SC M. ABC voor. Duurzame DC s. manual. Allocatie van DC Bouwen van DC Continu verbeteren DC SUPPLY CHAIN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SC M. ABC voor. Duurzame DC s. manual. Allocatie van DC Bouwen van DC Continu verbeteren DC SUPPLY CHAIN"

Transcriptie

1 Grensverleggende ambitie, inspiratie en ideeën SC M SUPPLY CHAIN manual Allocatie van DC Bouwen van DC Continu verbeteren DC najaar 2011 ABC voor Duurzame DC s

2 2

3 Omarmen of berekenen? Het bedrijfsleven kent een duidelijke tweedeling op gebied van duurzaamheid. Dat is de belangrijkste conclusie van een recent wereldwijd onderzoek van MIT Sloan Management Review en Boston Consulting Group. Er bestaat een kleine kopgroep van bedrijven die duurzaamheid omarmen en het peloton van cautious adoptors die vooralsnog behoudend en berekenend te werk gaan. De embracers zijn vaak groter dan gemiddeld, actief in de productie en opereren in groeimarkten. Ze hebben wat meer oog voor de lange termijn en zijn ervan overtuigd dat meer aandacht voor duurzaamheid ook leidt tot meer winst. Sterker nog: ze geloven niet alleen dat een strategie op het gebied van duurzaamheid noodzakelijk is om concurrerend te blijven, maar dat een dergelijke strategie zelfs tot een voorsprong op die concurrentie leidt. De cautious adoptors denken bij duurzaamheid in termen van risico s beperken en efficiënter werken. De embracers denken bij duurzaamheid ook aan voordelen die niet direct meetbaar zijn, aan de mogelijkheid om te innoveren en de gelegenheid om nieuwe klanten te winnen en nieuwe markten te veroveren. En wat blijkt uit het onderzoek? De embracers zijn de bedrijven die het best presteren. De sceptici zullen zich natuurlijk afvragen of 3

4 deze bedrijven succesvol zijn dankzij hun aandacht voor duurzaamheid of dat zij zich vanwege hun financiële succes juist kunnen permitteren hier aandacht aan te besteden. Niet zo lang geleden hoorde ik een overtuigende presentatie van de logistiek directeur bij Nike Europe. Hij vertelde dat Nike in het Belgische Laakdal al vele jaren met duurzaamheid bezig was lang voordat dit een hot topic was. Aan medewerkers was gevraagd allerlei ideeën voor verbetering in het distributiecentrum aan te dragen. Veel aangedragen verbeteringen bleken tot energiebesparingen te leiden: bijvoorbeeld het vervangen van Tl-buizen voor LED-verlichting laag boven de werkplekken voor beter zicht. Inmiddels heeft dit Europees DC van Nike Green Scorecard voor de werkomgeving en voor het verplaatsen van producten en van personeel, waarvan 200 medewerkers gratis een elektrische fiets hebben gekregen voor woon-werkverkeer. In mijn ogen zou er maar één soort bedrijf op gebied van duurzaamheid moeten zijn, namelijk die gewoon hiermee begint op kleine of op grote schaal. Dit praktische zakboekje helpt hierbij, zodat er niet langer excuses zijn. ir. Martijn Lofvers hoofdredacteur 4

5 Voorwoord In de configuratie van supply chains vormen magazijnen en distributiecentra (DC s) de cruciale verbindingspunten om goederenstromen aan elkaar te koppelen en te transformeren. De keuzes die kunnen worden gemaakt ten aanzien van deze verbindingspunten zijn daarmee ook direct bepalend voor de supply chain-structuur en de CO 2 -footprint van een organisatie. Deze publicatie beoogt bedrijven op weg te helpen in en bewust te maken van het brede spectrum aan keuzes en verbetermogelijkheden dat bedrijven kunnen maken, zowel op lange termijn strategisch niveau, maar ook in de dagelijkse praktijk op de werkvloer. Met dit zakboekje willen Connekt en Goodman een praktische handleiding bieden en tegelijkertijd bedrijven inspireren en aanzetten tot het verduurzamen van magazijnen en DC s. Die doelen sluiten direct aan bij de missie van Connekt als onafhankelijk netwerk voor duurzame verbetering van de mobiliteit in Nederland. Zo stimuleert Connekt via het Lean and Green programma bedrijven en gemeenten voor de verduurzaming van de logistiek door zich te committeren aan een minimale CO 2 -reductie van 20% binnen een periode van 5 jaar. Duurzame magazijnen en DC s dragen uiteraard ook bij aan dat doel: duurzame verbetering van de mobiliteit in Nederland. & Goodman beoogt met dit zakboekje meer bewustwording te creëren en het brede spectrum aan duurzame keuzemogelijkheden voor gebruikers van warehouse en DC s inzichtelijk te maken. Nico Anten, managing director Connekt Ruud Weijmans, General Manager Development Goodman René Geujen, Sr. Business Development Manager 5

6 6

7 Inhoudsopogave ABC voor Duurzame DC s 8 Leeswijzer 12 A: Allocatie van het DC + 20 B: Bouwen van het DC + 26 C: Continu verbeteren in DC 7

8 Leeswijzer De mate van duurzaamheid van een magazijn/dc wordt beïnvloed en bepaald door keuzes en gedrag van alle mensen in een logistieke organisatie, van directie tot orderpicker. Van strategische keuzes voor locaties tot operationeel gebruik van verlichting en verwarming. Allemaal keuzes, op verschillende momenten en met een verschillende invloed op duurzaamheid in (keten)kosten, (gebruiks)tijd en impact. In de praktijk blijkt dat veel bedrijven zich niet bewust zijn van alle pragmatische keuzemogelijkheden die leiden tot verbetering van de duurzaamheid. Het doel is om met deze publicatie ook meer inzicht en bewustzijn te creëren voor deze mogelijkheden, waardoor keuzes hopelijk zorgvuldiger worden afgewogen en daar waar mogelijk duurzamer worden gemaakt. Uiteindelijk is het de bedoeling dat meer en meer magazijnen en DC s op alle fronten zo duurzaam mogelijk geplaatst, gebouwd en gebruikt gaan worden om de impact op de CO 2 -footprint te verminderen. Ten grondslag aan deze publicatie ligt een onderzoek, dat Connekt in samenwerking met de NHTV Hogeschool voor Logistiek en Goodman heeft uitgevoerd. De publicatie geeft een overzicht van alle inzichten en resultaten die door het onderzoek zijn achterhaald. In de besluitvorming rondom magazijnen/dc s en de duurzame keuzes in de supply chain valt enorm veel te winnen als het gaat om reduceren van de CO 2 -footprint van een bedrijf. 8

