N 3. december 2012 jaargang 9. magazine. een uitgave van staalbankiers. Horeca-ondernemer Casper Reinders: Rock- n-roll-bouwen, daar word ik blij van

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "N 3. december 2012 jaargang 9. magazine. een uitgave van staalbankiers. Horeca-ondernemer Casper Reinders: Rock- n-roll-bouwen, daar word ik blij van"

Transcriptie

1 N 3 magazine december 2012 jaargang 9 een uitgave van staalbankiers Horeca-ondernemer Casper Reinders: Rock- n-roll-bouwen, daar word ik blij van

2 COLOFON op de omslag 2 december 2012 staalmagazine 3 Inhoud Staal Magazine verschijnt drie maal per jaar en wordt verspreid onder cliënten en relaties van Staalbankiers. Jaargang 9, nr. 3. Hoofdredacteur Angela Looyé Eindredacteur Maureen Land, Maters & Hermsen Redactieraad Linda van Hesse Nicole van de Hoeve Maureen Land Angela Looyé Henrietta Smeekes Hans Smits Kosterus Wildschut Vormgeving Achmea Creatieve Diensten BEELDREDACTIE Mascha Baarda en Stephan van den Burg, Maters & Hermsen Lithografie en drukwerk Schuttersmagazijn BV Indien u vragen heeft of informatie wilt over in Staal Magazine behandelde onderwerpen, dan kunt u contact opnemen met uw contactpersoon of Angela Looyé via telefoon nr (070) of Als u geen prijs stelt op het ontvangen van ons magazine dan kunt u dit aan uw contactpersoon doorgeven of schriftelijk aangeven bij: Staalbankiers, Postbus 327, 2501 CH Den Haag. 01 & 40 De droom van Casper Reinders Casper Reinders, eigenaar van succesvolle horecazaken in Amsterdam, zoals de Jimmy Woo, Bo Cinq en Lion Noir, bouwt dagelijks aan zijn droom. En daar heeft hij het druk mee. Hij komt net uit een overleg over de verbouwing van restaurant Rose s Cantina in Amsterdam dat in vijf weken een volledig nieuw interieur krijgt. Een strakke planning, precies waar Casper Reinders van houdt. Met een goed team keihard werken, mijn eigen plan trekken en niet te veel veranderingen toestaan. Ik ben gek op bouwen, het geeft me energie. En dat heeft niets te maken met bouwtekeningen of dat soort gedoe. Ik teken een keuken het liefst op de muur. Rock- n-roll-bouwen. Dat is waar ik blij van word. (Cover)fotografie Ton Zonneveld Disclaimer Deze publicatie is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen aanbod noch een uit nodiging om een financieel instrument te kopen of te verkopen of om deel te nemen in een bepaalde beleggingstrategie. Elk voorbeeld gegeven in deze publicatie, geldt enkel ter nadere uitleg van het betreffende product. Aan deze voorbeelden kunnen geen rechten worden ontleend. Potentiële beleggers moeten zich bewust zijn van de risico s verbonden aan financiële instrumenten en moeten alleen overgaan tot een investeringsbeslissing met betrekking tot deze producten na voldoende beraad, in overleg met hun eigen adviseurs, waarbij in overweging moet worden genomen of deze producten passen binnen hun eigen risicoprofiel. Hoewel de in deze publicatie gestelde feiten en verstrekte opinies als juist worden verondersteld en zijn gebaseerd op betrouwbare bronnen, aanvaardt Staalbankiers geen enkele aansprakelijkheid voor enige schade in welke vorm dan ook, voortvloeiend uit het gebruik van deze publicatie of de inhoud daarvan. Staalbankiers wijst op de mogelijkheid dat bepaalde informatie in deze publicatie na verloop van tijd verouderd is. De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Staalbankiers N.V., statutair ge vestigd te Den Haag aan de Lange Hout straat 8, 2511 CW, is ingeschreven bij de KvK Haaglanden onder nummer Staalbankiers is geregistreerd bij de Autoriteit Financiële markten (www.afm.nl) te Amsterdam. Voor meer informatie over het toezicht op Staalbankiers N.V. kunt u bellen naar de toezichtlijn van de AFM Reproductie, geheel of gedeeltelijk, is slechts toegestaan na schriftelijke toestemming van Staalbankiers. Deze publicatie is vervaardigd op 7 december Staalbankiers Column Pierre Huurman Nieuws Advertentie Staalbankiers Vraagbaak Staalbankiers tijdens de feestdagen Economie Outlook 2013 China, van kwantiteit naar kwaliteit Financiën Geen erfgenamen, en dan? Dromen van een tweede huis Leger des Heils en Staalbankiers Lifestyle Cliënten jagen hun dromen na Gespot voor u! Cliënten jagen hun dromen na Golfavonturen van Robert-Jan Derksen Clïenten jagen hun dromen na Goede doelen Keerpunt: werken in een hospice Het Dorp bestaat 50 jaar 22 China China staat op een economisch en politiek kruispunt. De surrealistische groei moet plaatsmaken voor een solide economie. 36 Armoede Bij armoedebestrijding, waar het Leger des Heils zich voor inzet, past een ethische omgang met het eigen vermogen. Het Leger en Staalbankiers vertellen hoe ze dat doen. Beste lezer, editorial Vooruitzichten door Angela Looyé Voor u ligt alweer de laatste uitgave van Staal Magazine van Een bewogen jaar, dat lijkt te zijn omgevlogen. Wat het nieuwe jaar ons brengt, is moeilijk te voorspellen. Maar Hans Smits, Senior Research & Analysis Manager geeft met zijn inmiddels welbekende Outlook een beeld voor De opzet van de Outlook is dit jaar anders dan voorheen. In plaats van wereldwijde mogelijke scenario s te schetsen, duidt Hans nu de globale vooruitzichten voor de verschillende regio s, zoals u leest vanaf pagina 6. Mijn collega Hans Smits is één van de leden van de redactieraad van Staal Magazine en onze ideeënmachine en co-auteur voor alle macro-economische artikelen. Naast Hans nemen nog vier andere collega s deel aan de redactieraad. Samen met hen, én mijn steun en toeverlaat van Maters&Hermsen, probeer ik iedere keer weer een interessant en leuk magazine voor u te maken. Of dat ook dit keer is gelukt, kunt u doorgeven aan uw bankier of aan mij via een mail aan Dit geldt natuurlijk ook als u ideeën of suggesties voor het magazine hebt. In elk magazine laten we cliënten en ambassadeurs van Staalbankiers aan het woord over hun werk, passie of hoe zij omgaan met bepaalde financiële kwesties. Het is mooi om te zien dat onze relaties met veel enthousiasme meewerken en hun verhaal aan Staal Magazine toevertrouwen. Via deze plek wil ik u daar hartelijk voor danken. Ik wens u veel leesplezier en een prachtig 2013! Angela Looyé is Hoofdredacteur van Staal Magazine P.S. Ideeën, vragen en/of opmerkingen over het magazine? Stuur ze naar

