Concept Strategische vooruitblik

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Concept Strategische vooruitblik"

Transcriptie

1 Concept Strategische vooruitblik Slim werken aan de toekomst

2 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 3 2 Waar staan we? En wat komt op ons af? Behaalde resultaten in 2010 (Jaarstukken) Aantal maatschappelijke trends 8 3 Veranderende rol overheid: een aantal dilemma s Duidelijkheid versus complexiteit Loslaten versus beheersen Overzicht versus focus 11 4 Stevig bezuinigen is noodzakelijk Sociale stijging Vestigingsklimaat Leefbaarheid Bestuur 21 5 Consequenties voor Programmabegroting Aanscherpen ambities? Concrete stappen andere overheid 23

3 1 Inleiding De strategische vooruitblik zoals deze nu aan u voorligt is zowel een oude bekende als een nieuw fenomeen. Een oude bekende, want de strategische vooruitblik maakte de afgelopen jaren vast onderdeel uit van de Jaarstukken. Zowel in de Inleiding van dit boekwerk als bij de afzonderlijke programma s keek het college vooruit om te bepalen welke onderwerpen en ambities op basis van de behaalde resultaten en de te verwachten ontwikkelingen bijzondere aandacht verdienden in de daaropvolgende jaren. Bij het traject Doorontwikkeling Planning en Controlcyclus is geconstateerd dat de raad onvoldoende de discussie voert over belangrijke ontwikkelingen die op de stad afkomen met de daarbij behorende inhoudelijke en financiële consequenties op de korte termijn. Een mogelijke oorzaak hiervoor is het feit dat de strategische vooruitblik te verstopt in de Jaarstukken was opgenomen. Vooruitlopend op de gehele doorontwikkeling van de P&Ccyclus komt vanaf 2011 de Strategische vooruitblik als een apart document en is daarmee een nieuw fenomeen. Tezamen met de Jaarstukken 2010 bespreekt de raad deze vooruitblik in haar vergadering op 20 juni Vanwege de grote bezuinigingsopgave waar de gemeente de komende jaren zich voor ziet gesteld komen daar dit jaar de bezuinigingsvoorstellen nog bij. Daarmee kan de raad op hetzelfde moment zowel terugkijken naar de behaalde resultaten in 2010 (wat leren we hiervan?), als vooruitkijken op basis van de ontwikkelingen die op de stad afkomen (wat komt er op ons af?). Op deze wijze geeft de strategische vooruitblik houvast voor de in te voeren bezuinigingen en hoe dit zijn beslag moet krijgen in de begroting (waar, wat en hoe gaan we bijsturen?). Leeswijzer Deze strategische vooruitblik is opgebouwd uit een vijftal paragrafen. Naast de inleiding (paragraaf 1) zetten we in paragraaf 2 uiteen hoe de stad er voor staat (op basis van de behaalde resultaten in de Jaarstukken 2010) en welke ontwikkelingen op de stad afkomen. Het gaat hierbij om een korte impressie van de belangrijkste ontwikkelingen. In paragraaf 3 staan we stil bij de veranderende rol van de overheid (als reactie op deze ontwikkelingen) en de daarbij behorende dilemma s. Paragraaf 4 bevat de aanpak ten aanzien van de bezuinigingen. Deze tekst lag reeds eerder voor aan de raad in het kader van de bezuinigingen op 11 april Hier zijn naar aanleiding van het raadsdebat geen wijzigingen in opgetreden wel zijn de genoemde bezuinigingsvoorstellen met bijbehorende bedragen verder geconcretiseerd. Tot slot geven we in paragraaf 5 aan welke consequenties de belangrijkste ontwikkelingen, de veranderende rol van de overheid, en de bezuinigingen hebben op de Programmabegroting Daarbij kijken we enerzijds naar de haalbaarheid van onze doelen en ambities en anderzijds geven we aan welke stappen we in 2012 willen zetten om toe te groeien naar een overheid

4 Lessen 2010 Gaat goed met de jeugd (werkloosheid, criminaliteit), maar blijvende aandacht voor vroegtijdig schoolverlaten Gevolgen economische crisis zichtbaar: daling aantal banen, minder woningen, minder afname bedrijventerreinen, maar ook toename arme huishoudens en uitkeringsgerechtigden Leefbaarheid is verbeterd Wijkimpuls gemengd beeld Regionale samenwerking en lobby in 2010 flinke impuls Objectieve meting vaak verbetering, subjectieve beleving gedifferentieerd beeld Dienstverlening gemeente naar burgers (7,8) en bedrijven (6,8) goed 2 Waar staan we? En wat komt op ons af? 2.1 Behaalde resultaten in 2010 (Jaarstukken) Mooie resultaten, maar wel aandacht hebben voor een aantal door de economische crisis geraakte activiteiten zo kan het jaar 2010 worden samengevat. In het kielzog van deze crisis hebben we in 2010 de eerste bezuinigingen doorgevoerd. En zijn we gestart om fundamentele afwegingen en keuzes te maken die we nu op 20 juni 2011 aan de raad als bezuinigingsvoorstellen ter vaststelling voorleggen. Deze bezuinigingsdiscussie heeft zich afgespeeld tegen een decor waarin de gevolgen van de economische crisis zichtbaar werden als het gaat om de daling van het aantal banen, een verminderde uitgave van bedrijventerreinen, de afname van het beschikbaar aantal woningen en de toename van het aantal uitkeringsgerechtigden en arme huishoudens liet ook een aantal positieve ontwikkelingen zien: de regionale samenwerking en lobbyactiviteiten hebben een flinke impuls gekregen, de jeugdwerkeloosheid en criminaliteit zijn fors gedaald en de leefbaarheid in de stad is verbeterd. We lopen in vogelvlucht de vier thema s langs: Leefbaarheid De leefbaarheid in de stad is verbeterd. Zo is de objectieve veiligheid (aantal aangiften) in de stad verbeterd t.a.v. woning en bedrijfsinbraken en geweldsmisdrijven in de stad. Het aantal vrijwilligers is toegenomen en de fysieke leefbaarheid in de stad is verbeterd. De bewoners van Tilburg geven gemiddeld het rapportcijfer 7,3 als het gaat om de leefbaarheid in de buurt. De fysieke woonomgeving scoort in Tilburg tussen de 6,3 en 7,7. Daarbij scoort het aanbod en kwaliteit van voorzieningen een 7,3 en wordt deze vooral hoog gewaardeerd in het centrum en andere winkelgebieden en minder in nieuwe stadsuitbreidingen als Koolhoven en bedrijventerreinen. Het duurzaam bouwen ligt op schema. 100% van de nieuwbouwwoningen in 2010 heeft een GPR > 7. En de oppervlakte ecologisch groen is met het gereedkomen van de Drijflanen met 2 hectare toegenomen in Daarnaast slagen we er goed in de kwetsbare burgers (i.c. daklozen) onderdak te bieden en een passende dagbesteding. Ook zijn meer volwassenen gaan sporten en is het aantal jeugdleden bij sportverenigingen licht gestegen. De daling van sportdeelname bij de jeugd vinden we teleurstellend, zeker gelet op de stijgende lijn van de afgelopen jaren. In 2008 deed nog 93% van de kinderen (611 jaar) en 92% van de jongeren (1217 jaar) aan sport. In 2010 is dit gedaald naar 88% respectievelijk 85%. Een duidelijke verklaring hebben we hier nog niet voor gevonden. Vestigingsklimaat In het kader van het vestigingsklimaat zien we dat het aantal arbeidsplaatsen sinds 2006 is toegenomen met banen. De werkgelegenheidsdoelstelling van extra banen in de periode is daarmee meer dan ruimschoots gehaald. Wel is duidelijk te zien dat in 2010 het aantal banen als gevolg van de economische crisis is afgenomen. Ook is ten aanzien van bedrijventerreinen in ,4 hectare grond uitgegeven. Belangrijke oorzaak was de vernietiging van het bestemmingsplan voor Vossenberg West II bij de Raad van State (niet doorgaan van 7,9 hectare) alsmede een achterblijvende vraag bij bedrijven; zij zijn nog zeer voorzichtig met grote nieuwe investeringen. Ook ten aanzien van nieuwbouwwoningen zijn de effecten van de economische crisis in 2010 zichtbaar geworden. De verwachte vraaguitval bij de woonconsument en terugval in nieuwbouwproductie hebben zich in 2010 in volle omvang voltrokken: er zijn 376 woningen gerealiseerd (i.p.v. de geplande 500). Tegelijkertijd hebben we als gemeente samen met rijk en provincie gewerkt aan stimuleringsmaatregelen om met behulp van een eigen Taskforce woningbouw de bouwproductie weer aan de gang te krijgen. Met als resultaat dat eind 2009 en vooral in 2010 weer een aantal bouwprojecten ter hand zijn genomen, waaronder de Havenmeester in de Piushaven. Ook hebben we in 2010 forse resultaten geboekt bij de herstructureringsprojecten. Met name de opleveringen van een aantal Multi Functionele Accommodaties (MFA s) in Kruidenbuurt, Quirijnboulevard, Theresia en de start van de bouw in Stokhasselt spreken tot de verbeelding. Het algemene oordeel van ondernemers over het ondernemersklimaat is in 2010 een 6,8. Daarmee 4

