyn already knows. Still there are differences: classes are five days a week from 8:50 am to 2:50 pm but half an hour before classes start, the students are given the chance to surf the internet. She teached in the first and the sixth grades and regularly posted her class preparations and week rosters with the lesson subject matters on the learning platform Toledo. Since Evelyn was raised at home in English, she did not have communication problems in New Zealand, which is mainly inhabited by immigrants from England, India and The Netherlands. Also, from there she gave shape to her last project, across the continents. Because in Malawi, too, the student teachers informed and raised awareness in their classrooms with an English version of the game Levensweg. Care policy and health care were the topics and the data comparison of these two countries were then shared by the student teachers with the other students in the form of a presentation. In her spare time, Evelyn was getting to know beach life, surfing included, and in the weekends camping and rafting were on the agenda. During the Easter holidays, she quietly enjoyed the unspoiled nature of the South Island. And of course, she made elaborate inquiries about the Maori, the original inhabitants of the islands. She saved the last week of her stay of almost four months for the North Island, where she was also working and staying. It is much more densely populated and has good public transport. All in all, Evelyn observed that life there is more easy-going than here and that there is not as much stress. She did miss the support of friends and family at times that she normally experiences as stressful. Class-prep time is one of those moments. But there is Skype and , and Evelyn has set up her own blog at The flight with Air New Zealand took 32 hours from London with a stopover in Los Angeles. The return trip went via Hong Kong so when she got home again, Evelyn has made a trip around the world. An independent teacher training abroad is indeed a total experience. John Caluwaerts Evelyn Snowball was welcomed in Takapuna, Auckland in New Zealand.

17 Project Kunstvakken in lerarenopleiding Vleugels van papier Vleugels van papier is een interactieve rondreizende tentoonstelling uitgewerkt door de tweedejaarsstudenten van het Project Kunstvakken van de lerarenopleiding van GROEP T. Op 11 mei 2010 was het resultaat te zien tijdens een evenement in de Leuvense basisschool Pee & Nel. De basisschool Pee & Nel bevindt zich in het centrum van Leuven. Een groene school met een brede kijk willen we zijn, zegt de directeur. Wij zijn een multiculturele school met kinderen uit Europa, Azië en uit Afrika, in een goede mix. Geen enkele groep overweegt hier. En in die school ligt de klemtoon vooral op taalontwikkeling. Logisch dat de tentoonstelling goed inspeelde op de behoeften en de mogelijkheden van die school en in overleg met hen tot stand kwam. Zo werd er een boekenlijst samengesteld, waarvan de pagina s dank zij het engagement van de studenten van docente Mitzy Van den Eynde vleugels van papier zouden worden, en de woorden gestalte en betekenis zouden krijgen in de creaties van studenten en schoolkinderen. Creatief denken Omdat deze reizende interactieve tentoonstelling bedoeld is om ook door kleuteronderwijzers en -onderwijzeressen geanimeerd te worden, zijn er ook tips en suggesties opgenomen in de 20 pagina s tellende brochure. En voor de studenten zelf is dit creatieve evenement een project dat geëvalueerd wordt en doorweegt in de eindbeoordeling van het totaalpakket Project Kunstvakken. Hun kennis en competenties konden ze op een geïntegreerde manier uitstallen en onmiddellijk bruikbaar maken in dit eindwerk van hun tweede jaar als aspirant Leraar Secundair Onderwijs. En volgend jaar? We zijn benieuwd! John Caluwaerts Paper Wings is an interactive, traveling exhibition organized by the second-year Arts Project-students of GROUP T s teacher training program. Its first stop was Pee & Nel, a primary school in the center of Leuven. Het thema van de interacties is reizen, want via een boek reis je ver in je gedachten, ontdek je dingen en beleef je veel avonturen. Via creatief denken verleg je je grenzen, en ook dat drukt de titel uit. De blikvangers zijn kleine eilanden, die reisbestemmingen worden. Alle 160 leerlingen zouden onder begeleiding van 20 studenten roterend gaan eilandhoppen. Elk eiland is een module van spelend leren waarbij denken en doen grasduinend in mekaar overvloeien. En elk eilandbezoek wordt afgesloten met een kijk- en luistermoment aan de hand van een kijk- en leesboek. Een zestal kinderen praten dan nog even na met hun drie reisgidsen. En hop naar het volgende eiland! Wat zie je dan? Een boot met een schatkist vol opdrachten ligt aangemeerd op het eerste eiland en er zijn ook flessen waarin boodschappen kunnen worden te water gelaten. Bij de boeken van deze stand is er ook een verhaal over de Ark van Noah dat evolueert in komische en verwarrende situaties, maar ook vragen doet rijzen. En er is het eiland Anders zijn, waar vooral de positieve aspecten van diversiteit in de verf worden gezet. De eilandbezoekers kijken en luisteren, ze voelen en ze tekenen, schilderen, plakken, of spelen theater. Levende realiteit Er zijn zeven eilanden, met telkens een sub-thema, en het laatste eiland heet Souvenirs. In een school als Pee & Nel is migratie geen abstract thema maar een levende realiteit en veel kinderen zullen ongetwijfeld weten wat het is koffers te pakken en heimwee te hebben Terug op het vaste land kregen de kinderen het laatste deel van toneelstukje De boekenvreter te zien, en ze konden de laatste momenten van een evolutieproces meemaken: de vreter was een lezer geworden! De reisgidsen kregen een daverend applaus nadat ze de voorwaarde van Mitzy Van de Eynde hadden vervuld: een diepe buiging maken. En de Leuvense schepen van Cultuur, Denise Vandevoort, vond dat ze nog een extra rondje applaus verdienden, en terecht. Het laatste woord was aan de decaan van het Leuven Education College, Stijn Dhert. Hij sprak zijn waardering en trots uit en noemde de studenten PKV enthousiaste ambassadeurs van een hogeschool die innoverend en internationaal gericht haar missie wil waarmaken. Met een anekdote over een olifantje dat een jongetje getekend had en dat hij Oneindig wilde noemen sloot hij af: De grootsheid in de kleine tekening, het kleine in de grootsheid van dat ene woord. Ik wens dat jullie allemaal toe Een dier tekenen op papier en dan durven zeggen: dat heet Oneindig. Een scheppingsverhaal waardig. Tweedejaars van de lerarenopleiding Project Kunstvakken werkten een interactieve rondreizende tentoonstelling uit met als thema reizen. GROEP T - Leuven Education College 17