9 Sommige punten zijn absolute no brainers, andere wellicht open deuren, maar alles bij elkaar een groot besparingspotentieel. Duurzame keuzes Ondernemingen hebben tegenwoordig te maken met een bont pallet van stakeholders, die al dan niet bewust of onbewust met plannen op het gebied van duurzaamheid bezig zijn. Uit het onderzoek van Connekt en Goodman blijkt dat bij bedrijven waar vooral het management de verantwoordelijkheid neemt en actief met alle stakeholders aan de slag gaat om plannen te sturen op duurzaamheid - en strategische duurzame visies in concrete actieplannen of bewuste acties omzet - succesvol zijn in het behalen van zowel duurzame als ook zeker financiële resultaten. 9

10 Leeswijzer Wie zich bewust is van keuzemogelijkheden op het gebied van duurzaamheid gaat zich er automatisch meer mee bezighouden en de mogelijkheden voor verbetering zien. Gaat het om de keuze voor een locatie, het gebouw dat gerealiseerd wordt of hoe het management operationeel aanstuurt; in alle gevallen is het belangrijk om een duidelijke strategie te voeren en daar duurzaam en bewust naar te handelen. Een ABC tje We hebben de keuzemogelijkheden gerubriceerd in een praktisch abc tje, waarbij we beogen om in drie stappen te komen tot het integraal aanpakken van het verduurzamen van magazijnen en DC s. Integraal verduurzamen van magazijnen is namelijk de optelsom van A+B+C! De A+B+C staat gelijk aan de keuzeniveaus die fundamenteel zijn voor de CO 2 -belasting van een magazijn: Allocatie: Een juiste en strategische Allocatie van de magazijn(en)/dc s in een logistieke netwerkstructuur heeft een directe invloed op de integrale supply chain-kosten en de CO 2 -belasting van het bedrijf in de keten. Bouwen: Het duurzaam Bouwen van een magazijn/dc is bepalend voor het directe energieverbruik ervan. Door te kiezen voor de juiste structuur en installaties wordt het directe energieverbruik van een magazijn/dc gedurende de levensduur van het gebouw zoveel mogelijk beperkt. 10

11 Continu verbeteren: Het Continu verbeteren van de manier waarop de gebruiker omgaat met energieverbruik bij het aansturen en uitvoeren van de processen is bepalend voor de hoogte van de energierekening. Uiteindelijk is het de combinatie van keuzes tussen de A+B+C die leiden tot een verbetering van de duurzaamheid. De keuzes die gemaakt worden op deze drie niveaus hebben allemaal direct invloed op het verbeteren van de duurzaamheid en het CO 2 - gebruik en hebben een directe relatie tot elkaar. Om de integrale benadering mogelijk te maken, is een praktische verdiepingsslag gemaakt die zowel een korte- als langetermijnaanpak van het verduurzamen van magazijnen/dc s mogelijk maakt. Deze wordt ondersteund met praktische voorbeelden die bewustwording stimuleren en integrale verbetering aanmoedigen. 11

12 Allocatie DC A llocatie van het DC In een logistieke grondvorm is het van groot belang om magazijnen/dc s in het juiste zwaartepunt van de supply chain te hebben. Hierbij dienen de transportstromen vanaf de leverancier via het magazijn naar de afzetmarkt zo efficiënt en effectief mogelijk te worden gehouden. Verladers en logistieke dienstverleners zijn daarbij continu op zoek naar mogelijkheden om hun logistieke grondvorm te verbeteren. Naast de druk om kostenreductie en verbetering van service door te voeren vanuit bedrijfseconomische principes wordt de druk voor reductie van CO 2 -footprint ook steeds belangrijker. 12

13 Hoge of lage waardedichtheid Markteisen Focus op kosten Focus op service Lage waardedichtheid Hoge waardedichtheid De keuze voor een locatie is voor de meeste bedrijven een keuze die meer strategisch van aard is. Deze inrichtingskeuzes van een supply chain worden meestal gemaakt voor een tijdspanne van meerdere jaren. Bij de locatiekeuze van een bedrijf spelen veel factoren een rol: vastgoedprijzen, uitstraling gebouw, oppervlakte, beleid gemeente, soort locatie, aanwezigheid van logistieke infrastructuur, concurrentie, synergie, veiligheid, subsidies, grootte verzorgingsgebied en klantenbereik, aanvoerstromen, energiebronnen. Grofweg zijn deze keuzefactoren voor een locatie onder te verdelen in twee rubrieken, namelijk: 13

14 Allocatie DC 1. Supply chain drivers Deze keuzes hebben veel te maken met de trade off tussen logistieke kosten en servicegraad en wat daarvoor de meest efficiënte en effectieve plaats is om goederen op voorraad te leggen en eventueel te transformeren met daarbij de juiste distributienetwerken die nodig zijn om de goederenstromen te faciliteren. 2. Locatie-drivers: De locatiekeuze wordt enerzijds bepaald door de fysieke ligging en de plaats in de logistieke grondvorm van een bedrijf, maar zijn zeker ook afhankelijk van de aanwezige infrastructuur en het voorzieningenniveau van de locatie. Duurzame keuzemogelijkheden In al deze drivers zitten duurzame componenten opgesloten waarmee rekening kan worden gehouden bij het maken van een locatiekeuze: Supply chain drivers In de vormgeving van de juiste balans tussen servicegraad en logistieke kosten zijn de goederenstromen (inbound/outbound) en beschikbare logistieke infrastructuur bepalend. Een goede afweging in de strategische locatiekeuze(s) zorgt voor een stabiele supply chain footprint en daarmee een duurzame logistieke structuur. 1.1 Goederenstromen inbound/outbound Een juiste locatie draagt bij aan het verbeteren van de duurzaamheid door de mogelijkheid te hebben te kunnen verschuiven in onder meer de modal shift.

