PROject Based SCHOOL Management. Training Modules. voor schooldirecties en ander onderwijzend en leidinggevend personeel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PROject Based SCHOOL Management. Training Modules. voor schooldirecties en ander onderwijzend en leidinggevend personeel"

Transcriptie

1 P R S CHOOL PROject Based SCHOOL Management P R S CHOOL PROject Based SCHOOL Management Training Modules voor schooldirecties en ander onderwijzend en leidinggevend personeel geschreven door deskundigen binnen het project PRO-SCHOOL This project is funded by the Lifelong Learning Programme of the European Union. This publication reflects the views only of the authors, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein. Education and Culture DG Lifelong Learning Programme Education and Culture DG Lifelong Learning Programme

2 Redactie: M. Emin Bakay Güldan Kalem Prof. Milan Slavík Revisie: Prof. Maurice Rolls emeritus Professor of University of Reading, UK doz. Dr. Manfred Bräuer Humboldt-Universität zu Berlin, Germany doc. Ing. Roman Hrmo, PhD. Slovak University of Technology in Bratislava, Slovak Republic Ontwerp boekomslag: Zehra Kibar Vertaling: Ann Van Uffel, Avu Management Assistance Vertaling inleiding, voorwoord, module kwaliteitszorgmethoden in scholen: Isabelle Joos, Liesbet Gevaert Revisie: Isabelle Joos, Liesbet Gevaert, Mees Bakker en Chantal Ketelers "Dit project werd gefinancierd met steun van de Europese Commissie. Deze uitgave geeft enkel de standpunten van de auteur weer. De Commissie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventueel gebruik van de inhoud van deze uitgave." Menderes Town National Education Directorate Ýzmir / Turkey ISBN

3 Project Based School Management Project Based School Management (PRO-SCHOOL) is een multilateraal Comeniusproject, gefinancierd in het kader van het Lifelong Learning Programme (LLP) voor de periode Hoofddoelstelling van dit project is het ontwikkelen van een nieuwe managementmethode voor secundaire scholen door de toepassing van Project Based School Management. Dit met het oog op het verbeteren van de leidinggevende kwaliteiten en competenties van het managementteam. De tweede doelstelling is het verhogen van de doeltreffendheid van schoolmanagement om zo te kunnen inspelen op de maatschappelijke evoluties binnen onze kennismaatschappij. Binnen het project wordt onderzoek (case studies) uitgevoerd naar effectieve schoolindicatoren en wordt leermateriaal ontwikkeld en getest om de managementvaardigheden van schoolhoofden, adjunct-directeuren en ander leidinggevend personeel te verbeteren. Eén van de belangrijkste outputs van dit project is het organiseren van een in-service training (Izmir, September 2010) in functie van de disseminatie van de resultaten. Deze uitgave omvat de methodologie, de opleidingsmodules en het curriculum van de in-service training. De opleidingsmodules en het curriculum zijn ontwikkeld door de projectpartners representatief voor de verschillende geledingen binnen het onderwijslanschap. Het Menderes Town National Education Directoraat is een gerenommeerde openbare instelling met een breed scala aan educatieve activiteiten. Het County School Inspectoraat, Braşov is een regionale instantie die voorziet in onderwijzend- en ander personeel voor de onderwijsinstellingen. Het Nationaal Agentschap voor de Ontwikkeling van de Autonomie van Scholen (Lombardije) is een openbaar en nationaal agentschap dat scholen in hun autonome processen ondersteunt. i

4 De Transilvania Universiteit van Braşov heeft een ruime ervaring in het ontwikkelen van methodologieën voor in-service trainingen en projectmanagement. De Universiteit van Peloponnisos, departement Sociaal en Pedagogisch Beleid, biedt opleidingen aan rond sociaal beleid en onderwijsbeleid. De Tsjechische Universiteit voor humane wetenschappen heeft een ruime ervaring op het vlak van lerarenopleiding en de Hogeschool Gent heeft gedegen expertise op het vlak van kwaliteitszorg. We hopen dat deze trainingsmodules, het curriculum en de methodologie een belangrijke referentiebron zullen zijn bij de opleiding van schoolhoofden. Meer informatie over het PRO-SCHOOL project vindt u op de website rond het project: M. Emin BAKAY Projectcoördinator ii

5 Trainingsmodules ontwikkeld door deskundigen uit de partnerinstellingen en getest tijdens nationale sessies, georganiseerd voor schoolhoofden van secundaire scholen in zes partnerlanden TURKIJE coördinator van het project Menderes Town National Education Directorate Izmir M. Emin Bakay, Güldan Kalem BELGIË University College Ghent (Hogeschool Gent) Isabelle Joos, Liesbet Gevaert TSJECHIË Institute of Education and Communication, Czech University of Life Sciences Prague Prof. Milan Slavík, Ing. Emil Kříž, PhD., Mgr. Jiří Votava, Ing. Barbora Jordánová GRIEKENLAND University of the Peloponnese, Department of Social and Educational Policy Corinth Assosiate Prof. Despina Karakatsani, Assosiate Prof. Anthi K. Provata ITALIË ANSAS - National Agency for the Development of School Autonomy Lombardia Patrizia Gelmetti, Tiziana Pedrizzi ROEMENIË Brasov Country School Inspectorate Mirela Blemovici, Cornelia Iliescu, Monica Lupu, Lavinia Butnariu Transilvania University of Brasov Prof. dr. eng. Anca Duta, Prof. dr. eng. Ion Visa, Assoc. prof. dr. Dana Perniu iii