18 Tweedejaars van de lerarenopleiding Kleuteronderwijs organiseerden een evenement rond opvoedende spelen. Talentenspel in de lerarenopleiding In de speelgoedfabriek... de rugzak leeggeschud Tijdens het laatste werkcollege van praktijklector Mieke Kusters heerste er een voelbare sense of urgency. Het concept van het evenement was een spin-off van een Talentenspel dat zopas zijn beslag had gekregen. De tweedejaarsstudenten van de opleiding Kleuteronderwijs wisten dat ze ook nadien nog een paar keer zouden moeten samenkomen omdat het oorspronkelijke voorstel van Evelyne Vanattenhoven om opvoedende spelen te kunnen tentoonstellen voor familie en vrienden een nieuwe dynamiek had gekregen. GROEP T - Leuven Education College 18 De docente Didactiek Opvoedende Spelen had het college voordien het concept gekanaliseerd in 5 teams: organisatieteam, promoteam, entertainmentteam, decoratieteam en ontvangstteam en al kapstokken gegeven om een groepsinvulling mogelijk te maken. Voor de rit naar de tentoonstelling had Mieke Kusters de teugels grotendeels uit handen gegeven. Het enthousiasme waarmee de studenten begonnen waren zich te organiseren en taken te verdelen had haar gerust gesteld. Maar koken kost geld en het Leuven Education College keurde de door Mieke Kusters gemotiveerde aanvraag tot projectfinanciering goed, waardoor een deel van kosten voor dit project zouden kunnen worden gedekt. Leerkansen bieden De intentie was tijdens de tentoonstelling (toekomstige) leraren kleuteronderwijs, directies, ouders met kinderen en andere geïnteresseerden te laten zien, horen en voelen wat de opleiding tot Kleuteronderwijzer(es) concreet voorstelt. Het wordt de taak van deze leraren elk kind zoveel mogelijk leerkansen te bieden en de rugzak die dat mogelijk moet maken in de loop van de opleiding rijkelijk te vullen. Woensdagnamiddag, 21 april was het uitpakmoment. Omdat sommige studenten al ervaring hebben opgedaan in het jeugdwerk en alle studenten tijdens de projecten van de opleiding aan het Leuven Education College hebben geleerd hoe belangrijk teamwork is, waren de kaarten snel verdeeld en de krijtlijnen uitgezet. De verschillende teams zouden, dankzij sponsors, T-shirts met het logo en icoon van Een blik in de speelgoedfabriek dragen, maar in verschillende kleuren. Voor iedereen zou dit een voorsmaakje worden van het leven van een kleuteronderwijzer(es) zoals het is. Want niet alleen tijdens opendeurdagen maar het hele schooljaar door worden allerlei activiteiten georganiseerd. Laten zien, horen en voelen wat de opleiding tot Kleuteronderwijzer(es) concreet voorstelt De eerste opdracht voor het organisatieteam was alle dertig studenten op één lijn te krijgen om vlotte communicatie mogelijk te maken en om met een gerust hart te kunnen delegeren. Tina Boven, winnares van het Talentenspel en woordvoerster, zag dit wel zitten. Het promoteam zou zorgen voor flyers en verspreiding ervan. Het decoratieteam zou de bezoekers met voetafdrukken en handjes de weg wijzen naar een aantal standjes waar het kunnen van de studenten zou worden uitgestald. En het entertainmentteam zou de activiteiten van het evenement plannen. Sommige zouden doorlopen, zoals grimmen en spelbegeleiding voor bezoekende kinderen. Andere zouden om het half uur wisselen, zoals verhalen vertellen, spelen met instrumenten, en poppenkast spelen. Vertelhoek en ophaalbrug En zo geschiedde. De bezoekers werden boven aan de trap al vergast op vioolmuziek en stapten dan verwachtingsvol de lange gang door. Een caleidoscoop van kleuren en vormen die zich concretiseerden in opvoedende spelletjes, waarbij kinderlijke motoriek en zintuiglijk onderscheiden hand in hand gingen. Er was ook een vertelhoek met een ophaalbrug om de fantasie de vrije loop te kunnen laten, en er was eveneens snoep voor jong en minder jong. En ook de dorstigen werden gelaafd. In dit land is het goed kleuter te zijn Mieke Kusters na afloop: Ik heb massa s mensen gesproken en enkel héél véél positieve en enthousiaste reacties gehoord. Het was hartverwarmend. Opgemerkte bezoekers waren: Mohamed Ridouani, schepen van onderwijs in Leuven, Jaak Brepoels, schepen van Huisvesting in Leuven, miss Maxi België, die voor behoorlijk wat belangstelling zorgde en ook de burgemeester van Herent, Willy Kuijpers was present. Alles bij mekaar heb ik ongeveer 250 bezoekers geteld. Het initiatief is zeker voor herhaling vatbaar. John Caluwaerts During the last practical session of Mieke Kusters before the Easter holidays there was a sense of urgency in the air. The concept of the event was a spin-off of a talent game that had just been finalized. The second year students of the pre-school program knew that they would have to meet a couple of times during the Easter holidays because Evelyne Vanattenhoven s original proposal, to be able to show educational games to family and friends, had found new momentum.