15 1.2 Synergie in infrastructuur De mogelijkheid om op een slimme manier goederenstromen samen te voegen en met andere bedrijven magazijnen en netwerken te gaan delen, leidt ertoe dat er minder vervoersbewegingen zijn en er minder energie nodig is om goederen te distribueren. Daarnaast kunnen in het in- en uitslagnetwerk de volumes zo groot mogelijk worden gehouden, zodat de belasting van het milieu en de infrastructuur wordt geminimaliseerd. 2.Locatie-drivers Duurzaamheid van een locatie zit in verschillende drivers opgesloten en heeft met name impact op het ondersteunen van de bedrijfsvoering. Een bedrijf wordt duidelijk duurzamer naarmate het zowel op korte als lange termijn adequaat wordt gefaciliteerd op een locatie om de bedrijfsvoering effectief en efficiënt te kunnen blijven uitvoeren. De belangrijkste drijvers zijn: 2.1 Kennis en mensen Aanwezigheid van de juiste kennis en bemensing zorgt voor continuïteit van een bedrijf. Daarom is het van groot belang dat er altijd voldoende en kwalitatief goed geschoold personeel uit de regio, zowel op korte als lange termijn, aangetrokken kan worden om de bedrijfsprocessen effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren. Goede kennisfaciliteiten en integraal hoogwaardig aanbod van personeel in de nabijheid van het bedrijf dragen direct bij aan de wijze waarop een bedrijf zich duurzaam kan blijven ontwikkelen op 15

16 16

17 een locatie en mee kan groeien met veranderingen in de bedrijfsvoering. Een actief wervingsbeleid voor mensen uit de directe regio is natuurlijk altijd handig. 2.2 Vervoersmogelijkheden personeel Het beperken van de vervoersbewegingen naar de bedrijfslocatie heeft direct invloed op CO 2 -uitstoot. Het kiezen voor een locatie voorzien van een goede groene infrastructuur zoals goede fietspaden en voldoende OV-voorzieningen draagt hier direct aan bij. Het blijft natuurlijk van belang om medewerkers te motiveren om te voet, met de fiets, met het openbaar vervoer of door te carpoolen naar het werk te komen. 2.3 Duurzame energiebronnen In de toekomst zal het gebruik van duurzame energiebronnen alleen maar belangrijker worden. De mogelijkheden op dit gebied in de directe nabijheid van het bedrijf zijn dan zeer interessant. Denk hierbij aan reeds voorhanden zijnde energiebronnen zoals zonnepanelen, aardwarmte, et cetera. Deze voorzieningen kunnen op het industrieterrein toegepast worden zodat de gevestigde bedrijven direct gebruikmaken van duurzame energie. 2.4 Schaalbaarheid van de locatie Bij het kiezen van een locatie blijft het altijd belangrijk om rekening te houden met de mogelijkheden voor uitbreiden en/of krimpen. Door een juiste keuze van locatie is het mogelijk om gebouwen te kunnen uitbreiden of door flexibel te huren te krimpen zonder problemen. Zou dit namelijk niet worden gedaan, dan is de kans groot dat de activiteiten niet meer op de huidige locatie kunnen worden uitge- 17

18 Allocatie DC voerd. In dat geval begint het zoeken naar een nieuwe locatie van voren af aan. Praktijkvoorbeeld Logitech: één DC Logitech, fabrikant van computeraccessoires, signaleerde nog voor de economische recessie in 2009 in alle hevigheid losbarstte, dat Rusland als afzetmarkt sterk in opkomst was. Voor het bedrijf, dat in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk traditioneel grote afzetmarkten heeft, waren de potentiële verschuivingen in de afzet binnen Europa (Rusland werd in rapporten zelfs een nummer 1-positie voorspeld) aanleiding een netwerkstudie op te starten. De hightechfabrikant beschikte op dat moment over drie distributiecentra in Europa. Twee daarvan stonden in Nederland, in Venray en Venlo. De derde stond in Hongarije. De centrale vraag was of het netwerk van drie DC s nog voldeed met de opkomst van Oost-Europa in het vooruitzicht. 18 De studie van Logitech leverde uiteindelijk twee scenario s op die qua kosten en prestaties niet veel voor elkaar onderdeden. Het eerste scenario ging uit van één centraal DC in Europa, het tweede van drie regionale DC s. De keuze viel na lang wikken en wegen op één centraal DC. Het belangrijkste argument betrof voorraadbeheer. Bij drie regionale DC s is het lastig om een optimale voorraadverdeling te bepalen. Ondanks een uitgebreide zoektocht en gesprekken met voorraadspecialisten kon Logitech geen voorraadmodellen vinden die uitkomst boden. Dat betekende dat het

19 onzeker was of de voorraadkosten bij de variant met drie DC s wel onder controle gehouden konden worden. De directie koos daarop voor één DC. Dat DC is inmiddels verrezen in Venray bij Flextronics. Sony: aanpasbare locatie Sony, fabrikant in consumentelektronica, koos ervoor om een grootschalig distributiecentrum te bouwen in Tilburg, om daar vanuit een centrale structuur de locale landen DC s te herbevoorraden. Het magazijn werd opgebouwd uit diverse losse standaard units volgens een marktconforme bouwkundige structuur, waardoor een schaalbare oplossing ontstond. Daarnaast werd de locatie strategisch gekozen vanwege zijn centrale ligging in de supply chain en de multimodale aansluitingen op de Europese markt. Door de veranderingen in de producten (van beeldbuis naar flatscreen) die een enorme impact hadden op het volume en de enorme kostendruk in de keten is het logistieke model ingrijpend gewijzigd. Sony heeft de verandering doorgevoerd om de keten korter te maken en de supply chain meer agile (wendbaar) door directe replenishment vanuit een centraal DC te gaan verzorgen. Dankzij de centrale ligging van het DC in Tilburg en de flexibele structuur van het gebouw is het eenvoudig mogelijk geweest om deze aanpassingen door te voeren op de gekozen infrastructuur. Schaalbaarheid en flexibiliteit in het gebouw in combinatie met de strategische logistieke ligging bieden daarvoor eenvoudigweg meer mogelijkheden. 19

20 Allocatie DC Bouwen van het DC Door de gebouwde omgeving zoveel mogelijk te verduurzamen, kan een grote bijdrage worden geleverd aan de transitie naar een meer duurzame bedrijfsvoering. Voor het bouwen van een pand kan een groot aantal afwegingen worden gemaakt die leiden tot meer duurzaamheid. Het gaat er daarbij enerzijds om het pand qua materialen en inrichting zo duurzaam mogelijk te maken, maar anderzijds ook keuzes om het proces zo duurzaam mogelijk te faciliteren. Door de juiste materialen op de juiste plaats toe te passen, wordt een integrale duurzame omgeving gecreëerd. 20