3 4 nieuws december 2012 staalmagazine 5 Staalbankiers klaar voor europees bankieren was een bewogen jaar. Voor 2012 de wereld, ons land en ook voor Staalbankiers. Nederland werd nog steeds stevig getroffen door de economische crisis en zal hier ook volgend jaar last van blijven houden. Staal bankiers voelt natuur lijk ook de gevolgen van de macro-econo mische omstandig heden. Des ondanks mochten we dit jaar toch een flink aantal nieuwe cliënten verwelkomen. We zijn zeer content met deze verdere groei, zeker in de huidige markt. En omdat de groei van nieuwe cliënten bij Staalbankiers voor het overgrote deel voortkomt uit de recommandatie van bestaande cliënten, mogen we hieruit voorzichtig concluderen dat uw relatie met de bank ook dit jaar weer goed is geweest. Wij willen u hiervoor graag bedanken. Staalbankiers heeft een lange ter mijnstrategie die erop gericht is om u zo goed als mogelijk te adviseren en dit te doen in een prettige sfeer waarbij u ons goed kent en wij uw situatie goed kennen. We hebben dit jaar hard gewerkt om onze dienstverlening te verbeteren. Dit hebben we onder andere gedaan door onze succesvolle beleggings strategie, Column Vol optimisme door Pierre Huurman Multi Asset Optimalisatie, in verschillende productvormen beschik baar te maken voor bijna al onze cliënten. We besteden veel energie aan al onze stakeholders, u als cliënt voorop. Maar ook de relatie met onze moeder Achmea is verder versterkt. Ondanks interne veranderingen Ω we maakten onze organisatie efficiënter Ω ben ik blij dat mede werkers in een tevredenheids onderzoek hebben aangegeven zich enorm betrokken te voelen bij Staalbankiers. We scoren verder hoog op integriteit, vertrouwen en communicatie. We vinden dat heel erg belangrijk: gedreven en geluk kige medewerkers zullen u beter bedienen en bijdragen aan het bereiken van uw doelstellingen. We kijken, ondanks de zware economische omstandigheden, vol optimisme uit naar We blijven investeren in de toekomst en in u, door mee te denken over de doelstellingen van onze cliënten en de overdracht naar volgende generaties. Ik wil u een heel voorspoedig, liefdevol en vooral bruisend 2013 wensen! Pierre Huurman is de Directievoorzitter van Staalbankiers Fotografie Hollandse Hoogte Tarieven beleggings DIENST VERLENING De tarieven voor de Staalbankiers beleggings dienstverlening worden per 1 januari 2013 aangepast. De gewijzigde tarieven vindt u op Staalbankiers wenst u een prachtig nieuwsbrief Wij houden u graag op de hoogte van veranderingen bij Staalbankiers. Dat doen we met het Staal Magazine, op onze website en sinds kort ook per met een nieuws brief. In deze nieuws brief, die ongeveer zes keer per jaar zal verschijnen, vindt u interessante informatie en achtergronden bij de actuali teiten. Wilt u op de mailinglist van de nieuws brief van Staalbankiers? Geef dit dan door aan uw bankier of stuur een mailtje met uw gegevens naar Het betalingsverkeer in Nederland gaat veranderen. In het kader van SEPA (Single European Payments Area) vindt er een uniformering van het Europese betalingsverkeer plaats. Als gevolg hiervan worden de Nederlandse betaalproducten aangepast aan de nieuwe eisen. Zo kunt u bij Staalbankiers al gebruikmaken van de mogelijkheid om binnen webbankieren een SEPAoverschrijving te doen. Het SEPA-formulier lijkt op het eerste gezicht op het huidige binnenlandse Vanaf 1 juli 2013 is de ook nieuwe IBAN-accept giro beschik baar voor cliënten van Staal bankiers overboekings formulier. Het verschil is dat u het IBAN (International Bank Account Number) van de begunstigde en de BIC (Bank Identifier Code) van de bank van de begunstigde erop invult. Het IBAN (de nieuwe structuur van bankrekeningnummers) zorgt ervoor dat bankrekening nummers internationaal te herkennen zijn. De Neder landse versie van het IBAN is opgebouwd uit het huidige bank rekening nummer voorafgegaan door de landcode NL, een tweecijferig controle getal en een bankidentificatie. IBAN-acceptgiro Vanaf 1 juli 2013 is de ook nieuwe IBAN-accept giro beschik baar voor cliënten van Staal bankiers. De belangrijkste wijziging daarop is dat het IBAN van zowel de incassant als de betaler vermeld moet worden. De IBAN-acceptgiro zal per 1 februari 2014 de huidige acceptgiro vervangen. Tussen 1 juli 2013 en 1 februari 2014 is er een duale periode, waarbij beide varianten naast elkaar voorkomen. Vanaf 1 februari 2014 is het aanbieden van de oude acceptgiro niet langer mogelijk. Banken en marktpartijen zijn overeengekomen dat de IBAN-acceptgiro uiterlijk 1 januari 2019 ophoudt te bestaan.