5 scoort Tilburg even hoog als het gemiddelde van de G31 en de G27 en iets hoger dan gemiddeld ten opzichte van de overige Brabantse steden. De bereikbaarheid van het centrum en van bedrijventerreinen is in 2010 weer licht verbeterd. Tegelijkertijd zien we dat de waardering van de bereikbaarheid van het centrum per auto is gedaald: slechts 35% van de Tilburgers vindt het centrum goed bereikbaar per auto. De waardering per fiets en bus liggen hoger respectievelijk 92% en 76%. Ook de verbreding van de A58 is van belang voor de bereikbaarheid van de stad. Daarom hebben we in 2010 de aanpak van de capaciteitsproblemen bij de A58 veelvuldig onder de aandacht gebracht bij het rijk. En in de Spoorzone is met het beschikbaar stellen van 20 miljoen een belangrijke stap gezet om vestiging van Fontys in de Spoorzone mogelijk te maken. Het culturele aanbod van Tilburg is in 2010 meer bekend geworden in Nederland en de culturele infrastructuur is verbeterd met de openstelling van de nieuwbouw van Factorium en Wilhelminapark 53/54. Ook is in 2010 hard gewerkt aan de voorbereiding van Tilburg Textiles en 2018Brabant. Tot slot hebben we een start gemaakt met de aanleg van nieuwe natuur in Moerenburg. Aanpak impulswijken aangescherpt Duurzaam bouwen op schema Rapportcijfer ondernemersklimaat: 6,8 Forse resultaten herstructurering (Kruidenbuurt, Quirijnboulevard, Theresia, Stokhasselt) Ontwikkeling Werkplein Spoorzone (20 miljoen voor vestiging van Fontys in Spoorzone) Oppervlakte ecologisch groen toegenomen (2 ha Drijflanen) Verbetering culturele infrastructuur: openstelling nieuwbouw Factorium en Wilhelminapark 53/54 Klanttevredenheid stabiel met rapportcijfer 7,8 Actieprogramma dienstverlening vitamine D Taskforce Woningbouw (o.a. Havenmeester Piushaven) Lobby A58 Objectieve veiligheid verbeterd Reductie jeugdwerkloosheid Sociale stijging De economische crisis is ook nadrukkelijk zichtbaar binnen het thema sociale stijging. Zo is het aantal uitkeringsgerechtigden met ruim 250 toegenomen en zijn er meer arme huishoudens in 2010 (10.134) dan in 2009 (9.838). Tegelijkertijd zien we ook positieve ontwikkelingen, want de toename van uitkeringsgerechtigden is in Tilburg lager in vergelijking met zowel het landelijk gemiddelde als de 11 grote gemeenten. Daarnaast is de jeugdwerkloosheid gedaald met 20%; een daling die sterker is dan in NoordBrabant (11,9%) en Nederland (10,5%). Ook de jeugdcriminaliteit is in Tilburg afgenomen in lijn met de landelijke dalende trend. De verstevigde samenwerking in en rondom het Veiligheidshuis met name tot uiting komend in het Hulpverleningscasusoverleg en het Justitieel casusoverleg lijkt zijn vruchten af te werpen. Ten aanzien van voortijdig schoolverlaten hebben we een reductie gerealiseerd, maar de gestelde streefcijfers niet gehaald. Wel stellen we vast dat we beter hebben gescoord dan het landelijk gemiddelde. Desalniettemin is blijvende aandacht voor voortijdig schoolverlaten nodig. De Wijkimpuls is goed op gang gekomen, maar we constateren wel dat ten aanzien van de uitvoering behoefte is aan meer overzicht en samenhang. Daarom maken we de omslag naar meer samenhangende impulsplannen in plaats van werkdocumenten per wijk. Kijken we naar de drie doelen (kostwinner per gezin, diploma en reductie arme huishoudens) dan is er sprake van een verslechtering t.o.v. het 5

6 stedelijk gemiddelde als het gaat om voortijdig schoolverlaten. Daarentegen is sprake van een verbetering als het gaat om een kostwinner per gezin. Het aantal arme huishoudens is in vergelijking met het stedelijk gemiddelde ongeveer gelijk gebleven. Bestuur Regionale samenwerking was met de lancering van Midpoint en social innovation een belangrijk onderwerp in Daarmee is de marsroute bepaald voor de gezamenlijk ambitie van bedrijfsleven, kennisinstellingen en gemeenten om MiddenBrabant toekomstgericht te positioneren als Hart van Brabant: regio van social innovation. Ook is de eerste fase van het Toekomst Traject Tilburg 2010 met het aanbieden van een schetsboek door de stad aan de raad afgerond. De Tilburgers hebben de baliedienstverlening van de Stadswinkels in 2010 gewaardeerd op een 7,8, waarbij de zachte dienstverleningsaspecten het best worden gewaardeerd. Het gaat dan om aspecten als beleefdheid medewerker, vriendelijkheid, voldoende tijd nemen. De website van Tilburg wordt gewaardeerd op een 7,0. Ten aanzien van de servicenormen hebben we de meeste doelen gehaald, bij een vijftal normen is sprake van een daling. Ook is in oktober 2010 de Omgevingsvergunning ingevoerd waarmee samenvoeging van afzonderlijke vergunningen is gerealiseerd. Ten aanzien van de lokale woonlasten scoren we in 2010 blijvend laag en ruim onder het gemiddelde van de 37 grote steden; we nemen de 3e plaats in. Zie de Jaarstukken 2010 voor een uitgebreid verslag van de behaalde resultaten. Resultaten Atlas voor gemeenten 2011 Op 19 mei 2011 is de nieuwe Atlas voor gemeenten gepubliceerd. In deze Atlas worden de vijftig grootste gemeenten van Nederland op circa veertig punten met elkaar vergeleken. De Atlas kent twee belangrijke indices, de woonaantrekkelijkheidsindex en de sociaaleconomische index. Verder kiest de Atlas elk jaar een thema. Dit jaar is dat Cultuur. De indexen en het thema Cultuur lichten we in het kort toe. In 2010 staat Tilburg op plaats 22 van de sociaaleconomische index. Daarmee is Tilburg gestegen ten opzichte van 2009 (23e plaats). Tilburg liet in de periode een grote verbetering zien van de sociaaleconomische positie, en klom maar liefst 19 plaatsen, van plaats 37 naar plaats 18. Dit kwam vooral door de sterke toename van het aantal banen in deze periode. Maar na jaren van groei daalde Tilburg in 2009 van plaats 18 naar plaats 23. Deze daling werd vooral veroorzaakt door de verslechtering van de werkloosheid en de werkgelegenheid. Het jaar 2010 laat gelukkig weer een positieve trend zien. Deze verbetering komt vooral door het aantal banen (in vergelijking met andere steden), de participatie van vrouwen en de afname van arbeidsongeschiktheid. Ranking Tilburg in de sociaaleconomische index, * * 1= hoogste positie, 50= laagste positie Bij de woonaantrekkelijkheidsindex staat Tilburg net als in 2009 op een 16e plaats. Tilburg staat daarmee boven Eindhoven (20), Breda (29) en Helmond (41). Van de grootste Brabantse steden staat alleen Den Bosch hoger (4). Tilburg dankt zijn positie vooral aan de aanwezigheid van een universiteit en het culturele aanbod, terwijl ook het percentage koopwoningen, de beschikbaarheid van banen, de nabijheid van natuurgebieden en het percentage vooroorlogse woningen bijdraagt aan de positie van Tilburg. De veiligheid en het culinaire aanbod (aantal restaurants en cafés, en de culinaire kwaliteit en diversiteit) scoren duidelijk minder goed. Veiligheid lichten we even kort toe vanwege het belang dat we aan dit onderwerp hechten. De Atlas voor gemeenten meet veiligheid aan de hand van registraties van een aantal onderdelen van geweld en 6

7 vernieling (dit zijn andere indicatoren dan onze eigen indicatoren zoals opgenomen in de Jaarstukken 2010). In de vergelijking met de andere grote steden neemt Tilburg de 44e plaats in. Van de vijf grootste Brabantse steden scoren Helmond (29e plaats), Breda (33e plaats) en shertogenbosch (35e plaats) beter. Eindhoven slechter: de 47e plaats. Ranking Tilburg in de woonaantrekkelijkheidsindex, * * 1= hoogste positie, 50= laagste positie Tilburg is een stad die zich de laatste vijf jaar zowel op de woonaantrekkelijkheidsindex als op de sociaaleconomische index heeft verbeterd. De combinatie van beide indices is van groot belang omdat deze aangeeft dat de stad er niet alleen in is geslaagd om haar aantrekkingskracht te vergroten, maar ook om zoveel mogelijk mensen in de stad daarvan mee te laten profiteren. Elk jaar kiest de Atlas voor Gemeenten een specifiek thema om meer uitgebreid bij stil te staan. In deze Atlas is dit het onderwerp cultuur, mede ingegeven door de bezuinigingen van het Rijk op de middelen voor kunst en cultuur. De Atlas stelt dat voor steeds meer mensen de nabijheid van stedelijke voorzieningen in het algemeen en cultuur in het bijzonder een doorslaggevende reden is voor de woonplaatskeuze. Het grote, diverse en in veel gevallen toenemende culturele aanbod in de steden is dan ook een belangrijke verklaring voor de wederopstanding van de Nederlandse (binnen)stad. Tilburg staat met zijn cultuuraanbod op een tiende plaats. Dit hebben we met name te danken aan het grote aantal popconcerten per duizend inwoners (plaats 5) en het filmaanbod (aantal filmdoeken plaats 6, aantal bioscoopstoelen plaats 3). Op vrijwel alle andere terreinen blijft het cultuuraanbod achter bij het gemiddelde van de vijftig grootste steden. Voor wat betreft het aantal culturele evenementen (per honderdduizend inwoners) staat Tilburg op plaats 39, het aantal klassieke concerten plaats 29, het aantal boekwinkels plaats 36, het aantal antiquariaten plaats 39, het aantal cultuurhistorische musea plaats 36, het aantal galerieën plaats 31 en het aantal rijksmonumenten per honderdduizend inwoners plaats 31. Voor wat betreft museumbezoek staat Tilburg op plaats 34 (theaterbezoek plaats 20). 7

8 Belangrijkste maatschappelijke trends 2.2 Aantal maatschappelijke trends Ontwikkeling leeftijdsgroepen: vergrijzing met mate De bevolkingsprognoses tot en met 2030 laten zien dat het aandeel kinderen en jongeren (0 t/m 14 jaar) en (jong) volwassenen (15 t/m 64 jaar) de komende jaren gestaag zal afnemen. Een trend die voor heel Nederland geldt evenals de toename van ouderen (65 jaar en ouder). Wel is het zo dat het aandeel van deze leeftijdsgroepen minder scherp daalt danwel toeneemt als in sommige gebieden in Nederland. Het aantal inwoners zal de komende 19 jaar blijven toenemen van in 2011 naar in Kijken we naar het aantal huishoudens dan zien we tot 2030 ook hier een toename van in 2010 naar in Deze groei is vooral te vinden in de eenpersoonshuishoudens (van in 2010 naar in 2030). De personen die zich in de periode in Tilburg hebben gevestigd zijn vooral afkomstig uit de regio of Brabant. Daarmee vervult Tilburg vooral een regionale en provinciale functie. Het aandeel uit de Randstad is klein: ± 7 % en is afgenomen ten opzichte van Grensoverschrijdende blik bedrijven en burgers (Brussel, Azië) versus Angstige, risicomijdende, maar ook mondige burger die zich op eigen terrein terugtrekt Procesbegeleidende en terugtredende rol overheid (netwerkmaatschappij) versus Maximale afrekenbaarheid (politieke trend) Autoriteit wordt minder geaccepteerd, inbreuk op privacy steeds meer Digitale soep: transitieperiode Vergrijzing met mate Regionale samenwerking Aandeel 0 t/m 14 jarigen in totale Aandeel 65+ers in totale bevolking bevolking in de 25 grote steden 2030 in de 25 grote steden 2030 Regionale samenwerking/social innovation De landelijke overheid ziet meer en meer de regio als aanspreekpunt en ordeningsprincipe voor de aanpak van vraagstukken waardoor de samenwerking in de regio alleen maar verder aan belang wint. Centrale vraag hierbij is hoe wij de samenwerking met de omliggende gemeenten willen invullen en hoe wij ons als grote gemeente hierin een aantrekkelijke samenwerkingspartner kunnen tonen. De strategische agenda van Midpoint Brabant is een belangrijke wegwijzer die de samenwerking in de triple 8

