INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INDONESIË. Natuurlijke en landschappelijke kenmerken"

Transcriptie

1 INDONESIË Natuurlijke en landschappelijke kenmerken

2 Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische kenmerken van het betreffende ontwikkelingsland; b. de sociaal-economische positie van het betreffende ontwikkelingsland in de macroregio én in de wereld. Bron: CEVO, Syllabus centraal examen 2009

3 Structuur [2/2] a. Sociaal-geografische en fysisch-geografische kenmerken omvang, ligging en archipelkarakter relaties tussen natuurlijke en landschappelijke kenmerken demografische, economische en culturele gebiedskenmerken het proces van verstedelijking en het beleid van bevolkingsspreiding b. De sociaal economische positie van Indonesië in de regio en in de wereld economisch-geografische ontwikkeling van Indonesië sinds de onafhankelijkheid, met aandacht voor lokaal georiënteerde én op mondiale markten gerichte activiteiten van verschillende sectoren (land- en bosbouw, mijnbouw, industrie en dienstverlening) de invloed van mondialisering op de ontwikkeling en relaties

4 Algemene kenmerken Natuurlijke (=fysische) kenmerken Platentektoniek (en gevolgen daarvan) Klimaat Landschappelijke kenmerken Reliëf Vulkanen, troggen, continentaal plat, etc. Rijk aan delfstoffen Tropisch regenwoud

5 Verbanden Natuurlijke kenmerken en landschapskenmerken

6 Platentektoniek, mondiaal schaalniveau

7 Platentektoniek, regionaal schaalniveau Convergente plaatgrens: subductie Trog Transforme plaatgrens

8 Verschijnselen i.v.m. platentektoniek

9 Verband met delfstoffen: ertsen Erts: gesteente waaruit rendabel metaal kan worden gewonnen Ontstaan: Bij stollen van magma worden stoffen geconcentreerd door verschillende stollingstemperatuur Grootste concentratie in ertsaders Schaal: lokaal assets/images/grasberg-mine-indonesia _std.jpg

10 Continentaal plat: Sundaplat Het Sundaplat is de rand van het Euraziatisch continent, die onder zeeniveau ligt Ongeveer 70 meter diep SundaSeaLevel.jpg

11 Verband met delfstoffen: fossiele brandstoffen Ontstaan: Ophoping organische resten in ondiepe zee (afgesloten van zuurstof door water) Bedekking met dikke laag sediment in dalend gebied hoge temp. + druk Daardoor omzetting in steenkool, aardolie en gas Schaal: regionaal bbsn_images_2005_summer/ oil_platform.jpg

12 Ertsen, mineralen en conflicten

13 Klimaat

14 Indonesië kent drie klimaten: Af-klimaat (tropisch regenwoudklimaat) Aw-klimaat (moessonklimaat) Cf-klimaat (in berggebieden)

15 Af-klimaat Komt voor in het grootste deel van Indonesië Neerslag wordt veroorzaakt door stijgingsregens en stuwingregens

16 Aw-klimaat Komt voor in het zuidoostelijk deel van Indonesië Neerslag wordt veroorzaakt door de moesson

17 De grote windsystemen Bij de evenaar is het altijd erg warm, waardoor de lucht stijgt en wegstroomt: het tropisch minimum. Bij de polen is het altijd erg koud. Door afkoeling en dalende lucht ontstaat het polair maximum. Bij 30 o -breedte ligt het subtropisch maximum. Bij 60 o -breedte ligt het subpolair minimum.

18 De Wet van Buys Ballot De wind waait van een maximum (hoge druk) naar een minimum (lage druk). Door de draaiing van de aarde krijgt de wind op het noordelijk halfrond een afwijking naar rechts en op het zuidelijk halfrond naar links.

19 De passaten Aan de hand van het grote windsysteem en de Wet van Buys Ballot kun je zien dat er drie grote systemen zijn: 1. De passaten 2. De westenwinden 3. De poolwinden

20 ITC De loodrechte stand van de zon staat niet altijd precies op de evenaar, maar loopt heen en weer tussen de keerkringen. Het tropisch minimum verschuift met de stand van de zon mee. Deze zone met lage druk heet: de intertropische convergentiezone (ITC).

21 Moesson in juli In juli waait de zuidoost-passaat naar de evenaar. Daar verandert hij van richting en stroomt er een zuidwestelijke moessonwind naar het minimum bovenste het vasteland van Zuidoost-Azië.