4 6 Economie december 2012 staalmagazine 7 outlook 2013: Problemen of herstel van de wereldeconomie? De wereldeconomie bevindt zich onder een sluier van onzekerheid, aldus het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Precieze voorspellingen zijn onmogelijk, maar de globale vooruitzichten voor de verschillende regio s kunnen we wel duiden. Tekst Hans Smits en Rody van der Pols Illustratie Rhonald Blommestijn INLEIDING: Terugblik op 2012 Maar liefst drie kwartalen op rij moest het IMF haar prognose cijfers voor dit jaar naar beneden bijstellen. De wereldeconomie blijft kwakkelen en het einde is nog niet in zicht. Groeide de wereldeconomie in 2011 met 3,8%, in 2012 verwacht het IMF 3,3% groei. Diverse gere nommeerde financiële instellingen, zoals J.P. Morgan en Deutsche Bank, zitten hier met hun verwacht ingen onder. In Europa speelden de schuld en crisis en de angst voor een grexit (Griekenland uit de eurozone) weer in volle hevigheid op. Ook deden de gevolgen van de stevige overheids bezuinigingen zich voelen. Het gevolg: de eurozone is in 2012 opnieuw in een recessie beland (IMF: -0,4%). Aan de andere zijde van de Atlantische Oceaan wisten de Verenigde Staten weliswaar een matige groei te handhaven (IMF: +2,2%), maar de belastingafgrond werpt hier zijn dreigende schaduw vooruit. Slaagt de herkozen president Obama er niet tijdig in om afspraken te maken over de begroting en de schuldpositie, dan krijgt Amerika op 1 januari 2013 te maken met strenge besparingen gecombineerd met forse belastingverhogingen. Een giftige cocktail voor een toch al wankele economie. Dan Japan. Dit land zag zijn economie in de eerste helft van 2012 weliswaar groeien (IMF voorspelt dit jaar nog 2,2% groei). Maar vanaf het derde kwartaal leek het effect van de herstel werkzaamheden na de tsunami alweer uitge werkt, met krimp tot gevolg. De opkomende markten bleken niet immuun voor de trans-atlantische problemen. Vrijwel alle opkomende landen zagen hun groeiverwachtingen terug lopen, China voorop. Dit land (IMF: +7,8%) kreeg onder andere te kampen met over verhitting van de onroerendgoedmarkt. De vraag naar grondstoffen en metalen liep wereldwijd terug, wat zich onder andere deed voelen in Brazilië (IMF: +1,5%). De zwakke wereldeconomie noopte centrale banken tot een ruim monetair beleid. Daardoor daalde de rente tot ongekende dieptepunten, in Noord-Europa geholpen door de voorkeur voor de veilige staatspapieren van de kernlanden boven die van de perifere landen ( kapitaalvlucht ). In Neder land was de rente zelfs lager dan in de afgelopen vijfhonderd jaar is voorgekomen. De inflatie bleef, in elk geval in het Westen, beperkt. ~ VOORUITZICHTEN EUROPA: Vier scenario s De grexit leek in 2012 een paar keer dichterbij dan ooit tevoren. Maar gelukkig wisten de Europese leiders versplintering van de muntunie meestal tijdens een nachtelijke vergadering te voorkomen met nieuwe maat regelen. Hoewel de tweespalt tussen Noord- en Zuid-Europa niet veel minder is geworden, waren er afgelopen jaar toch doorbraken. De belang rijkste zijn het Begrotingspact, het Groeipact en de te vormen Europese banken unie, waar schijn lijk in Bij wijze van opmaat komen in 2013 alle circa 6000 banken in de eurolanden onder toezicht te staan van de Europese Centrale Bank (ECB). Het zijn eerste stappen richting een meer federaal georganiseerd Europa. Ook van groot belang: de steun toezegging van de ECB aan zwakke eurolanden voor een onbeperkt opkoopprogramma van staatsobligaties, gekoppeld aan strenge voorwaarden. De aan kondiging deed de obligatierentes dalen. Het gaf de noodlijdende landen, Spanje voorop, een broodnodige adempauze. Hiermee lijkt eind 2012 de eurocrisis in een rustiger vaarwater te zijn aan geland. Niets is echter zo onbestendig als het vertrouwen van de financiële markten. Bepalend zijn daarom de vaart en doortastend heid waarmee de politici voortgaan op de ingeslagen weg. Scenario 1: Perspectief (langzaam uit de crisis) In de tweede helft van 2012 hebben de Europese beleids makers een aantal belangrijke doorbraken bereikt. Zo heeft de politiek een groeipact afgesproken en lijkt de vorming van een Europese bankenunie in 2014 zeker. Daar naast