9 helix versterkt en aanwakkert en het mogelijk maakt om de werkagenda van de lokale overheden in de regio hierop af te stemmen. Met social innovation heeft de regio een belangrijke keuze gemaakt om de sociaaleconomische identiteit van de regio beter voor het voetlicht te brengen. De belangrijkste onderliggende uitdaging daarbij is om aan de hand van concrete resultaten deze identiteit zichtbaar te maken en actief uit te dragen. Het is belangrijk de juiste balans te vinden tussen het positioneren/ onderscheiden van de kracht van onze eigen regio enerzijds en vanuit de complementariteitgedachte de verbinding op te blijven zoeken met de omliggende regio s als bijvoorbeeld Brainport en Maintenance anderzijds. Aantal inwoners MiddenBrabant Dongen Gilze en Rijen Goirle Hilvarenbeek Loon op Zand Oisterwijk Tilburg Waalwijk MiddenBrabant Mondige, kritische burgers: betekenis voor burgerparticipatie? De houding van de burger in het algemeen is diffuus en is zowel gedreven als angstig, is zowel stilzwijgend als mondig en richt zich zowel op zijn eigen domein als voelt zich betrokken bij de wereld om zich heen. De roep om de overheid is daarbij navenant: het ene moment een grote afkeer van overheidsbemoeienis, het andere moment juist de roep om ingrijpen. Tegelijkertijd vragen we als overheid meer van onze burgers de komende jaren. Wat betekent dit voor burgerparticipatie? Wanneer herkent de burger zich in de besluitvorming en heeft hij het gevoel invloed uit te kunnen oefenen? En welke rol speelt digitalisering (social media) hierbij? De nieuwe communicatiemiddelen buitelen over elkaar heen. De een is aan een opmars bezig, terwijl de ander alweer in een achterhoede positie verkeert. Desalniettemin beschikken mensen over veel meer middelen en kanalen om vragen te stellen, kritische opmerkingen te maken en discussies aan te wakkeren. Nog belangrijker is dat het succes van hoe deze burgerparticipatie tot stand komt, mede het succes bepaalt in de aanpak van vraagstukken elders. Overheid 2.0 is in Tilburg een transparante, snelle en open overheid die samen met de stad de vraagstukken van de toekomst oppakt. 9

10 Maatschappelijke trends en economische crisis zorgen voor versnelling heroriëntatie op rol en taak overheid. Een aantal dilemma s: Rijksbezuinigingen/decentralisatie schetsen beeld van slanke overheid. Beeld burger: groeiende gemeentelijke overheid die wèl beroep doet op zelfredzaamheid van burger Rol overheid is maatwerk (complexiteit vraagstukken): eenduidige boodschap over rol moeilijk Evenwicht vinden tussen Gewoonte (overheid beslist) en Wens (óók andere uitkomst accepteren) Partnership: Meer verantwoordelijkheid bij burgers, bedrijven en organisaties Kleinere rol en taak overheid vraagt om focus maar ook om brede inhoudelijke blik en kennis met scherpe rol afbakening: hoe hierin evenwicht vinden? 3 Veranderende rol overheid: een aantal dilemma s Overheid 2.0 Een krachtige, kleine en dienstverlenende overheid; een overheid die zich tot haar kerntaken beperkt en waarbij taken zo dicht mogelijk bij de burger worden belegd. Zo luidt de openingszin uit het concept Bestuursakkoord tussen Rijk, VNG, IPO en Waterschappen. En Gemeenten zijn de eerste overheid; de bestuurslaag die meestal het dichtst bij de burger staat. De gemeente draagt zorg voor een veilige en leefbare woon en werkomgeving en is het eerste loket als het gaat om voorzieningen voor de burger. Zie hier in een notendop de kern van de veranderende rol van de overheid en de gemeenten in het bijzonder. De bezuinigingen maken duidelijk dat een andere rol van de overheid nodig is. Een overheid die via partnerships met anderen werkt aan een actieve, aantrekkelijke en leefbare stad. Vanwege de aanwezige kracht in de stad is Tilburg de stad bij uitstek om te streven naar een kleine overheid. Zo kan de gemeente toegroeien naar een zorgzame en ondernemende overheid waarbij de focus ligt op kleiner en slimmer. Overheid 2.0 is ook op een andere en moderne manier contact leggen en onderhouden naar burgers en bedrijven in de stad. Het werken aan een andere overheid gaat niet vanzelf. Het betekent ook omgaan met dilemma s. We noemen de drie belangrijkste. 3.1 Duidelijkheid versus complexiteit Veel vraagstukken zijn complex en grijpen weer in op andere vraagstukken. Een eenduidige boodschap geven is vaak moeilijk omdat de rol van de overheid meervoudig en maatwerk is. Dit kan in de communicatie naar buiten toe verwarrend werken. Maar het betekent voor onszelf vooral ook een snel en groot aanpassingsvermogen en een voortdurend bewustzijn van deze rollen. Zo draagt de rijksoverheid uit dat de overheid (ook de lokale) kleiner en slimmer wordt om tegelijkertijd aan te kondigen dat de landelijke overheid op sommige terreinen nu juist een groter beroep gaat doen op de lokale overheid danwel meer verantwoordelijkheid weglegt bij gemeenten. Voor ons betekent dit dat we niet altijd direct kunnen aangeven dat we per definitie een kleinere overheid worden. Complexiteit van vraagstukken uit zich ook op een andere manier. Zo doen we een beroep op de verantwoordelijkheid en mogelijkheden van burgers, werkgevers en partners. Zelforganisatie en particulier/eigen initiatief zijn daarbij veelgebruikte termen. Maar de burger, of de ondernemer bestaat niet. Ook hier is sprake van een grote diversiteit en vaak lage organisatiekracht. Er is geen universele formule om deze coördinatie en beweging tot stand te brengen. Het is voortdurend analyseren wat in onze omgeving gebeurt, de kracht van onze partners en burgers inschatten en onze eigen rol hierop aanpassen. Kortom: invulling geven aan onze rol als gemeentelijke overheid is maatwerk en per onderwerp moeten we helder de afweging kunnen uitleggen en de gekozen rol expliciet maken. 10

11 3.2 Loslaten versus beheersen De insteek om onze eigen rol zo klein mogelijk, maar wel effectief in te richten vraagt om een nieuwe balans tussen gewoonte (de overheid beslist) en wens (ook een andere uitkomst is mogelijk). Een ontwikkeling die al langer gaande is, maar nu vanwege de financieel andere tijden scherper wordt en vraagt om een heldere, duidelijke keuze van de gemeente. Een balans die niet altijd even gemakkelijk zal ontstaan. Wat in het verleden als eigen initiatief is ontstaan hebben we vaak met behulp van subsidies omarmd. Deze goedbedoelde hulp is uiteindelijk vaak uitgegroeid tot een financiële basisvoorwaarde waar de burgers en organisaties op zijn gaan vertrouwen, vaak afhankelijk van zijn geworden en als een vanzelfsprekendheid zijn gaan beschouwen. Bij de nu voorgestelde bezuinigingen vervalt onze financiële steun of wordt deze minder en doen we weer een beroep op het eigen initiatief. Dit vraagt een omslag in denken en handelen bij burgers en organisatie die niet van vandaag op morgen is gerealiseerd. Een van de grote voordelen van het gebruikmaken van netwerken is, dat vele individuen of subgroepen die dicht bij bronnen van lokale kennis zitten voortdurend vernieuwen, experimenteren en risico s nemen. We zullen onze eigen organisatie, zowel ambtelijk als bestuurlijk, er op moeten voorbereiden dat ruimte bieden aan anderen ook loslaten betekent. Dit heeft ook consequenties voor de herinrichting van de Planning & Controlcyclus. Waarover kunnen raad en college heldere afspraken maken die tevens SMART zijn? En welke afspraken kunnen worden gemaakt als de aanpak en de uitkomst samen met anderen wordt ontwikkeld? We zullen in dit proces steeds goed moeten afwegen wat de risico s voor het algemeen belang zijn en of bestaande structuren niet te snel worden afgebroken zonder dat nieuwe randvoorwaarden zijn geborgd. Belangrijk besef is ook dat de transitie niet snel en vanzelf op gang komt via gedecentraliseerde interacties van burgers, bedrijven en instellingen: het zal mede ook via openbaar beleid moeten worden gereconstrueerd. Dat betekent zowel actie als inactiviteit van de zijde van de overheid. Maar ook: verantwoordelijkheid blijven tonen, aanspreekbaar zijn als de gevolgen niet wenselijk zijn. Kortom: ruimte geven aan de stad voor inhoudelijke ontwikkelingen betekent als gemeente meer durven los te laten en andere type afspraken te maken die wellicht minder SMART zijn vanuit controlerend perspectief maar slim zijn voor de toekomst van de stad. 3.3 Overzicht versus focus Een kleinere rol en taak van de overheid betekent niet per definitie dat we minder belangrijk of sterk worden. Het blijft van belang om overzicht te bewaren op de inhoudelijke vraagstukken in de stad en informatie op te halen en te delen. Het dilemma voor onze bestuurlijke en ambtelijke organisatie is dat weten niet automatisch betekent invloed uitoefenen, uitvoeren of het verzilveren van kansen. Eén van de belangrijkste punten voor de komende jaren die dit dilemma illustreert is misschien wel de inrichting en inzet van onze lobbyactiviteiten. Als 6e stad van Nederland moeten we, zeker in deze tijden, messcherp zijn op kansen voor wat betreft exposure en extra middelen genereren. Hiervoor is het van belang om goed aangesloten te zijn op informatie in ons netwerk. Alleen zo kunnen we kansen herkennen om, vanuit een goede analyse en focus, vervolgens gericht de lobby in te kunnen zetten. Kortom: het kiezen van een focus kan alleen als de gemeente overzicht heeft over de inhoudelijke vraagstukken in de stad. Zonder overzicht, geen focus. Uit bovenstaande opsomming van dilemma s volgt dat, naast de inrichting van een netwerkorganisatie, een goede timing, analysegerichtheid, kennis van de kracht van de stad en het breed ontwikkelen en verankeren van lobbyvaardigheden belangrijke strategische middelen zijn voor het uitzetten en vasthouden van de koers. Het is van belang in 2012 op een aantal terreinen concreet aan de slag te gaan met invulling te geven aan de veranderende rol van de overheid. Met name op de terreinen reintegratie, zorg en welzijn (awbz), jeugdzorg, schoon en heel, en klimaat. Juist op deze terreinen vinden wij mede als gevolg van de bezuinigingen een andere aanpak gewenst en zullen per onderwerp een antwoord moeten vinden op de hier genoemde dilemma s. In paragraaf 5 lichten we onze keuze toe. 11