21 Over duurzaam bouwen zijn veel zaken te vinden. Zo zijn er talloze onderdelen waarop een gebouw meer duurzaam te maken is. Belangrijk hierbij blijft om altijd erop te blijven letten dat de duurzame investeringen aansluiten bij de korte- en langetermijnstrategie van het bedrijf en de concrete behoeftes van de supply chain. Bouwkundige no brainers hierin zijn: + Slim en energiebeperkend verlichtingsplan en voldoende toetreding daglicht + Juiste en energiezuinige temperatuurvoorzieningen + Adequate isolatieschil van het gebouw + Intelligente technische installaties Maar ook: + Flexibele lay-outmogelijkheden van het pand + Onderhoudsvrije vloeren en daken + Efficiënte stromen van personeel en materieel op het terrein en in het gebouw + Eenvoudige onderhouds- en uitbreidingsmogelijkheden van de gebouwstructuur en technische installaties Structureer de aanpak In alle gevallen is het handig om bij de realisatie van een nieuw gebouw gebruik te maken van de mogelijke standaarden die reeds voorhanden zijn om duurzaamheid te verbeteren. Internationaal zijn er diverse standaarden die het realiseren van een meer duurzaam gebouw ondersteunen, zoals BREEAM Int. (Building Research Establishment Environmental Assessment Method), LEED Int. (Leadership in Energy and Environmental 21

22 Bouwen DC 22

23 Design), DGNB (Deutsche Gesellschaft für Nachhaltiges Bauen) en HQE (Haute Qualité Environnementale). Alle standaarden proberen zoveel mogelijkheden te kijken naar het verbeteren en onafhankelijk meetbaar maken van duurzaamheidsinitiatieven en te rubriceren naar deelgebieden. Een voorbeeld hierbij is de BREEAM-NL standaard, een onafhankelijk keurmerk dat op 9 categorieën focust bij de realisatie van een duurzaam gebouw: + Management: Gestructureerd het bouwproces aansturen + Materialen: Focus op het gebruik van duurzame materialen + Transport: Aandacht voor een duurzame bereikbaarheid + Afval: Wijze waarop met afval wordt omgegaan + Water: Focus op besparing van waterverbruik + Gezondheid: Aandacht voor het welzijn van mensen + Vervuiling: Beperking van de uitstoot van het gebouw + Energie: Beperking door efficiënte installaties + Landgebruik & Ecologie: Aandacht voor duurzaam vruchtgebruik Het structureren helpt bij een juiste focus en ondersteunt het proces van verduurzamen. Navolgend een voorbeeld van duurzaam ontwikkeld gebouw. Deze zijn beide volgens een gestructureerde en pragmatische aanpak ontwikkeld en zijn op een onafhankelijke standaard gecertificeerd. Een certificaat hoeft geen goed doel opzich te zijn. Ook zonder certificaat loont het om naar de juiste duurzame investeringen te kijken op het gebied van bijv. energie of gezondheid. 23

24 Bouwen DC Jaarlijkse CO 2 -reductie: Magazijn: van 252 naar 172 ton (32% reductie) Kantoor: van 40 naar 34 ton (16% reductie) Totaal gebouw: van 292 naar 206 ton (30% reductie) 24 Het distributiecentrum van Stryker in Tilburg heeft het een BREEAM beoordeling van zeer goed groen gebouw met een totale score van 57,3% op negen criteria. 1 Energiezuinige T5 verlichting 2 Dark Tube Radiant verwarming in magazijn 3 VRF-systeem voor koeling en verwarming 4 Verbeterde isolatie 5 Dubbele beglazing 6 Afgesloten losdocks 7 Extra daglicht in kantoor 8 Ramen in binnenwanden in kantoor 9 Geluidsisolatie in kantoor 10 Lekdetectie in koelingssysteem

25 Praktijkvoorbeeld 11 Aparte ingang voor personen en vervoer 12 Automatische zonneschermen 13 Aparte afvalverzameling 14 Extra energiemeters op veelverbruikers 15 Constructie ontworpen voor uitbreiding 16 Beplanting van lokale oorsprong 25

26 Continu verbeteren C ontinu verbeteren in DC Een magazijn kan op de best mogelijke locatie zijn gevestigd en op de meest duurzame manier zijn gebouwd, maar dan moet het wel nog duurzaam met energiegebruik omgaan. Wat is energie? De definitie wordt in het woordenboek omschreven als het vermogen om arbeid te verrichten. De hoeveelheid energie die nodig is om arbeid te verrichten, is op technisch gebied bekend. Van een lamp weet men wat deze aan elektriciteit verbruikt. Wanneer deze lamp in veelvoud wordt toegepast om een ruimte te verlichten, dan wordt al minder zichtbaar wat dat op jaarbasis kost. Dat komt niet doordat het niet bekend is, maar 26

27 doordat het gebruikt wordt door mensen die er geen belang bij hebben om het te weten. Hierdoor wordt er vaak meer energie verbruikt dan nodig is. Het teveel aan energieverbruik is niet direct gelinkt aan elektriciteit, maar aan het aantal lampen dat de ruimte verlicht. Uit het onderzoek, uitgevoerd door Connekt en Goodman, blijkt dat de deelnemende bedrijven in staat zijn 20 tot 40 procent besparing op energieverbruik te realiseren door actief beleid door te voeren op energieverbruik. Een belangrijke constatering is, dat reduceren van energieverbruik een continu proces is. Het is geen proces dat na het doorlopen van één cyclus is opgelost. Een continu cyclisch denken zorgt zowel voor een goede duurzaamheidsverbetering als voor borging van behaalde successen. Bedrijven die succesvol zijn in het verbeteren van de duurzaamheid zijn er allemaal bewust of onbewust continu mee bezig, waarbij ze zich iedere keer richten op: Integrale en bedrijfskundige verbetering van processen; Focus op bedrijfseconomische en financieel verantwoorde veranderingen; Een pragmatische aanpak, gericht op mensen en gedrag. In 5 stappen continu verbeteren Veel bedrijven worstelen met het thema duurzaamheid. Vooral de vraag hoe zij verbeteringen praktisch kunnen doorvoeren in de praktijk, is zeer actueel. Er zijn meerdere manieren om hiermee aan de slag te gaan en iedere stap die tot een verbetering leidt, is toe te juichen. Echter 27

28 Continu verbeteren continue verbeteren in 5 stappen Analyse: Creëer inzicht in energieverbruik Plan: Maak plannen en identificeer de Quick Wins Do: Voer aanpassingen door Check: Monitor vorderingen Act: Creëer bewustwording en manage verwachtingen van de bedrijven die aan het onderzoek hebben meegedaan, blijkt het merendeel een APDCA-cyclusachtige methode volgens de kwaliteitscirkel van Deming te volgen. In principe is dit een eenvoudig regelkringprincipe voor de aanpak, inrichting en borging van verbeteringen. 1. Analyse: creëer inzicht in energieverbruik 28 Het begint met inzicht in energieverbruik. Het is daarom ook van groot belang dat bedrijven inzichtelijk krijgen waar en waardoor energieverbruik wordt bepaald en door welke factoren het wordt beïnvloed. In grote lijnen kan worden gesteld dat het energieverbruik wordt