6 INHOUDSOPGAVE PROJECT-BASED SCHOOL MANAGEMENT FILOSOFIE EN TRAININGSMETHODOLOGIE INLEIDING PROJECT, PROJECT MANAGEMENT, PROJECT-BASED ORGANISATIES en PROJECT-BASED MANAGEMENT Wat is een project? Wat is projectmanagement? Geschiedenis van Project Management Wat is Project-Based Management? Project-Based Organisaties EEN NIEUWE BENADERING VAN SCHOOL MANAGEMENT: PROJECT-BASED SCHOOL MANAGEMENT Waarom Project-Based School Management? Project-Based School Management Model Belangrijkste Managementvaardigheden voor PBM AANBEVOLEN TRAININGSMETHODOLOGIE VOOR PROJECT- BASED SCHOOL MANAGEMENT Basisprincipes van het volwassenenonderwijs De rol van de lesgever Aanbevolen didactische werkvormen Groepswerk Case Study Discussie Brainstorming Rollenspel IJsbrekers De buzzgroups techniek Evaluatie van de vorming Voorbeeldactiviteiten en inleidende vragen voor lesgevers CONCLUSIE BRONNEN & LINKS TRAININGSMODULES EFFECTIEVE SCHOOLINDICATOREN EN IN-SERVICE TRAININGSBEHOEFTEN VAN SCHOOLDIRECTIES INLEIDING PROJECT-BASED SCHOOL MANAGEMENT PROJECT Samenvatting van het project Doelstellingen van het PRO-SCHOOL project iv

7 3. EFFECTIEVE SCHOOLINDICATOREN EN IN-SERVICE TRAININGSBEHOEFTEN VAN SCHOOLDIRECTIES IN ENKELE EU- LANDEN Doel van het onderzoek Methodologie Bevindingen AANBEVOLEN METHODOLOGIE CONCLUSIE BRONNEN & LINKS LEVENSCYCLUS VAN EEN PROJECT INLEIDING GESCHIEDENIS VAN PROJECT MANAGEMENT WAAROM PROJECT MANAGEMENT TOEPASSEN BINNEN DE SCHOOL? EEN PROJECTMANAGEMENTPLAN OPMAKEN Identificatie het bepalen van het doel, de doelstellingen Verwachte outcomes: indicatoren BEOORDELING Bepalen van het financieringsprogramma Het bepalen van de middelen Ontwikkelen van het projectvoorstel Correlatie: Doelstellingen Activiteiten Resultaten Project tijdsbestek: de Gantt-grafiek Ontwikkelen van het financieel plan de activiteiten in overeenstemming brengen met beschikbare budget FINANCIERING Opmaken van een contract Projectfinancieringscriteria IMPLEMENTATIE Monitoring Rapportering PROJECTEVALUATIE: EXTERNE EVALUATIE EN AUDIT CONCLUSIE BRONNEN & LINKS INSTRUMENTEN VOOR PROJECT BASED SCHOOL MANAGEMENT INLEIDING TERMINOLOGIE INSTRUMENTEN VOOR PROJECTMANAGEMENT SWOT -analyse PEST-analyse Management van belanghebbenden Logical Framework Benadering PERT-grafiek GANTT-grafieken AANBEVOLEN METHODOLOGIE v

8 5. CONCLUSIE BRONNEN & LINKS MANAGEMENTTHEORIEËN EN STIJLEN VAN SCHOOLLEIDERSCHAP INLEIDING TERMINOLOGIE MANAGEMENTTHEORIEËN Wetenschappelijke Managementtheorie Human Relations Theorieën STIJLEN VAN LEIDERSCHAP Transformationeel en Transactioneel leiderschap Integrale kwaliteitszorg Dienend leiderschap Situationeel Leiderschap Instructioneel leiderschap COMMUNICATIE AANBEVOLEN METHODOLOGIE CONCLUSIE BRONNEN & LINKS KWALITEITSZORGMETHODEN IN SCHOLEN INTRODUCTIE Doelstellingen Voorbereidende opdrachten TERMINOLOGIE BASISCONCEPTEN BASISKENMERKEN VAN INTEGRALE KWALITEITS-ZORG KWALITEITSZORGMETHODEN PDCA-CYCLUS EUROPEAN FOUNDATION FOR QUALITY MANAGEMENT (EFQM) EN TRANSNATIONALE INSTITUTIONELE SAMENWERKING (TRIS) HET ZELFEVALUATIEPROCES INSTRUMENTEN TEN BEHOEVE VAN HET ZELF- EVALUATIEPROCES Instrument voor zelfevaluatie secundair onderwijs (IZES) Jaaractieplan / Jaarverslag van Hogeschool Gent Departement Sociaal- Agogisch Werk Tool kwaliteitszorg PRO-SCHOOL AANBEVOLEN METHODOLOGIE CONCLUSIE BRONNEN, AANVULLENDE LITERATUUR & LINKS EVALUATIE VAN SCHOOLEFFECTIVITEIT INLEIDING TERMINOLOGIE BASISCONCEPTEN ONTWIKKELING VAN ONDERZOEK NAAR SCHOOL- EFFECTIVITEIT vi

9 4. DE CRITERIA BEPALEN CLASSIFICATIE VAN CRITERIA CONCLUSIE AANBEVOLEN METHODOLOGIE BRONNEN & LINKS SCHOOLDIRECTIES EN LEERPRESTATIES Hoe kunnen schooldirecties de schoolresultaten verbeteren? INLEIDING TERMINOLOGIE NATIONAAL TESTEN VAN LEERLINGEN IN EUROPA SCHOOLDIRECTIES EN SCHOOLRESULTATEN AANBEVOLEN METHODOLOGIE Case study Case Study Rooster Bespreking van de Best Practices en Richtlijnen PROJECTFORMULERING DOOR HET GEBRUIK VAN PBSM CONCLUSIE BRONNEN & LINKS IN-SERVICE TRAININGSCURRICULUM PROJECT-BASED SCHOOL MANAGEMENT FILOSOFIE EN TRAININGSMETHODOLOGIE EFFECTIEVE SCHOOLINDICATOREN EN IN-SERVICE TRAININGSBEHOEFTEN VAN SCHOOLDIRECTIES LEVENSCYCLUS VAN HET PROJECT INSTRUMENTEN VOOR PBSM MANAGEMENTTHEORIEËN EN STIJLEN VAN SCHOOL- LEIDERSCHAP KWALITEITSZORGMETHODEN IN SCHOLEN EVALUATIE VAN SCHOOLEFFECTIVITEIT SCHOOLDIRECTIES EN LEERPRESTATIES Hoe kunnen schooldirecties de schoolresultaten verbeteren? vii