12 4 Stevig bezuinigen is noodzakelijk *** Met uitzondering van de financiële gegevens is deze tekst vastgesteld in de raad van 11 april 2011*** Voor de jaren 2012 en volgende jaren staan we voor een enorme bezuinigingsoperatie, te weten: 49,7 mln. Dit is bovenop de eerdere structurele bezuiniging van 23 mln.. Kaasschaven en schrapen helpen niet meer. Rijk en provincie halen de broekriem aan met grote consequenties voor gemeenten en burgers. De afgelopen jaren zijn gemeenten nog niet eerder zo hard geraakt door rijksbezuinigingen. Ook is de afgelopen jaren een tekort op het gemeentelijk grondbedrijf ontstaan. Het huidige tekort is 40 mln., maar loopt de komende jaren verder op. Als gevolg van de economische crisis zijn gronden minder waard geworden en is de verkooptijd verlengd. Daarnaast stagneren projecten en zorgt een aantal juridische procedures voor vertraging in projecten. Willen we het hoofd kunnen bieden aan deze financieel slechte tijden dan zullen we de komende jaren ingrijpende maatregelen moeten nemen en fundamentele keuzes moeten maken. Wat moeten we doen? De afgelopen maanden hebben wij danig geworsteld met deze moeilijke opgave. Hoe kunnen we voorkomen dat we activiteiten moeten stopzetten die juist onze meest kwetsbare inwoners raken zoals ouderen en gehandicapten? Wat moet er gebeuren om onze jeugd precies het juiste zetje in de goede richting te geven: een diploma halen en werkervaring opdoen? Wat moeten we doen om te voorkomen dat de binnenstad verloedert, de straten slecht worden en zwerfafval teveel in het oog springt? Hoe kunnen we onze dienstverlening modern en toegankelijk houden met minder middelen? En hoe kunnen we de belangrijkste projecten voor de stad, die voor Tilburg in de toekomst het verschil maken, toch behouden? Moeilijke vragen waar geen gemakkelijk antwoord op is. Toch moeten we nu keuzes maken die leiden tot een meerjarig sluitende begroting. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat Tilburg tijdig kan inspelen op een weer aantrekkende economie. Immers, een huishoudboekje dat niet op orde is, staat in betere tijden het werken aan de toekomst in de weg. Tilburg kan het aan De bezuinigingen zijn stevig, pijnlijk en raken iedereen en alles in onze stad. Voor velen zal het niet gemakkelijk zijn. En toch geloven we erin dat Tilburg deze zware bezuiniging aan kan. Want Tilburg, dat zijn wij allemaal. Dat vraagt dat we allemaal verantwoordelijk zijn en een steentje moeten bijdragen. Niet alleen in tijden van economische en financiële voorspoed, maar juist ook als het wat minder gaat. Iedereen draagt bij vanuit een grote betrokkenheid ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de stad. Iedere inwoner van onze stad arm of rijk, zelfstandig ondernemer of in loondienst, man of vrouw, jong of oud, al generaties lang hier of nog maar kort, digibeet of twitteraar dient zich af te vragen wat hij of zij kan bijdragen aan een sterker Tilburg. Een stad die mensen perspectief biedt en kansen om vooruit te komen, maar ook steun en hulp als het zelf (even) niet lukt om stappen te zetten. Tilburg heeft al vaker slechte tijden gekend met de teloorgang van de textielindustrie en de bezuinigingen in de jaren 80 wellicht als meest indringende. Maar Tilburg is ook een comebackcity, een stad die zich heeft ontwikkeld van een stad in crisis tot een stad met een gezonde, meer diverse economie en een goed leefklimaat. Deze comeback was mogelijk door aan te sluiten bij het dna van de stad: veerkracht en daadkracht. Elke keer heeft Tilburg deze kracht getoond en laten zien dat ze van niets iets kan maken. Deze kracht is, mede als gevolg van de economische voorspoed de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Tilburg beschikt over innoverende netwerken en staat aan de wieg van social innovation in Midden Brabant. De stad is goed in het leggen van verbindingen tussen cultuur, onderwijs en werk, tussen techniek en gammawetenschappen. Op vele terreinen vinden kruisbestuivingen plaats die leiden tot vernieuwing en innoverende producten. Daarom is Tilburg een boeiende vestigingsplaats voor bedrijven, onderwijsinstellingen en nieuwe inwoners. Daarom is Tilburg een dynamische stad waar veel gebeurt en veel kan: veel jongeren aanwezig, een topuniversiteit met in het kielzog goed aangeschreven hogescholen en beroepsonderwijs, en sinds jaar en dag een meedenkend en proactief stadsbestuur. Kortom, de kracht zit in Tilburg, zit in de mensen en in de bedrijven en instellingen. Tilburg kan deze zware bezuinigingen aan. 12

13 Minder geld, en tóch samen kansen pakken Een eerste reflex bij bezuinigen is om zonder visie de kosten drastisch te verminderen. De bezuinigingsopgave is echter zo groot, zeker in combinatie met de groeiende tekorten binnen de grondexploitatie, dat we hebben nagedacht hoe we tot een afgewogen en doordacht bezuinigingspakket kunnen komen. Tilburg moet ook de komende jaren een leefbare en aantrekkelijke stad zijn en blijven. Mensen en bedrijven moeten zich hier willen vestigen en willen blijven. Mensen moeten een beroep kunnen doen op de gemeente als ze niet zonder hulp en ondersteuning kunnen. Tilburg en de Tilburgers moeten er klaar voor zijn als de economische wind weer in de zeilen komt. Dit kan alleen als iedereen de schouders er onder zet. Samen kunnen we het verschil maken en daar waar mogelijk kansen pakken. Bezuinigen is ook kiezen voor een andere aanpak Voor u ligt een voorstel met bezuinigingsmaatregelen dat met behulp van een serie diepgaande besprekingen en sessies is geformuleerd. Daarbij hebben we een aantal principes met elkaar afgesproken (zoals voorgelegd aan de raad op 22 november 2010) die in dit raadsvoorstel terug komen. Deze principes zijn voor ons leidend geweest om te komen tot nadere keuzen. Ook hebben we in onze voorstellen veelal rekening gehouden met de door de Tilburgers aangedragen ideeën. In deze ideeën herkennen we een aantal trends waar we ook in onze maatregelen op inspelen. Daarnaast bieden deze ideeën en suggesties ook inspiratie bij de nog nader uit te werken voorstellen. Resultaat is nu een voorstel dat zowel concrete bezuinigingsmogelijkheden bevat als voorstellen die nog nadere uitwerking behoeven. In de nu voorliggende voorstellen zijn we de moeilijke en pijnlijke beslissingen niet uit de weg gegaan. Velen in de stad, ook de gemeente, zullen de komende tijd de pijn voelen van de te nemen maatregelen. Geen enkel terrein is ontzien. Zo zien wij ons genoodzaakt te bezuinigen op: reintegratie, onderwijs en jeugd, inburgering, participatie, zorg en welzijn, cultuur, economische activiteiten, infrastructuur, veiligheid, schoon en heel, sport, burgerparticipatie, dienstverlening en ambtelijke organisatie. Ook overwegen we een aantal maatregelen om de tekorten binnen de grondexploitatie terug te dringen zoals lagere kwaliteit van het openbaar gebied, het herprogrammeren van projecten en de scope van de Tdome te veranderen. Daarbij hanteren we het principe trapoptrapaf. In betere tijden willen we financiële voordelen met voorrang inzetten voor de verlaging van de OZB en voor onderwijs, jeugd en participatie. Bezuinigen is ook kiezen voor een andere aanpak. We willen samen met de stad de kansen pakken en de ambities van de stad bereiken opdat Tilburg klaar is voor de toekomst, ook in financieel slechte tijden. Aan de hand van de thema s Sociale stijging, Vestigingsklimaat, Leefbaarheid en Bestuur zetten wij uiteen hoe we dit willen doen. 4.1 Sociale stijging Leren en werken zijn de sleutels voor sociale stijging. Zij dragen bij uitstek en zeer betekenisvol bij aan de sociale en economische emancipatie van mensen. Wat vooruitkomen of sociale stijging is, verschilt per persoon. Sociale stijging is meer dan economische stijging. Regie over het eigen leven, zelfontplooiing en maatschappelijke zekerheid: daar gaat het om. Uit: Coalitieakkoord Tilburg We willen iedereen de kans geven op sociale stijging. Dat kan door in te zetten op leren en werken. Daarom kiezen we voor jeugd en jongeren, die straks de dragers van onze samenleving zijn. Daarom kiezen we ervoor om zoveel mogelijk Tilburgers aan het werk te houden en te krijgen. Tilburgers die dan een inkomen hebben en volop deel kunnen nemen aan onze samenleving. Arbeidsmarkt, reintegratie en armoede De rijksbezuinigingen op de beschikbare middelen voor reintegratie van mensen naar de arbeidsmarkt zijn zo fors dat ze zullen leiden tot een fundamenteel andere aanpak. Enerzijds omdat de huidige aanpak onbetaalbaar is geworden, anderzijds omdat de gemeente samen met de partners in de stad moet nadenken over een modernere en andere verantwoordelijkheidsverdeling. Toch willen we vasthouden aan onze ambitie om zoveel mogelijk Tilburgers aan het werk te houden en te krijgen. Bij de ontwikkeling naar een steeds krapper wordende arbeidsmarkt is het namelijk van belang om zoveel mogelijk talent te benutten en een kans te bieden op een zelfstandige bestaansvoorziening. Met een andere aanpak kunnen we deze ambitie bereiken. 13