29 relatieschema energieverbuik bepaald door keuzes in de inrichting van het logistieke proces, de configuratie van het gebouw en het gebruik van de installaties. De balans zien te vinden tussen al deze elementen is van grote invloed op het uiteindelijke energieverbruik. Toelichting: Wanneer de ruimte wordt verlicht door 40 lampen en er is al voldoende verlichting met 30 lampen, dan wordt er structureel 25 procent te veel energie verbruikt in die ruimte. Het vermogen van een lamp is in dit geval niet alleen bepalend, ook de hoeveelheid licht die nodig is om het onderliggende logistieke proces voldoende te verlichten. 29

30 Continu verbeteren Het besparen van energie hangt dus niet af van de voorzieningen die in het pand aanwezig zijn, maar van de manier waarop daar door de gebruiker gebruik van wordt gemaakt. Praktijkvoorbeeld Indien er voldoende daglichttoetreding is in de vorm van glas in de gevel en het dak, hoeft niet in alle gevallen de volledige verlichting overdag aangezet te worden. Daarnaast kan ook glas in het kantoor worden toegepast. Dat geeft de werknemer aan de ene kant meer daglichttoetreding en aan de andere kant een ruimer gevoel, wat de productiviteit ten goede komt. Verdeling primaire energie in magazijnen 1% 1% 3% n Verlichting 2% n Elektrische transportmiddelen 1% n Computers & kantoorapparatuur n Ruimteverwarming aardgas n Ruimteverwarming elektrisch 1% n Ruimtekoeling 20% n Ventilatoren n Keukenapparatuur & boilers n Overige 6% 19% Bron: DHL 47% 30

31 Inzicht in energieverbruik Probeer een goed inzicht te krijgen in de kosten van energieverbruik. Dit kan eenvoudigweg door: + energierekeningen te analyseren, eventueel aanwezige submeterstanden te analyseren. + vermogens van installaties in kaart te brengen en te kijken hoeveel tijd dat het vermogen van een installatie wordt gebruikt. Binnen logistieke processen van bedrijven kunnen grote verschillen zitten in energiebehoefte. Het ene bedrijf heeft een 8-uurs dagdienst met veel mensen, de ander een gemechaniseerd diepvriesmagazijn met een volcontinu proces. Een goede analyse maakt vaak snel duidelijk waar de grootverbruikers zitten en/of waar de meeste energie verloren gaat. 2. Plan: maak plannen en identificeer de Quick Wins De tips die zijn verzameld voor het besparen van energie zijn vaak niet wereldschokkend en door iedereen te bedenken. Vaak is de essentie voor het identificeren van de besparende maatregelen dat op andere manier gekeken moet worden naar de relatie tussen logistiek proces en de gebruikte gebouwvoorzieningen. Doordat energieverbruik vaak een vanzelfsprekendheid is, zit er veel verspilling in het gebruik van energie in de processen. Uit de verzamelde ervaringen van bedrijven op het gebied van energie besparen kon de volgende conclusie getrokken worden: Elke aanpassing die de bedrijven hebben gedaan in het gebruik van de voorzieningen, komt neer op de volgende vragen: 31

32 Continu verbeteren + Waar is energie eigenlijk voor nodig in het proces? + Hoeveel energie is werkelijk nodig voor het uitvoeren van het proces? + Wanneer is de energie nodig? Met het beantwoorden van deze vragen kan eenvoudig worden vastgesteld: wordt de energie op de juiste plaats, op het juiste moment, in de juiste hoeveelheid verbruikt? Praktijkvoorbeeld Een bedrijf heeft twee magazijnen, in hal 1 wordt zittende arbeid verricht en in hal 2 alleen opslag van goederen. In hal 1 en 2 heerst een gemiddelde temperatuur van 18 graden. Waar? Doordat in hal 1 werknemers veel zittend werk verrichten, is de gestelde 18 graden nodig om de werkzaamheden goed uit te kunnen voeren. In hal 2 zijn de medewerkers veel in beweging door het constant verplaatsen van goederen. Doordat deze medewerkers veel in beweging zijn, ontwikkelen ze zelf meer lichaamswarmte waardoor de omgevingstemperatuur lager mag zijn. Door deze werknemers warme bedrijfskleding te geven, kan de temperatuur in hal 2 worden verlaagd naar 15 graden (onder dat punt gaan werknemers bijvoorbeeld klagen over kou), waardoor er uiteindelijk minder energie nodig is. Hoeveel? 32 Daarnaast moeten de ruimtes alleen tijdens werkuren op deze temperaturen worden gehouden. De ruimte wordt alleen verwarmd om de werkzaamheden uit te kunnen voeren. Wanneer er dus geen werknemers aanwezig zijn, hoeft de temperatuur dan ook niet zo ook niet zo hoog te zijn. Wanneer? De drie vragen bepalen het gebruik van de voorzieningen. De voorziening verbruikt alleen energie wanneer deze aan staat.

33 Door de gebruiker hiervan bewust te maken, wordt de minimale hoeveelheid energie verbruikt die het proces nodig heeft. Simpele no-brainers zijn: Verlichting + Schakel de verlichting uit wanneer deze niet nodig is + Pas bewegingssensoren toe in gangpaden + Pas de lichtsterkte aan op het proces Verwarming + Verlaag de temperatuur in het DC + Scheid ruimtes met temperatuurverschil + Verwarm het kantoor met een apart systeem Isolatie + Houd dockdeuren gesloten + Programmeer overheaddeuren (twee standen: half open of geheel open) + Onderhoud rubbers rondom de docklevellers + Plaats een rubberen flap voor de brievenbus + Gebruik snelloopdeuren tussen magazijngebieden + Voorkom schade Logistiek proces + Verlaag de acceleratiesnelheid van de transportwerktuigen + Laad accu s pas na uur op + Beperk de tijd tussen het laden en het gebruik van de accu s (vooral oudere accu s) + Gebruik installaties alleen wanneer deze nodig zijn voor het proces 33