22 Moesson in juli De zuidoost-passaat bevat weinig waterdamp (korte weg over de Indische Oceaan). Daarom in het zuidoosten van Indonesië relatief weinig neerslag in juli. Juli is winter op het zuidelijk halfrond, dus Aw-klimaat.

23 Moesson in januari De noordoostpassaat waait naar het minimum op het zuidelijk halfrond en verandert bij de evenaar in een noordwestelijke moessonwind.

24 Moesson in januari De noordwest-moesson bevat veel waterdamp (lange weg over de Indische Oceaan). Boven Indonesië stijgt de vochtige lucht door opwarming van de aarde en gebergten. In januari valt dus zeer veel neerslag: de moessonregens.

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen

INDONESIË. Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen INDONESIË Sociaaleconomische positie en ontwikkelingen Structuur [1/2] De kandidaat kan gebiedskenmerken van een ontwikkelingsland beschrijven en analyseren. Het betreft: a. sociaal-geografische en fysisch-geografische

Nadere informatie

Toets_Hfdst2_WeerEnKlimaat

Toets_Hfdst2_WeerEnKlimaat Toets_Hfdst2_WeerEnKlimaat Antwoorden Samengesteld door: visign@hetnet.nl Datum: dinsdag 31 januari 2017 Tijd: 11:02 Samenstelling: Geowijzer Vraag: 3, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 11, 12, 12, 13, 13, 14, 14, 15,

Nadere informatie

GEBIEDEN. 5 havo 3 Indonesië 1-7

GEBIEDEN. 5 havo 3 Indonesië 1-7 GEBIEDEN 5 havo 3 Indonesië 1-7 Intro: waarom een hoofdstuk over Indonesië? Regionale toepassing van de algemene hoofdstukken Indonesië is, evenals de rest van Zuidoost-Azië, erg in beweging Gebiedskenmerken

Nadere informatie

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde.

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. 1-Maak een begrippenlijst van de rood gedrukte begrippen. 2-Wat zijn de drie elementen van weer en klimaat?

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Toets_Hfdst2_WeerEnKlimaat

Toets_Hfdst2_WeerEnKlimaat Toets_Hfdst2_WeerEnKlimaat Vragen Samengesteld door: visign@hetnet.nl Datum: 31-1-2017 Tijd: 11:02 Samenstelling: Geowijzer Vraag: 3, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 11, 12, 12, 13, 13, 14, 14, 15, 16, 17, 18, 19,

Nadere informatie

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit

Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; samenhangen en diversiteit Aarde: De aarde als natuurlijk systeem; Aardrijkskunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht domeinen CE Aardrijkskunde A1: Geografische benadering B1: Samenhang en verscheidenheid in de wereld C1: De aarde

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo)

Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Aardrijkskunde inhouden (PO-havo/vwo) Sectoren kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden Kernen 1. Burgerschap 36: hoofdzak de Nederlandse

Nadere informatie

Examenprogramma aardrijkskunde havo

Examenprogramma aardrijkskunde havo Examenprogramma aardrijkskunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein

Nadere informatie

1 Kun je aan planten zien wat je aan moet?

1 Kun je aan planten zien wat je aan moet? 1 Kun je aan planten zien wat je aan moet? Hoofdstuk 1 Les 1 Zoek het op Bij de evenaar staat de zon hoog. Het is er warm en daardoor verdampt het water. Die warme damp stijgt op en koelt af: dan gaat

Nadere informatie

Les 5: Factoren van weer en klimaat

Les 5: Factoren van weer en klimaat Les 5: Factoren van weer en klimaat 1 De stand van de zon 1.1 seizoen Zoek de januari- en julitemperatuur van de volgende steden op. AW weerstation (plaats) temperatuur januari temperatuur juli Stockholm...

Nadere informatie

Hoe komen de verschillende klimaten op Aarde tot stand?

Hoe komen de verschillende klimaten op Aarde tot stand? Klimaat Wat is klimaat? Klimaat is de gemiddelde toestand van het weer over een langere periode op een bepaalde plaats. Veel meteorologische instituten hanteren een periode van 30 jaar voor de berekening

Nadere informatie

2. Algemene circulatie

2. Algemene circulatie 2. Algemene circulatie 2.1 Inleiding De atmosfeer is voortdurend in beweging. Op het eerste gezicht lijkt dat bewegingspatroon een totale chaos, maar toch blijkt het te voldoen aan bepaalde regels. Beweging

Nadere informatie

De algemene luchtcirculatie

De algemene luchtcirculatie De algemene luchtcirculatie De Aarde wordt niet gelijkmatig opgewarmd door de Zon. Bij de polen is het het hele jaar beduidend kouder dan aan de evenaar. Er is dus een effect van de breedteligging op de