14 Aantal werkloze personen in Tilburg Een expertisegroep met daarin een afvaardiging van oudbestuurders, wetenschappers en werkgevers heeft over een andere aanpak al een eerste advies gegeven. Dit betekent onder andere dat de gemeente haar wettelijke taak van het verstrekken van uitkeringen blijft uitvoeren, maar het reintegreren van mensen meer en meer door instellingen, ondernemers en bedrijven en burgers zelf zal worden opgepakt. We moeten als stad werken aan het herstel van verbindingen met de werkgever en de burger. Alleen zo kunnen we verborgen potentieel talent beter benutten en kunnen bedrijven als Fuji en Versteijnen vooral mensen uit de stad en regio inzetten in plaats van werknemers van elders te moeten halen. Dit herstel van de verbinding betekent onder andere dat we minder schakels/organisaties inzetten in het contact met de burger en de werkgever. Maar ook dat de benadering van zowel de burger en de klant minder institutioneel wordt vormgegeven. Samen met de werkgevers en andere partners willen we deze aanpak op korte termijn uitwerken en laten neerslaan in een Sociaal Akkoord. Daarnaast willen we ook dat mensen als onderdeel van de ontwikkeling naar meer loonwaarde op de reguliere arbeidsmarkt via een Werkbedrijf nuttige werkzaamheden in en voor stad verrichten. Zo snijdt het mes aan meerdere kanten: maatschappelijke taken die wel belangrijk zijn, maar waar minder middelen voor zijn, worden opgepakt door mensen die daarmee zinvolle werkervaring opdoen. Onder andere in de pilots Schoonhouden stad en Dierenasiel oefenen we met deze werkwijze. Ten aanzien van de IDbanen spannen we ons de komende jaren tot het uiterste in alle IDers aan het werk te houden. Dit doen we met behulp van het mobiliteitscentrum waardoor mensen actief worden begeleid naar ander werk. Voor werkgevers die IDers verliezen proberen we mensen vanuit het Werkbedrijf aan het werk te krijgen. Denk hierbij bijvoorbeeld op het terrein van onderwijs aan schoolconciërges. Om de verandering voor werkgevers te verzachten hanteren we een afbouwregeling voor IDbanen. We nemen de werkzaamheden daartoe per direct ter hand, om de afbouw zo verantwoord mogelijk te laten verlopen. In het eerste jaar (2012) blijven 75% van de subsidies van IDbanen bij werkgevers overeind. In het tweede jaar (2013) blijven 25% van de IDbanen behouden. Met ingang van 1 januari 2014 zijn de IDbanen volledig afgebouwd. We bezuinigen niet op Schuldhulpverlening. Integratie Ook het beleidsveld Integratie wordt hard geraakt door de rijksbezuinigingen. Zo komen alle middelen voor Inburgering te vervallen. Een andere aanpak bij integratie betekent afstappen van het onderscheid allochtoonautochtoon. Een stigmatiserend onderscheid dat niet bijdraagt aan de oplossing van problemen. Het gaat er juist om dat iedere Tilburger een stapje vooruitkomt. Als daarbij de achtergrond van een bepaalde groep een cruciale rol speelt, zullen we specifieke maatregelen nemen. Daarmee is het niet langer nodig integratie als een afzonderlijk beleidsterrein te beschouwen, zo hebben we reeds in het Coalitieakkoord gesteld. Belangrijker is het die onderdelen van het beleid die het verschil maken onder te brengen bij andere beleidsterreinen. Denk aan de Sportintermediairs. Ook ontstaat er meer kracht in de stad als de diverse initiatieven op het gebied van integratie worden ondergebracht bij het Huis van de Wereld. Het Huis van de Wereld kan als katalysator en aanjager dienen waardoor het apart financieren van de afzonderlijke initiatieven overbodig is geworden. 14

15 Onderwijs en jeugd We willen iedereen de kans bieden om het beste uit zichzelf te halen, om talent tot volle wasdom te laten komen. Voor kinderen betekent dit dat ze met een diploma van school afgaan. Voor volwassenen betekent het dat zij verantwoordelijkheid nemen in baan of bedrijf en een bijdrage aan onze stad leveren. Voor ouderen betekent het dat zij hun kennis en ervaringen mogen doorgeven. Om die ambitie te realiseren, leggen we de focus op de leeftijdsgroep van 0 tot 12 jaar en risicogroepen. Een goede ontwikkeling begint met het goed leren van de taal. Dit gaat het best in de eerste levensjaren van kinderen. We willen extra inzetten op taalontwikkeling en voor en vroegschoolse educatie waarbij we als gemeente sterker de regie willen voeren. We kunnen kinderen een springplank voor sociale stijging bieden. Voor degenen die deze springplank in hun jeugdige jaren hebben gemist, is er de blijvende aandacht voor risicojongeren. De projecten en voorzieningen die niet direct bijdragen aan deze doelstelling hebben we zeer kritisch tegen het licht gehouden. Daarbij hanteren we twee leidende principes. Ten eerste zien we op het gebied van jeugd tal van maatregelen, voorzieningen en projecten. Allemaal met juiste intenties en mooie doelstellingen, maar soms ook dubbelop of net niet effectief. We willen de reeds ingezette beweging van slimmer organiseren en ontstapelen verder doorzetten. Een voorbeeld hiervan is de verdere ontstapeling bij het Centrum voor Jeugd en Gezin. De ontstapelingsmethodiek is nu als quick scan toegepast op de terreinen opvoedingsondersteuning en zorg en welzijn. In de nieuwe visie op sociale stijging is het de moeite waard om te bekijken of de methodiek verder kan worden ontwikkeld en breder kan worden ingezet. Bijvoorbeeld door het aanbod binnen het sociale domein inclusief de wijkimpuls gedetailleerd in beeld te brengen en met materiedeskundigen te discussiëren over overlap en slimme combinaties. Maar ook door niet alleen de methodiek te beperken tot sociale stijging, maar ook toe te passen op de thema s Leefbaarheid, Vestigingsklimaat en Bestuur. Het gaat erom als gemeente een andere manier van organiseren te ontwikkelen die niet tot overlap van activiteiten leidt. Deze andere manier van werken geldt altijd; niet alleen in slechte tijden. Ten tweede willen we daar waar mogelijk en wenselijk wettelijke normen hanteren. Een voorbeeld daarvan is het hanteren van de wettelijke norm voor de kilometervergoeding voor het leerlingenvervoer. Aantal voortijdige schoolverlaters uit VO, VAVO en MBO Zorg en Welzijn Het beleidsveld zorg & welzijn en de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) richten zich niet alleen op de zorg voor de groep kwetsbare burgers, maar vooral ook op de versterking van de eigen kracht en verantwoordelijkheid. Wederkerigheid is het kernwoord: iedereen heeft kwaliteiten die maatschappelijk kunnen en moeten worden ingezet. Dit appel op de eigen kracht en verantwoordelijkheid vormt de basis voor de participatie van elke burger in onze stad. De komende jaren zullen we moeten zorgen dat zorg en welzijnsbeleid ook op termijn betaalbaar blijft. Daarom kiezen we bewust voor een andere aanpak en maken we keuzes. Voor een toekomstbestendige Wmo zijn ingrepen op het terrein van de individuele voorzieningen zoals vervoersvoorzieningen enz. onvermijdelijk. Daarnaast zullen we ook algemene voorzieningen moeten 15

16 versoberen dan wel over laten aan het particulier initiatief. Tegelijkertijd gaan we nog meer samenwerken met instellingen en organisaties in de stad en met de zorgverzekeraars. We leggen meer verantwoordelijkheid bij de mensen in de stad en doen meer een beroep op sociale netwerken. We willen de stad zo inrichten dat er in iedere wijk een sociale infrastructuur is waarop mensen die dat nodig hebben een beroep kunnen doen. Er moeten voldoende mogelijkheden zijn voor algemene zorg als maatschappelijk werk en vrijetijdsbesteding/ dagbesteding. Samen met bijvoorbeeld instellingen voor ouderenzorg kan ambulante verzorging worden georganiseerd, evenals maaltijdpunten en servicepunten in de wijk. We gaan ervan uit dat er hierdoor minder beroep wordt gedaan op de (dure) individuele voorzieningen die door ons of via de AWBZ worden betaald. Resultaat raadplegen Tilburgers Een aantal inwoners geeft aan investeren in de ontwikkeling van mensen belangrijker te vinden dan investeren in materiële en prestigieuze projecten. Zij vinden dit zo belangrijk, dat ze bereid zijn zelf te investeren door bijvoorbeeld een hogere eigen bijdrage of via bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of zelforganisaties. Randvoorwaarde hierbij is wel dat voor hen zichtbaar wordt gemaakt wat met deze bijdrage wordt bereikt. De Tilburgers geven op verschillende manieren aan dat zij het een goed idee vinden om werkzoekenden in te zetten voor maatschappelijke taken en projecten. Het mes snijdt dan aan twee kanten, de werkzoekende krijgt de kans om werkervaring op te doen en de kosten van maatschappelijke taken worden teruggebracht. Volgens de burgers kunnen, naast de gemeente, ook de zorginstellingen en het bedrijfsleven hierbij betrokken worden. Een aantal inwoners adviseert om te blijven investeren in maatregelen die voorkomen dat mensen in een kwetsbare positie terecht komen. Dat bespaart maatschappelijke kosten op een later tijdstip. Denk hierbij aan GGZ, uithuiszetting, jeugdzorg etc. Behalve dat er aandacht moet zijn voor de zorg voor kwetsbare groepen, vinden de inwoners ook dat de eigen verantwoordelijkheid van mensen moet worden vergroot. Mensen zouden elkaar vaker moeten ondersteunen en er moet meer aandacht zijn voor het faciliteren en uitbreiden van vrijwilligerswerk en mantelzorg. Ook roept een aantal inwoners op om nog meer te ontstapelen. Denk hierbij aan overlap in subsidies, dienstverlening en producten. In het verlengde hiervan geven de Tilburgers aan meerwaarde te zien in het vereenvoudigen van processen en regelgeving. In totaal stellen wij voor circa 24 mln. te bezuinigen op het thema Sociale Stijging waarvan: Arbeidsmarktbeleid Armoedebeleid Integratie Onderwijs en jeugd Zorg en Welzijn 12,2 mln. 1,1 mln. 3,7 mln. 2,2 mln. 4,8 mln. Zie bijlage 1 voor een compleet overzicht van de bezuinigingsvoorstellen. 16