34 Continu verbeteren Sluimerverbruik 24/7 + Zet alle installaties uit als ze niet nodig zijn + Plaats waar mogelijk tijdschakelaars + Investeer in duurzame oplossingen als ze 24/7 energie verbruiken 3: Do: voer aanpassingen door The proof of the pudding is in the eating. Dat geldt ook voor het aanpassen van veranderingen in het gebruik die magazijnen duurzamer maken. Veel zaken zijn namelijk een vanzelfsprekendheid geworden en hebben geleid tot geaccepteerd gedrag. Uit het onderzoek blijkt dat mensen vaak ongeloof of weerstand zullen tegenkomen bij het willen aanpakken van zaken. Het is daarom verstandig om de veranderingen niet te rigoureus door te voeren en waar mogelijk in kleine stappen te beginnen, eventueel geplande verbetering door te voeren in een gecontroleerde proefopstelling. Praktijkvoorbeelden Onderstaand een aantal voorbeelden, gerubriceerd naar een aantal belangrijke aandachtsgebieden. 34 Verlichting + Doe de lichten uit tijdens pauzes: energiebesparing lichtverbruik 10% (Fetim Group) + Bewegingsdetectoren schakelen automatisch verlichting uit in de hoogbouw: energiebesparing 20% (uit Kuehne+Nagel) Verwarming + Verlaag de temperatuur in het magazijn met 6 graden Celsius: energiebesparing 42% (Fellowes)

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF]

Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Versie 30-05-2011 Voeg hier uw bedrijfslogo in Lean and Green Award Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Opgesteld door: Versie: Voorwoord Dit is het format voor het Plan van Aanpak dat nodig is voor het behalen

Nadere informatie

Duurzaam Vastgoed. Roy Bruggeman

Duurzaam Vastgoed. Roy Bruggeman Duurzaam Vastgoed Roy Bruggeman Ingenieursbureau Archicom Multidisciplinair ingenieursbureau gericht op: Consultancy: logistiek & supply chain advies, Architectuur en detail engineering, Bouwmanagement

Nadere informatie

Reduceren van energie in bestaande magazijnen

Reduceren van energie in bestaande magazijnen Reduceren van energie in bestaande magazijnen Arjen Lagerweij 06 2191 7307 a.lagerweij@evo.nl https://www.linkedin.com/in/arjenlagerweij EVO Warehousing Verhogen rendement van magazijnen 19 miljoen m 2

Nadere informatie

Voeg hier uw bedrijfslogo in. Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF]

Voeg hier uw bedrijfslogo in. Lean and Green Award. Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Voeg hier uw bedrijfslogo in Lean and Green Award Plan van Aanpak [NAAM BEDRIJF] Opgesteld door: Versie: Voorwoord Dit is het format voor het Plan van Aanpak dat nodig is voor het behalen van de Lean &

Nadere informatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie: 001 Opgesteld

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

WMS WISE voor food-retail

WMS WISE voor food-retail WMS WISE voor food-retail De moderne oplossing voor efficiënt magazijnbeheer Warehousemanagement met flexibiliteit als uitgangspunt WISE Minimalisatie van kosten, maximale productiviteit Als food-retailer

Nadere informatie

CASESTUDY STUDY PROLOGIS DC 4 TE TILBURG

CASESTUDY STUDY PROLOGIS DC 4 TE TILBURG CASESTUDY STUDY PROLOGIS DC 4 TE TILBURG Project: Prologis Tilburg DC 4 Adres: Asteriastraat 4 te Tilburg Datum: 19-08 08-2015 Onderdeel: MAN 9 Publiceren van gebouwinformatie Omschrijving project: Het

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

(Energie) management-actieplan

(Energie) management-actieplan (Energie) management-actieplan Eis 3.B.2 Barendrecht, Oktober 2013 Auteur: Sabine Droog Geaccordeerd door: Leo Droog Directeur Edwin Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk Inhoud 1. Inleiding 3

Nadere informatie

Duurzame renovatie provinciekantoor Noord-Holland. Haarlem 15 april 2013 Kees Schouten Omgevingsmanager Een Nieuw Huis

Duurzame renovatie provinciekantoor Noord-Holland. Haarlem 15 april 2013 Kees Schouten Omgevingsmanager Een Nieuw Huis Duurzame renovatie provinciekantoor Noord-Holland Haarlem 15 april 2013 Kees Schouten Omgevingsmanager Een Nieuw Huis Met passie, samenwerken en deskundigheid naar een blijvend duurzaam provincie kantoor

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H.

CO₂ Reductieplan. CO₂ Reductieplan. Datum 13-5-2015. Versie 1.1. Rapportnr 3B.RED-PLAN2015-1.1. Opgesteld door. A. van de Wetering & H. 1 van 9 Datum Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 9 INHOUDSOPGAVE 1. CO₂ REDUCTIEBELEID Het

Nadere informatie

Memo. extern. Beste belanghebbende,

Memo. extern. Beste belanghebbende, Van Spijker Infrabouw B.V. Aan: Alle belanghebbende van Van Spijker Infrabouw B.V. Van: Ester van Spijker / Gerrit Plaggenmars CC: Datum: 10 april 2014 Betreft: Voortgangsrapportage CO 2-prestatieladder,

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Casestudy Valkenburgerstraat BREEAM-NL

Casestudy Valkenburgerstraat BREEAM-NL Management 9 Kennisoverdracht d.d. 12 augustus 2015 Case-study Valkenburgerstraat Omschrijving van het project Het programma bestaat uit een driesterren- en een viersterrenhotel. Het driesterrenhotel heeft

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor?

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Jacques Adriaansen Director Every Angle UAMS Executive Professor Service Logistics Forum 24 april 2008 j.adriaansen@everyangle.com

Nadere informatie

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence Lean Six-Sigma HealthRatio Operational Excellence De zorg werkt in een roerige omgeving Veel veranderingen leggen extra druk op zorginstellingen om goedkoper, efficiënter en transparanter te kunnen werken.