Nadere informatie

Aardrijkskunde Samenvatting H3

Aardrijkskunde Samenvatting H3 Aardrijkskunde Samenvatting H3 3.1 India, land van de moesson Reliëf India ligt op het driehoekig schiereiland Zuid-Azië. India heeft duidelijke natuurlijke grenzen: In het noorden een gebergte, de Himalaya,

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN MULO 2010

UNIFORM EINDEXAMEN MULO 2010 MINISTERIE VAN ONDERWIJS EN VOLKSONTWIKKELING EXAMENBUREAU UNIFORM EINDEXAMEN MULO 00 VAK : AARDRIJKSKUNDE DATUM: DONDERDAG 08 JULI 00 TIJD : 07.5 09.00 UUR ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Tentamen Inleiding Atmosfeer 3 mei 2016 UITWERKINGEN TENTAMEN INLEIDING ATMOSFEER. 3 mei 2016, 13:30-16:30 uur

Tentamen Inleiding Atmosfeer 3 mei 2016 UITWERKINGEN TENTAMEN INLEIDING ATMOSFEER. 3 mei 2016, 13:30-16:30 uur UITWERKINGEN TENTAMEN INLEIDING ATMOSFEER 3 mei 2016, 13:30-16:30 uur 2 a. Gebruik De barometrische hoogteformule: p(z) = p 0 e (gm dz R T) Punt A: 50 10 3 = 101 10 3 (9.81 28.96 z 831 273.15 e ) geeft

Nadere informatie

2 Landschapszones op aarde SO 1

2 Landschapszones op aarde SO 1 Aardrijkskunde 1 havo/vwo 2 Landschapszones op aarde SO 1 Deze toets bestaat uit tien vragen: open vragen en meerkeuzevragen. Ook zijn er vragen waarbij de atlas (Grote Bosatlas, editie 54) nodig is. Bij

Nadere informatie

Antwoorden 6 vwo 5 Aarde. 1 Circulatiesystemen

Antwoorden 6 vwo 5 Aarde. 1 Circulatiesystemen Antwoorden 6 vwo 5 Aarde Circulatiesystemen a De instraling en uitstraling variëren in de tijd en per locatie (dynamisch). De totale hoeveelheid instraling en uitstraling op de aarde zijn wel gelijk aan

Nadere informatie

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade

e-book: gebonden versie: e-book: gebonden versie: Chris Oxlade Chris Oxlade Chris Oxlade Anita Ganeri Anita Ganeri Boeken in deze serie e-book: 978-94-6175-825-5 gebonden versie: 978-90-5566-931-8 e-book: 978-94-6175-822-4 gebonden versie: 978-94-6175-285-7 e-book:

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-II

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-II Actieve aarde Opgave 7 Opheffing van gesteenten en ertsen in het Scandinavisch Hoogland Gebruik de bronnen 10 en 11 van het bronnenboekje. In de derde afbeelding (afbeelding C) van bron 10 zijn de cijfers

Nadere informatie

Het vernieuwde examenprogramma. havo/vwo. Introductie

Het vernieuwde examenprogramma. havo/vwo. Introductie Het vernieuwde examenprogramma Introductie havo/vwo Domein D: Brazilië en Zuid-Amerika Andere veranderingen Vragen / discussie Inspraak en nascholing Waarom? CvTE biedt mogelijkheid het programma waar

Nadere informatie

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4

5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 5 havo 2 End. en ex. processen 1-4 Rusteloze aarde De Toch miljoenenstad ging het in 79 Napels na Chr. ligt grandioos op nog geen mis 10km De inwoners van de Vesuvius, van niemand Pompei waren lijk zich

Nadere informatie

aardrijkskunde havo 2015-I

aardrijkskunde havo 2015-I Wereld Opgave 1 Top 8 economische grootmachten 1 maximumscore 1 India 2 maximumscore 2 Een juiste redenering is: In Japan is sprake van vergrijzing en in Brazilië niet / In Brazilië neemt het aandeel 15-

Nadere informatie

Hoe komt het dat er moesson is in Bangladesh?