5 8 december 2012 staalmagazine 9 heeft Europese Raad-voorzitter Van Rompuy de opdracht gekregen om zijn roadmap richting een economische en monetaire unie verder uit te werken. Tegelijkertijd heeft de ECB een plan gepresenteerd om obligaties op te kopen van de zwakke euro landen, die bereid zijn om de strenge voor waarden voor noodhulp te accepteren. Daarmee is een dam opgeworpen tegen ongebreidelde speculatie. Stapje voor stapje, maar onafwendbaar, komt zo een meer federaal georganiseerd Europa dichter bij en wenkt het perspectief. Mogelijk is Europa al halverwege op de weg richting een geherstructureerd en economisch gezonde unie. Dit scenario achten we het meest waarschijnlijk. Het toezicht van de ECB op alle banken in de eurozone in 2013 markeert een belangrijke stap in die richting. Volgens afspraak komt daarmee de weg vrij om zwakke banken direct te herkapita liseren, dus zonder tussenkomst van de nationale regeringen. Dit is van groot belang voor zwakke eurolanden met wrakke banken. Nu nog geven zij rechtstreekse steun. Daardoor worden de schulden van de banken overgeheveld op de nationale overheidsbalans, hetgeen weer kan leiden tot nieuwe bezuinigingsrondes. Zonder doorbreking van deze negatieve spiraal, kunnen deze landen niet uit het dal klimmen. Dankzij het opkoopprogramma van de ECB voor staatsobligaties krijgen zwakke eurolanden de gelegenheid om hun overheidsfinanciën op orde te krijgen. De stevige bezuinigingen en hervormingen beginnen hun eerste vruchten af te werpen. Langzaamaan worden de renteverschillen in Europa kleiner. Het begrotingstekort van Italië zal in 2012 waarschijnlijk onder de 2% uitkomen en in 2013 onder de 1% van het bruto nationaal product (bnp). Ondertussen helpt de zwakke euro de Europese exportmachine weer op gang. Scenario 2: Onzekerheid (crisis duurt voort) Doormodderen is wat de Europese beleidsmakers de laatste jaren hebben gedaan. En doormodderen is wat ze in dit scenario blijven doen. De tegenstelling tussen de stimuleringslobby van de zuidelijke landen en de bezuinigings pleidooien van de noordelijke landen verhardt zich. Maar onder druk van de financiële markten weten de politici toch telkens weer tijd te kopen. De meeste voornemens blijken echter niet meer dan luchtkastelen. Door politiek gekrakeel gevoed door de anti-europese lobby die overal aan kracht wint komt de uitvoering van de plannen nauwelijks van de grond. Alles loopt vertraging op, waardoor de druk op de financiële markten toeneemt. De rentes voor de zwakke eurolanden beginnen weer te stijgen, waardoor de angst voor versplintering op de loer ligt. Maar dan vertonen de politici toch ineens weer een moment van (schijnbare) daadkracht, waardoor de hoop op duurzame oplossingen weer opleeft en de markten even tot bedaren komen. Politiek en financiële markten houden elkaar langdurig in deze uitputtende cyclus gevangen. Dit scenario is zeker mogelijk, maar het eerste scenario is veel waarschijnlijker. Scenario 3: Vertrouwensherstel (uit de crisis) In dit scenario wint het besef aan terrein dat tijd kopen alleen niet voldoende is. Politici weten hun achterban ervan te overtuigen dat voor duurzame politieke stabiliteit en economische welvaart in Europa radicalere maatregelen nodig zijn. Steeds meer regeringsleiders commit teren zich aan maatregelen om versneld tot een fiscale unie te komen. Dit meest positieve scenario is voor 2013 nog niet zo heel waar schijnlijk, wellicht later. De verkiezing van, waarschijnlijk, een meer pro-europese Duitse regering in 2013 kan een belangrijke zet in die richting zijn. In dat geval kan er momentum ontstaan, waardoor Europese Raad-voorzitter Van Rompuy voldoende steun verwerft voor zijn roadmap richting een economische en monetaire unie. Zijn plan rust op vier pijlers: een banken unie, een begrotingsunie, een economische unie en een politieke unie. De eerste voorzetten voor een begrotingsunie en een bankenunie zijn inmiddels gedaan. Slaagt Van Rompuy erin om zijn plannen er doorheen te loodsen, dan is het voor criticasters, zoals Nederland en Duitsland, steeds moeilijker om de boot af te houden. Eenmaal aanvaard kan Rompuy s roadmap de eurozone versneld uit het dal van de crisis laten klimmen door herwonnen vertrouwen. Scenario 4: Vertrouwensbreuk (crisis verdiept) In dit scenario wordt de tegenstelling tussen de meer welvarende kernlanden en de noodlijdende periferie van de eurozone steeds groter. Anti- Europese gevoelens leiden overal tot sociale onrust. Er ontstaat een politieke patstelling die niet wordt doorbroken. De uiterste consequentie is dat de financiële markten langdurig hun vertrouwen in Europa verliezen. Er komt een kapitaalvlucht op gang, waardoor de obligatierentes tot onhoudbare hoogtes stijgen. Door het uitblijven van maatregelen moet Griekenland de eurozone verlaten, mogelijk gevolgd door Spanje, Portugal en andere perifere eurolanden. De eurozone valt in brokken uiteen. De langetermijngevolgen van dit scenario zijn moeilijk te voorspellen, maar zeker is dat Europa een periode van grote onzekerheid en economische krimp tegemoet gaat. Dit scenario is het minst waarschijnlijk. ~ VOORUITZICHTEN VERENIGDE STATEN: De belastingafgrond, erin of niet? Voor de economische vooruitzichten van de VS is vooral één vraag van cruciaal belang: wat gaat de herkozen president Obama doen om het land te redden van de val in de belastingafgrond of de fiscal cliff. Op 1 januari 2013 wordt namelijk als gevolg van de Budget Control Act van 2011 automatisch een hele reeks van belastingverhogingen en uitgavenbeperkingen van de overheid van kracht. Hiermee bezuinigt het land in één klap 607 miljard dollar. De achtergrond hiervan is dat de Amerikaanse staatsschuld miljard dollar inmiddels het in de wet vastgelegde plafond heeft bereikt. De VS zal hiervoor een oplossing moeten vinden. Zonder verdere maatregelen blijft deze schuld in een alarmerend tempo doorgroeien: tegenover de jaarlijkse overheids uitgaven van 3,7 miljard dollar staan slechts 2,3 miljard dollar aan belasting inkomsten. Een op de lange duur onhoudbare situatie. Hoe de VS hiermee omgaat, bepaalt de economische groei op de korte én lange termijn. Scenario 1: De VS storten in de belastingafgrond Als op 1 januari de bezuinigingsmaatregelen van 607 miljard dollar starten, zullen alle werkende Amerikanen 2 procent extra inkomstenbelasting moeten betalen. Ook de grens voor de laagste belastingschijf gaat flink omhoog en allerlei gunstige belastingregels voor ondernemers komen te vervallen. Ook gaat het mes stevig in de paradepaardjes van de Republikeinen (defensie) en Democraten (zorg). Ben Bernanke, voorzitter van de Federal Reserve (FED), sprak niet zomaar over de fiscal cliff: door deze maatregelen zullen Amerikanen zo hard in hun portemonnee worden geraakt, dat de econo mische groei met ongeveer 3,5 tot 4,5 procent punt kan teruglopen. Naar schatting verliezen zo n 2 miljoen Amerikanen hun baan. De Verenigde Staten raken in een recessie en het epicentrum van de crisis verplaatst zich van Europa naar de andere kant van de Atlantische Oceaan. De vrees bestaat zelfs dat de dollar in dat geval zijn status als reservevaluta verliest. Gebeurt dit, dan zal de hele wereldeconomie daar de wrange vruchten van plukken, zeker Europa. Scenario 2: De VS omzeilen de af grond, al dan niet op een duurzame manier Lukt het de herkozen president Obama toch om tijdig een compromis door het Congres te loodsen, dan zullen de VS verder gaan op het bekende pad: flink spenderen om de economie aan de gang te houden. Op de korte termijn is het de enige mogelijkheid om de fragiele groei niet de nek om te draaien. Zeker nu er net lichtpuntjes te bespeuren zijn, zoals het herstel van de huizenmarkt. De vraag is vooral welke aanpak de Amerikaanse politiek voor de (middel) lange termijn kiest. Schuift zij de problemen opnieuw door, zoals in 2011 al gebeurde, zodat het land over enige tijd opnieuw voor de afgrond komt te staan? Of kiest zij voor de, figuratief gesproken, weldoordachte afdaling in de belastingafgrond? Met andere woorden: bereiken president en Congres overeenstemming over een weldoortimmerd plan voor schuldafbouw en begrotingstekortreductie voor de komende jaren zonder al te veel impact op de groei en de werkgelegenheid? Door zo n plan kan het vertrouwen in de Amerikaanse economie en dus consumptie en investeringen een stevige impuls krijgen. In dat geval hebben we het spiegelbeeld van scenario 1 te pakken en gaat economische grootmacht Amerika weer een loco motieffunctie vervullen in de wereldeconomie. ~ VOORUITZICHTEN JAPAN: Consumentenbestedingen lopen terug De herstelwerkzaamheden na de tsunami in maart 2011 deed de Japanse economie met ruim 2 procent (bescheiden) groeien afgelopen jaar. Ook industriële activiteiten veerden op begin Maar vanaf het derde kwartaal zette de krimp alweer in, een ontwikkeling die zich in 2013 waarschijnlijk zal voortzetten. De kans op een recessie is reëel (25 procent volgens het IMF). Zeker als de hardnekkige patstelling tussen regering en oppositie over het verhogen van het schuldenplafond niet wordt doorbroken. De teruglopende consumentenbestedingen zijn hét probleem van de Japanse economie. De lonen lopen terug, huishoudens hebben minder te besteden. De export daalt, mede onder invloed van het onbewoonde eilandjes-conflict met China. Japanse bedrijven hebben het niet gemakkelijk. Ondertussen gaat de Japanse centrale bank onverminderd door met pogingen om de te lage inflatie die slecht is voor de economische groei aan te wakkeren. Goedkope