19 On a study trip to the roof of the world Asia seen differently When GROUP T International University College Leuven autonomously profiled itself as atypical, the A was for Asia, with the focus on China. Students and lecturers in the teacher training program have on a few occasions joined the study trips to China organized annually by the Leuven Engineering College. The Leuven Education College then took the initiative to add Thailand and, last year, Indonesia to the eastern dimension of the internationally oriented University College. This year the signposts pointed toward Nepal. With the help of a former Nepalese GROUP T employee, Jan Deglinne contacted the employee s father who in turn dedicates himself to the Brick Children School near Kathmandu (see also: The Brick Children School Charity provides an education for 200 children who live with their migrant families in temporary huts on the site of a brick factory near Kathmandu. These children work alongside their parents making 1,000 or more bricks a day for around 2 to 3. Nick Vanmechelen and Jan Deglinne (Internationalization Team) worked out a very diverse program for the great Nepal trip in which culture, nature, adventure and school visits were on the agenda. In early April, they left for Kathmandu with 25 students and teachers. School in a barn As early as the day after our arrival we visited the school. At that moment, three of our students had been working there for a while already in the framework of their independent teaching practice. In fact, the school is nothing more than a barn without partitions, with paneling that does not reach the ceiling and without glass in the windows, only bars. Little more is expected from the children than reproduction and copy work. The students of our teacher training program were doing creative work and had been trying to stimulate creativity amongst the students, says Jan Deglinne. Our colleague Milton George, had already directed us to Ms. Wendy Koninkx before, who has been a travel guide in Nepal for years and who, with her Nepalese friend Dawa opened a small travel agency in Kathmandu called Travel Times Trek. This man is also a teacher and he made it easier for us to find suitable schools for our school visits. They were both guides throughout our entire trip, an enthusiastic Nick Vanmechelen tells us. The following two days we explored the valley of Kathmandu and during those excursions we met students and teachers of the Mahendra Ratna College. On Sunday 4 April, after a half-hour flight along the Himalaya, we arrived in Pokhara, where we made the necessary arrangements for a five-day hike, with overnight stays in lodges where we could also buy food and take hot showers thanks to solar energy. Day trips were five to seven hours each and in Ghandruk, we visited a local school at the foot of the Annapurna massif called the Shree Meshram Baraha Secondary School. It is sponsored by a wealthy Japanese who happened to have passed by there as a tourist. Here, too, education seemed to be based mostly on regurgitating facts, and in the curriculum there was no reference to the environmental problems we were confronted with almost every day: rivers that are open sewers with organic and other waste, polluting traffic jams on the very sparse roads as a result of which every trip went at a snail s pace. But still, some children of that school walk about four hours every day themselves to get there and back along mountain trails, says Nick Vanmechelen. Sunrise above the Himalaya Some of our students, during a trek, became ill and very weak and so, under the guidance of Sherpas, were returned to lower altitudes on horseback along such trails. The lack of hygiene, also in the lodges, wreaked havoc amongst three quarters of our group for some days. The apex of our trek was at 3,200 meters where we saw the sun rise above the Himalaya at six in the morning. When the trek was finished and our legs were like lead, the boat trip on the lake of Pokhara was a welcome change. The next item on the agenda was a rafting after which a bus took us to the Royal Chitwan National Park, where the following morning we went on a canoe trip on a small river in the jungle. An elephant safari in the park was the final event after which it was time to take the bus back to Kathmandu. In retrospect, the program turned out to be a perfect mix of cultural elements, like the Hindu temples in Bhaktapur, and also the daily life with a few hours of electricity and some running water a day and the cremations in Pashupatinath. Nevertheless, there were the educational school visits and the confrontation with the overwhelming nature, Nick Vanmechelen and Jan Deglinne concluded. The program, which took place in part during the Easter holidays, offered the opportunity to extend the international network further to regions where help is more than welcome. As such, students of the GROUP T teacher training program have already made themselves deserving in Malawi, Gambia, Suriname and India. The Asian Project gives students the opportunity to expand their horizons thanks to the school visits and the exchange with local teacher training programs and now, at the foot of the Himalaya, a strong vertical dimension has been added to this. John Caluwaerts GROuP T - Leuven Education College 19