Hoe komt het dat er moesson is in Bangladesh? Moesson Hoe komt het dat er moesson is in Bangladesh? Sanne Sas - 19 april 2017 MOESSON - H2A 1 Voorwoord Wat is moesson? Wat doet het? Wanneer is het aanwezig? Waardoor wordt het veroorzaakt? Wat zijn

Nadere informatie

Samenvatting aardrijkskunde H9:

Samenvatting aardrijkskunde H9: Samenvatting aardrijkskunde H9: 1.Opbouw van de atmosfeer: opbouw atmosfeer of dampkring gebaseerd op temperatuursschommelingen. Hoogte atmosfeer Naam atmosfeerlaag Temp.-verloop verschijnsel 80-1000Km

Nadere informatie

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur

Zwart Afrika. Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Zwart Afrika Wereldzone: ZWART-AFRIKA Vegetatie Zwart-Afrika Oorspronkelijke bevolking: donkere huidskleur Klimatogram Antalaha, Madagaskar Klimatogram Limpopo, Zuid-Afrika Zwart-Afrika (het gedeelte van

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 maandag 15 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 maandag 15 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen HAVO 2017 tijdvak 1 maandag 15 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 maandag 15 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 maandag 15 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen HAVO 2017 tijdvak 1 maandag 15 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

aardrijkskunde havo 2016-II

aardrijkskunde havo 2016-II Wereld Opgave 1 Bolivia, Kazachstan en Nieuw-Zeeland 1 maximumscore 2 Juiste verschillen zijn: Het aandeel jongeren is in Nieuw-Zeeland kleiner (dan in Bolivia). Het aandeel ouderen is in Nieuw-Zeeland

Nadere informatie

Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting.

Natuurrampen. Natuurrampen. Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Natuurrampen Natuurrampen Natuurrampen Enkele voorbeelden... Oorzaken: bijvoorbeeld lawine, aardbeving, orkaan, overstroming, tsunami en vulkaanuitbarsting. Gevolgen: bijvoorbeeld bedolven mensen, doden,

Nadere informatie

4vwo les1. 4vwo les1. Hoofdstuk 1 Extern systeem en klimaatzones Paragraaf 1 t/m 4

4vwo les1. 4vwo les1. Hoofdstuk 1 Extern systeem en klimaatzones Paragraaf 1 t/m 4 4vwo les1 4vwo les1 - Leerlingenlijst controleren - De onderwerpen dit jaar - De opzet van het boek en werkboek (o.a. BOX en CHECK IT OUT opdrachten) - Knipbladen - Werkoverzichten - intro hoofdstuk 1

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - II Beoordelingsmodel Wereld Opgave 1 Speciale Economische Zones in India 1 maximumscore 1 In India liggen de SEZ s meer verspreid over het hele land en in China liggen ze alleen in de kustgebieden. 2 maximumscore

Nadere informatie

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde.

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. 1-Maak een begrippenlijst van de rood gedrukte begrippen. 2-Wat zijn de drie elementen van weer en klimaat?

Nadere informatie

De horizontale bewegingen van de platen

De horizontale bewegingen van de platen De horizontale bewegingen van de platen!sommige platen bestaan uit oceanische korst, sommige uit continentale korst, sommige uit beiden.!een continentale plaat is lichter dan een oceanische plaat Platen

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

VERANDEREN VAN KLIMAAT?

VERANDEREN VAN KLIMAAT? VERANDEREN VAN KLIMAAT? Tropisch klimaat, gematigd klimaat, klimaatopwarming, klimaatfactoren...misschien heb je al gehoord van deze uitdrukkingen. Maar weet je wat ze echt betekenen? Nova, wat bedoelen

Nadere informatie

Uittreksel van 3 havo/vwo, hoofdstuk 3. HOOFDSTUK 3 India als opkomend land. 1 India, land van de moesson. Reliëf u

Uittreksel van 3 havo/vwo, hoofdstuk 3. HOOFDSTUK 3 India als opkomend land. 1 India, land van de moesson. Reliëf u Uittreksel van 3 havo/vwo, hoofdstuk 3 HOOFDSTUK 3 India als opkomend land 1 India, land van de moesson Reliëf u India ligt op een schiereiland met als natuurlijke grenzen de [Himalaya] en de [Indische

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 29 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 dinsdag 29 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 dinsdag 29 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 61 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Het soort weer dat een land tijdens een lange periode heeft. Gebied in de wereld waar het klimaat overal hetzelfde is.