6 Advertentie 10 december 2012 staalmagazine 11 kredieten zijn er hierdoor in overvloed; het probleem is vooral het gebrek aan vraag hiernaar. Een positieve ontwikkeling is dat Japan de btw geleidelijk zal verdubbelen tot 10 procent in Een belangrijke stap richting afbouw van de astronomische staatsschuld. ~ VOORUITZICHTEN CHINA: Harde of zachte landing? Na jaren van sterke groei veelal boven de 10% heeft zich in 2012 een groeivertraging ingezet in China. Dit voedt de angst voor een plotselinge en acute economische terugval van de tweede economie van de wereld. Om deze harde landing te voorkomen, moet China met succes de omschakeling maken van een export-economie met hoge overheidsinvesteringen naar een consumptie-economie met stijgende lonen. Vooralsnog worden dalende exportcijfers en terugvallende investeringen nog niet opgevangen door consumptie. De Chinese groeiafzwakking zal de overheid zeker volgend jaar de geldkraan doen opendraaien. Er staan al grote investeringsplannen op de rol, zoals de aanleg van Changsa, een nieuwe metropool in het binnenland, á 130 miljard dollar. Daarmee zal de groei in 2013 waarschijnlijk weer boven de 8 procent uitkomen. Het grootste risico blijft evenwel het ontstaan van prijsbubbels, zoals afgelopen jaar gebeurde op de vastgoedmarkt in verschillende steden. De Chinese economie leek in het begin van de tweede helft van 2012 nog niet op te veren. Toch was het hoopgevend dat de consumentenbestedingen op peil bleven, gekoppeld aan een gezonde arbeidsmarkt met stijgende lonen. In combinatie met de investeringsgroei en een verruimd monetair beleid lijkt daarmee de basis gelegd voor de zo gehoopte zachte landing. ~ VOORUITZICHTEN OPKOMENDE LANDEN: In het spoor van China De opkomende economieën blijken niet immuun voor de economische problemen in het Westen en de terugvallende groei in China. Grote bedrijven onderhouden internationale productieketens, die niet zomaar kunnen worden verbroken. Conjuncturele problemen verplaatsen zich gemakkelijk van het ene deel van de wereld naar het andere. De terugvallende vraag vanuit het Westen kan maar zelden volledig worden opgevangen door de toe nemen de handel tussen de opkomende landen onderling en de eigen consumentenmarkt. Zodoende zagen we in 2012 in vrijwel alle opkomende economieën de groei afzwakken. Maar de verwachting is dat de meeste emerging markets, net als China, in 2013 weer beter zullen presteren. Dit geldt in elk geval voor India, de ASEAN-5 (Indonesië, Maleisië, de Filippijnen, Thailand en Vietnam) en Zuid-Korea. De inflatie zal daar zakken naar ongeveer 4 procent (was 5 procent in 2010). Dit als gevolg van dalende prijzen en eerdere beleidsaanscherpingen om oververhitting van de economie te voorkomen. Mocht de groei toch tegenvallen, dan hebben de meeste van deze landen voldoende budgettaire ruimte om stimuleringsmaatregelen te nemen. Voor India is de grootste uitdaging om het vastgelopen hervormingsproces richting een meer marktgerichte economie vlot te trekken. In Zuid-Amerika sprong recent vooral de tegenvallende groei van Brazilië (ongeveer 1,5 procent in 2012) in het oog. Dalende grondstofprijzen en relatief hoge rentes om mogelijke oververhitting in te tomen, speelden het land parten. Desondanks voorspelt het IMF voor 2013 weer een groei van 4 procent. Zoals voor de meeste landen stelde het IMF ook de groeivooruitzichten voor Rusland en om ringende staten in de loop van 2012 naar beneden bij, maar de verwachting is dat deze landen in 2013 hun economie weer zien groeien. ~ WERELDECONOMIE in 2013 Het IMF voorziet voor 2013 een economische groei van 3,6%. Iets hoger dan in 2012, maar nog altijd lager dan in Staalbankiers acht voor 2013 het eerste Europese scenario ( Perspectief ) het meest waarschijnlijk in combinatie met het tweede scenario voor de VS (de belastingafgrond wordt op de een of andere manier omzeild). In dat geval zal de wereldeconomie met 3 à 3,5% groeien. Zou het Europese scenario Onzekerheid zich mani festeren in combinatie met een zwakke vorm van het eerste scenario voor de VS, dan zal de groei van de wereldeconomie eerder richting 2,5% gaan. Dan is er, aan de andere kant van het spectrum, nog de mogelijkheid dat alle seinen op groen springen. In de VS komen de herkozen president Obama en het Congres tot overeen stemming om op een slimme wijze in de belastingafgrond af te dalen door het begro tings tekort langjarig te reduceren en de staats schuld houdbaar te maken. Tegelijkertijd slaagt de politiek in Europa erin om de roadmap van Van Rompuy voortvarend in te vullen. Terug kerend vertrouwen aan beide kanten van de oceaan zorgt er in dat geval voor dat de groei in de wereld richting 4% of meer gaat. We gaan het zien. Wij begrijpen dat uw vermogen ook in pk's kan worden uitgedrukt Dromen willen verwezenlijken is één, dromen kunnen verwezenlijken is een ander verhaal. Dat laatste begrijpen wij als geen ander. Het is dus goed te weten dat er een private banker is die met u meeleeft. Die u onafhankelijk advies geeft in de volle breedte. En met een op uw lijf geschreven financiële planning, wordt uw doel ons doel. Want je leeft maar één keer