20 Studenten van de lerarenopleiding Technologische Opvoeding kregen de opdracht een performante petflescrusher te ontwerpen en te bouwen. Nieuwe leerstrategieën voor technologische opvoeding Project pers een fles GROEP T - Leuven Education College 20 Toen het vak Technologische Opvoeding in 2005 bij GROEP T s lerarenopleiding werd ingericht waren de bakens voor het profiel van die opleiding al uitgezet. The Four Pillars of Education en de eigen E-visie van de hogeschool zouden de leidraad worden. Bovendien geeft het nieuwe leerplan voor de Technische Opleiding van het secundair onderwijs aan dat nieuwe leerstrategieën ervoor moeten zorgen dat de verschillende dimensies van techniek geïntegreerd worden. De studenten van het 2 de jaar TO hebben met hun project bewezen dat de drie doelstellingen van het TOS21 rapport van de Minister van Onderwijs, begrijpen, hanteren en duiden, in één leeractiviteit hun plaats kunnen krijgen. De opdracht die de studenten in het kader van een door het Departement Onderwijs uitgeschreven wedstrijd van hun docenten Jo Decuyper en Yves Vanbilsen hadden gekregen bestond erin dat ze een mechanisme moesten ontwerpen om petflessen mee samen te persen. En dit binnen een budget van 100 euro. In de loop van het eerste semester werden er vier random samengestelde teams gevormd en op donderdag 11 februari 2010 werden de vier ontwerpen gedemonstreerd en toegelicht. Drie prototypes werkten met perslucht uit een compressor en één kon elektrisch of manueel worden aangedreven. De meeste mensen zullen ook wel kleinschalig met blote handen hun lege petflessen samendrukken alvorens ze die in de blauwe zak droppen. Maar concurrentie daarmee was niet de bedoeling van het project. De meerwaarde ligt duidelijk in het proces van het ontwerpen. Pneumatische oplossing Ann Van der Borght vertelt als woordvoerder van de medestudenten wat ze geleerd hebben: Planning is heel belangrijk, anders haal je de deadline niet. We hebben tien keer twee uur vergaderd, maar ik schat dat alle teams ongeveer vijftig uur met het project zijn bezig geweest. En in elk team was er een rolverdeling. In mijn team had ik de leiding, er was een analyst, een tekenaar en twee bouwers. We moesten natuurlijk ook werken met een beperkt budget, wat onze materiaalkeuze beïnvloed heeft. Wij hebben heel vlug gekozen voor een pneumatische oplossing. En peer en self assessment hebben ervoor gezorgd dat er goede afspraken werden gemaakt en dat die ook werden nageleefd. Jonge mensen moeten de ruimte krijgen om creatief te zijn en grenzen te verleggen Onze ervaring heeft de drempel voor projectwerk nog meer verlaagd, en als toekomstige leraar zie ik me nu ook makkelijker een project opzetten in het middelbaar technisch onderwijs. Grensverleggend projectwerk Lector Jo Decuyper plaatst dit project helemaal in de spirit van GROEP T: ondernemen, creatief zijn, risico s durven nemen Bij de demonstraties ging er soms wel eens iets fout, maar de fouten werden meteen gecorrigeerd. Dankzij dit project hebben sommige studenten leren lassen, anderen hebben hout moeten bewerken en bovendien moesten ze na de demonstratie ook nog een presentatie doen voor een publiek van buitenstaanders en docenten die hen zouden evalueren. Deze horde was voor velen last but not least En alles moest dan ook nog eens worden samengebracht in een elektronisch portfolio. De studenten hebben vaardigheden geleerd die ik hen niet zou kunnen aanleren, maar zoals leraren in spe zich niet mogen laten belemmeren door de beperkingen van hun lectoren, evenmin mogen leerlingen belemmerd worden door hun leraren. Integendeel, jonge mensen moeten de ruimte krijgen om creatief te zijn en grenzen te verleggen. Projectwerk geeft hun die kansen. Aan de prototypes kan nog heel wat worden verbeterd, en Jo Decuyper ziet hier een mogelijkheid tot samenwerking met het GROEP T s Engineering College. Dankzij de know how van de toekomstige ingenieurs zou er een performante petflescrusher kunnen worden gebouwd en uitgetest op campus Vesalius, en wie weet, ook worden gecommercialiseerd John Caluwaerts When the subject matter Technological Education was introduced in GROUP T s teacher training program in 2005, the beacons of the program s profile had already been set out. The Four Pillars of Education and the university college s own E-vision would be the guiding principles. Furthermore, the new syllabus for the Technical Program of secondary education indicates that new learning strategies must ensure that the various dimensions of technology are integrated.