10 VOORWOORD OPEN MANAGEMENT en het PRO-SCHOOL Project De effectieve werking van elke instelling hangt grotendeel af van de kwaliteit van haar management. Dit geldt zowel voor commerciële bedrijven als voor onderwijsinstellingen. Enerzijds is management een wetenschappelijke discipline, met eigen specifieke regels, maar anderzijds is leiderschap ook het creëren van optimale omstandigheden, waarbinnen plannen kunnen worden gerealiseerd en ideeën en processen operationeel worden. Schoolmanagement is een specifiek gegeven en dit om verschillende redenen. Eén ervan is dat onderwijs gemeengoed is en erop gericht is om binnen een bepaald land algemene en specifieke doeleinden te bereiken. Daarom is het van belang dat dit door de overheid wordt gefinancierd en dus tot op zekere hoogte wordt gecontroleerd en bewaakt. Deze context biedt aan het schoolmanagement naast beperkingen ook heel wat prioriteiten. Veel aandacht wordt besteed aan de aanpak van human resources door de schooldirectie. De personeelsstructuur binnen een onderwijsinstelling omvat vele sociale en professionele geledingen en bestaat hoofdzakelijk uit leerlingen, leerkrachten en niet-pedagogische medewerkers. In secundaire scholen moet de schooldirecteur niet enkel kunnen omgaan met leerlingen van verschillende leeftijden maar ook met hun persoonlijke ontwikkeling en daarnaast ook met de ouders en / of wettelijke voogden. De belangrijkste taak van de schooldirectie is om een heterogene groep van personeelscategorieën (onderwijzend personeel, administratief personeel, onderhoudspersoneel, ) te orchestreren tot een harmonisch geheel, om zo een goede werking van de school te verzekeren. Op die manier kan de school een positieve leeromgeving creëren, wat cruciaal is voor leerlingen, personeel en andere leden van de school. viii

11 Eén van de belangrijke instrumenten van doeltreffend management is een open management strategie. Een open management strategie staat voor de betrokkenheid van alle hierboven genoemde personeelscategorieën bij de besluitvorming. De ene categorie wordt al meer betrokken dan de andere. Deze visie helpt vaak bij het rationeel handelen maar kan de zaken ook bemoeilijken. De topmanager de directeur dient deze tool vakkundig en doelgericht te gebruiken om zijn staf te motiveren en samenwerking te bevorderen zonder zichzelf te verliezen in ondoeltreffende, niet-constructieve discussies. De basisvaardigheid van deze strategie is de bekwaamheid van de directeur om de behoeften van de school te koppelen aan de individuele interesses van de medewerkers. Er zijn verschillende managementtechnieken en strategieën om te komen tot een win-win situatie voor beide partijen; tot een solide verantwoorde samenwerking van managers met hun ondergeschikten. De uitvoering van de taken blijft hoe dan ook aan controle door het management onderworpen. Een voorbeeld hiervan is de betrokkenheid van de directie bij het proces van zelfprofessionalisering van medewerkers. Een proces dat resulteert in een hogere kwalificatie en meer zelfvertrouwen, en een hogere marktwaarde op de arbeidsmarkt. Datzelfde onderwijslandschap (cf. supra) krijgt bovendien te maken met nog een ander belangrijk aspect, namelijk Als leerkrachten zichzelf niet opleiden, zullen de leerlingen niets leren. Als een directeur in staat is om de effectiviteit van een bepaalde onderwijsinstelling te sturen door een goed voorbereide en goed onderbouwde SWOT analyse, met speciale aandacht voor kansen en bedreigingen, zullen er ongetwijfeld nieuwe mogelijkheden aan het licht komen die in het verleden niet werden benut. ix

12 Bij open management is het ook nodig om deskundigheid te delegeren, iets wat niet gebruikelijk is bij managers. Toezicht blijft evenwel noodzakelijk, maar slechts binnen bepaalde grenzen. In de managementstructuur van secundaire scholen verschijnt nu een nieuwe functie deze van de projectmanager. Omdat projecten steeds meer de basis vormen voor de dagelijkse werking en het verder bestaan van de instelling wordt hij, in het kader van de effectieve werking van een moderne school, de hoofdrolspeler binnen het managementteam. Projectmanagers moeten hoogopgeleide, accurate en verantwoordelijke professionals zijn. Als zij van de schooldirecties de nodige ruimte krijgen, zullen hun competenties, vaardigheden en inbreng bijdragen tot gemeenschappelijke ontwikkeling en het welzijn van de school. de Prof. Milan Slavík Directeur van Institute of Education and Communication Czech University of Life Sciences Prague x

13 PROject based SCHOOL management PROJECT-BASED SCHOOL MANAGEMENT FILOSOFIE EN TRAININGSMETHODOLOGIE Auteurs: M. Emin Bakay Güldan Kalem Uitgewerkt door: Menderes Town National Education Directorate, Izmir, Turkey 1