7 12 lifestyle december 2012 staalmagazine 13 Dromen najagen Mensen die met hun passie bezig zijn en hun dromen verwezenlijken. Dat spreekt ons als Staalbankiers aan. Niet voor niets is onze pay-off Want je leeft maar één keer. Tekst Michelle de Koning Fotografie Ton Zonneveld Schaatshart Kees Verpalen, directeur van Beslist.nl, stapte afgelopen april in het schaatsen. Zijn hart ging uit naar Team Van Velde. Zes sprinters rijden nu hun rondjes onder de naam Team Beslist.nl. is altijd een droom van mij geweest om een keer een Het sportteam te sponsoren. En schaatsen vind ik echt een mooie sport. Beslist.nl is een puur Nederlands merk en wil je echt exposure hebben in Nederland, dan kom je al snel bij voetbal of schaatsen terecht. Ik dacht eigenlijk altijd dat je dan miljoenen mee moest nemen, maar toen ik eind vorig jaar Gerard van Velde bij de NOS hoorde klagen over zijn toenmalige sponsor, ben ik toch eens gaan praten. Ik was met meerdere ploegen in gesprek, maar mijn schaats hart ging uit naar dit team. Trainer Gerard van Velde is een geweldige vent met een team vol jonge honden die vorig seizoen allemaal net aan het doorbreken waren. Een beetje de underdog, maar ik geloof erin. En met een organisatie waar ik achter sta. Als sponsor wil je niet zelf het wiel helemaal uitvinden, geen salarisonderhandelingen voeren of uitzoeken hoe je boarding sponsort. Bij Van Velde, onderdeel van iskate, is dat allemaal al goed geregeld. Eigenlijk wilde ik nog wel een grote naam bij het team. Trainer Jac Orie kwam op een dag samen met Olympisch kampioen Mark Tuitert naar ons kantoor. Wat dat teweeg bracht! Mensen bleven maar langs die kamer lopen om een blik van Mark op te vangen. Heel goed voor de exposure van Beslist.nl, dacht ik meteen. Dus toen we een contract hadden gesloten met team Van Velde, wilde ik Tuitert erbij. Het is gelukt, al veroorzaakte het wel een enorme rel in de schaats wereld. Niet erg, vind ik. Deze wereld is redelijk behoudend en vastgeroest en ik wil wat reuring veroorzaken. De tribunes in het schaatsen zitten steeds minder vol en de doelgroep is redelijk oud. Wij willen de schaatswereld nieuw leven inblazen en de relatief jonge internetwereld aan het schaatsen koppelen. Zo kan de sport een frisse, nieuwe impuls krijgen. Daarom zijn we als sponsor bij de evenementen in Thialf ook aan de andere kant van de VIPboxen gaan zitten. We hebben een eigen ruimte onder het stadion en onze genodigden zitten tussen het gewone publiek. Daar is sfeer, daar dragen wij aan bij, daar houd ik van. Als schaatsliefhebber is sponsor zijn trouwens niet altijd even prettig. Want ik ben nu rondom de toernooien in Heerenveen zo druk bezig, dat ik veel minder van het schaatsen zelf geniet dan anders. Thuis achter de buis krijg je veel meer mee. Maar straks komen er weer toernooien op andere plekken in de wereld aan en daar organiseren wij niets omheen, dus dan kan ik weer op de bank schaatsen kijken. Ik moet wel zeggen dat de langere afstanden me steeds minder interesseren nu ik een sprintploeg sponsor.