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO

CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO. Tweetalig onderwijs Havo VWO CHRISTELIJKE SCHOLENGEMEENSCHAP VINCENT VAN GOGH TTO Tweetalig onderwijs Havo VWO Open dag 8 februari 2014 Inhoud Tweetalig onderwijs: ontdek de wereld! Wat is tto? Toelatingseisen Informatie voor ouders

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

Inclusive Education: competences for teacher training

Inclusive Education: competences for teacher training 08052014 Inclusive Education: competences for teacher training Evelien Dankert MSc Teacher Training Institute Leiden University of Applied Sciences The Netherlands Our goal in teacher training in relation

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

From Padua to Groningen

From Padua to Groningen From Padua to Groningen The effects of the CercleS Seminar in Padua in 2009 on writing Nederlands in gang (0-A2) Berna de Boer Benvenuti a tutti! Contents I. State of affairs in September 2009 II. The

Nadere informatie

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren )

- werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) PAST SIMPLE TENSE ( onvoltooid verleden tijd ) Hoe? vervoeging - werkwoord + ed ( bij regelmatige werkwoorden ) - bij onregelmatige werkwoorden de 2 e rij ( deze moet je dus uit je hoofd leren ) van bijv,

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

ONDERNEMERSCHAP (Nederlandstalig)

ONDERNEMERSCHAP (Nederlandstalig) ONDERNEMERSCHAP (Nederlandstalig) LEERDOELEN 1. Inzicht krijgen in de waarde van creatief ondernemerschap door de marktwaarde van je kunst te leren waarderen. 2. Het ontwikkelen van fundamentele marketing-

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2

Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Discover FILE 6 DISCOVER BK 2 Your favourite pizza, a Rolls Royce, your favourite movie... All these things have to be made before we can eat or enjoy them! In this file you will discover how things are

Nadere informatie

Uw bedrijf. 19 nov - 23 nov. 11 mar - 15 mar. 1 mei - 3 mei. Wat hebben wij u te bieden? Wie zijn wij?