Het soort weer dat een land tijdens een lange periode heeft. Gebied in de wereld waar het klimaat overal hetzelfde is. Meander Samenvatting groep 6 Thema 4 Streken en klimaten Samenvatting Klimaatgebieden De aarde kun je verdelen in gebieden met verschillende klimaten. Nederland heeft een zeeklimaat. Dat is een gematigd

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2008-I Actieve aarde Opgave 7 De Zuidwalvulkaan Gebruik de bronnen 9 tot en met 11 van het bronnenboekje. 1p 25 Welke atlaskaart geeft het breukensysteem waarmee de ligging van de Zuidwalvulkaan is verbonden

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 31 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 1 donderdag 31 mei 9.00-12.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VWO 2007 tijdvak 1 donderdag 31 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 73 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 vrijdag 20 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1 vrijdag 20 mei 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2011 tijdvak 1 vrijdag 20 mei 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling opgenomen Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor

Nadere informatie

Determineren van gesteente

Determineren van gesteente Aarde Paragraaf 1 en atlasvaardigheden Determineren van gesteente Als je een gesteente bestudeert en daarna vaststelt wat de naam van het gesteente is, dan ben je aan het determineren. Je kunt gesteenten

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-11.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-11.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Aardrijkskunde voor de tweede fase LEERKATERN HAVO. Aarde

Aardrijkskunde voor de tweede fase LEERKATERN HAVO. Aarde Aardrijkskunde voor de tweede fase LEERKATERN HAVO Aarde Aardrijkskunde voor de tweede fase LEERKATERN HAVO Auteurs: Wout Lentjes Hans Palings Theo Savelkouls Maarten Terlingen Peter Teune Brigitte Weidema

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Wereld Opgave 1 De millenniumdoelen 1 maximumscore 1 Een juist argument is: Het percentage inwoners dat minder dan $ 1,25 per dag te besteden heeft geeft aan welk deel van de bevolking in extreme armoede

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Mexico, Indonesië en Turkije 1 een grote bevolkingsomvang 1

Vraag Antwoord Scores. Mexico, Indonesië en Turkije 1 een grote bevolkingsomvang 1 Wereld Opgave 1 Opkomende markten 1 maximumscore 2 Mexico, Indonesië en Turkije 1 een grote bevolkingsomvang 1 Alleen als alle drie de landen genoemd zijn 1 scorepunt toekennen. 2 maximumscore 2 veel traditionele

Nadere informatie

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 donderdag 23 juni 13:30-16:30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen VWO. aardrijkskunde. tijdvak 2 donderdag 23 juni 13:30-16:30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen VWO 2016 tijdvak 2 donderdag 23 juni 13:30-16:30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde.

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. 1-Maak een begrippenlijst van de rood gedrukte begrippen. 2-Wat zijn de drie elementen van weer en klimaat?

Nadere informatie

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) Temperatuurverschillen op aarde.

Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) Temperatuurverschillen op aarde. Opdrachten bij Weer en klimaat. (Tekstboek en de ELO) 3.1.1. Temperatuurverschillen op aarde. 1-Maak een begrippenlijst van de rood gedrukte begrippen. 2-Wat zijn de drie elementen van weer en klimaat?

Nadere informatie

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING

LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING LESONTWERP ALGEMENE VAKKEN / VOEDING-VERZORGING Naam: Ellen Van Tricht Campus everlee ertogstraat 178 3001 everlee Tel. 016 375600 www.khleuven.be Vakkencombinatie: aardrijkskunde-nederlands Stagebegeleider

Nadere informatie

> Schatting van de verplaatsingssnelheid

> Schatting van de verplaatsingssnelheid >>> Context De Meteosat satelliet De Meteosat satellieten zijn geostationaire satellieten, dat wil zeggen dat de bewegingsrichting gelijk is aan die van de Aarde en de rotatieperiode dezelfde is als die

Nadere informatie

11. Weersituaties. 11.1 Inleiding. 11.2 Weertype

11. Weersituaties. 11.1 Inleiding. 11.2 Weertype 11. Weersituaties 11.1 Inleiding et weer wordt voor een belangrijk deel bepaald door de eigenschappen van de lucht die wordt aangevoerd. Nu eens zitten we in lucht die boven zee flink wat vocht heeft opgepikt;

Nadere informatie

Daarbij stierven 200 duizend mensen.

Daarbij stierven 200 duizend mensen. Filmpje op www.youtube.com/watch?v=vua_y9c4zu4&feature=related Google trefwoorden: filmpje, plaattektoniek, teleac, youtube Aardbevingen Beweging in de aarde In 2004 was de tsunami in Azië na aardbeving

Nadere informatie

Eindexamen havo aardrijkskunde 2013-I

Eindexamen havo aardrijkskunde 2013-I Beoordelingsmodel Wereld Opgave 1 Globalisering en Turkije 1 maximumscore 1 tijd-ruimte compressie 2 maximumscore 2 Uit het antwoord moet blijken dat Engelse en Amerikaanse bedrijven callcenters in India

Nadere informatie

Duid volgende breedtelijnen aan op de kaart, die je op pagina 1 kan vinden.