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE

ONDERLINGE S-GRAVENHAGE delen gevoel vertrouwen gevonden avontuur genieten ONDERLINGE S-GRAVENHAGE Momenten vrienden verhuizen afscheid leven huwelijk samen 2 blijdschap verrassing Verzekerde groeikracht Iedereen hoopt op een

Nadere informatie

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012 Kwartaal Update Gold&Discovery Fund januari 2012 In de eerste maand van dit jaar steeg goud bijna 11%, zilver 21%, terwijl de koperprijs 12% steeg. De waarde van onze portfolio steeg zelfs circa 18%. Hiermee

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk 2 Wat is het geheim en de essentie van goed beleggen? Je moet anticiperen op de werkelijkheid van morgen en wat die voor gevolgen heeft voor

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

Economische prognose IMF voor het GOS

Economische prognose IMF voor het GOS Economische prognose IMF voor het GOS Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen voor de

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Past een variabele rente bij u? Wel of niet doen...

Past een variabele rente bij u? Wel of niet doen... Past een variabele rente bij u? Wel of niet doen... 1 Inhoud De juiste keuze maken. 3 Vast en variabel. 4 Goed om even te weten. 6 2 De juiste keuze maken. U betaalt graag de laagste rente voor uw hypotheek.

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0

BBP Inflatie Lopende rekening Werkloosheid Europa 2,0 0,1 0,8 3,3 2,8 2,1 0,4 0,8 1,0 Prognose IMF voor Midden-Europa en de Balkan Jan Limbeek Twee keer per jaar, in april en in september of oktober, publiceert het IMF zijn World Economic Outlook, waarin het zijn economische verwachtingen

Nadere informatie

Laat uw geld groeien!

Laat uw geld groeien! AEGON Ontslagvergoeding Sparen Ontslagvergoeding nog niet nodig? Laat uw geld groeien! Een ontslag is een ingrijpende gebeurtenis. Naast de nodige emoties speelt dan ook uw financiële situatie een grote

Nadere informatie

Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium. FiDiB, Vught, 17 september 2012

Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium. FiDiB, Vught, 17 september 2012 Financiële repressie: twee sleutelwoorden voor elke financieel intermediair in dit decennium FiDiB, Vught, 17 september 2012 Agenda Waar hebben we mee te maken? Structurele gevolgen deze crisis Financiële

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Den Haag 18-1-2013 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Sparen. Omdat het nu groeit en u straks de vruchten plukt

Sparen. Omdat het nu groeit en u straks de vruchten plukt Sparen Omdat het nu groeit en u straks de vruchten plukt Bankier op uw manier Gemak en deskundigheid vormen samen de kern van onze dienstverlening. U beslist hoe en wanneer u uw bankzaken regelt: via het

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

De dip duurt niet eeuwig

De dip duurt niet eeuwig De dip duurt niet eeuwig Remko Nods (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl De dip duurt niet eeuwig De Nederlandse bouw is in crisis door bezuinigingen van overheden en de problemen op de woningmarkt.

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

STICHTING VRIENDEN VAN ST JANSDAL

STICHTING VRIENDEN VAN ST JANSDAL STICHTING VRIENDEN VAN ST JANSDAL SCHENKEN EN NALATEN HARDERWIJK Missie van de Stichting Vrienden van het St Jansdal Het bevorderen van het welzijn van de patiënten van het ziekenhuis St Jansdal Motto:

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Alles goed geregeld voor nu en straks

Alles goed geregeld voor nu en straks FINANCIEEL TOTAALPLAN Deze brochure is een uitgave van FDC Financieel Planners & Adviseurs (FDC). FDC heeft ruim 60 vestigingen door heel Nederland. Hiermee vormt FDC een landelijk netwerk van adviseurs

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

AVONTUUR VRIENDEN GELUK LIEFDE VERTROUWEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE

AVONTUUR VRIENDEN GELUK LIEFDE VERTROUWEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE AVONTUUR VRIENDEN GELUK AFSCHEID SAMEN LIEFDE VERTROUWEN GLIMLACH VERHUIZEN GEVOEL LEVEN WONEN GEBOORTE BLIJDSCHAP FAMILIE O N D E R L I N G E s - G R A V E N H A G E M O M E N T E N GLIMLACH GELUK LIEFDE

Nadere informatie

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3 Visie

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

ook u kunt kopen met de Starters Renteregeling

ook u kunt kopen met de Starters Renteregeling ook u kunt kopen met de 2 3 uw eigen droomhuis dichterbij dé sleutel naar uw eerste koophuis! Droomt u ook van een eigen huis? Van zo n heerlijke woning die je kunt inrichten en vormgeven zoals je dat

Nadere informatie

Zorgtaken voor de gemeente

Zorgtaken voor de gemeente De Sociale Databank Nederland presenteert in samenwerking met de gemeente een verbreding van inzicht en kennis over structurele oorzaken van de crisis met het terugeisen van 50,9 miljard aan verdwenen

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Woningmarkt in Nederland is weer volop in beweging

Woningmarkt in Nederland is weer volop in beweging Woningmarkt in Nederland is weer volop in beweging Het belang van een dynamische woningmarkt voor de Nederlandse economie valt amper te overschatten. Die absolute waarheid hebben we de afgelopen acht crisisjaren

Nadere informatie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie 10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie Nederland zit in een grote economische crisis. Het consumentenvertrouwen is dramatisch laag. Nederlanders zijn onzeker over hun baan, hun huis,

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk oktober 2015 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk oktober 2015 Welkom Wij heten u van harte welkom in Van der Valk Hotel 2 Programma 19.00 uur Ontvangst 19.30 uur Opening 19.40 uur Chinese groeivertraging 20.00

Nadere informatie

TOELICHTING OP ONZE DIENSTVERLENING (COMPLEXE PRODUCTEN)

TOELICHTING OP ONZE DIENSTVERLENING (COMPLEXE PRODUCTEN) TOELICHTING OP ONZE DIENSTVERLENING (COMPLEXE PRODUCTEN) Inhoudsopgave: Wat Bielderman Koetsier voor u kan betekenen.... 2 Hoe worden wij betaald?... 4 Wat verwachten wij van u... 5 Datum: 01-01-2015,

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Hypotheek? Wij zijn uw bank.