Uw bedrijf. 19 nov - 23 nov. 11 mar - 15 mar. 1 mei - 3 mei. Wat hebben wij u te bieden? Wie zijn wij? Wie zijn wij? Studievereniging i.d is de studievereniging van Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. Met 2700 leden is zij een van de grootste en actiefste studieverenigingen van Delft. Studievereniging

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Educational Design as Conversation

Educational Design as Conversation 1 Educational Design as Conversation Inter-professional dialogue about the teaching of academic communications skills EATAW 2011 - Jacqueline van Kruiningen, University of Groningen Grading papers collaboratively

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School

1 LOGO SCHOOL. Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel. Naam School 1 LOGO SCHOOL Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel Naam School Algemene gegevens School De Blijberg International Department BRIN 14 HB Directeur Mrs L. Boyle Adres Graaf Florisstraat 56 3021CJ ROTTERDAM

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

POKHARA : FEBRUARI 2012 JAARGANG 1, NR. 2

POKHARA : FEBRUARI 2012 JAARGANG 1, NR. 2 Stichting Wij helpen Nepal Nieuwsbrief POKHARA : FEBRUARI 2012 JAARGANG 1, NR. 2 Nieuws van ons. Glimlach van een kind Hallo allemaal, Wij zijn op 1 januari 2012 begonnen aan onze reis naar Nepal. Nu zijn

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia www.projects-abroad.net May 2013 1 Hi all, Carmen Herbas Country Director Welcome to the May edition of our Newsletter for Projects Abroad Bolivia. This

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Ba Internationale Betrekkingen en Internationale Organisatie

Ba Internationale Betrekkingen en Internationale Organisatie Verlaat de vragenlijst / Exit this survey Bachelor Placement/Stage Evaluatie 1. Jouw naam / Your name: 2. Jouw studentnummer / Your studentnumber: 3. Voor welke opleiding heb jij deze stage gedaan / Field

Nadere informatie

HBFF Training & Consultancy

HBFF Training & Consultancy HBFF Training & Consultancy Business English, level A Business English, Level B Business English, Level C Business Writing Skills One-to-one trainings GENERAL COURSES HBFF Training & Consultancy Verwersstraat

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

Gebruikershandleiding / User manual. Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop

Gebruikershandleiding / User manual. Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop Gebruikershandleiding / User manual Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop Gebruikershandleiding klappers bestellen Voor het bestellen van klappers via de webshop moeten de

Nadere informatie

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren

Handleiding Nederlands leren. in de bibliotheek NT2 SCHOOL NT2. Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren Handleiding Nederlands leren in de bibliotheek NT SCHOOL NT Natuurlijk Nederlands leren en inburgeren NEDERLANDS LEREN IN DE OBA In de OBA kun je Nederlands leren met boeken en op de computer. Op de 5de

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget Introduction BI Team Koen Schutten, BI Specialist Jos Kee, BI Specialist + 4 other team members + Barbara Peruskovic, Consulting DW Architect A story about

Nadere informatie

Work to Work mediation

Work to Work mediation Work to Work mediation Mobility Centre Automotive Theo Keulen 19-9-2008 Policy Context Flexibility,mobility and sustainable employability are key words in modern labour market policy Work to work arrangements

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

Roemenië Romania - Rumänien

Roemenië Romania - Rumänien Roemenië Romania - Rumänien Oktober 2013 - October 2013 In oktober 2013 zijn wij voor het eerst, op eigen kosten en gelegenheid, afgereisd naar Roemenië. In October 2013, we travelled for the first time,

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma

Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive. Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma Running head: HET SIGNALEREN VAN PROBLEMEN NA EEN IC-OPNAME 1 Het Signaleren van Problemen 3 Maanden na Ontslag van de Intensive Care en de Noodzaak van een Nazorgprogramma The Screening of Problems 3

Nadere informatie