17 4.2 Vestigingsklimaat Werken aan een aantrekkelijke stad zien wij als stimuleren van werkgelegenheid met een goede mix (van economische sectoren) en match (tussen mensen en banen), en een innoverende strategische agenda met de regio. Bereikbaarheid van centrum en werk, de ontwikkeling van de Spoorzone, de versterking van de regionale functie van de Binnenstad, cultuur, balans in de woningvoorraad en natuur om de stad zijn belangrijke randvoorwaarden en maken het mogelijk Tilburg aantrekkelijker te maken voor burgers en bedrijven en de concurrentie met andere steden aan te kunnen. Uit: Coalitieakkoord Tilburg Aantal werkzame personen in Tilburg Ontwikkeling werkgelegenheid in Tilburg in vergelijking tot andere steden Economie als makelaar We willen de mogelijkheden benutten om inkomsten te verhogen. Bijvoorbeeld door het invoeren van een toeristenbelasting. We bezuinigen ook, maar in vergelijking met andere terreinen is de omvang beperkt. Wij maken deze keuze bewust. Tilburg moet de komende jaren immers laten zien dat het een stad is waar veelbelovende ontwikkelingen gaan plaatsvinden. We hebben een uitstekende uitgangspositie met een excellente universiteit, een jonge bevolking en nog volop ontwikkelingsruimte (o.a. in het stadscentrum/spoorzone). Het economisch beleid moet erop gericht zijn deze uitgangspositie te verzilveren, door in te spelen op de dynamiek in onze stad. De rol die hierbij past is een makelaarsrol, waarbij we de komende jaren sterk inzetten op de ontwikkelingen in de sectoren Leisure, Logistiek, Life sciences en Maintenance. Daarbij is social innovation de rode draad die maakt dat nieuwe initiatieven de ruimte krijgen. Dat betekent dus geen dikke nota s en grote vergezichten, maar juist vol inzetten op opkomende initiatieven, ondernemerschap en verbindingen tussen ons excellente onderwijs en het regionale bedrijfsleven. Bereikbaarheid als aanjager We kiezen ervoor niet te bezuinigen op de bereikbaarheid van de stad. Bedrijven en bewoners zitten graag op een plek die goed bereikbaar is, zowel met de auto, de fiets, het openbaar vervoer en steeds meer ook via het water. Tilburg is een belangrijke schakel voor de verbindingen die de mainports hebben met het Europese achterland. Deze positie biedt kansen. We kunnen werkgelegenheid naar Tilburg trekken, mits Tilburg bereikbaar blijft, regionaal en lokaal. Daarbij willen we, om de leefbaarheid van de stad te garanderen, dat het verkeer zoveel mogelijk om de stad 17

18 heen wordt geleid. Dit vraagt om de voltooiing van de ringen de tangenten, de Bredaseweg en om een lobby ter verbreding van de A58. Wanneer de economie weer de wind volop in de zeilen krijgt, groeit de mobiliteit. Deze groei vindt niet alleen plaats op de weg. Zeker het vervoer over water en spoor zal toenemen. De opwaardering van het Wilhelminakanaal en het realiseren van een openbare laad en losplaats op Loven dragen bij aan vermindering van het transport over de weg. Willen we in Tilburg het vestigingsklimaat voor wonen en werken blijvend versterken, dan is het noodzakelijk de investeringen in de infrastructuur overeind te houden. Wanneer we hiermee beginnen op het moment dat de economie is hersteld, zijn we te laat. Tegelijkertijd constateren we dat in financieel slechte tijden investeringen in beheer en onderhoud niet te handhaven zijn. Dit werken we verder uit bij het thema Leefbaarheid (schoon en heel). Cultuur als verleider Een levendig kunst en cultuurklimaat draagt bij aan een goed vestigingsklimaat. De uitdaging voor de komende jaren is om met minder middelen de basisinfrastructuur in stand te houden. We willen een ambitieus, innovatief en uitdagend aanbod. Daarvoor is samenwerking nodig tussen en met de culturele instellingen en met instellingen en organisaties buiten de sector in de provincie. Ruimtelijke ordening als uitdaging en uitdager Het ontstane tekort op het gemeentelijk vastgoed mede als gevolg van de economische crisis maakt het noodzakelijk een aantal fundamentele keuzes te maken. Het is belangrijk dat het gemeentelijk Grondbedrijf op orde komt; dat kan betekenen dat we ook ons verlies moeten nemen. Zo zullen we een aantal projecten moeten stoppen. Daarnaast geldt ook hier dat een andere aanpak de mogelijkheid biedt om wel de ontwikkeling in de stad gaande te houden, terwijl er minder middelen voor zijn. Daarbij denken we aan het volgende. Ten eerste: projecten kunnen soberder worden uitgevoerd, zowel in ontwerp, realisatie en onderhoud. Desondanks kunnen ze toch aantrekkelijk blijven. Dit geldt ook voor de Piushaven en Spoorzone. Juist deze twee projecten moeten smoel hebben; het zijn de komende jaren de smaakmakers in de stad. We kunnen bij de goedkeuring van plannen efficiënter werken door in lijn met de wetgeving op het gebied van ruimtelijke ordening de huidige werkwijze te vereenvoudigen: minder beleid en minder beleidsregels. We moeten komen tot een heldere, transparante belangenafweging. Ten derde willen we meer gaan werken met prijsdifferentiatie. Zowel ten aanzien van bedrijventerreinen, kantoren als woningen. En we moeten meer het aanbod creëren daar waar vraag naar is; meer inspelen op de wens van particulier opdrachtgeverschap bijvoorbeeld. Tot slot: we hebben nu als gemeente (in potentie) veelbelovende panden in ons bezit, terwijl we met deze panden op korte termijn geen plannen hebben. Om het goede voorbeeld te geven vinden we dat we deze panden moeten verkopen. Natuur als ademruimte Het verder ontwikkelen van een vitaal landschap is belangrijk om ook in de toekomst als Tilburg een duurzame stad te zijn. Het gaat om het evenwicht tussen behoud van natuur enerzijds en het creëren van economische activiteit passend bij de functie van het gebied anderzijds. Tegelijkertijd constateren we dat vanuit het Rijk forse ingrepen plaatsvinden op het gebied van water, natuur en landschap. Daarom kiezen we ervoor op dit terrein zeer terughoudend te zijn met bezuinigingen. Wel zijn we van mening dat bezuinigen op beheer en onderhoud van groen in de stad mogelijk is. Deze bezuiniging is meegenomen onder het thema Leefbaarheid bij de te nemen maatregelen in de openbare ruimte. 18

19 Resultaat raadplegen Tilburgers Diverse inzendingen gaan over het kritisch kijken naar en het bezuinigen op de grote bouwprojecten in de stad, die op stapel staan. Genoemd worden Spoorzone, Veemarktkwartier, de brug bij de Piushaven, Tdome. Daarnaast vraagt een aantal inwoners aandacht voor het verbeteren van het vestigingsklimaat, opdat bedrijven en nieuwe inwoners zich hier willen vestigen. Kwalitatief goede bedrijventerreinen en woningen, en de aanwezigheid van mooie parken worden genoemd als belangrijke vestigingsfactoren. Ook cultuur wordt regelmatig genoemd; zo wordt geopperd om te stoppen met het plaatsen van onzinnige kunstwerken, om de evenementensubsidie af te schaffen en kritisch te zijn op het subsidiëren van theaters en de Concertzaal en kritisch te zijn op de deelname aan Europese culturele hoofdstad. In dit kader wordt ook gepleit voor meer samenwerking. Het voorstel om het Factorium en de Zuivelfabriek meer te laten samenwerken om zo het cultuuraanbod in Udenhout op peil te houden wordt als voorbeeld genoemd. Ook werd in het stadsdebat gevraagd om het horeca initiatief in het Reeshofpark uit te breiden met culturele activiteiten, bijvoorbeeld door samenwerking met Factorium. In totaal stellen wij voor circa 2,1 mln. te bezuinigen op het thema Vestigingsklimaat waarvan: Economie Cultuur (nog nader uit te werken) Stedelijke inrichting /stedenbouw Wonen Water, natuur en landschap (zie bij maatregelen openbare ruimte) 0,3 mln. 1,0 mln. 0,7 mln. 0,1 mln. via tarieven De te nemen maatregelen ten aanzien van het gemeentelijk vastgoed zullen met name drastisch ingrijpen in het thema Vestigingsklimaat: zoals het stoppen dan wel versoberen van plannen en projecten. Zie bijlage 1 voor een compleet overzicht van de bezuinigingsvoorstellen. 4.3 Leefbaarheid Een leefbaar Tilburg willen we bereiken door veiligheid te bevorderen en de stad schoon en heel te houden. Dit kunnen we niet alleen, Tilburgers zullen hier ook hun steentje aan moeten bijdragen. Sport, duurzaamheid en groen in de stad zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden die bijdragen aan de leefbaarheid in de wijken en de stad. Uit: Coalitieakkoord Tilburg Samen werken aan een geborgen stad Een leefbaar Tilburg is een stad waar mensen zich prettig voelen in hun eigen wijk en buurt. Waar mensen hun buren kennen en voor elkaar klaar staan als de ander daarom vraagt. Waar mensen samen zorgen voor een schone straat en waar mensen elkaar aanspreken op ongewenst gedrag. De gemeente kan hier wel een bijdrage aan leveren, maar kan zeker niet alleen zorgen voor dat prettige gevoel. Saamhorigheid en een fijne leefomgeving ontstaan alleen wanneer Tilburgers de handen ineen slaan. Samen werken aan een veilig Tilburg Op het terrein van veiligheid zijn als gevolg van forse kortingen van rijkszijde ingrepen 19