Hypotheek? Wij zijn uw bank. Hypotheek? Wij zijn uw bank. U wilt een huis kopen? Wij bezorgen u onbezorgd woonplezier. U wilt voor de eerste, tweede of misschien wel derde keer een huis kopen. Een gezellige stadswoning in het centrum,

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrentespaarrekening. Sparen voor een aanvulling op mijn pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrentespaarrekening. Sparen voor een aanvulling op mijn pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrentespaarrekening Sparen voor een aanvulling op mijn pensioen. Extra sparen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies voor zekerheid met de Allianz Lijfrentespaarrekening

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Januari 2016

Maandbericht Beleggen Januari 2016 ING Investment Office Publicatiedatum: 24 december 2015 Maandbericht Beleggen Januari 2016 Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Fiscaal voordeling vermogen nalaten

Fiscaal voordeling vermogen nalaten Kennisdocument Estate planning Fiscaal voordeling vermogen nalaten U denkt er misschien liever niet aan, maar er komt ooit een moment dat u er niet meer zult zijn. Het is goed om daar nu al bij stil te

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Licht op energie (2014 - februari)

Licht op energie (2014 - februari) Licht op energie (2014 - februari) Macro-economische ontwikkelingen Beleggers halen hun geld terug uit opkomende economieën nu het opkoopprogramma van schuldpapier in de Verenigde Staten verder wordt ingeperkt.

Nadere informatie

Welkom bij SNS Regio Bank

Welkom bij SNS Regio Bank Welkom Voor iedereen Welkom bij SNS Regio Bank In de eerste plaats mag u van uw bank natuurlijk een professionele aanpak verwachten. Met een uitgebreid aanbod diensten en producten. Maar SNS Regio Bank

Nadere informatie

Crisis in de EU docentenhandleiding

Crisis in de EU docentenhandleiding Crisis in de EU docentenhandleiding In deze les vergelijken leerlingen de economische situatie van verschillende EU-leden met elkaar. Daarbij maken zij gebruik van de interactieve kaart en grafiek Economische

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Hypotheek? Wij zijn uw bank.

Hypotheek? Wij zijn uw bank. Hypotheek? Wij zijn uw bank. U wilt een huis kopen? Wij bezorgen u onbezorgd woonplezier. U wilt voor de eerste, tweede of misschien wel derde keer een huis kopen. Een gezellige stadswoning in het centrum,

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect

Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect Door laag consumentenvertrouwen en schuldencrisis zijn kopers nog altijd schuw Aantal transacties stijgt in het derde kwartaal met 4% Banken moeten

Nadere informatie

Transitie in de zorg, transitie in haar leven

Transitie in de zorg, transitie in haar leven Transitie in de zorg, transitie in haar leven Op stap met onze Wandelcoach Tineke Franssen Transitie in de zorg Leonie (37) zwoegt en tobt. Ze hàd het naar haar zin, als psycholoog en casemanager in de

Nadere informatie

De Duurzaamheid van de Euro

De Duurzaamheid van de Euro Sustainable Finance Lab : De Duurzaamheid van de Euro #susfinlab www.sustinablefinancelab.nl De euro is niet houdbaar Arjo Klamer Munten komen en gaan Gevallen munten Papiermark (Duitsland) 1914-1924 Hyperinflatie

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Kinderen. Uitbreiding van uw gezin. Uw kind op school. Een gezonde f inanciële toekomst.

Kinderen. Uitbreiding van uw gezin. Uw kind op school. Een gezonde f inanciële toekomst. Kinderen Uitbreiding van uw gezin. Uw kind op school. Een gezonde f inanciële toekomst. Een goede financiële start Kinderen. Voor u t weet, zijn ze groot en leiden ze hun eigen leven. Maar voor het zover

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie

Ga goed verzekerd op vakantie

Ga goed verzekerd op vakantie Ga goed verzekerd op vakantie Onderwerpen 23 mei 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Reisverzekering: veel meer dan alleen risico van diefstal Het huwelijksvermogensrecht

Nadere informatie

Belangrijke wijzigingen in het betalingsverkeer

Belangrijke wijzigingen in het betalingsverkeer Belangrijke wijzigingen in het betalingsverkeer November 2015 Introductie Staalbankiers scherpt haar private banking strategie verder aan met een nadrukkelijke focus op haar kernactiviteiten vermogensbeheer

Nadere informatie

Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea

Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea Het Online Werknemer Pensioen. Gewoon een goed pensioen van Centraal Beheer Achmea Inhoud Gewoon een goed pensioen. 3 Even uw voordelen op een rij! 4 Open en duidelijk over kosten. 5 Rendement op het pensioenkapitaal.

Nadere informatie

Emerging markets monitor

Emerging markets monitor Gedaan met de rust In het vorige Kwartaalbericht belichtten we reeds de problematiek rond inflatie. Veel landen staan voor het vraagstuk hoe ze de inflatie in toom kunnen houden zonder de economische groei

Nadere informatie

Vooruitzichten economie en financiële markten

Vooruitzichten economie en financiële markten Vooruitzichten economie en financiële markten Bob Homan, ING Investment Office Grip op je Vermogen Den Haag, 9 oktober 2015 Vraag 1 Hoeveel % is de wereldindex (in Euro s) van hoogtepunt (15/4) tot dieptepunt

Nadere informatie

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp.

Aanwezig: - Wilgenhaege Fondsen Management B.V. vertegenwoordigd door de heer R.G.A. Steenvoorden en de heer R.L. Voskamp. NOTULEN van de jaarlijkse algemene vergadering van Participanten van Steady Growth Fund, gevestigd en kantoorhoudende te Polarisavenue 97, 2132 JH Hoofddorp (de vennootschap) gehouden te Hoofddorp op 28

Nadere informatie

Extra Pensioen Inkomen. Algemene informatie na overlijden

Extra Pensioen Inkomen. Algemene informatie na overlijden Extra Pensioen Inkomen. Algemene informatie na overlijden Inhoud 1. Wat gebeurt er met Extra Pensioen Inkomen, als de rekeninghouder 3 is overleden? 2. Wat is Extra Pensioen Inkomen? 4 3. De verdeling

Nadere informatie