14

15 1. INLEIDING Deze methodologie is het resultaat van een multilateraal Comenius- Project, PRO-SCHOOL genaamd. ( LLP TR-COMENIUS- CMP). Het doel van het project is om een nieuwe schoolmanagementmethodologie te ontwikkelen, gebaseerd op de projectbased management methode, om de effectiviteit van secundaire scholen in Europa te verbeteren. Deze methodologie heeft als doel de onderliggende principes en filosofie achter project-based school management te verklaren en een handboek te voorzien dat kan gebruikt worden bij in-service trainingen van schooldirecties in Europese landen. Het doel van iedere trainingsmodule wordt toegelicht bij het begin van elke module, maar het algemene doel van deze methodologie en de opleidingsmodules is om Project-Based School Management (PBSM) te introduceren aan schooldirecties. Na afloop wordt van de schooldirecties verwacht de filosofie achter PBSM te begrijpen en deze nieuwe methodologie in hun school toe te passen. We zijn er van overtuigd dat deze methodologie en bijhorende opleidingsmodules een goede referentiebron zullen zijn voor de academische gemeenschap die zowel in de ontwikkeling van in-service opleiding, als in het volwassenenonderwijs werkzaam zijn. Deze zal ook heel bruikbaar zijn voor de directies van secundaire scholen die project-based school management in hun school willen implementeren. Het aanbieden van goede effectieve training is een vaardigheid die slechts kan worden bekomen via een leerproces en dan door ervaring op te doen verder ontwikkeld kan worden, ongeacht het onderwerp. Moderne trainingsmethoden richten zich op interactieve participatie in de training in 2

16 plaats van het passieve luisteren naar een deskundige. Om deze methoden succesvol te gebruiken is inzicht vereist in de opleidingsmethodologie. Deze uitgave is opgemaakt om lesgevers te helpen om : de filosofie achter project-based school management te begrijpen de kennis, vaardigheiden, attitudes en waarden te bepalen die nodig zijn voor een succesvol project-based management het belang van participatie in een training te begrijpen Het eerste deel van deze uitgave bevat informatie over projectmanagement, project-based management, organisaties en gaat vervolgens verder met de filosofie achter project-based school management. Het tweede deel bevat een trainingsmethodologie voor toekomstige trainers van schooldirecties en stelt een aantal trainingsmethoden voor. Definities van basisconcepten: Project: 1- Een project is een inspanning, begrensd in tijd, met als doel het creëren van een uniek product, een unieke service of resultaat. Omdat een project altijd een start- en een einddatum heeft, wordt het ook een tijdelijke inspanning genoemd. (Sanghera, 2006:2). 2- Een project is een geheel van activiteiten met als doel het realiseren van bepaalde objectieven binnen een welbepaalde periode en met een welbepaald budget. (Europese Commissie, 2004:8). Project Management: Project Management is het gebruik van kennis, vaardigheden en instrumenten om een project van start tot finish te beheren met als doel de projectdoelstellingen te behalen. (Sanghera, 2006:3). 3

17 Project-Based management: Project-based management is de schikking van activiteiten binnen een organisatie om diens doelstellingen te bereiken. Project-based management promoot verdeelde en projectspecifieke verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Project-Based organisatie: Een project-based organisatie is een organisatie, die Management by Projects definieert als een organisatorische strategie, gebruik makend van tijdelijke organisaties voor het uitvoeren van complexe processen. Zij beheert een projectportfolio van verschillende projecttypes, beschikt over specifieke permanente structuren om te voorzien in integrerende functies, heeft een expliciete projectmanagement cultuur, en beschouwt zichzelf als project-based (Gareis and Huemann, 2000). Project-Based School Management: Project Based School Management wordt gekenmerkt door het bestaan van een expliciete pm-cultuur, d.w.z. door een reeks van pm-gerelateerde waarden en normen. In de school wordt het project management beschouwd als een proces waarvoor er specifieke procedures en overeenstemming over de uitvoering van het proces bestaan. (Gareis & Huemann, 2000). Belanghebbenden: Alle individuen, groepen, instellingen of bedrijven die een relatie kunnen hebben met het project worden gedefinieerd als belanghebbenden. Zij kunnen het project direct of indirect, positief of negatief beïnvloeden of beïnvloed worden door het proces en de resultaten het project. (EC, 2004: 146). 4

18 2. PROJECT, PROJECT MANAGEMENT, PROJECT- BASED ORGANISATIES en PROJECT-BASED MANAGEMENT 2.1. Wat is een project? Een project is een onderneming waarbij de inzet van mensen, financiële middelen en materiaal op een nieuwe manier wordt georganiseerd met als doel om een bepaalde hoeveelheid werk, of een specifieke opdracht te realiseren, begrensd door tijd of geld, en die leidt tot een in kwalitatief of kwantitatief opzicht gunstige verandering. (Turner, 2009: 2). Een project is een tijdelijke inspanning met als doel een uniek product, een service of resultaat te leveren. Het tijdelijke karakter van een project impliceert een vastgelegde start- en einddatum. Het project wordt beëindigd wanneer de doelstellingen van het project bereikt zijn, wanneer de doelstellingen niet kunnen of zullen behaald worden, of wanneer er geen behoefte meer is aan het project. Tijdelijk betekent niet noodzakelijk van korte duur. De term tijdelijk is ook niet van toepassing op het product, de service, of het resultaat verwezenlijkt door het project; de meeste ondernomen projecten hebben blijvende resultaten (PMI, 2000:5). In elke organisatie worden er dagelijks vele activiteiten uitgevoerd. De meeste van deze activiteiten worden ingedeeld in groepen van onderling samenhangende activiteiten. Deze groepen worden ingedeeld in twee categorieën : projecten en ondernemingen. Een onderneming is een doorlopende en herhaalde reeks taken, terwijl een project een levenscyclus heeft; een begin en een eind. (Sanghera, 2006:3) 5