Duid volgende breedtelijnen aan op de kaart, die je op pagina 1 kan vinden. AARDRIJKSKUNDE 4ASO B e d a b > c f 6 Figuur 1: Afrika staatkundig DEEL 3: AFRIKA, PAGINA 1 1 Duid volgende breedtelijnen aan op de kaart, die je op pagina 1 kan vinden.! DE EVENAAR (rood)! DE KREEFTSKEERKRING

Nadere informatie

Wat is Meteorologie?

Wat is Meteorologie? Meteorologie Niek van Andel www.alweeronline.nl Wat is Meteorologie? Latijn: Meteorologia Grieks: Meteorologos metewros (hoog in de lucht) logos (leer van) Leer van iets, hoog in de lucht (abstract) 1

Nadere informatie

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel

Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel Aardrijkskunde Bewegende aarde Leerjaar 2ha HBAK Antwoordmodel ------------------------------------------------------------------------------------------ Let op: - Je bent zelf verantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - I

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - I Wereld Opgave 1 Opkomende landen in Sub-Sahara Afrika 1 maximumscore 2 Voorbeelden van juiste oorzaken zijn: De olie wordt gewonnen door buitenlandse bedrijven, het grootste deel van de winst gaat naar

Nadere informatie

Aardrijkskunde HAVO Syllabus centraal examen 2009

Aardrijkskunde HAVO Syllabus centraal examen 2009 Aardrijkskunde HAVO Syllabus centraal examen 2009 september 2008 Verantwoording: 2007 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven vwo, havo, vmbo (Utrecht) Alle rechten voorbehouden. Alles uit deze uitgave

Nadere informatie

Spiekbrief METEO GZV 2006/2007

Spiekbrief METEO GZV 2006/2007 Troposfeer Onderste laag, bij polen t/m 6 km, bij tropen 18 km. Hier speelt het weer zich af. (Gasvormig, vloeibaar en vast). Temp daalt 6,5 graden per km stijging (=normale temperatuurdaling) Tropopauze:

Nadere informatie

Titel De gasbel onder Nederland

Titel De gasbel onder Nederland De gasbel onder Nederland Het ontstaan van gas en zout in de Nederlandse bodem Korte lesomschrijving In deze les maken leerlingen kennis met het ontstaan van de gasbel onder Slochteren in de provincie

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Beoordelingsmodel Wereld Opgave 1 Bbp en bevolkingsomvang in Japan, India en de Verenigde Staten 1 maximumscore 1 Uit het antwoord moet blijken dat een groeiende bevolking een positief effect heeft op

Nadere informatie

Aardrijkskunde hoofdstuk 3 Klimaat en landschapszones 1. Oriëntatie

Aardrijkskunde hoofdstuk 3 Klimaat en landschapszones 1. Oriëntatie Aardrijkskunde hoofdstuk 3 Klimaat en landschapszones 1. Oriëntatie 3 vragen: 1. Hoe wordt de energie van de zon door lucht en water over de aarde verspreid? De zon is leverancier van energie. De verschillen

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I

Eindexamen aardrijkskunde oud progr vwo 2010 - I Actieve aarde Opgave 7 Platentektoniek en klimaat Bestudeer bron 1 die bij deze opgave hoort. 1p 25 Welke atlaskaart moet je gebruiken om inzicht te krijgen in de plaattektonische bewegingen vanaf het

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo 2016-II

aardrijkskunde vwo 2016-II Wereld Opgave 1 Globalisering in de special-effectsindustrie 1 maximumscore 2 Juiste redenen zijn: De special-effectsindustrie werkt nauw samen met de filmindustrie in Los Angeles (Hollywood). / In en

Nadere informatie

Lesonderwerpen leerboek/ Excursie-items (+ voorbereiding en naverwerking) Les 2: China voert een bevolkingspolitiek

Lesonderwerpen leerboek/ Excursie-items (+ voorbereiding en naverwerking) Les 2: China voert een bevolkingspolitiek Lesdag: Thema 1: Uitdagingen door bevolkingsexplosie Leerplandoelen (met eindtermen ET + doelst. gerealiseerd tijdens Lesonderwerpen leerboek/ voorbereiding en naverwerking) Zelfstandig Werk/ Taken 05-09/