Nadere informatie

Energie auditverslag -2014 CO2 Prestatieladder

Energie auditverslag -2014 CO2 Prestatieladder Energie auditverslag -2014 CO2 Prestatieladder Aann.bedrijf H.van Haarst B.V. Kanaalstraat 329 te Enschede Datum Status Naam Functie Paraaf 25 juni 2012 Gecontroleerd Bas Anbergen Kam-coördinator 27 juni

Nadere informatie

[MISSION SUSTAINABLE]

[MISSION SUSTAINABLE] [MISSION SUSTAINABLE] PRAKTISCH INNOVEREN IN BESTAANDE GEBOUWEN [MISSION SUSTAINABLE] Bert van Renselaar Manager Operations @ CFP Green Buildings TITEL GROEIENDE WERELDBEVOLKING LEGT STEEDS GROTER BESLAG

Nadere informatie

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0

Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.0 Energiezorgplan 2016-2020 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 1.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: december 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Datum: Januari 2013 Bezoekadres Dorpsstraat 20 7683 BJ Den Ham Postadres Postbus 12 7683 ZG Den Ham T +31 (0) 546 67 88 88 F +31 (0) 546 67 28 25 E

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Nieuwbouw logistiek centrum te Venlo TRAVELLER. Casestudie

Nieuwbouw logistiek centrum te Venlo TRAVELLER. Casestudie Nieuwbouw logistiek centrum te Venlo TRAVELLER Casestudie 2 INHOUD GEBOUWINFORMATIE... 3 INNOVATIE EN MILIEUVRIENDELIJKE ONTWERPMAATREGELEN... 4 MILIEU-IMPACT REDUCTIE BOUWPLAATS:... 4 BREEAM-NL ASPECTEN:...

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen

Review CO2 reductiedoelstellingen Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling

Nadere informatie

Klachten en Meldingen. Managementdashboard

Klachten en Meldingen. Managementdashboard Welkom bij de demonstratie van het Welkom bij de systeem demonstratie van Welkom bij de systeem demonstratie van het Management Klachten en Meldingen System Managementdashboard Systemen van Inception Borgen

Nadere informatie

Maturity Matrix Duurzame Logistiek voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Maturity Matrix Duurzame Logistiek voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case Duurzame Logistiek voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

CO 2 -Reductiedoelstellingen 2018

CO 2 -Reductiedoelstellingen 2018 1/10 CO 2 -Reductiedoelstellingen 2018 Naar aanleiding van de CO 2 footprintberekening, energie audit en ketenanalyses 1 2/10 Inleiding In dit document wordt de scope 1 & 2 CO 2 reductiedoelstelling van

Nadere informatie

5. Reductiepotentieel

5. Reductiepotentieel 5. Reductiepotentieel 5.1 Intern reductiepotentieel: Om het elektraverbruik te reduceren en de gestelde reductiedoelen te behalen binnen Weijman kunnen de volgende punten hieraan bijdragen: - PC met beeldschermen

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Tactisch plannen Peter de Haan

Tactisch plannen Peter de Haan Tactisch plannen Peter de Haan Even voorstellen U Peter de Haan Universiteit Twente Toegepaste Wiskunde ORTEC Sen. Solution Architect 2 Agenda Wat is tactisch plannen Voorbeelden van tactisch plannen Hoe

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

CO2-Reductieplan. Klaver Infratechniek B.V. Techniek voor en door de mens. Versie 1.1 28 november 2011

CO2-Reductieplan. Klaver Infratechniek B.V. Techniek voor en door de mens. Versie 1.1 28 november 2011 CO2-Reductieplan Klaver Infratechniek B.V. Versie 1.1 28 november 2011 Techniek voor en door de mens Inhoudsopgave Inleiding... 3 1 Energie en CO2 Reductie scope 1... 4 1.1 Wagenpark en brandstof... 4

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

meer besparen met minderwatt www.minderwatt.nl

meer besparen met minderwatt www.minderwatt.nl meer besparen met minderwatt www.minderwatt.nl blauw is het nieuwe groen meer besparen met minderwatt dit is minderwatt minderwatt is een businessunit van het gerenommeerde Maas & Hagoort Lampen. Met een

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Khuene + Nagel Schiphol. Figuur 1: Artis Impressie

Khuene + Nagel Schiphol. Figuur 1: Artis Impressie Project: Khuene + Nagel Schiphol Figuur 1: Artis Impressie WDP realiseert op het Schiphol Logistics Park een modern en duurzaam distributiecentrum van 2 circa 16645 m, zie Figuur 12. Figuur 2: Situatieschets

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Duurzame bedrijventerreinen

Duurzame bedrijventerreinen Duurzame bedrijventerreinen Duurzaamheid: meer dan enkel energie Duurzaam bedrijventerrein Energie, water, afval, sociale aspecten, samenwerkingen, Wordt ingewikkelde oefening Gegevens? Project SIS (Sustainable

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1

Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Review CO2 reductiedoelstellingenvoestalpine WBN Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4 2.2.

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

- Nederlands; moedertaal - Engels; zeer goed - Duits; redelijk CURRICULUM VITAE. Personalia

- Nederlands; moedertaal - Engels; zeer goed - Duits; redelijk CURRICULUM VITAE. Personalia Personalia Naam Rogier van Zon Geboortedatum 02-10-1967 Nationaliteit Dutch Adres Paalspoor 12, 5629 TG Eindhoven Mobiel +31 (0)6-13074306 E-mail r.van.zon@logexma.com Profielschets Rogier is een ervaren

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Asset Management is duurzaam. 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco

Asset Management is duurzaam. 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco Asset Management is duurzaam 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco Traduco bedrijfsvestigingen Traduco vestiging noordwest Heerhugowaard Traduco vestiging oost i/o Traduco vestiging

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren Fout! Bladwijzer niet

Nadere informatie

Reductie doelstellingen (B: Reductie)

Reductie doelstellingen (B: Reductie) Reductie doelstellingen (B: Reductie) Eis 3.B.1. Barendrecht, 28 oktober 2014 Auteur: E. Oudshoorn Geaccordeerd door: L.A. Droog Directeur E. Oudshoorn Bedrijfsleider/ MVO Verantwoordelijk CO 2 prestatieladder

Nadere informatie

CO 2 beleid en actieplan Valmont Nederland B.V.

CO 2 beleid en actieplan Valmont Nederland B.V. CO 2 beleid en actieplan Valmont Nederland B.V. CO 2 Prestatieladder 2.1 Valmont Nederland B.V. Den Engelsman 3 6026 RB Maarheeze Postbus 2632 6026 ZG Maarheeze Tel: (31) 495 599 959 Fax: (31) 495 591

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Nuth,20augustus 2015 Auteur(s): Tom Kitzen Theo Beckers Geaccordeerd door: Serge Vreuls Financieel Directeur C O L O F O N Het format voor dit

Nadere informatie

Review CO 2 reductiedoelstellingen 2014

Review CO 2 reductiedoelstellingen 2014 Review CO 2 reductiedoelstellingen 2014 Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Datum: 10 febuari 2015 Referentie: 90005 Versie: 1.1 Status: Definitief Logitech B.V. Review CO 2 reductiedoelstellingen

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Koninklijke Bammens

Energiemanagement actieplan. Koninklijke Bammens Maarssen, 16 februari 2015 Auteur(s): Niels Helmond Geaccordeerd door: Simon Kragtwijk Directievertegenwoordiger Milieu / Manager Productontwikkeling C O L O F O N Het format voor dit document is opgesteld

Nadere informatie

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013 ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN code: B1308 3 oktober 2013 datum: 3 oktober 2013 referentie: lak code: B1308 blad: 3/8 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Onderdelen van het energiemanagement actieplan 5 2.1

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep

CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep CO 2 EN ENERGIE REDUCTIEDOELSTELLINGEN Haarsma Groep Infra & milieu Beton & Industrie bouw Infra Beheer Transport Kraanverhuur 1 1. Inleiding De Haarsma Groep hecht waarde aan duurzaamheid en het milieu.