20 onvermijdelijk. Daarmee staan we voor een dilemma, want een veilige stad is een basisvoorwaarde voor een goede toekomst voor Tilburg. Wij vinden dat onze ambitie overeind moet blijven: Tilburg uit de top tien van onveilige steden. Om dat te bereiken moeten we inzetten op een stevige justitiële aanpak waarbij Brabantbreed de criminele netwerken in de provincie moeten worden opgerold. Deze is immers vaak aanjager voor veel kleine (aangifte) criminaliteit. Dat is de taak van de B5 Taskforce waarbij deze sterk leunt op de gemeente voor de benodigde bestuurlijke informatie en het noodzakelijke integrale handhavingsbeleid. We blijven voor Tilburg rekenen op extra politiecapaciteit, maar weten ook dat de rijksbezuinigingen op het gebied van (preventieve) veiligheid aan de gemeente Tilburg niet voorbij gaan. Wanneer Tilburg uit de top tien wil komen is het echt nodig niet alleen te intensiveren en te verdiepen (Taskforce), maar ook en vooral anders te gaan werken. Dit anders werken doen we vanuit het basisprincipe dat veiligheid niet alleen een zaak van overheid en politie is, maar van ons allemaal. De individuele burger, bewoner, ondernemer of instelling heeft ook zelf een eigen verantwoordelijkheid. Iedereen moet er iets voor over hebben om in een veilige stad te leven. En we moeten ons oprecht de vraag stellen wanneer we tevreden zijn. We willen de succesvolle gezamenlijke aanpakken uit het verleden verbreden naar andere onderdelen van het veiligheidsbeleid en ook steviger maken door nog meer de samenwerking te zoeken met onderwijs en bedrijfsleven. Dat kan leiden tot nieuwe oplossingen en andere aanpakken en een verlaging van de kosten. Subjectieve en objectieve veiligheid in Tilburg Samen werken aan een schoon en heel Tilburg Schoon en heel is belangrijk voor de veiligheid en leefbaarheid in het openbaar gebied en in de wijken. De kosten voor beheer en onderhoud, bijvoorbeeld van wegen en openbaar groen, zijn hoog. De uitgaven voor het beheer en onderhoud van onze infrastructuur en de openbare ruimte moeten nu omlaag. Dit heeft natuurlijk gevolgen voor de kwaliteit van de openbare ruimte in zijn geheel. Wanneer de financiële positie van de gemeente verbetert, kunnen deze uitgaven zo nodig weer omhoog. We moeten oplossingen zoeken in een andere, slimmere, manier van werken. Zo zullen we vaker moeten terugtreden als overheid en andere partijen moeten aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is niet enkel een verantwoordelijkheid van de gemeente. Bedrijven en burgers zullen nadrukkelijk worden aangesproken om hun verantwoordelijkheid op zich te nemen om Tilburg schoon, heel en veilig te maken. Daar waar we hen daarbij kunnen faciliteren of stimuleren, zullen we dat doen. Hotspots in de stad, waar zwerfafval en illegaal storten de leefbaarheid in het gedrang brengt, blijven we aanpakken. Onder slimmer werken, verstaan we ook het zo innovatief mogelijk invullen van onze rol als opdrachtgever. Ten slotte willen we slimmer werken door het leggen van verbindingen tussen beheer en onderhoud van de openbare ruimte en het werkbedrijf. Zo kunnen we schoonhouden van de stad combineren met het opdoen van werkervaring en werkritme. 20

Raadsvoorstel. gemeente Tilburg. 2 e Richtinggevende debat met uitspraken en taakstellingen voor bezuinigingen

Raadsvoorstel. gemeente Tilburg. 2 e Richtinggevende debat met uitspraken en taakstellingen voor bezuinigingen Raadsvoorstel 2 e Richtinggevende debat met uitspraken en taakstellingen voor bezuinigingen Bijlagen/nummer Dienst/afdeling/sector Concernstaf/Beleidscontrol & Instrumentatie Aan de raad, Aanleiding In

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

Deel III Ranglijsten

Deel III Ranglijsten Deel III Ranglijsten Atlas voor gemeenten 0 Ranglijsten Woonaantrekkelijkheidsindex Score op de woonaantrekkelijkheidsindex (0) mermeer 0 mermeer 0 0 0 0 0 0 Score op de woonaantrekkelijkheidsindex (0)

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Nog steeds in. Helmond 77%

Nog steeds in. Helmond 77% De trends volgens de Helmonders Bijlage 4 Resultaten enquête Stadspanel Onderzoek en Statistiek Gooitske Marsman Augustus 2011 Inleiding Helmond heeft een start gemaakt met het project dat uiteindelijk

Nadere informatie

Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013

Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013 Nieuwjaarstoespraak Deventer 2013 Dames en heren, Een fantastisch 2013 gewenst! Fijn dat u allemaal gekomen bent, hier in Schouwburg, voor de Deventer nieuwjaarsreceptie. De receptie is een gezamenlijk

Nadere informatie

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad

Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad De stad als bevolkingsmagneet Koos van Dijken functie 29 januari 2013 1 Betekenisvol beleid voor een aantrekkelijke stad Wat maakt de stad aantrekkelijk

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Memo woensdag 15 februari aanstaande Wat is de relatie tussen het beëindigen van de tijdelijke contracten bij WML en de aanstaande fusie?

Memo woensdag 15 februari aanstaande Wat is de relatie tussen het beëindigen van de tijdelijke contracten bij WML en de aanstaande fusie? Met deze memo informeren wij u aan de hand van veel gestelde vragen en daarbij horende antwoorden over de stand van zaken van het fusietraject tussen de ISD en WML en geven we u informatie ondermeer over

Nadere informatie

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen Groningen, 1 maart 2011 Persbericht nr. 34 Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen SPECIALE AANDACHT VOOR KRIMPGEBIEDEN EN VOOR JEUGD De Groninger bevolking groeit nog door tot 2020, en

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie

Quick scan re-integratiebeleid. Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Quick scan re-integratiebeleid Een oriënterend onderzoek door de rekenkamercommissie Doetinchem, 16 december 2011 1 1. Inleiding De gemeenteraad van Doetinchem heeft op 18 december 2008 het beleidsplan

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon AMSTERDAMMERS AAN HET WERK Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon 1 Samenvatting De weg uit armoede is werk. De vraag hoe mensen weer aan het werk geholpen kunnen worden is actueel. De flinke

Nadere informatie

Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB

Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB Raadsvoorstel Agendapunt: 04 Onderwerp Keuzenota's Wmo 2015/Jeugdwet en Participatie/Maatregelen WWB Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 23 september 2014 28 oktober 2014 Nota 'Triple

Nadere informatie

Van realiseren naar optimaliseren Open atelier, Grip op sport. Margot Icking, Hospitality Consultants 23 september 2010

Van realiseren naar optimaliseren Open atelier, Grip op sport. Margot Icking, Hospitality Consultants 23 september 2010 Van realiseren naar optimaliseren Open atelier, Grip op sport Margot Icking, Hospitality Consultants 23 september 2010 Agenda Van realiseren naar optimaliseren: een nieuwe koers in het accommodatiebeleid

Nadere informatie

Onderwerp: Bestrijding werkloosheid ouderen: ouderenambassadeurs

Onderwerp: Bestrijding werkloosheid ouderen: ouderenambassadeurs gemeente Eindhoven Raadsnummer 15R6192 Inboeknummer 15BST00209 Dossiernummer 15.09.251 24 februari 2015 Commissie notitie Onderwerp: Bestrijding werkloosheid ouderen: ouderenambassadeurs Inleiding Duurzame

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Veiligheid kernthema: maatschappelijk evenwicht & veiligheid

Veiligheid kernthema: maatschappelijk evenwicht & veiligheid Veiligheid kernthema: De criminaliteitscijfers en de slachtoffercijfers laten over het algemeen een positief beeld zien voor Utrecht in. Ook de aangiftebereidheid van Utrechters is relatief hoog (29%).

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

naar een nieuw Wmo-beleidsplan

naar een nieuw Wmo-beleidsplan naar een nieuw Wmo-beleidsplan gemeente Cranendonck extra Commissievergadering 26 april 2011 Ruud Vos Naar een nieuw Wmo-beleidsplan voor Cranendonck trends en ontwikkelingen bestuursakkoord Rijk en VNG

Nadere informatie

de Makassarbuurt De Staat van

de Makassarbuurt De Staat van De Staat van de Makassarbuurt De Makassarbuurt ligt in de Indische Buurt tussen de de Zeeburgerdijk, Molukkenstraat, Insulindeweg en het Flevopark. De buurt beslaat 115 hectare, waarvan meer dan de helft

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Inbreng Ruben Mink Algemene beschouwingen

Inbreng Ruben Mink Algemene beschouwingen Voorzitter, Inbreng Ruben Mink Algemene beschouwingen Voordat ik kom tot de bijdrage van de CDA-fractie wil ik graag een groot compliment maken. Zoals u misschien wél verwacht had, gaat dat compliment

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo

Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo Onderzoeksrapport: zorgelijke terugloop leerwerkplekken mbo - Algemene daling in aantal mbo-studenten. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt door de afname van het aantal leerwerkplekken. - Vooral

Nadere informatie

Doorontwikkeling. Dienstverlening. Yvonne van Stiphout

Doorontwikkeling. Dienstverlening. Yvonne van Stiphout Doorontwikkeling Dienstverlening Yvonne van Stiphout Van organisaties naar organiseren Overheid Domein Kennisinstellingen innoverend vermogen Bedrijfsleven Domein: lokaal, regionaal, (inter)nationaal en

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Position paper binnenstad Eindhoven

Position paper binnenstad Eindhoven 18-5-2015 Position paper binnenstad Eindhoven Commissie Economie en Mobiliteit 19 mei 2015 Bureau voor Economische Argumentatie Herbert ter Beek i.s.m. Cees-Jan Pen, lectoraat Brainport Fontys Hogescholen

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Utrecht Vernieuwt - Krachtwijken Verbetering van de woon- en leefsituatie van een aantal buurten in Utrecht, de Krachtwijken in het bijzonder: Kanaleneiland, Overvecht, Ondiep, Zuilen-Oost

Nadere informatie

Participatiewet / Wsw. Raadsinformatieavond - 3 juli 2013

Participatiewet / Wsw. Raadsinformatieavond - 3 juli 2013 Participatiewet / Wsw Raadsinformatieavond - 3 juli 2013 Bespreekpunten Wat is de huidige situatie in Wwb en Wsw? Wat zijn de belangrijkste contouren van de Participatiewet? Welke effecten heeft de Participatiewet

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2 Nieuwsbrief sociaal domein, #1 Vernieuwing welzijn, (jeugd)zorg en werk Inhoud Voorbereiden door krachten te bundelen... 2 Visie op nieuwe taken... 2 Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Nadere informatie

Waar komen we vandaan? tiwos. Wat hebben we nodig? Thuis in de Buurt. Waar. staan we. Waar. voor? gaan we. voor? beleidsplan 2012-2016