Nadere informatie

aardrijkskunde havo 2015-II

aardrijkskunde havo 2015-II Wereld Opgave 1 Kledingindustrie in Bangladesh 1 maximumscore 1 Uit het antwoord moet blijken dat (de waarde van) de kledingexport in Aziatische landen tussen 2005 en 2011 sneller is gegroeid dan in de

Nadere informatie

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - II

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2012 - II Wereld Opgave 1 Buitenlandse investeringen en hulp in Afrika 1 maximumscore 1 de primaire sector (landbouw, mijnbouw) en de tertiaire sector (toerisme) 2 maximumscore 2 De twee juiste conclusies zijn:

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 12 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO 2015

Correctievoorschrift HAVO 2015 Correctievoorschrift HAVO 2015 tijdvak 1 aardrijkskunde Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores

Nadere informatie

Periode Aardrijkskunde 10 e klas. Klimatologie. Versie 2011-5

Periode Aardrijkskunde 10 e klas. Klimatologie. Versie 2011-5 Periode Aardrijkskunde 10 e klas Klimatologie Versie 2011-5 Fokko Hooijer Januari 2011 2 Inhoud Inleiding... 3 Praktische informatie... 3 Hoe word je beoordeeld?... 3 Wat moet je kennen en kunnen?... 4

Nadere informatie

AARDE 1 HAVO ANTWOORDENBOEK HOOFDSTUK 6 KLIMAAT EN LANDSCHAPSZONES

AARDE 1 HAVO ANTWOORDENBOEK HOOFDSTUK 6 KLIMAAT EN LANDSCHAPSZONES HOOFDSTUK 6 Paragraaf 1 Oriëntatie 1 a Hoe lager de geografische breedte is, hoe meer zonnestraling het aardoppervlak ontvangt. b Het woestijngebied van de Sahara en Arabië. Het is hier overwegend onbewolkt,

Nadere informatie

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Examen HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

4 Leven in een koud gebied

4 Leven in een koud gebied 4 Leven in een koud gebied 1 a Canada b/c W16 d 73 2 a Te koud: s zomers < 10º C b gebruik van sneeuwscooter en sleden kleding c te koud om voedsel te verbouwen 3a/4 W17 Toendra: wat, waar en waarom daar?

Nadere informatie

AARDE. 5 havo 2 End. en ex. processen 14-16

AARDE. 5 havo 2 End. en ex. processen 14-16 AARDE 5 havo 2 End. en ex. processen 14-16 Natuurlijke gevaren in de VS De westkust van de VS: een gecompliceerde situatie Convergente, divergente en transforme plaatbewegingen. Welke situatie is afwijkend

Nadere informatie

Titel De gasbel onder Nederland

Titel De gasbel onder Nederland De gasbel onder Nederland Het ontstaan van gas, zout en steenkool in de Nederlandse bodem Korte lesomschrijving In deze les maken leerlingen kennis met het ontstaan van de gasbel onder Slochteren in de

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO. Syllabus centraal examen 2015

AARDRIJKSKUNDE VWO. Syllabus centraal examen 2015 AARDRIJKSKUNDE VWO Syllabus centraal examen 2015 April 2013 Toelichting bij de titel van de deze syllabus: Deze syllabus geldt voor het CE van het jaar 2015. Syllabi van de jaren vóór 2015 zijn niet meer

Nadere informatie

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken.

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Fysische kenmerken: reliëf vegetatie klimaat Menselijke kenmerken: cultuur taal ontwikkelingsgraad bevolkingsspreiding - 1.1 Werelddelen

Nadere informatie

Klimaten VS vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Klimaten VS vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 21 November 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/82688 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken.

Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Examen Aardrijkskunde: Hoofdstuk 1: Werelddelen en oceanen Wereldblokken. Fysische kenmerken: reliëf vegetatie klimaat Menselijke kenmerken: cultuur taal ontwikkelingsgraad bevolkingsspreiding - 1.1 Werelddelen

Nadere informatie

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk

De Geo. 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw. Antwoorden hoofdstuk 5. www.degeo-online.nl. 1ste druk De Geo 1 th Aardrijkskunde voor de onderbouw Antwoorden hoofdstuk 5 www.degeo-online.nl 1ste druk De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw van th - Docentenhandleiding 1 TH 1 ThiemeMeulenhoff Utrecht/Zutphen,

Nadere informatie

Eekhoutcentrum Vliebergh. Wegwijzers voor Aardrijkskunde

Eekhoutcentrum Vliebergh. Wegwijzers voor Aardrijkskunde Eekhoutcentrum Vliebergh NASCHOLING AARDRIJKSKUNDE Wegwijzers voor Aardrijkskunde Geologie: - Opbouw en structuur van de aarde - Platentektoniek - Geologische geschiedenis Kulak 21/11/15 13h30-16h30 KUL

Nadere informatie

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk gebruiken.