19 2.2. Wat is projectmanagement? Projectmanagement is de toepassing van kennis, vaardigheden en instrumenten om te voldoen aan de eisen van het project. Projectmanagement is gericht op het gebruik van projectcycli zoals opstarten, plannen, uitvoeren, controleren en afronden. (PMI, 2000:6). Projecten hebben een zekere mate van onzekerheid. Daarom verdelen organisaties die projecten realiseren elk project meestal in projectfases, om zo het beheer en de controle ervan te verbeteren. Projectfases worden ook projectcycli genoemd. De projectcycli geven een algemene beschrijving van het technisch uit te voeren werk in elke fase en wie er in elke fase betrokken moet worden. (PMI, 2000:12). De eerste stap in de projectcyclus is het bepalen van een doel dat als project gerealiseerd kan worden. Dit gaat meestal om een behoeftenanalyse ; het bepalen van wat de behoeften zijn van een organisatie. Deze behoeftenanalyse wordt gevolgd door een middelenanalyse om te bepalen over welke sterke punten de onderneming beschikt om de problemen aan te pakken. Het project moet zoeken naar de zwakke punten en deze sterker maken. Het is belangrijk om de eigen capaciteiten en middelen te gebruiken om de problemen die zich stellen aan te pakken. Daarom is het belangrijk om een middelenanalyse uit te voeren, na een behoeftenanalyse, om de sterke punten te bepalen die de organisatie kan aanwenden om de eerder geïdentificeerde problemen aan te pakken. Het project moet, indien nodig, focussen op het versterken van de eigen capaciteiten om de problemen aan te pakken. Eens een prioritaire behoefte werd bepaald kunnen we denken aan een manier om deze te realiseren. De tweede stap in de projectcyclus is de analyse van de belanghebbenden. Deze analyse helpt bij het begrijpen van de behoeften van degenen die geconfronteerd worden met een probleem, identificeert potentiële 6

20 voorstanders en tegenstanders van dit project en vermindert of vermijdt potentiële negatieve gevolgen van dit project. Als de belanghebbenden niet worden geïdentificeerd in het stadium van projectplanning bestaat het risico dat het project faalt. Dit omdat het project geen rekening kan houden met de behoeften en doelstellingen van degenen die door het project zullen worden beïnvloed. De volgende fase van de projectcyclus is de probleemanalyse. Voor we starten met het uitwerken van het project moeten we het probleem, dat werd gevonden bij de projectidentificatie, analyseren. Probleemanalyse helpt de voornaamste belanghebbenden de oorzaken en effecten van de problemen waarmee ze geconfronteerd worden te identificeren. Na de probleemanalyse volgt de risico-analyse. Een risico is het potentieel van ongewenste gebeurtenissen. Iedere activiteit houdt risico s in. Als deze risico s zich voordoen zullen zij de activiteit in meerdere of mindere mate beïnvloeden. Een risico-analyse helpt om de risico s vast te stellen en de kans dat ze voorkomen bepalen en hun mogelijke impact. De risico s kunnen onder controle gehouden worden door de projectplannen aan te passen om zo de risico s tot een minimum te beperken. De volgende fase is de actieplanning. Deze omvat de details over hoe het project vorm zal krijgen op vlak van timing, middelen, budget en personeel. Hiertoe maakt men een werkplanning. De werkplanning helpt ons te bepalen wie wat zal doen, wanneer dit zal uitgevoerd worden en welke input, naast mensen, er verder nodig zal zijn. De volgende fase in de projectcyclus is budgettering. Een budget is nodig voor transparant financieel management. Na het doorlopen van al deze stappen kunnen de projectimplementatie en evaluatiefases van start gaan. Het is belangrijk om onze prestaties te meten tijdens het project. Deze evaluatie 7

21 geeft weer dat we de middelen op een verantwoorde manier gebruiken. Door het meten, analyseren van en nadenken over onze prestaties kunnen we bepaalde zaken leren die ons helpen om onze projectplannen te wijzigen of onze aanpak van andere projecten bij te sturen. Door het gebruik van indicatoren om de vooruitgang te meten zullen we weten of we al dan niet onze doelstellingen hebben bereikt. (Blackman, 2003). Al deze projectcyclusfases zullen verder gedetailleerd toegelicht worden in de volgende modules Geschiedenis van Project Management Project management, in zijn moderne vorm, is pas een aantal decennia geleden ontstaan. In de vroege jaren zestig begonnen bedrijven en andere organisaties de voordelen in te zien om werk in projecten te organiseren. Deze project-centrische visie van de organisatie ontwikkelde zich verder toen bedrijven inzagen dat het noodzakelijk is dat hun werknemers communiceren en samenwerken terwijl ze hun werk integreren in verschillende afdelingen, beroepen en soms zelfs in hele bedrijfstakken. Tijdens de beginjaren, in de tweede helft van de negentiende eeuw, wanneer de zakenwereld steeds complexer werd, waren grootschalige overheidsprojecten de aanzet om belangrijke beslissingen te nemen die de basis zouden vormen voor de projectmanagementmethodologie. Aan het begin van de twintigste eeuw benaderde Frederick Taylor ( ) arbeid op een wetenschappelijke manier door te laten zien dat arbeid geanalyseerd en verbeterd worden door te focussen op de elementaire onderdelen. Voor die tijd was de enige manier om de productiviteit te verbeteren het eisen van harder en langer werken door de werknemers. Taylor introduceerde het concept efficiënter werken. Taylor's partner, Henry Gantt ( ), bestudeerde op gedetailleerde wijze de volgorde van de 8

22 verschillende handelingen binnen een job. De Gantt-grafiek bleek een zodanig krachtig analysemiddel voor managers dat deze gedurende honderd jaar nagenoeg ongewijzigd bleef. Taylor, Gantt en anderen waren belangrijk bij het vormen van projectmanagement tot een duidelijke business functie, eentje die onderzoek, planning en discipline vereist. In de volgende decennia, begonnen marketingvisies, industriële psychologie en menselijke relaties integraal deel uit te maken van project management. Tijdens de tweede wereldoorlog vroegen complexe overheids- en militaire projecten en een krimpende arbeidsmarkt om nieuwe organisatorische structuren. Complexe netwerkdiagram (Netwerkdiagram: een diagram die de afhankelijkheden tussen projecttaken weergeeft. Taken worden weergegeven door vakken of knooppunten en relaties tussen taken worden weergegeven door lijnen die de vakken verbinden.) De PERT ( [Program, Evaluation and Review Technique] analyse is een proces waarbij men een waarschijnlijke resultaat evalueert op basis van drie soorten inschattingen: optimistische, verwachte en pessimistische inschatting) diagrammen en de kritieke pad methode (kritieke pad: de serie van taken die op tijd moeten afgewerkt zijn om een project op schema te kunnen laten eindigen. Elke taak op het kritieke pad is een kritieke taak.) werden geïntroduceerd om managers meer controle te geven over zeer complexe projecten. Vrij snel verspreidden deze technieken zich naar alle soorten van industrieën aangezien managers op zoek waren naar nieuwe managementstrategieën en instrumenten om hun groei in een voortdurend wijzigende en competitieve wereld te beheersen. In de vroege jaren zestig begonnen bedrijven algemene systeemtheorieën toe te passen bij zakelijke interacties. 9