Nadere informatie

Review CO 2 reductiedoelstellingen voestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2

Review CO 2 reductiedoelstellingen voestalpine WBN. Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Review CO 2 reductiedoelstellingen voestalpine WBN Conform niveau 5 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4

Nadere informatie

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Elke bijdrage is er één Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Een unieke samenwerking van Amersfoortse bedrijven die:» Elkaar

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com Even voorstellen Philip Blaauw INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com INNAX GROUP is een onafhankelijk Energie Diensten Bedrijf = ESCO voor het verduurzamen van gebouwen INNAX GROUP

Nadere informatie

Meer dan fleetmanagement

Meer dan fleetmanagement www.toyota-forklifts.nl TOYOTA I_SITE Meer dan fleetmanagement Hoe verminder ik mijn schadekosten? Wat is mijn optimale vlootomvang? Hoe verhoog ik mijn bezettingsgraad? Welke bestuurders hebben extra

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen

Review CO2 reductiedoelstellingen 5.B.1_1 Review CO2 Datum: Projectnummer Cofely: 160140 Review CO2 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.1 Review CO2- Datum: Projectnummer Cofely: 160140 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015

CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 CO2 prestatieladder Actieve Deelname Initiatief 2015 Projectgegevens Opsteller TAJ van Deijzen Versie 2015-1 Status Definitief Datum CO2 verantwoordelijke TAJ van Deijzen 6-8-2015 Directievertegenwoordiger

Nadere informatie

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen

Een kwaliteitsbeheersysteem. voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen Een kwaliteitsbeheersysteem voor verbetering van binnenmilieu en energiegebruik bij renovatie van sociale meergezinswoningen 1 Renovatie van meergezinswoningen met behulp van het kwaliteitsbeheersysteem

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Management review Coolmark B.V. Mei 2013

Management review Coolmark B.V. Mei 2013 Management review Coolmark B.V. Mei 2013 CO 2 Prestatieladder 2.1 Coolmark B.V. Zweth 6 2991 LH Barendrecht Postbus 393 2990 AJ Barendrecht Tel: 0180-751300 Fax: 0180-751305 E-mail: info@coolmark.nl Versie

Nadere informatie

Energie Management Rapportage 2016

Energie Management Rapportage 2016 Energie Management Rapportage 2016 Inhoud: Energie beleidsverklaring Reductiedoelstellingen Uitstoot door vervoer Uitstoot door werken Uitstoot door kantoor Energiebeleidsverklaring A. Jansen B. V. streeft

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan

CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan 2015 CO₂ Prestatieladder - Communicatieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk bestrating

Nadere informatie

Laat uw medewerkers excelleren

Laat uw medewerkers excelleren Laat uw medewerkers excelleren LivingFacility realiseert en regisseert integraal facilitair management in grote kantooromgevingen en voor organisaties die actief zijn op meerdere locaties. Wij combineren

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model Ketenbesturing Meten is weten The concept of SCM requires measuring the overall supply chain performance rather then only the performance of the individual chain members. Handfield 1991 K. Melaerts - KHLeuven,

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Aannemingsbedrijf K. Dekker B.V. Opgesteld door: Gecontroleerd door: Vrijgave door: D. Blank H. Groenenberg M.J.M. Stoop Versie: augustus 2014 1 Voorwoord In onze missie staat

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

ENERGIE AUDIT VERSLAG 2014

ENERGIE AUDIT VERSLAG 2014 ENERGIE AUDIT VERSLAG 2014 Inhoud 1. Inleiding... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2. Bedrijf... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 3. Energieverbruik en energieverbruikers... Fout! Bladwijzer niet

Nadere informatie

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu

TECHNISCH BEHEER. Zorgeloze kwaliteit. vandorp.eu TECHNISCH BEHEER Zorgeloze kwaliteit TECHNISCH BEHEER Onze samenleving verandert snel. Waar in het verleden volstaan kon worden met een eenvoudig inspanningscontract voldoet dit veelal niet meer aan de

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Communicatieplan m.b.t. CO2

Communicatieplan m.b.t. CO2 Communicatieplan m.b.t. CO2 Opgesteld door : H. van Roode en Y. van der Vlies Datum : 20 februari 2014 Goedgekeurd door : H. van Roode Datum: 20 februari 2014 Blad 2 van 11 Inhoudsopgave Inleiding... 3

Nadere informatie

Energie Management Actieplan 2015

Energie Management Actieplan 2015 Energie Management Actieplan 2015 Aannemingsbedrijf K. Dekker B.V. Opgesteld door: Gecontroleerd door: Vrijgave door: D. Blank H. Groenenberg A.A. Kirstein Versie: Juni 2015 Energie management actieplan

Nadere informatie

Green Care Transport voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Care Transport voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case Green Care Transport voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving GREEN CARE TRANSPORT Kern van de tool Aanpak Instrumenten Mensen & middelen

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan

Energiemanagement actieplan Energiemanagement actieplan Vandervalk+degroot-groep Waalwijk, 15 oktober 2013 Auteur(s): Arend-Jan Costermans Ed den Breejen Antoine Steentjes Joni Ann Hardenberg Geaccordeerd door: Leo van der Valk Algemeen

Nadere informatie

Actief bezig met de I-CE!

Actief bezig met de I-CE! Actief bezig met de I-CE! Speciaal voor dorpshuizen heeft inrg een aantal leuke tips en weetjes over energiebesparing verzameld! In deze mail geeft inrg een aantal tips en weetjes over de I-CE die onlangs

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

Review CO2 reductiedoelstellingen. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Review CO2 reductiedoelstellingen Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Voortgang subdoelstellingen 4 2.1. Voortgang subdoelstelling kantoren 4 2.2. Voortgang subdoelstelling

Nadere informatie