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk gebruiken. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk gebruiken. Wereld Opgave 1 Opkomende markten De vier grootste opkomende markten worden aangeduid als de BRIC-landen. Aan de BRIC-landen

Nadere informatie

Examen HAVO. Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl. aardrijkskunde

Examen HAVO. Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl. aardrijkskunde Centraal Examen Havo Aardrijdskunde 2014 tijdvak 1 Opgaven www.uitwerkingensite.nl Examen HAVO 2014 tijdvak 1 vrijdag 16 mei 9.00-12.00 uur aardrijkskunde Bij dit examen hoort een bijlage. Gebruik De Grote

Nadere informatie

Er zijn 3 soorten kaarten

Er zijn 3 soorten kaarten Er zijn 3 soorten kaarten 1 Overzichtskaarten Onder te verdelen in: A topografische kaarten B natuurkundige kaarten C staatkundige kaarten 2 Navigatiekaarten 3 Thematische kaarten 1 Overzichtskaarten Op

Nadere informatie

Het begin van de winter

Het begin van de winter WINTER 21 december WINTER 2 Het begin van de winter Vanaf 21 juni worden de dagen weer langzaam korter. De zomer duurt tot 22 of 23 september. Dan zijn de dag en de nacht overal even lang. Met andere woorden:

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO. Syllabus centraal examen 2012

AARDRIJKSKUNDE HAVO. Syllabus centraal examen 2012 AARDRIJKSKUNDE HAVO Syllabus centraal examen 2012 November 2010 Toelichting bij de titel van de deze syllabus: Deze syllabus geldt voor het CE van het jaar 2012. Syllabi van de jaren vóór 2012 zijn niet

Nadere informatie

Inleiding Waarom dit onderwerp?

Inleiding Waarom dit onderwerp? Inleiding Ik zou graag willen weten hoe vulkanen ontstaan. En wat de oorzaak kan zijn dat vulkanen uitbarsten. Waarom dit onderwerp? Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik laatst heel vaak de Etna op tv

Nadere informatie

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn

Waar halen ze de ENERGIE. vandaan? Leerlijn Leerlijn Waar halen ze de ENERGIE vandaan? Inleiding De lesmethode van Solarkids heeft een doorgaande leerlijn voor het basisonderwijs. De leerlijn is gebaseerd op de kerndoelen die zijn opgelegd door

Nadere informatie

BEWEGENDE AARDE: KWARTET

BEWEGENDE AARDE: KWARTET BEWEGENDE AARDE: KWARTET Theoretisch kader In dit kwartetspel leer je door middel van het beantwoorden van vragen over van alles dat met het bewegen van de aarde te maken heeft. Elk kwartet heeft een onderwerp,

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO. Syllabus centraal examen 2014

AARDRIJKSKUNDE VWO. Syllabus centraal examen 2014 AARDRIJKSKUNDE VWO Syllabus centraal examen 2014 Juni 2012 Toelichting bij de titel van de deze syllabus: Deze syllabus geldt voor het CE van het jaar 2014. Syllabi van de jaren vóór 2014 zijn niet meer

Nadere informatie

Weer en klimaat. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Weer en klimaat. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 16 December 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/87209 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

1 Parate kennis zonder atlas

1 Parate kennis zonder atlas 1 Noteer je inschrijvingsnummer in de kader Als je het eerste deel 1 Parate kennis zonder atlas hebt opgelost, geeft je het antwoordblad af en kun je aan het tweede deel van de GEO-olympiade met atlas

Nadere informatie

De Atlantische Oceaan, de Golfstroom en ons klimaat

De Atlantische Oceaan, de Golfstroom en ons klimaat De Atlantische Oceaan, de Golfstroom en ons klimaat door Hendrik M. van Aken NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek, Texel (aken@nioz.nl) Afb. 1. De Pelagia, het onderzoekschip van het

Nadere informatie

HFDST 6. HET WEER IN ONZE STREKEN

HFDST 6. HET WEER IN ONZE STREKEN HFDST 6. HET WEER IN ONZE STREKEN 54 II. Hoe kunnen we verklaren dat we in België vaak een wisselvallig weer hebben? Wat wordt bedoeld met wisselvallig weer? De verklaring: op ca. 50 NB hebben we een botsing

Nadere informatie