23 Vandaag houdt de visie van een bedrijf als menselijk organisme in dat, als een bedrijf wil overleven en groeien, alle functionele onderdelen moeten samenwerken naar specifieke doelen of projecten toe. Terwijl er verschillende businessmodellen gedurende deze periode werden ontwikkeld hadden ze een gemeenschappelijke onderliggende structuur; een projectmanager beheert het project, stelt een team samen en coördineert dit team en verzekert de integratie en communicatie van de werkstroom horizontaal over verschillende afdelingen. Gedurende de laatste tien jaar is project management zich blijven ontwikkelen en verspreidt het zich over verschillende sectoren, ook buiten het bedrijfsleven, zoals in het onderwijs (Microsoft) Wat is Project-Based Management? Globale, sociale, economische en technologische veranderingen hebben het bedrijfsmanagement beïnvloed. Bedrijven worden steeds competitiever en flexibeler om zich aan te passen aan een steeds wijzigende omgeving. Ook het bestuur van deze organisaties en het management van organisatorische activiteiten is gewijzigd. De project-georiënteerde organisatie is nu algemener, project-based management is het nieuwe algemene management geworden; dertig procent van de globale economie is project-based. Project management is nu een vereiste vaardigheid van alle managers geworden. (Turner, 2009:1). Project-based management is de organisatie van activiteiten om bepaalde doelstellingen te bereiken. Project-based management bevordert verspreide en projectspecifieke verantwoordelijkheden binnen de organisatie. Projecten kunnen van verschillende omvang zijn. Er zijn grote projecten rond engineering of industrie zoals water, energie en transport. Maar de meeste projecten waarmee we te maken krijgen zijn kleiner. Bedrijfsprojecten omvatten engineering- en bouwprojecten om nieuwe faciliteiten uit te bouwen; onderhoud van bestaande faciliteiten; implementatie van nieuwe technologieën of computersystemen; research, development, en productlanceringen; of 10

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 -

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 - Workshops Top Secretaries 2012 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2-1 TRAININGSCARROUSEL - 3-1.1. Projectmanagement - 3-1.2. Overtuigend beïnvloeden - 4-1.3. Communiceren met NLP - 5-1.4. Effectiever met emotionele

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") PROJECT & TEAM WORK. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen ) PROJECT & TEAM WORK. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") PROJECT & TEAM WORK Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs

Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Kernindicatoren voor assessment binnen de context van inclusief onderwijs Proloog Assessment binnen de context van inclusief onderwijs is een aanpak van assessment binnen het reguliere onderwijs waarbij

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen) AUTHENTICITEIT. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen") AUTHENTICITEIT Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie.

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") Evaluatie. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen ) Evaluatie. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") Evaluatie Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie. De

Nadere informatie

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- MADE IN HOLLAND De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ------------------------------------INHOUD------------------------------------

Nadere informatie

Competentiemanagement bij de federale overheid

Competentiemanagement bij de federale overheid Competentiemanagement bij de federale overheid Competentieprofielen Basis Leidinggevend A4 December 2009 LEIDINGGEVEND A4 1/ BASISPROFIEL Tabel informatie begrijpen taken Taken uitvoeren Leidinggevend

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS

FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS ONLINE 2015-16 CURSUS FOOTBALL BUSINESS FUNDAMENTALS MAAK VAN JE PASSIE VOOR VOETBAL JE BEROEP De cursus is een goede introductie in het voetbalmanagement, want het helpt je om verschillende situaties

Nadere informatie

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid 17 juni 2009 Inleiding Onderwijs en gezondheid hebben een

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Achtergrond van het onderzoek:

Achtergrond van het onderzoek: Bureau van de Europese Unie voor de Grondrechten (FRA) MEMO / 26 januari 2010 De Holocaust bezien vanuit mensenrechtenperspectief: het eerste EU-brede onderzoek naar Holocaust-onderwijs en mensenrechtenonderwijs

Nadere informatie

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1

VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 VRAGENLIJST LERENDE ORGANISATIE (op basis van Nelson & Burns) 1 Onderstaande diagnostische vragenlijst bestaat uit 12 items. De score geeft weer in welke mate uw organisatie reactief, responsief, pro-actief

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie

Strategische planning Workbook

Strategische planning Workbook Strategische planning Workbook Dr. Sebastian Desmidt 2 Inhoudstafel Opstellen strategisch businessplan: het 10 stappenplan... 4 STAP 0: Analyse van de organisatiestrategie... 5 STAP 1: Probleemanalyse

Nadere informatie

Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30-

Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30- Syllabus Communicatie en Intergenerationele Samenwerking voor werknemers binnen de publieke sector met een leeftijd van 30- Inleiding: De opleiding in en intergenerationele samenwerking is bedoeld voor

Nadere informatie

byb@skynet.be Opleidingen in Management

byb@skynet.be Opleidingen in Management byb@skynet.be Opleidingen in Management April 2007 Inleiding s Elke module heeft één bepaald leerobjectief. Elke module kan afzonderlijk gegeven worden, of kan deel uitmaken van een track. Lego Verscheidene