Waar komen we vandaan? tiwos. Wat hebben we nodig? Thuis in de Buurt. Waar. staan we. Waar. voor? gaan we. voor? beleidsplan 2012-2016 Waar komen we vandaan? tiwos Wat hebben we nodig? Waar staan we voor? Waar gaan we voor? beleidsplan 2012-2016 Extern De meest relevante omgevingsfactoren: politiek De overheid trekt zich terug, bezuinigt

Nadere informatie

KADERNOTA 2015. Meer met minder FINANCIEEL RAADSDEBAT

KADERNOTA 2015. Meer met minder FINANCIEEL RAADSDEBAT KADERNOTA 2015 Meer met minder FINANCIEEL RAADSDEBAT 1 Inleiding Voor ons ligt de Kadernota 2015, waarin de budgettaire en beleidsmatige kaders voor het komende jaar worden vastgelegd. Het College legt

Nadere informatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie Feijenoord Gebiedsplan Katendrecht-Wilhelminapier Ambtelijke inventarisatie 2013 1 Maashaven O.z. 230 Inhoud 1....H uidige situatie...3 2....W at willen we bereiken...3 2.1 Beoogde doelen 2030...3 2.2

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

HERVORMINGEN IN SOCIAAL DOMEIN TRANSITIEPLAN

HERVORMINGEN IN SOCIAAL DOMEIN TRANSITIEPLAN HERVORMINGEN IN SOCIAAL DOMEIN TRANSITIEPLAN 2015 Presentatie Ouderen bonden 13 januari 2014 Door: Jaap Vermeijden Lid Wmo Adviesraad Waalwijk HERVORMINGEN IN SOCIAAL DOMEIN VOORZOVER THANS BEKEND! ROL

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015

Wat gaan we doen? Colofon. Almeerse Scholen Groep. Koersplan maart 2015 Colofon De uitgebreide versie van het ASG Koersplan 2015-2018 kunt u vinden op www.almeersescholengroep.nl. Dit is een uitgave van de Almeerse Scholen Groep. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd

Nadere informatie

Strategisch communicatieplan Stokhasselt 2012-2015

Strategisch communicatieplan Stokhasselt 2012-2015 Strategisch communicatieplan Stokhasselt 2012-2015 Stokhasselt is een schone, veilige wijk om te leven, wonen en spelen. Kinderen krijgen goede kansen en bewoners helpen elkaar vooruit. December 2011 1.

Nadere informatie

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam thema; financiering van de woningmarkt Ik ben blij dat ik deze bijeenkomst kan bijwonen

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding gemeente Eindhoven Raadsnummer 12R5074 Inboeknummer Dossiernummer Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding Het tafelzilver is op, de tijd dat we ruim in

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018

Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018 Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018 In de bijlagen treft u een aantal stukken aan, die als achtergrond dienen bij de kandidaatsteling van Leeuwarden/Ljouwert voor Culturele Hoofdstad van Europa in

Nadere informatie

1. Inwoners en ondernemers zijn tevreden over de (publieks)dienstverlening van de gemeente Roosendaal.

1. Inwoners en ondernemers zijn tevreden over de (publieks)dienstverlening van de gemeente Roosendaal. MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN Maatschappelijke effecten kunnen worden gedefinieerd als de beoogde gevolgen van het gemeentelijk beleid voor de samenleving en geven daarmee antwoord op de vraag: Wat willen

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

Ingekomen stuk D5. Datum uw brief N.v.t.

Ingekomen stuk D5. Datum uw brief N.v.t. Directie Inwoners Beleid & Realisatie Beleidsontwikkeling Ingekomen stuk D5 Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail

Nadere informatie

Apeldoorn. Ede Arnhem

Apeldoorn. Ede Arnhem Lelyst ad Harderw ijk Devent er Apeldoorn Zut phen Wint ersw ijk Ede Arnhem Doet inchem Tiel Nijmegen 1 Kans op krimp Vo geen kans op krimp weing kans op krimp enige kans op krimp kans op krimp onbekend

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2007 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst.

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst. WMO raad Haarlem op nota Welzijnswerk klaar voor toekomst. Inleiding De Wmo-raad Haarlem heeft met belangstelling kennis genomen van de nota Welzijnswerk klaar voor de toekomst. De Wmo-raad adviseert positief

Nadere informatie

Voorzitter, leden van het college, collega raadsleden en overige aanwezigen,

Voorzitter, leden van het college, collega raadsleden en overige aanwezigen, Voorzitter, leden van het college, collega raadsleden en overige aanwezigen, Je moet wel een rasoptimist zijn om tegenwoordig de voorpagina van de dagbladen te blijven lezen of het 8-uur journaal te kijken:

Nadere informatie

Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl

Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl Datum 9 december 2014 Kenmerk 14015aWMOR / AvO Aan het college van B en W van de Gemeente Oss Betreft Advies

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Het familiebedrijf: veelzijdig belang voor de Nederlandse samenleving

Het familiebedrijf: veelzijdig belang voor de Nederlandse samenleving www.pwc.nl Het familiebedrijf: veelzijdig belang voor de Nederlandse samenleving Belangrijkste bevindingen Maart 2016 Wat is het belang van familiebedrijven voor de Nederlandse samenleving? Familiebedrijven

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

College voor Arbeidszaken

College voor Arbeidszaken College voor Arbeidszaken Abvakabo FNV Dhr. B. de Haas Postbus 3010 2700 KT ZOETERMEER doorkiesnummer 070 373 8393 betreft inzet cao-overleg uw kenmerk ons kenmerk ECCVA/U201300485 bijlage(n) datum 05

Nadere informatie

Deel III Ranglijsten

Deel III Ranglijsten Deel III Ranglijsten Atlas voor gemeenten 00 Ranglijsten Woonaantrekkelijkheidsindex Positie op de woonaantrekkelijkheidsindex (00) 0 0 0 0 mermeer 0 Sociaal-economische index Sociaal-economische positie

Nadere informatie

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders,

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders, Nu vooruit! Speech lijsttrekker Berend de Vries 11 januari 2014 Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders, Ik wens u allen een mooi en succesvol

Nadere informatie

Programma 9. Bestuur

Programma 9. Bestuur Programma 9 Aandeel programma 9 in totale begroting 17% Overige programma's 83% 55 Programma 9 Beleidsvelden Binnen het programma bestuur werken we met de volgende beleidsvelden: 1. sorganen 2. sondersteuning

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Onderwerp: Visiedocument Drie decentralisaties: Vooruitzicht op veranderingen in het maatschappelijk domein

Onderwerp: Visiedocument Drie decentralisaties: Vooruitzicht op veranderingen in het maatschappelijk domein Agendapunt : 6 Voorstelnummer : 11-085 Raadsvergadering : 7 november 2013 Naam opsteller : L. Hulskamp/ E. van Braak/ M. Zweers / M. Klaver Blankendaal Informatie op te vragen bij : L. Hulskamp Portefeuillehouders

Nadere informatie

2015-2016: WE GAAN HET DOEN!

2015-2016: WE GAAN HET DOEN! 2015-2016: WE GAAN HET DOEN! De BZW is het krachtigste ondernemerscollectief in Zuid-Nederland en het regionale netwerk van VNO-NCW. De BZW is een inspirerende plek voor ontmoeting en samenwerking, succesvol

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

Koers voor de toekomst

Koers voor de toekomst Koers voor de toekomst Er verandert veel in de wereld om ons heen. Neem alleen al de toenemende mobiliteit, of de economie die sterker lijkt dan ooit tevoren, en overal wordt gebouwd, en - om dichter in

Nadere informatie

Gemeente Breda. Registratienr: [ 40745] Raadsvoorstel. Onderwerp Actieplan studentenhuisvesting

Gemeente Breda. Registratienr: [ 40745] Raadsvoorstel. Onderwerp Actieplan studentenhuisvesting Gemeente Breda Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ Aantal bijlagen: -- 40745] Onderwerp Actieplan studentenhuisvesting Voorgesteld besluit 1. Vaststellen actieplan studentenhuisvesting Inleiding

Nadere informatie

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief scheiden van Verblijf van wonen naar Wonen en zorg & van verblijf naar wonen door extramuralisering en scheiden wonen/zorg Programma Doel van vandaag Meer grip

Nadere informatie

Participatiewet: Zonder transformatie geen goede transitie

Participatiewet: Zonder transformatie geen goede transitie Participatiewet: Zonder transformatie geen goede transitie 25 maart 2014 Gemeente Leeuwarden Gina Tromp gtromp@leeuwarden.nl Ellen de Bruin edbruin@leeuwarden.nl Aanleiding transitie en transformatie Nieuwe

Nadere informatie

Geachte collega raadsleden, Dagelijks bestuur, Publiek op de tribune, En misschien ook publiek thuis via de webcam,

Geachte collega raadsleden, Dagelijks bestuur, Publiek op de tribune, En misschien ook publiek thuis via de webcam, Geachte collega raadsleden, Dagelijks bestuur, Publiek op de tribune, En misschien ook publiek thuis via de webcam, Deze voorjaarsnota is de eerste stap naar drastische bezuinigingen voor de komende jaren.

Nadere informatie

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Vastgesteld en ondertekend in het bestuurlijk overleg d.d. 26 november 2014 1 Jaarlijks terugkerend

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld 1. Inleiding De Inspectie van het Onderwijs voert al lange tijd tevredenheidsonderzoeken uit onder besturen en scholen in de sectoren

Nadere informatie

Is er plek voor tegenprestatie in uw organisatie? Aschwin van den Abeele Directeur SWH

Is er plek voor tegenprestatie in uw organisatie? Aschwin van den Abeele Directeur SWH Is er plek voor tegenprestatie in uw organisatie? Aschwin van den Abeele Directeur SWH 10/25/2013 Programma 1. Opening en welkom 2. Test je kennis! - Quiz 3. De tegenprestatie en Talent Verplicht! in een

Nadere informatie

Vooruit naar de oorsprong

Vooruit naar de oorsprong Vooruit naar de oorsprong strategisch kader 2014-2016 1 Strategisch kader in 12 puntjes 1 We zien goed en plezierig wonen als basis van bestaan 2 We bieden mensen met lagere inkomens goede, passende woonruimte

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken.

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken. Geacht college, raad en toehoorders, Ik wil graag beginnen met een compliment voor deze begroting, die naar het schijnt in een bijzonder korte tijd is opgesteld. En daarnaast voor de uiterst overzichtelijke

Nadere informatie