Nadere informatie

TALENT KAMPIOENEN. www.epathways.eu. e-pathways CPD Handboek. Handboek nr. in serie

TALENT KAMPIOENEN. www.epathways.eu. e-pathways CPD Handboek. Handboek nr. in serie TALENT KAMPIOENEN e-pathways CPD Handboek Handboek nr. 15 in serie www.epathways.eu Wat zijn talentkampioenen? De pool met getalenteerd personeel is waarschijnlijk de grootste hulpbron die elke organisatie

Nadere informatie

SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS

SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS ONLINE 2015-16 CURSUS SPORT MANAGEMENT FUNDAMENTALS MAAK VAN JE PASSIE VOOR SPORT JE BEROEP HARVEY VAN STEIN Basketbalspeler BC Apollo Alumnus Sport Management Fundamentals Mijn doel is om mijn basketbal

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Inhoudsopgave: Inleiding Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Hoofdstuk 2: De Team Leadership Competence Questionnaire 2.1 : Opbouw van de lijst 2.2 :

Nadere informatie

SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR

SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR SLEUTELCOMPETENTIES VOOR TEWERKSTELLING IN DE DIESTENSECTOR Eenheid 0: Inleiding Leermodule ontwikkeld in het kader van het project KEYROMA: Ontwikkelen van sleutelcompetenties en sociale vaardigheden

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

De dimensies van het coachen

De dimensies van het coachen A-H04-def 13-05-2003 16:22 Pagina 25 4 De dimensies van het coachen Lilian Soerel 4.1 Inleiding Het is ondertussen heel geaccepteerd dat managers bij een derde advies inwinnen. Maar is dit coachen? Het

Nadere informatie

TALENT. MANAGEMENT e-pathways CPD Handboek. www.epathways.eu. Handboek nr. in serie

TALENT. MANAGEMENT e-pathways CPD Handboek. www.epathways.eu. Handboek nr. in serie TALENT MANAGEMENT e-pathways CPD Handboek www.epathways.eu Handboek nr. 16 in serie Wat is talent management? Een van de belangrijkste leiderschapstaak in een school is om ervoor te zorgen dat de personeelsgemeenschap

Nadere informatie

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden.

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden. Competentieprofiel Op het moment dat duidelijk is welke kant de organisatie op moet, is nog niet zonneklaar wat de wijziging gaat betekenen voor ieder afzonderlijk lid en groep van de betreffende organisatorische

Nadere informatie

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative

TH-SCI Sales Capability Indicator. Best Peter Sales Representative Best Peter Sales Representative TH-SCI Sales Capability Indicator Dit rapport werd gegenereerd op 03-09-2013 door White Alan van Brainwave Ltd.. De onderliggende data dateren van 24-07-2013. OVER DE SALES

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Project Management met Teamcenter 2007 Door: Ramon van Raak Beheert u complexe projecten dan weet u als geen ander dat de projectvoorbereiding de basis legt

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans

Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans Leadership in Project-Based Organizations: Dealing with Complex and Paradoxical Demands L.A. Havermans LEADERSHIP IN PROJECT-BASED ORGANIZATIONS Dealing with complex and paradoxical demands Leiderschap

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

De type-functies en de bijbehorende competenties

De type-functies en de bijbehorende competenties IRISteam De type-functies en de bijbehorende competenties Le Service Ressources Humaines De type-functies 1. De competenties voor de functies van klasse 0... 3 Logistiek Assistent_Toc374542571 2. De competenties

Nadere informatie

Leergang Opleidingsmanagement

Leergang Opleidingsmanagement Leergang Opleidingsmanagement Voor Trainingscoördinatoren Opleidingsmanagers Leidinggevenden met opleidingstaken Hoe kan ik gezond verstand plannen onderbouwen met bewezen modellen en inzichten? Hoe overtuig

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : OPI-PMO - Project Manager FUNCTIEFAMILIE : Technology AFDELING : Technology DATUM LAATSTE AANPASSING: mei 2010 FUNCTIETITEL DIRECTE LEIDINGGEVENDE: Senior Program Manager OUDE CODE:

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken

REKENHOF. Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken REKENHOF Consolideren en motiveren om vooruitgang te boeken STRATEGISCH PLAN 2010-2014 2 Inleiding Dit document stelt de resultaten voor van de strategische planning van het Rekenhof voor de periode 2010-2014.

Nadere informatie

Naar een optimale relatie tussen mens en werk

Naar een optimale relatie tussen mens en werk Naar een optimale relatie tussen mens en werk Wij optimaliseren de mens-werkrelatie In een veranderende omgeving kan uw bedrijf of organisatie niet achterblijven. Meer dan ooit wordt u uitgedaagd om de

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Voorwoord. De planperiode van 2011-2014 ligt bijna achter ons en geeft ons reden tot nadenken over de doelen voor de komende vier jaar. Als we terugdenken

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Leiderschap en leiding geven Cursus Sergeant Module organisatie en leiding geven Lt. De Groeve Luk De functionele benadering Groep: om doel te bereiken dienen een aantal taken verricht Leider: opdracht

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

ONDERZOEKSGERICHT LEREN

ONDERZOEKSGERICHT LEREN Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") ONDERZOEKSGERICHT LEREN Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management Beschrijving van de leeractiviteit Voor de volgende opdracht zullen de studenten plannen* hoe ze gedurende een week ijs gaan

Nadere informatie

Bestuurssecretaris en...

Bestuurssecretaris en... het Zijlstra Center for Public Control and Governance www.hetzijlstracenter.nl Bestuurssecretaris en... Oriëntatie op de functie bestuurssecretaris het Zijlstra Center for Public Control and Governance

Nadere informatie

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling

KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling KOERSEN OP SUCCES Workshops strategische teamontwikkeling Koersen op Succes Of het nu gaat om het verwezenlijken van plannen, het behalen van gestelde doelen, het leuker maken van een organisatie of het

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS)

Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) Factsheet Training Project Leadership Simulatie (PLS) LEARNING BY DOING Kort signalement Road2Results heeft op basis van haar jarenlange ervaring met het managen van business en ICT projecten vanuit diverse

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

Korte Handleiding EMPLOY

Korte Handleiding EMPLOY Korte Handleiding EMPLOY This project has been funded with support from the European Commission. This communication reflects the views only of the author. The Commission cannot be held responsible for

Nadere informatie

SOL. SOL self-organised learning

SOL. SOL self-organised learning SOL self-organised learning SOL is een didactisch concept waarin verschillende moderne methoden op een nieuwe manier gebruikt worden. Essentieel is dat SOL het leren combineert met doceren met als achterliggende

Nadere informatie

PROACTIEF TOEZICHT VOBO

PROACTIEF TOEZICHT VOBO PROACTIEF TOEZICHT VOBO Concept Door: Raad van Toezicht Voortgezet Onderwijs Best Oirschot PROACTIEF TOEZICHT VOBO 2 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Toezichtvisie Vobo... 4 Doel van de Raad van Toezicht Vobo...

Nadere informatie

STAGES VOOR LERAREN & TUTORS

STAGES VOOR LERAREN & TUTORS STAGES VOOR LERAREN & TUTORS e-pathways CPD Handboek www.epathways.eu Handboek nr. 7 in serie Wat zijn stages? Een stage is een tijdperiode waarin een individu werkt in een andere organisatie, met als

Nadere informatie

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht

Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Een blik op kwaliteitsvol onderwijs door de ogen van de leerkracht Evi Geeroms en David Evenepoel Koninklijk Atheneum Etterbeek Wie zijn wij? Leerkrachten Koninklijk Atheneum Etterbeek (Brussel) Nederlandstalige

Nadere informatie

Verantwoording bij de zevende druk V Over de auteurs VII Inleiding 1

Verantwoording bij de zevende druk V Over de auteurs VII Inleiding 1 Inhoud Verantwoording bij de zevende druk V Over de auteurs VII Inleiding 1 1 Denken over organisatie en management 5 1.1 Introductie 6 1.2 Ontstaan van het vakgebied 7 1.3 Ontwikkeling van handel en ontstaan

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Mobiliteit. Onderwijs Normen

Mobiliteit. Onderwijs Normen Kwaliteit Erkenning Mobiliteit Onderwijs Normen Werkgelegenheid Kwalificaties en opleidingsprogramma s gericht op de arbeidsmarkt ontwikkelen Het VSPORT + Project Het VSPORT + Project heeft als hoofddoel

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

AAN LEERLINGEN e-pathways CPD Handboek

AAN LEERLINGEN e-pathways CPD Handboek FEEDBACK GEVEN AAN LEERLINGEN e-pathways CPD Handboek www.epathways.eu Handboek nr. 6 in serie Wat is feedback? Feedback van hun leraren is de belangrijkste manier waarop leerlingen informatie krijgen

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

ODC toont de essentie in vier kleuren: Natuurlijke kracht De natuurlijke kracht is wat iemand van nature goed kan en waar iemand energie van krijgt.

ODC toont de essentie in vier kleuren: Natuurlijke kracht De natuurlijke kracht is wat iemand van nature goed kan en waar iemand energie van krijgt. Optimale inzet en groei van uw talenten en organisatie Wanneer u in uw organisatie teams vormt of ontwikkelt en mensen wilt inzetten vanuit hun natuurlijke kracht, wilt u ongetwijfeld weten wat de werkelijke

Nadere informatie

Beleidsplanning en opvolging G2020

Beleidsplanning en opvolging G2020 Beleidsplanning en opvolging G2020 Kader opleiding Streefdoel van nieuwe BBC-wetgeving = meer resultaatsgericht werken een aantal wettelijke en organisatorische maatregelen Koppeling van strategie, financiën

Nadere informatie

EFQM model theoretisch kader

EFQM model theoretisch kader EFQM model theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1. EFQM model EFQM staat voor European Foundation for Quality Management. Deze instelling is in 1988 door een aantal

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent

Schoolleiderschap en kwaliteitszorg. Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Schoolleiderschap en kwaliteitszorg Geert Devos Schoolleiderschap en Onderwijsbeleid Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inhoud I. De begrippen II. III. IV. Het kader De onderdelen De integratie

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Voordelen. Waarom gebruiken? Context

Voordelen. Waarom gebruiken? Context Standpunt en invloed van de stakeholders Standpunt en invloed van de stakeholders Samengevat De analyse van de stakeholders geef je een beter beeld van de spelers die bij het project betrokken zijn en

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Management, Consulting & Research

Management, Consulting & Research Het rendement van leiderschapsopleidingen verhogen Jos, 42 jaar, is altijd al onze sterke man geweest op het financieel departement. Hij weet zeer goed waar hij mee bezig is en heeft een vlot contact met

Nadere informatie

Thema 1. Inleiding tot het management

Thema 1. Inleiding tot het management Thema 1 Inleiding tot het management 1. Management: definitie MANAGEMENT verwijst naar het voortdurend nemen van beslissingen en het ontplooien van activiteiten (proces) tijdens het plannen, organiseren,

Nadere informatie

Hoe creëert u vooruitgang?

Hoe creëert u vooruitgang? Hoe creëert u vooruitgang? advies & interim training & coaching opleiding & loopbaan assessments Erkende kwaliteit Advance Groep maakt zich sinds haar oprichting sterk voor de kwaliteit van haar consultants,

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Toolbox Het Nieuwe Werken

Toolbox Het Nieuwe Werken 18 werkvormen gericht op gedragsverandering Amersfoort 19 september 2012 Ferry Bezem Gert van den Heuvel Marijke van der Geest Ahuis Hanneke Vos Introductie Toolbox Het Nieuwe Werken (HNW) kent vele betekenissen

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie