Duurzaam en betrokken 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaam en betrokken 2012"

Transcriptie

1 Duurzaam en betrokken 2012 Wij voelen ons als maatschappelijk bedrijf nauw verbonden met de samenleving. De bijdrage aan de samenleving is vervat in onze missie en in ons dagelijks werk.

2 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 38 Je kunt de trein vergelijken met een superzuinige auto die 1 op 50 rijdt. Een treinreis is gemiddeld 75% schoner dan de gemiddelde autorit. Ook dit jaar realiseren wij weer een energiebesparing van ruim 3%, maar NS wil meer: Wij willen een van de duurzaamste bedrijven van Nederland zijn. Dat betekent dat wij blijven verbeteren en daarmee een positieve bijdrage leveren aan de wereld. Wij willen samen met reizigers, leveranciers en aandeelhouder maatschappelijke waarde creëren. De kwaliteit van onze dienstverlening staat daarbij centraal. Onze belangrijkste bijdrage is ervoor te zorgen dat de trein een zeer aantrekkelijk alternatief is. Bert Meerstadt, president-directeur NS

3 39 JAARVERSLAG Samen voor een betere wereld Onze missie,visie en strategie De missie van NS is reizigers comfortabel, veilig en op tijd te vervoeren via aantrekkelijke stations. Het is onze ambitie een klantgedreven, multimodale, nationale en Europese dienstverlener te zijn. Om onze ambitie te bereiken hebben wij zes strategische thema s benoemd, zoals beschreven op pagina 10. De klant staat bij NS op nummer één. De reis van de klant willen wij op een duurzame en kostenefficiënte manier realiseren. Daarnaast spelen wij met onze strategie in op ontwikkelingen in onze omgeving en op verwachtingen van onze stakeholders en luisteren wij naar onze klanten. In onze veranderende samenleving wordt het mogelijk maken van ontmoetingen en het dichter bij elkaar brengen van mensen steeds belangrijker. Daarbij speelt NS een grote rol. Maar mobiliteit draagt ook voor een groot gedeelte bij aan de uitstoot van broeikasgassen die het klimaat veranderen (zo n 20% in Nederland). Daarnaast worden steeds meer grondstoffen schaars. Een alternatief is daarom noodzakelijk én vooral ook een wens van consumenten en stakeholders. NS heeft duurzaamheid in het centrum van haar toekomst strategie geplaatst. Onze duurzame ambities Planet Energie, klimaat en afval NS heeft grootse ambities om broeikasgasuitstoot en grondstofgebruik terug te dringen door energie te besparen, duurzame energie te gebruiken en zoveel mogelijk afval tot grondstof te laten verwerken. Daarnaast werken wij continu aan de verbetering van onze dienstverlening en communicatie hierover zodat wij steeds meer reizigers verleiden om met de duurzame trein te gaan. Door bezetting van onze treinen vooral in daluren te verhogen, werken wij nog efficiënter. Verder hebben wij de ambitie komende jaren verder te vergroenen. Tegelijkertijd hebben wij als doel om onze treinen in 5 jaar tijd 25% energie-efficiënter te laten rijden. Bij onze activiteiten in het buitenland wordt de komende tijd ingezet op energiebesparing en een gedragscampagne gericht op meer aandacht voor duurzaamheid. People Duurzame inzetbaarheid Ook sociale duurzaamheid heeft onze prioriteit. Bij NS maken de medewerkers het verschil. Wij willen dat iedereen zich bij ons welkom voelt. Alle NS-werknemers moeten optimaal gebruik kunnen maken van interne opleidingen en aan jonge, technische mbo-studenten biedt NS de mogelijkheid tot opleiding en een baan. Via vitaliteitsprogramma s werken wij aan gezonde medewerkers. Profit Eigen en maatschappelijk rendement Naast het beoogde eigen rendement (ROI van 10%) telt voor NS ook het maatschappelijk rendement. Heel direct in de vorm van dividend dat uitgekeerd wordt aan de staat als aandeelhouder. Maar ook indirect op plaatsen waar mobiliteitsdiensten en stationsontwikkeling zich vertalen in bereikbaarheid en aantrekkelijkheid van gemeenten, regio s en bedrijven. De waarde daarvan laat zich niet meten, maar wel schatten. NS zit dagelijks aan tafel met overheden die uitbreiding van de dienstverlening willen: meer treinen, nieuwe stations, nieuwe OV-fietsen, de Intercitystatus van stations om de aantrekkelijkheid van hun regio of gemeente te vergroten. Deze immateriële waarde komt niet tot uitdrukking op de balans van NS, maar leidt wel tot stakeholderswaarde en draagt zo bij aan de continuïteit van de onderneming. Waardecreatie en impact Met in Nederland ruim medewerkers,1,2 miljoen reizen per dag, hectare grondbezit en een elektriciteitsverbruik van 1,4 miljard kilowattuur per jaar (vergelijkbaar met huishoudens) vormen wij een van de grootste ondernemingen en het op twee na grootste horecabedrijf van het land. Daarnaast hebben wij vervoersactiviteiten elders in Europa. Zo n groot bedrijf heeft veel impact op het leven van mensen. Wij zijn een grote gebruiker van elektriciteit en produceren veel afval. Dit betekent dat wij een grote verantwoordelijkheid voelen om een bijdrage te leveren aan een duurzame toekomst. Wij realiseren ons dat wij deze ambitie alleen kunnen waarmaken als alle medewerkers, leveranciers, partnerorganisaties en reizigers meedoen. Als wij allemaal de handen ineenslaan, is een betere wereld mogelijk. Onze duurzame strategie Met onze strategie voor duurzaamheid zijn wij in staat om de belangrijkste duurzaamheidsrisico s af te wenden en -mogelijkheden te benutten. Een belangrijk risico voor NS is schade aan ons imago en onze reputatie. Met een koploperspositie in duurzaamheid, via dialoog met onze belanghebbenden, en via communicatie over bereikte resultaten proberen wij dit risico te beperken en ons duurzame imago te verbeteren. Een ander belangrijk duurzaamheidsrisico voor NS en de maatschappij als geheel is klimaatverandering. NS is een grootverbruiker van energie. Door efficiënter met energie om te gaan en energie groen in te kopen, beperken wij dit risico. Een belangrijke kans is het verhogen van

4 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 40 de bezettingsgraad in daluren. Door meer automobilisten te verleiden wat vaker de trein te nemen, dragen wij bij aan duurzaamheid en aan onze eigen commerciële doelen. Als alle automobilisten één keer per jaar de trein nemen in plaats van de auto voor een rit vergelijkbaar met Utrecht-Den Bosch (retour 100 km), dan scheelt dat 140 kiloton CO 2 -uitstoot per jaar: vergelijkbaar met wat Zeist jaarlijks uitstoot bij het verbruik van gas en elektriciteit van alle huishoudens. Dit is al 17,5% van de CO 2 -reductie doelstelling in het autoverkeer tot Tenslotte wil NS een aantrek kelijke werkgever zijn. Het is voor de uitvoering van onze kerntaken essentieel dat wij goed geschoolde medewerkers aantrekken, onder meer door trainingen te bieden en kennis te verspreiden. Deze overwegingen resulteren in onze 3 strategische pijlers: 1. NS wil haar klanten klimaatvriendelijk en aangenaam vervoer bieden (en door verhoging van de bezettingsgraad de duurzame bereikbaarheid van Nederland verbeteren). 2. NS wil zoveel mogelijk van haar afval tot grondstof laten verwerken. 3. NS wil een van de tien meest aantrekkelijke werkgevers van Nederland zijn, onder meer door in te zetten op vakmanschap, diversiteit en implementatie van Het Nieuwe Werken. In 2012 is gestart met het integreren van NS-dochter Abellio in de duurzaamheidsverslaggeving van NS. Hierbij is het materiële thema CO 2 per reizigerskilometer uitgangspunt. In dit jaar verslag is de gezamenlijke CO 2 -uitstoot per reizigerskilometer van de drie railconcessies van Abellio in het Verenigd Koninkrijk opgenomen. Deze drie zijn verantwoordelijk voor ruim 80% van de omzet van Abellio. NS ambieert om geheel Abellio op te nemen in haar duurzaamheids verslaggeving. Onze duurzame doelen en resultaten Onze strategie is in dialoog met stake holders vertaald naar materiële thema s en doelen. De tabel op pagina 41 geeft deze doelen en de in 2012 bereikte resultaten weer.

5 41 JAARVERSLAG 2012 Materiële thema s Omschrijving Doelstellingen 2012 e.v. Bereikt in 2012 Status Energie-efficiëntie en CO 2 reductie Bezettingsgraad Energieverbruik voor treinen Energieverbruik voor gebouwen Afvalreductie en recycling Stiller vervoer Duurzame inzetbaarheid medewerkers Duurzaam inkopen Transparantie en perceptie Veiligheid ROI Wij streven naar zo efficiënt mogelijk transport door o.a. verhoging bezettingsgraad en spreiden bezetting over de dag. Wij streven naar efficiëntieverbetering en verduurzaming van energie voor treinen door o.a. zuinig te rijden, onze treinen zuiniger te maken en onze stroom te vergroenen. Wij streven naar een efficiëntieverbetering van energiegebruik voor onze gebouwen door o.a. bewust om te gaan met licht, verwarming en installeren van warmte- en koudeopslag. Afval is grondstof. Wij streven naar reductie van de hoeveelheid afval van NS en stijging van het hergebruik van afval. Treinen rijden geluidsarm door o.a. remsystemen aan te passen Wij willen in de arbeidsmarkt een aantrekkelijke werkgever zijn voor alle bevolkingsgroepen, waarin niemand wordt buitengesloten en er ruimte is voor ontwikkeling Wij verhogen de duurzaamheid van onze ingekochte producten en diensten door duurzaamheid als criterium mee te nemen Wij streven naar transparante rapportage en communicatie over onze doelen en prestaties zodat onze stakeholders weten hoe NS duurzaam onderneemt Wij streven naar behoud en verbetering van de veiligheidsaspecten in onze bedrijfsvoering 6%-punt stijging in 5 jaar van bezettingsgraad in daluren (van 26% in 2011 tot 32% in 2016) 5% per jaar energieefficiëntieverbetering NSR 2% per jaar energieefficiëntieverbetering NS Hispeed In 2015 start NS de transitie naar reizen zonder CO 2 -uitstoot 2% per jaar energie-efficiëntieverbetering Bepalen 5-jarendoelstellingen : 2017: 17% minder afval t.o.v : 60% van ons afval wordt gescheiden aangeboden aan afvalverwerkers. 28,4% bezetting in daluren 11 vestigingen Regus station2- station geopend (flexibele werkconcepten bij stations) 3,2% efficiënter (NSR + NS Hispeed) (9,4% efficiënter ) 1,6% minder CO 2 uitstoot per rkm (2012: 30,2 gr/rkm; 2011: 30,5 gr/ rkm) marktconsultatie inkoop klimaatneutrale tractie-elektriciteit gepubliceerd. verwacht resultaat in 2012 o.b.v. interne berekening: 2% efficiënter (pas Q bekend) 3 WKO-installaties in exploitatie Doelstellingen voor komende 5 jaar zijn vastgesteld per soort afvalstroom (kantoorafval, consumentenafval, bedrijfsafval) 2030: alle treinen zijn stil 91,6% van de treinen is geluidsarm Aandeel vrouwen 23% in hoger management In 2016 staat NS in de top 10 van beste werkgever van het Intermediair Imago Onderzoek In alle Europese aanbestedingen is beoordeeld of duurzaamheid onderdeel is van het project en waar relevant is het ook als eis opgenomen In 2016 top 10 positie duurzaamste bedrijf in Nederland van DDB dossier duurzaam. GRI A+ vanaf jaarverslag Top 10 van de transparantiebenchmark vanaf jaarverslag 2012 en verder Passeren rood sein verlagen tot 91 gevallen in Lost Time Injury Rate is 3,1 per miljoen gewerkte uren. 78,5% van onze klanten geven ons een 7 of hoger voor het veiligheidsgevoel Om te kunnen blijven investeren in de strategische doelstellingen is een ROI van 10% nodig. 23% vrouwen in hogere management posities 2012: positie 20 (in 2011 positie 41) In 100% van de Europese aanbestedingen is duurzaamheid beoordeeld en in 34% is dit relevant gebleken en is duurzaamheid ook als eis opgenomen positie 74 (2010: positie 22) GRI A+ (2009: GRI C; 2010 GRI B+; 2011 GRI A+) TB 2011: positie 28 (2009: 57; 2010: 36) 93 passages LTIR was 2,4 per mln uren 78,3% gaf ons een 7 of hoger 8% Doelstellingen en resultaten zijn exclusief Abellio. doelen gehaald doelen gedeeltelijk gehaald

6 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 42 2 Organisatie van duurzaamheid bij NS De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de strategie ligt bij de bedrijfsonderdelen. Zij krijgen de strategische kaders om hun bedrijfsplannen te maken. De planvorming en de uitvoering van het duurzaamheidsbeleid stimuleren en coördineren wij centraal. Met een driejarig programma Duurzamer Ondernemen willen wij duurzaam ondernemen inbedden in de bedrijfsprocessen. Dit programma wordt begin 2013 geëvalueerd. Het programma kan worden afgerond als blijkt dat bedrijfsonderdelen en stafafdelingen zelf de belangrijkste duurzaamheidsthema s hebben opgenomen in hun businessplanning. Interne borging De formele organisatie bestaat uit een Duurzaam Ondernemen Council, een Duurzaam Ondernemen Werkgroep en een aantal tijdelijke taakgroepen. Deze formele organisatie wordt ondersteund door een afdeling Programma Duurzamer Ondernemen. De Council is een besluitvoorbereidend en beleidsvoorbereidend gremium. Voorgenomen besluiten en beleid worden ter goedkeuring aan de Groepsraad voorgedragen. De Council komt vier keer per jaar bijeen en rapporteert twee keer per jaar aan de Groepsraad en NS-directie. De voorzitter van de Council is directievoorzitter NedTrain, lid van de Groepsraad en heeft rechtstreeks toegang tot de president-directeur van NS, die binnen de NS-directie eindverantwoordelijk is. Conform de Corporate Governance Code ligt de expliciete verantwoordelijkheid voor het maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) bij bestuurders en strekt ook het toezicht van de raad van commissarissen zich hiertoe uit. Planning en control Duurzaamheid is vanaf 2010 onderdeel geworden van de reguliere planningen controlcyclus. In 2012 is het MVO-rapportagehandboek opgesteld. In dit handboek staat op welke manier duurzaamheidsinformatie gevalideerd en gerapporteerd wordt om betrouwbaarheid van de gerapporteerde gegevens te waarborgen. Het handboek wordt gebruikt voor externe halfjaaren jaarrapportages, maar ook voor de interne maandelijkse rapportages en kwartaalrapportages over de voortgang van de duurzame doelen. Hiervoor worden GRI-richtlijnen gehanteerd en zijn voor materiële thema s KPI s vastgesteld op basis van ambitie en overeenkomsten met stakeholders (zoals Meerjarenafspraken energieefficiëntie versie 3 (MJA3), concessie). Door integratie van de duurzaamheidsdata in de reguliere planning- en controlcyclus kan NS de risico s van de effecten van de eigen activiteiten monitoren. Ook in het contact met de stakeholders vragen wij naar de mogelijke risico s. Iedere functie binnen NS voert een risicoanalyse uit en wij hebben een procedure voor het melden van businessincidenten (zie hoofdstuk: Managen van risico s). Borging van relaties met stakeholders De relaties met stakeholders zijn belegd binnen bedrijfsonderdelen en soms ook bij functiegroepen. De Duurzaam Ondernemen Council heeft een coördinerende rol, voedt bedrijfsonderdelen of functiegroepen, inventariseert het stakeholderveld en maakt een keuze voor de mate van het betrekken van stakeholders. De Council controleert één keer per twee jaar de gewenste betrokkenheid en inventarisatie van het stakeholderveld.

7 43 JAARVERSLAG Dialoog met onze stakeholders NS overlegt regelmatig met vele groepen in de samenleving die stakeholder van NS zijn. Daarbij gaat het om het versterken van de betrokkenheid van de diverse stakeholders. Dit vraagt om de juiste keuze van de aard van dialoog: transparant informeren, luisteren naar adviezen en deze meenemen in beleid en/of verbeteringen in onze dienstverlening. Onze belangrijkste stakeholders zijn klanten, medewerkers, diverse overheden (waaronder onze aandeelhouder) en maatschappelijke belangenbehartigers, waaronder milieuorganisaties. Dilemma s in de overleggen Het belangrijkste dilemma van NS is het maken van een economisch gezonde afweging in relatie tot maatschappelijke wensen. Voor een uitbreiding van het Nachtnet, bemenste fietsenstallingen of extra treinen in de dienstregeling is het altijd moeilijk om een sluitende business case te maken, terwijl vanuit maatschappelijk oogpunt de wenselijkheid van betreffende dienst niet ter discussie staat. De kunst is dan om in gezamenlijk overleg met (maatschappelijke) belanghebbenden tot een oplossing te komen die zowel recht doet aan het maatschap pelijk belang en qua business case past binnen het financiële beleid van NS. Een ander voorbeeld waarin een afweging wordt gemaakt tussen de kosten, baten en de maatschappelijke wensen betreft onze leaseactiviteiten in Ierland. NS heeft een deel van haar treinen gekocht via een Ierse dochteronderneming (NSFSC) en verhuurt deze aan onder andere het reizigersbedrijf van NS. NS heeft in 1999 voor de oprichting van een leasemaatschappij gekozen om kapitaalvernietiging te voorkomen vanwege onzekerheid over het verkrijgen van concessies en het gegeven dat treinen langer meegaan dan de duur van de concessie. Daarnaast pakt de locatie van de leasemaatschappij bedrijfseconomisch gunstig uit door de lagere belastingtarieven waardoor NS marktconforme en concurrerende biedingen kan doen op vrijkomende concessies. NS blijft hiermee volledig binnen bestaande wet- en regelgeving. Enkele politieke partijen doen een moreel beroep op NS om niet langer gebruik te maken van de dochteronderneming in Ierland, omdat hierdoor in Nederland minder belasting wordt betaald. NS is van mening dat het in het reizigers- en daarmee maatschappelijk belang is dat NS marktconform opereert en niet aan stringentere eisen wordt onderworpen dan concurrenten. Bij de dienstregeling is het belangrijkste dilemma dat verbetering voor één groep reizigers vaak een verslechtering betekent voor een andere groep reizigers. Exemplarisch in 2012 was station Almere Buiten. Vanaf 2013, met de aansluiting van de Flevolijn op de Hanzelijn, is de Intercitystop hier komen te vervallen. Verbinding dialoog met uitkomsten Prioriteiten in duurzaam ondernemen worden bepaald op basis van materialiteit: een mix van het belang voor stakeholders en de daadwerkelijke impact die NS kan hebben op het onderwerp. In 2012 hebben wij onze visie op de materialiteit van de diverse Urgenda werkt aan duurzame mobiliteit van de toekomst en NS is daarbij een logische partner. Afgelopen jaar was er veel aandacht voor ons gezamenlijk initiatief low car diet, waarbij tien directeuren een week de autosleutels inleverden en genoten van trein, deelauto s en OV-fiets. Samen het vervoer van de toekomst vormgeven, daar staan wij voor! NS is dan een prachtige partner. Marjan Minnesma, directeur Stichting Urgenda (nr. 1 in Nederland in Trouw top 100 lijst op gebied van duurzaamheid)

8 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 44 Elke keer als ik de reisplanner raadpleeg, zie ik de CO 2 -vergelijker staan. Best een beetje trots op deze samenwerking tussen NS en Milieu Centraal. Duizenden mensen per dag zien zo dat treinreizen echt kilo s CO 2 scheelt ten opzichte van dezelfde reis per auto. Zo maak je het klimaatprobleem concreet en bevestig je mensen in hun milieuvriendelijke keuze. In onze samenwerking met NS viel me de enorme gedrevenheid en ambitie van de mensen op. NS kan en wil verschil maken en heeft hoge ambities. Inspirerend! Vera Dalm, directeur Milieu Centraal thema s binnen duurzaam ondernemen opnieuw met stakeholders besproken. Onze stakeholderdialoog is een van de belangrijkste maatregelen om de belangrijkste duurzaamheidsrisico s te mitigeren en duurzaamheidskansen te benutten. Onze materiële thema s bepalen wij via verschillende activiteiten. NS heeft een media- en internettracking en een interne en externe risicoanalyse laten uitvoeren. Interne experts hebben sectorkennis, ontwikkelingen in de keten en de onderwerpen zoals die gehanteerd worden in het Global Reporting Initiative ingebracht. Ook klantonderzoek en stakeholders zijn een belangrijke bron. Het belangrijkste materiële issue is de trein als aantrekkelijke alternatief. NS geeft hier invulling aan in twee strategievlakken: Klant is koning en Wij denken van deur tot deur. In de volgende hoofdstukken rapporteren wij ten behoeve van consistentie conform de opbouw van de matrix en komen de onderwerpen veiligheid en privacy na milieu en sociale speerpunten aan bod, ondanks dat deze onderwerpen voor NS absolute topprioriteit zijn. Materialiteitsmatrix Belang Stakeholder hoog De trein als aantrekkelijk alternatief (ook keten, informatie en veiligheid) Energie-efficiëntie Klimaatneutraal Duurzame mobiliteit (daluren bezetting, nieuwe werken en ontmoeten) Geluid Transparantie/inzicht in prestaties en inspanningen Duurzaam inkopen en ketenbeheer Duurzame inzetbaarheid: diversiteit, inclusie, vakmanschap, zorgzame werkgever 12 9 Zuinig omgaan met materiaal (afvalreductie en hergebruik) 10 Toegankelijkheid laag 11 Sociale veiligheid 12 Waterverbruik laag Impact van NS Huidig of toekomstig: kan NS er iets aan doen? hoog 13 Duurzame gebiedsontwikkeling

9 45 JAARVERSLAG 2012 Onderstaande tabel vat de veelheid aan stakeholderdialogen van NS samen. Stakeholder Aard dialoog Inhoud dialoog Effecten dialoog op beleid NS Europees Informerend Spoorwegwetgeving en Technische NS houdt zich aan alle relevante EU-instituten, CER, UIC Specificaties voor Interoperabiliteit wetgeving, inclusief zorgplicht Nationaal Klanten Informerend (o.a. klantenservice (KS)) Monitor (o.a. NS Klantenpanel) Primaire dienstverlening, met name dienstregeling en OV-chipkaart, winter Klanttevredenheid (KTO) 74% geeft 7 of hoger Afhandeling klacht, vraag Verlenging treinen bij drukte, versimpeling gebruik OV-chipkaart, aanpassing communicatie OV-chipkaart, ontwikkelen & aanpassen nieuwe dienstregeling, verbeteren reisinformatie. Terugkoppeling klacht aan interne organisatie ten behoeve van verbetering dienstverlening Aandeelhouder ministerie van Financiën Informerend, maar op diverse dossiers met intensieve betrokkenheid Prestaties NS, rendementseis, renumeratie Vaststelling financieel beleid en beloning directie Ministerie van Infrastructuur en Milieu Intensieve betrokkenheid Prestaties NS, HRN-concessie, beleid OV-chipkaart, Fyra, wintermaatregelen, veiligheid Vervoerplan 2013, geplande integratie NS Hispeed en NSR Nationale politiek Informerend, maar op diverse dossiers met intensieve betrokkenheid Prestaties NS, HRN-concessie, beleid OV-chipkaart, Fyra, wintermaatregelen, veiligheid Vervoerplan 2013, geplande integratie Hispeed en NSR ProRail Intensieve betrokkenheid Prestaties spoorsysteem, beschikbaarheid infrastructuur ten behoeve van dienstregeling, veiligheid In 2012 heeft veiligheidsbeleid invloed op dienstregeling gehad Gezamenlijke wintermaatregelen Locov, landelijke consumentenorganisaties Intensieve betrokkenheid Prestaties NS, HRN-concessie, beleid OV-chipkaart, Fyra, wintermaatregelen, tarieven, dienstverlening, veiligheid Eenmalig (chip)kaartje, betere toegankelijkheid stations voor mensen met een beperking, digitale toegankelijkheid reisplanner en ns.nl Regionaal (regionale bestuurders en ambtelijke vertegenwoordigers) Informerend, op diverse dossiers met intensieve betrokkenheid Kwaliteit stations, dienstregeling, introductie Beheerste Toegang Stations (poortjes), veiligheid 5 nieuwe stations, uitbreiding capaciteit fietsenstallingen Intern centrale ondernemingsraad Zie pagina 52 Specifiek over duurzaamheidsbeleid Intern 0-meting beleving duurzaamheid bij NS Tour de Duurzaamheid langs 12 NS-vestigingen en rondetafelgesprek Ruim driekwart van ondervraagde NS ers vindt belangrijk dat duurzaamheid bij NS centraal staat. 78% geeft NS een 7 of hoger, dit zal worden verbeterd door gezamenlijke ontwikkeling handelingsperspectieven Extern (o.a. milieuorganisaties) Consulterend Imago-onderzoek (Intomart GfK 2012, DDB, Dossier Duurzaam) Prioriteiten duurzaamheidsbeleid NS, vaststellen duurzaamheidsbeleid Duurzame imago NS (lager dan duurzame imago automerken) Zelfde prioriteiten, groene stroom voor treinen, betrokkenheid bij planvorming Meer externe communicatie over duurzaamheid bij NS Werken aan betere reputatie/imago

10 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 46 4 Onze milieuspeerpunten De trein is qua energieverbruik veel voordeliger dan de auto, maar er kan nog verbeterd worden. NS werkt daarom aan verbetering van de energie-efficiëntie en vermindering van de CO 2 -uitstoot Energie & CO 2 De trein is qua energieverbruik veel voordeliger dan de auto, maar er kan nog verbeterd worden. NS werkt daarom aan verbetering van de energie-efficiency en vermindering van de CO 2 -uitstoot (een toelichting op de berekening in dit hoofdstuk staat op Dit doet ze door de bezettingsgraad te verhogen, energieverbruik te verlagen en gebruik te maken van duurzame energie. Bezettingsgraad Wij willen een stijging in bezettingsgraad in de daluren realiseren. Voor NS Reizigers is de ambitie om een 6%-punt stijging bezettingsgraad in de daluren te realiseren in vijf jaar (van 26% in 2011 naar 32% in 2016). In 2012 realiseerde NS Reizigers in de daluren een bezettingsgraad van 28,4%, een verhoging van 0,4%-punt ten opzichte van Een verdere verbetering kan door verkooptoename van met name daluurabonnementen en het faciliteren van Het Nieuwe Werken via faciliteiten op en rond stations. Denk aan vergader- en werkplekken op stations en werkfaciliteiten in de trein (stopcontacten, wifi). In 2012 zijn er Seats2meet-vestigingen op 3 stations, Regus NS station2station op 11 stations en NS Hispeed Lounges met werk- en vergadermogelijkheden op 3 stations geopend. Energieverbruik NS onderscheidt twee soorten energieverbruik. Het facilitaire energieverbruik betreft het verbruik in de kantoren, werkplaatsen en stations. De tractie-energie betreft alle energie die verbruikt wordt voor het rijden, verlichten en verwarmen van treinen. De CO 2 -uitstoot van NS wordt grotendeels bepaald door tractie-energie (90%) en voor een kleiner deel door facilitaire energie (10%). Daarom richten veel maatregelen zich op de tractie-energie en hebben wij dit jaar ook voor Abellio dit thema en beleid opgenomen in dit verslag. Sinds 2011 werken wij volgens MJA-3. Doel is tussen jaarlijks een efficiëntieverbetering van minimaal 2% op het totale energieverbruik (facilitair en tractie). Voor het tractieenergieverbruik van NS Reizigers hanteert NS het ambitieuzere doel van jaarlijks 5% voor de periode ; dat is hoger dan nodig voor MJA-3, maar een bewuste keuze. Tractie-energie Ons beleid richt zich op het verbeteren van de energie-efficiëntie. Dat verlaagt onze kosten en de uitstoot van broeikasgassen. Verbetering bereiken wij door de maximale inzet van moderne treinen met lager energieverbruik zoals de Sprinter Light Train (SLT) en de gemoderniseerde Intercity (DDZ) en door een rustige en punctuele rijstijl: het EnergieZuinig Rijden (EZR). In 2012 realiseerden wij daardoor een verbetering van de Energie Efficiëntie Index van 3,2%-punt (6,2%-punt in 2011): in twee jaar een verbetering van 9,4%. In het derde kwartaal 2012 is op zes locaties gestart met EnergieZuinig Opstellen (EZO) van materieel: treinen koud wegzetten (licht en verwarming uit als de trein langere tijd geparkeerd staat) (2012: effect minder dan 0,1%-punt). In 2013 rollen wij EZO landelijk uit. NS Hispeed heeft met ICE International een pilot EnergieZuinig Rijden gedaan. De uitkomsten hiervan zullen voor 2013 worden gebruikt om Energie Zuinig Rijden verder uit te rollen. NS wil de energie-efficiëntie voor tractie (per reizigerskilometer) door NS Reizigers jaarlijks verbeteren met 5% tot en met In 2013 worden de effecten van het vernieuwde materieel verder zichtbaar en rollen wij de Nieuwe Intercity (DDZ) verder uit. Deze trein is na revisie 24% energie zuiniger. Andere maatregelen: Energiezuinig opstellen Verdere implementatie en verdieping van het energiezuinig rijden Facilitaire energie NS wil het energieverbruik op stations, in kantoren en in werkplaatsen met 2% per jaar verminderen. Deze besparing worden de komende jaren gemonitord. Het verbruik van de totale hoeveelheid facilitaire energie 2012 is pas in de loop van 2013 bekend. In 2011 verbruikten wij 72 GWh elektriciteit, 7 miljoen m 3 gas en 30 TJ warmte voor facilitaire doeleinden. Er is blijvend aandacht voor energie besparing in onze

11 47 JAARVERSLAG 2012 hoofdkantoren. Wij kiezen bij onderhoud op stations voor energiebesparende opties en nemen maatregelen in de winkels. Een voorbeeld hiervan is de duurzame verbouwing van onze Katreinetoren en vervanging van cv-installaties van stations Hilversum, Susteren en Almere die in 2012 ongeveer 2% energie be sparing hebben gerealiseerd. Een ander voorbeeld is de energie besparing in onze werkplaatsen van ongeveer Energie Efficiëntie Index tractie (lager is beter) 100% 90% 80% 20% als gevolg van de verplaatsing van de oude werkplaats in Tilburg naar een locatie in Berkel Enschot. Duurzame energie Klimaatneutraal vervoer Door het sluiten van een nieuw contract voor tractie-energie wil NS vanaf 2015 een step-change in de vergroening van ons energieverbruik maken. Momenteel is in Nederland slechts circa 4,7 TWh groene stroom Realisatie Doel Gram CO 2 -uitstoot per reizigerskilometer NS (exclusief Abellio) Abellio Jaar Duurzaamheid bij Abellio De drie railconcessies in het Verenigd Koninkrijk, Greater Anglia (GA), merseyrail (MR) en Northern Rail (NR) zorgen voor ruim 80% van de omzet van Abellio. Abellio bouwt aan een portfolio van OV-concessies in Europa door het aanbieden van OV-diensten die aansluiten op wensen van overheden die aanbesteden. Door een goed duurzaamheidsbeleid te voeren, zijn wij in staat bij te dragen aan de duurzame ambities van deze overheden. Een van onze belangrijkste doelen is het minimaliseren van de broeikasgasuitstoot en andere vervuiling. Dit doen wij door energiebesparing en certificering. Zo verwierf Northern in 2012 de nieuwe internationale ISO-norm Eerder werd het ISO certificaat verlengd voor het zogeheten environmental management System (EMS). Ook Merseyrail heeft een ISO certificaat voor haar werkplaatsen en heeft enkele innovatieve energiebesparingsprojecten opgezet. Wij zijn ervan overtuigd dat duurzaamheidsbeleid een steeds belangrijkere rol gaat spelen bij het verkrijgen of behouden van openbaarvervoerconcessies. In 2012 is de gezamenlijke CO 2 -uitstoot per reizigerskilometer voor GA, MR en NR inzichtelijk gemaakt. Deze bedraagt 49 g CO 2 /rkm. GA draagt (met een uitstoot van circa 170 kton per jaar) voor tweederde bij aan de absolute uitstoot. De doelstelling van GA voor absolute CO 2 -reductie is -2,3% voor 2013 (ten opzichte van 2012) Jaar In 2012 was in Nederland de CO 2 -uitstoot 30 gram per rkm (met een uitstoot van circa 520 kton per jaar).

12 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 48 uit wind beschikbaar. Met meer dan 1,2 TWh in 2016 heeft NS een dermate grote hoeveelheid groene stroom nodig dat tal van praktische vragen om de hoek komen kijken. In de in 2012 gestarte consultatie betrekt NS marktpartijen bij de beantwoording van tal van vragen over de looptijd van zo n contract, het mogelijke aantal leveranciers, realistische termijnen en bovenal de pricing. Centraal staat een zo effectief mogelijk inkooptraject. Duurzame gebiedsontwikkeling Verschillende gebouwen in de stationsomgeving worden dankzij NS verwarmd en gekoeld door warmte- en koudeopslag (WKO). Dit is een duurzame manier van energiegebruik. Er zijn drie WKO s in exploitatie genomen in 2012: Gouda, Arnhem en Rotterdam. Doel is om in WKO s te exploiteren. Samenwerking Samenwerking ProRail in MJA-3 Om onze duurzaamheidsambitie te behalen, is het van groot belang om nauw samen te werken met partijen in de keten. Samenwerken met ProRail is essentieel. Door aanpassingen aan de infrastructuur zijn forse energieefficiëntieverbeteringen te behalen. Zo gaat bijvoorbeeld 10% van ons energieverbruik verloren aan transportverlies. Dit kan worden gereduceerd door bijvoorbeeld het plaatsen van extra onderstations of het verhogen van spanning op de bovenleiding. Ook aanpassingen van het spoor kunnen ervoor zorgen dat treinen beter door kunnen rijden, waardoor onnodig remmen wordt vermeden. Net als NS is ProRail toegetreden tot de MJA-3. Van hieruit werken wij samen om de energie-efficiëntie te verbeteren. In het besparingsplan van ProRail staan haar maatregelen tot Samenwerking andere vervoerders en Green Deal In 2012 heeft de sector stappen gezet voor duurzamer spoor. Railforum gaat in de MJA meedraaien. Zo n 85 bedrijven, organisaties en overheden zijn hierbij aangesloten. In november 2012 is de Green Deal Kennisplatform Duurzaam Spoor afgesloten. Dezelfde maand is een Green Deal gesloten met Railforum, NS, Veolia en de Rijksoverheid voor onderzoek naar het verhogen van het hergebruik van energie die vrijkomt bij remmen. NS en Veolia leveren die energie al terug aan de bovenleiding. Deze stroom wordt echter alleen hergebruikt door treinen die in de buurt rijden. Er wordt onderzocht of het potentieel aan stroom dat nu niet gebruikt wordt, kan worden teruggeleverd aan het openbare elektriciteitsnetwerk. Verwachting is dat de proef bij een landelijke uitrol naar schatting een jaarlijkse besparing van 70 GWh energie en een reductie van de CO 2 -uitstoot met 30 kiloton kan opleveren. Afval Al het afval dat wij op stations, in treinen, op bedrijfslocaties en in kantoren produceren willen wij duurzaam laten verwerken tot grondstof. Onze prioriteit is het verhogen van de mogelijkheden voor hergebruik en het verminderen van de afvalstromen. Wij gaan de inrichting van gescheiden afvalverwerking uitbreiden. Ook kijken wij hoe wij bij inkoop minder afval kunnen creëren met meer mogelijkheden tot hergebruik. In de werkplaatsen wordt afval al gescheiden, in de stations, treinen en kantooromgeving gaat dit verbeteren. Dat kan alleen samen met onze klanten, medewerkers en leveranciers: afvalmaatregelen moeten wij daarom helder communiceren en zo laagdrempelig mogelijk implementeren. De maatregelen toetsen wij met pilots en onderzoek en worden geleidelijk uitgebouwd. Wij onderscheiden drie afvalstromen: bedrijfsafval (werkplaatsen), kantoorafval en consumentenafval (treinen en stations). Ten opzichte van 2011 ( ton afval) hebben wij onder andere metaalafval toegevoegd aan de cijfers. In 2012 hebben wij een goede stap gezet in het volledig in kaart brengen van de hoeveelheid afval. Wij zijn ons ervan bewust dat de data nog niet volledig zijn en hier dus nog verbetering in te behalen valt. In 2012 is de hoeveelheid afval ton. Van de totale afvalstroom werd in % aangeboden voor hergebruik (verwerking tot grondstof) Kantoorafval Hoeveelheid ton -25% Waarvan grondstof 5% 95% Consumentenafval Hoeveelheid ton -25% Waarvan grondstof 9% 45% Bedrijfsafval Hoeveelheid ton n.t.b. Waarvan grondstof 72% 80% TOTAAL Hoeveelheid ton -17% Waarvan grondstof 27% 60% Doelstellingen voor de komende vijf jaar voor afvalreductie en afvalhergebruik.

13 49 JAARVERSLAG 2012 Kantoorafval In onze Katreinetoren (hoofdkantoor van NS Stations) zijn wij in de tweede helft van 2012 gestart met het inzamelen van vijf afvalstromen: papier, organisch, plastic, chemisch en restafval. Die worden nu per verdieping op één centrale plek ingezameld. Speciale afvalmanagers verhogen de kwaliteit van scheiden door bijvoorbeeld voorlichting. In drie maanden tijd steeg de hoeveelheid afval die gescheiden wordt ingezameld en aangeboden voor hergebruik van 0 naar 70%. In 2013 volgen meer NS-kantoren. Bedrijfsafval NS heeft in 2012 onderzocht hoe wij in % van het afval uit de werkplaatsen kunnen hergebruiken (nu 72%). De maatregelen zullen zich richten op het papier en plastic in het restafval en gevaarlijk afval (oliën en vetten). In 2013 onderzoeken wij afvalreductie. In de specificaties voor materieelvernieuwingen en nieuw materieel vragen wij expliciet aandacht voor de herbruikbaarheid. Zo is in de specificatie voor de nieuwe generatie Sprinters een hergebruik van 95% vastgesteld. Consumentenafval Het afval van onze reizigers en retail gaat NS samen met ProRail aanpakken. Voor het behalen van de doelstellingen is de reiziger essentieel. Om van afval grondstof te maken, dient het te worden gescheiden. Een uitdaging, want het gedrag van de reiziger is moeilijk te voorspellen en te sturen. In projecten toetsen wij de haalbaarheid van onze doelstellingen. Op Amsterdam Centraal is na analyse van de logistieke aan- en afvoer van producten een afvalplan opgesteld dat wij vanaf 2013 gefaseerd invoeren. Een pilot op Leiden Centraal stuurt met de afvalverwerker op het gescheiden inzamelen van afval uit de trein, retail en van perrons. Aanvullend is een concept voor duurzaam afvalmanagement op grote stations verder uitgewerkt. Leiden realiseerde een bescheiden scheidingsresultaat dat perspectief biedt voor het behalen van onze doelstellingen. NS overlegt met ProRail of zij haar doelstellingen ook formaliseert zodat deze onderdeel worden van de beheerovereenkomst. Dit gebeurt naar verwachting medio Lozingen Wij streven ernaar om in 2030 geen lozingen via toiletten op de baan meer te hebben. Eind 2012 was 51,8% van onze treinen voorzien van een gesloten toiletsysteem. In 2012 is een verbetering van 4,3%-punt bereikt en daarmee lopen wij op schema. Fyra, SLT en de nieuwste Intercity s hebben een gesloten toiletsysteem. Geluid Het meeste geluid wordt veroorzaakt door treinwielen met een onregelmatig loopvlak (rolgeluid). Een onregelmatig loopvlak ontstaat door remblokken van gietijzer. Treinen worden stil als ze voorzien zijn van ofwel schijfremmen ofwel remblokken van kunststof en daarmee een lagere geluidsemissie van minstens 3 db hebben (halvering van het geluidsniveau). De nieuwe Sprinters zijn zelfs extra stil en vallen eigenlijk in een buitencategorie. Eind 2012 is 91,6% van onze treinen te karakteriseren als stil ; een verbetering van 10,7%-punt. In 2012 zijn op alle Koplopertreinen die nog blokkenremmen hebben magneetremmen aangebracht, zodat deze allemaal in de categorie stil zijn gekomen. Het geluid tijdens opstellen wordt vooral bepaald door systemen als koeling, verwarming en compressoren. Als materieel energiezuinig wordt opgesteld, dan staan die systemen uit en is het geluid minimaal. Het project energiezuinig opstellen draagt dus ook bij aan verminderen van het geluid bij opstellen. Zuinig met drinkwater Uit de materialiteitsmatrix blijkt dat water niet het belangrijkste thema voor NS is. NS betrekt water alleen van de reguliere waterleidingbedrijven. De grootste hoeveelheid water wordt verbruikt voor het aanvullen van de watervoorraad in treinen (voor toiletten) en voor het reinigen van treinen. In 2012 lag de nadruk op het achterhalen van waterverbruik en het realiseren van een verbruiksrapportage. In 2013 stellen wij concrete doelen vast voor , realiseren wij adequate verbruiksrapportage, implementeren wij het resultaat uit de pilot Watervullende toiletten op treinen en starten wij een onderzoek naar hergebruik/filteren.

14 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 50 5 Onze sociale speerpunten Bij NS maken de medewerkers het verschil. Onze HR-strategie richt zich op het aantrekken van de beste collega s én het behoud van medewerkers door een aantrekkelijke werkomgeving te bieden waarin zij zich betrokken en gewaardeerd voelen. Duurzame inzetbaarheid NS heeft in 2012 vier kernwaarden vastgesteld: gastvrij, proactief, verbindend en vakkundig. Werving en medewerkerbetrokkenheid zijn onze speerpunten. Diversiteit en inclusie ondersteunen onze doelstellingen. Ons doel is dat in 2013 de top van onze organisatie in Nederland voor 23% uit vrouwen bestaat. De focus op het vakmanschap van de werknemer en zorgzaamheid van de werkgever draagt bij aan een duurzame positie als werkgever. Ons doel is om in 2016 in de top 10 van beste werkgevers in Nederland te staan. Deze positie is hard nodig vanwege de grote wervingsbehoefte in de komende jaren. Algemeen In 2012 bestond de NS-populatie uit medewerkers ( fte s), waarvan ruim medewerkers in Nederland. Van alle NS-medewerkers heeft een relatief groot aantal een contract voor onbepaalde tijd (86,7%) en valt 97,7% onder een CAO. Het aandeel vrouwen in de gehele NS organisatie is 28,9%. De gemiddelde leeftijd van alle NS ers bedraagt 42,9 jaar. Het Nieuwe Werken NS heeft in 2012 de eerste stappen gezet richting een modernere manier van werken: het programma NS Werkt is gericht op klantbeleving, samenwerking, effectiviteit en efficiëntie en focust op eigen verantwoordelijkheid en leiderschap. De nieuwe werkstijl verbindt de strategische thema s en corporate waarden proactief, NS why, how en what Initiatieven HR Kerndoelen HR Strategische personeelsplanning Missie Wat ons ten diepste beweegt, onze drijfveren ( why ) Employer branding Inrichting Recruitment Werving Waarden, principes, omgangsvormen Hoe wij samen het verschil maken, inclusief visie op Diversiteit en Inclusie en Het Nieuwe Werken ( how ) Visie en ambitie Wat wij voor onze stakeholders kunnen en willen betekenen ( what ) Internationaal HR-beleid Leiderschap Performance Management Vakmanschap Arbeidsrelaties Medewerkerbetrokkenheid Gezondheid Onze hr-strategie

15 51 JAARVERSLAG 2012 vakkundig, verbindend en gastvrij. NS Werkt is een ingrijpende verandering waarvoor een aantal jaren is uitgetrokken. Kenmerken zijn minder regels, betrokken leiderschap en coaching, innovatieve huisvesting en dankzij ICT werken op elke plek en elk moment mogelijk maken. Diversiteit en inclusie NS heeft de hele samenleving te gast. Wij willen ook een aantrekkelijke werkgever zijn voor alle bevolkingsgroepen en een inclusieve organisatie waarin alle mensen zich thuis voelen en niemand wordt buitengesloten was het jaar van de erkenning voor onze inzet voor diversiteit en inclusie. Vooral de vrouwen deden het goed. Directeur Merel van Vroonhoven werd gekozen tot Topvrouw van het Jaar, Way Fong Lee (NedTrain) tot Etnische Manager van het Jaar en Nicola Hosty (Abellio) tot Rail Manager of the Year voor diversiteit en inclusie (Verenigd Koninkrijk). In 2012 zijn drie doelgroepen als aandachtsgebied benoemd: vrouwen, niet-westerse allochtonen en speciale talenten (mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt). NS bevordert de diversiteit via verschillende activiteiten. Bijvoorbeeld met de uitreiking van de RVO Award. In samenwerking met Echo Foundation, RET en HTM is deze award in het leven geroepen voor excellerende, allochtone studenten mechatronica om hen te interesseren voor een loopbaan in de railsector. 4 april was de uitreiking van de ECHO Awards: een landelijke stimuleringsprijs voor niet-westers allochtoon toptalent. NS organiseerde deze dag met zo n 400 deelnemers in de werkplaats in Haarlem. Onder de vlag van ECHO hebben Shell, KPN, NS en ABN AMRO in 2012 de handen ineengeslagen voor een mentoring-programma: gedurende zes maanden worden talentvolle studenten met een niet-westerse achtergrond ondersteund om zich beter te kunnen oriënteren op de arbeidsmarkt. Enthousiaste jonge professionals van de vier deelnemende bedrijven begeleiden deze studenten. NS wil meer vrouwen en meisjes interesseren voor techniek. In maart organiseerden wij een Meet&Greet met Merel van Vroonhoven. Op Girlsday, 26 april 2012, openden wij onze deuren voor meer dan 150 meisjes van jaar. In november 2012 hield NS samen met UAF, Stichting voor Vluchteling- Studenten, een in-housedag voor (oud) vluchtelingstudenten op de werkplaats in Haarlem. NS wil meer vrouwen laten door stromen naar de top. De resultaten: Vrouwen in de top bij NS in Nederland Doel 2013 (opgesteld 2008) Realisatie 2011 Realisatie 2012 Groepsraad en direct reports 22% 23% 23% Senior management 23% 28% 29% MD-programma s >30% 57% 45% Traineeprogramma 50% 62% 31% Daarnaast is 33% van de NS-directie en 29% van de raad van commissarissen vrouw. Dit jaar heeft NS voor de derde keer deelgenomen aan de Gay Pride.Wij staan 13 e op de COC-lijst van de honderd bedrijven die hoog scoren op tolerantie en homovriendelijkheid (2011). Gedurende de looptijd van de huidige CAO geeft NS tien Wajongers de kans om werkervaring op te doen. Inmiddels zijn tien ervaringsplaatsen ingevuld. Wij hebben circa 800 arbeidsgehandicapten in dienst (exclusief NS Stations retail). NS is in 2012 toegetreden tot het bestuur van Locus, een samenwerking tussen bedrijven en gemeenten om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te krijgen. Ook verbond NS zich aan het initiatief van De Normaalste Zaak: een initiatief van MKB-ondernemers en grote werkgevers die het de normaalste zaak vinden dat iedereen de kans krijgt om naar vermogen deel te nemen aan de arbeidsmarkt. Ook meten wij elk jaar de interne omgangsvormen (discriminatie en hinder) en nemen waar nodig actie. Het aantal meldingen bij vertrouwenspersonen van NS in 2012 bedroeg 67, waarvan 26 cases over intimidatie, discriminatie en pesten. Een positieve ontwikkeling ten opzichte van 2011 (104).

16 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 52 Medewerkerbetrokkenheid Medewerkerbetrokkenheid richt zich op de verbondenheid van medewerkers met hun organisatie en werk en op de mate waarin zij zich gesteund en gestimuleerd voelen om hun werk goed (en steeds beter) te kunnen en te willen doen. Dit doen wij vooral door het ontwikkelen van vakmanschap en door goed voor onze medewerkers te zorgen. Sinds 2012 houdt NS voortaan jaarlijks in plaats van tweejaarlijks een medewerkerbetrokkenheidsonderzoek. Vakmanschap De term vakmanschap is binnen NS een brede term. Het gaat erom dat mensen zich betrokken voelen bij NS, een goede balans tussen werk en privé ervaren en zich ontwikkelen in hun competenties en vaardigheden. Daarvoor investeert NS in de werksfeer, in opleidingen en in competentiegerichte trainingen. NS Opleidingen heeft in opleidingen, cursussen en herinstructies verzorgd voor onder andere machinisten (i.o.), conducteurs, veiligheidspersoneel en monteurs. Doel is dat al onze medewerkers betrokken vakmensen zijn en blijven en dat het voor nieuwkomers aantrekkelijk is om binnen te komen in een omgeving waar permanent gewerkt wordt aan hun vakmanschap. Wij beginnen daar al mee voordat mensen bij ons binnenkomen in diverse opleidingstrajecten. Zorgzame werkgever Het verzuim binnen NS is gedaald van 5,1% in 2011 naar 4,9% in Ziekteverzuim in Nederland behelst alle ziekte-uren ten opzichte van het aantal beschikbare uren. Soms zijn mensen weer gedeeltelijk aan het werk of doen aangepast werk (lichte dienst). Naast voortdurende aandacht voor verzuim en re-integratie richt NS zich op preventie via beweegprogramma s en vitaliteitscoaches. De taskforce Werkomstandigheden joeg verbeteringen aan om de belasting van medewerkers te verlagen en gezondheidsschade te beperken. Treinpersoneel heeft dit jaar de module tunnelevacuatie gevolgd. Hierdoor zijn zij beter in staat adequaat te handelen bij een dreigende tunnelcalamiteit. Met behulp van een virtuele tunnel- en treinomgeving oefenden de deelnemers in het nemen van beslissingen en het juist communiceren. Medezeggenschap Medezeggenschap is voor NS meer dan een wettelijke verplichting. Wij faciliteren de OR vanuit onze overtuiging dat medewerkers een belangrijke stakeholder zijn en zo een stem hebben. De centrale ondernemingsraad heeft in 2012 zes keer overlegd met de NS-directie. Belangrijke onderwerpen waren bijvoorbeeld de kernwaarden van NS, uitbreiding van de activiteiten in het stads- en streekvervoer en invulling van de HRN-concessie. In september zijn er voor vijf van de zes ondernemingsraden verkiezingen gehouden (uitzondering NedTrain). Uit de gekozen OR-leden is de afvaardiging naar de COR bepaald. De samenstelling was eind 2012: Jan Arndts, Ben Bolwerk, Hans Booy, Sietse Brouwer, Jan Hein Cornelissen, Fred Dekker, Huub van Doremalen, Henk Klaster, Bas Kuperus, Ernst Loois (2 e voorzitter), Rien Maas, Marko Ruijtenberg, Bob van Veen (2 e voorzitter), Jan Velthuis (voorzitter), Jan Witlox, en Gerard Wold. Arbeidszaken De huidige CAO is 31 januari 2013 afgelopen. In 2013 wordt een nieuwe CAO afgesloten. NS is in 2012 begonnen met de voorbereiding van de nieuwe CAO-onderhandelingen. Als een van de eerste bedrijven in Nederland laat NS Programma Inhoud Resultaat/doel Leiderschap In 2012 nieuwe kernwaarden en bijbehorende Nieuw NS-curriculum voor leidinggevenden competenties vastgesteld Senior management (Nederland) Doorstroming talent; 2x per jaar review in Groepsraad De seniormanagementgroep bevat 173 functies. 51 Functies zijn gewisseld van bekleder Interne coachingspool 32 intern gecertificeerde coaches Alleen al bij NSR 60 coachingstrajecten uitgevoerd Mobiliteit Loopbaanadvies 334 trajecten + 97 boventallige medewerkers en re-integranten Proflex Medewerkerspool interim opdrachten Verminderde inhuurkosten. Groeit in 2013 naar 20 mensen NS Academy Leer Content Management Systeem Vakinhoudelijke en persoonlijke ontwikkeling (o.a. projectmanagement, masterclass Spoorse Kennis, Finance voor non-financials, leiderschapsprogramma's Beheer en toegankelijk maken van vakinhoudelijke informatie In deelnemers Eerste fase afgerond

17 53 JAARVERSLAG 2012 haar medewerkers dit proces via een CAO-plein op het intranet volgen. Medewerkers kunnen hier ook hun stem laten horen. Medewerkers werven NS heeft in 2012 gewerkt aan een duidelijker positionering als werkgever voor wo, hbo en mbo. Hierdoor staat NS in Nederland beter bekend als aantrekkelijke werkgever. In 2012 steeg NS van de 41 e naar de 20 e plaats in de Intermediair-lijst van 50 populairste werkgevers. Move NS verzorgt de werving van nieuwe medewerkers en gebruikt hiervoor steeds vaker sociale media als Twitter en LinkedIn. Wij hebben in mbo-vacatures en 346 vacatures op wo- en hbo-niveau vervuld (waarvan 41 trainees). In 2012 organiseerden wij 32 events, zoals inhousedagen voor studenten, meet&greets en business cases. Tijdens de driedaagse Finance Business Rally in Parijs leerden (finance-)studenten NS beter kennen als werkgever. Voor lastig te vervullen functies startte NS in 2012 met 16 interne ict-ambassadeurs en 13 voor techniek. Via de interne inhuurdesk huurden wij 695 ict ers en 76 techniekmedewerkers in. In samenwerking met Randstad Recruitment Solutions wierf NS 700 nieuwe medewerkers. De inhuurdesk wil kwaliteit verbeteren en de kosten van inhuur verlagen. NS wierf in trainees: 21 management, 10 techniek/logistiek/ ict, 7 retail en 3 finance. In 2012 is de Retail Talent Class gestart waarbij talenten in twee jaar kunnen doorgroeien binnen het retailbedrijf van NS Stations. In deze functie als winkelmanager leren zij over de veelzijdige kanten van stationsretail, maar naast inhoudelijke kennis wordt er ook uitgebreid stilgestaan bij persoonlijke ontwikkeling. In 2012 is Campus Recruitment uitgebreid met een stagedesk die zich speciaal richt op ICT en techniek. NS haalde 50 stagiairs in huis waarmee NS zich als werkgever kon positioneren. Dat werkt: 87% van studenten die stage lopen, wil bij NS blijven werken. Wie in dienst wil komen als hoofdconducteur, machinist of medewerker service & veiligheid krijgt een psychologische test. In 2012 is NS hiervoor in zee gegaan met TestNed. NS is eigenaar van de testdata en kan die gebruiken om uitval van medewerkers en andere bedrijfsrisico s te voorkomen. Railcollege Het afgelopen jaar is bewezen dat samenwerking tussen railbedrijven en mbo-instellingen goed mogelijk is. De machinistenopleidingen en de TechniekFabriek zijn hier belangrijke voorbeelden van. Railbedrijven zijn steeds beter in staat om hun gezamenlijke behoefte te vertalen naar concrete opleidingsvragen. Hiermee wordt ook een stap gezet naar de duurzame inzetbaarheid van toekomstige medewerkers in de sector. Samenwerking in Railcollege ROC-opleiding Machinist railvervoer TechniekFabriek Internationaal bedrijf NS wil talentvolle en ervaren werknemers, trainees en managers voor korte of langere duur in het buitenland laten werken. In 2012 stationeerde NS 6 werknemers (met familie) voor langer dan een jaar op een belangrijke positie in Engeland en Frankrijk. Eveneens 6 NS ers zijn voor 3 tot 12 maanden op projectbasis ingezet bij Greater Anglia, Merseyrail en NS Stations France. Tegelijkertijd zetten wij medewerkers vanwege hun expertise in bij bidteams bij aanbestedingen in Engeland, Frankrijk, Duitsland en Zweden. Samenwerking met ROC Amsterdam Samenwerking met ROC Twente in Zwolle en Amsterdam, basisopleiding treinmonteur In 2012 gestart met 29 leerlingen In 2012 gestart met 50 leerlingen

18 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 54 6 Duurzaam inkopen en ketenbeheer NS besteedt per jaar voor ruim 1 miljard aan diensten en leveringen van derden. Bij 100% van onze Europese aanbestedingen wordt bezien of de duurzaamheidsaspecten (people en/of planet) relevant zijn. In 2012 blijkt dit voor een derde van de Europese aanbestedingen het geval. Voor die categorie Europese aanbestedingen geldt dat in alle (100%) van deze aanbestedingen een of meerdere relevante MVO-aspecten als selectie-eis opgenomen is. In voorkomende gevallen worden duurzaamheidsaspecten meegenomen in de gunning. In veel contracten wordt opgenomen welke verbeteringen leverancier en NS samen willen doorvoeren. In 2012 hebben wij bijvoorbeeld resultaten behaald voor het terugdringen van verpakkingsmateriaal en het hergebruik van grondstoffen. Onze MVO-eisen worden verwoord in het directiereglement/inkoopgovernance en zijn verankerd in de Algemene Inkoopvoorwaarden (www.nsprocurement.nl/documenten). Algemene eis is dat alle leveranciers hun verantwoordelijkheid moeten nemen in het kader van maatschappelijk ondernemen. Daarbij hoort dat zij de essentie onderschrijven van standaarden op dit gebied, zoals onder meer vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de standaarden die onder andere zijn vastgesteld door de ILO, OECD en ICC. Zo stellen wij bijvoorbeeld eisen aan de arbeidsomstandigheden (ILO-eisen) bij de productie van uniformkleding, eisen wij een veiligheidskeurmerk van onze leveranciers die medewerkers in en rond treinen en perrons inzetten en staan wij op de inzet van milieuvriendelijke middelen bij reinigingswerkzaamheden. Uitsluitingscriteria gelden ook voor eventuele onderaannemers van onze leveranciers. Als de aard of omvang van de zaak daar aanleiding toe geeft, of als wij een risico van non-compliance vermoeden, worden audits uitgevoerd om te toetsen of aan de eisen voldaan wordt. Dit doen wij alleen bij inkoop buiten Europa en/of verhoogde risico s op duurzaamheidsaspecten. Anders baseren wij ons op in de markt bestaande audits. Dit kan omdat wij voornamelijk (voor meer dan 80%) diensten afnemen in Nederland die ook daar worden geproduceerd en goederen kopen die voornamelijk (voor eveneens meer dan 80%) in West-Europa worden gefabriceerd. Als niet aan de eisen wordt voldaan, wordt bezien of gezamenlijk met de leverancier een plan van aanpak gemaakt kan worden om weer aan de eisen te gaan voldoen. NS onderschrijft de hernieuwde NEVI-gedragscode, die leidraad geeft voor ethisch handelen en eerlijk zaken doen. (Handreiking verantwoord inkopen, NEVI 2012, zie Daarnaast heeft NS het Manifest maatschappelijk verantwoord inkopen en ondernemen mede ondertekend. Inmiddels hebben 33 grote ondernemingen zich aangesloten. Wij vragen van onze leveranciers een eigen verklaring met hoe zij hun maatschappelijke verantwoordelijkheid invullen. De daarvoor gekozen methode en prioriteiten en de verslaglegging over de resultaten is de verantwoordelijkheid van de leverancier. Gezien de omvang van de vraag van NS per voortbrengingsketen sluit NS zich in de meeste gevallen aan bij initiatieven van de betreffende sector. In aanbestedingen worden branchespecifieke criteria benut. In sommige gevallen heeft NS meer invloed en kan zij een leidende rol spelen. Voorbeelden in 2012 van branche- of materieelspecifieke criteria zijn: NS gebruikte Ecovadis bij gunning van treingebonden materieel en Breeam bij gunning van technische centra. Een voorbeeld van een leidende rol van NS is die van initiatiefnemer Code Verantwoordelijk Marktgedrag in de schoonmaak- en glazenwassersbranche. Deze is in 2012 door NedTrain gebruikt bij gunning van schoonmaak van treinen.

19 55 JAARVERSLAG Veiligheid, toegankelijkheid en overige thema s In 2012 is gestart met een cultuurprogramma om medewerkers bewust te maken van de effecten van hun (individuele) handelen op de veiligheid. NS zet hiermee een belangrijke stap in de richting van een veiligheidscultuur. Sociale veiligheid Het veiligheidsgevoel van de reizigers daalde in Waar in ,1% van de reizigers ons voor sociale veiligheid een 7 of hoger gaf (een record), is 2012 afgesloten met 78,3%. De doelstelling van 78,5 is hiermee net niet gehaald. Een van de oorzaken was de schoonmaakstaking in het voorjaar. Controles stations In 2012 hield NS 34 keer een zogenaamde Stop en Go-actie. Hierbij worden álle reizigers op een bepaald station en in de treinen die daar stoppen gecontroleerd op een geldig vervoerbewijs. De controles voeren wij samen met de Spoorwegpolitie en andere openbaarvervoerbedrijven uit, hebben een preventieve werking op zwartrijden en een positief effect op de veiligheidsbeleving van betalende reizigers. Samenwerking Op basis van informatie en analyse zet NS mensen en middelen in op locaties waar dat nodig is. Wij zoeken op dit gebied nadrukkelijk de samenwerking met het Openbaar Ministerie, het KLPD en de politiek. De service- en veiligheidsteams zijn dit jaar uitgerust met veiligheidsvesten die beschermen tegen steekwapens en naalden. Helaas is NS ook in 2012 geconfronteerd met agressie tegen medewerkers. Het aantal meldingen ten opzichte van vorige jaren is gelijk gebleven. Ieder incident is voor NS onacceptabel. Jaarlijks investeert NS ruim 106 miljoen euro in sociale veiligheid. Op ns.nl is een pagina geplaatst over veiligheid met daarop een advies hoe onze reizigers kunnen reageren als zij getuige zijn van een onveilige situatie. Spoorwegveiligheid 2012 werd overschaduwd door het treinongeluk in april waarbij twee reizigerstreinen op elkaar botsten. Hierbij vielen 190 gewonden; een vrouw overleed een dag later in het ziekenhuis. Het ongeluk heeft NS en ProRail zeer geraakt. De aanbevolen maatregelen uit het gezamenlijke onderzoek van NS en ProRail zijn overgenomen, evenals de aanbevelingen uit het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) en de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT). Op het gebied van veiligheid wil de spoorsector geen enkele concessie doen. Reizen per trein blijft de veiligste vorm van vervoer. Samen met ProRail zijn er verdere maatregelen genomen om de spoorwegveiligheid te vergroten en de gevolgen van menselijke fouten te beperken. In 2012 is gestart met een cultuurprogramma om medewerkers bewust te maken van de effecten van hun (individuele) handelen op de veiligheid. NS zet hiermee een belangrijke stap in de richting van een veiligheidscultuur. Een ander speerpunt was de implementatie van een nieuw veiligheidsmanagementsysteem. Hierin staan alle procedures voor spoorwegveiligheid beschreven om de risico s voor de bedrijfsvoering te beheersen. In de landelijke heropleiding zijn machinisten en hoofdconducteurs getraind in de nieuwe gespreksdiscipline voor een eenduidige communicatie tussen medewerkers van NS en verkeersleiding (ProRail). In ruim 60% van de treinstellen zijn nieuwe noodremstickers aangebracht om de tunnelveiligheid te vergroten. Het onderwerp is onder de aandacht gebracht bij onze reizigers in het relatiemagazine Spoor en op ns.nl. Ook is er in 2012 weer een multidisciplinaire calamiteitenoefening in een tunnel gehouden. Het aantal ongewenste (niet-technische) passages van een rood sein (sts) is in 2012 met 93 voor NS licht gedaald ten opzichte van 95 passages in Voor NS Reizigers was al een forse daling van 141 naar 87 in de periode van 2007 tot en met Met 83 sts-passages in 2012 zet NS Reizigers deze neerwaartse trend door. Van de aanvullende maatregelen uit 2012, onder meer op het gebied van planning bij werkzaamheden, verwachten wij een verdere daling van het aantal sts-passages naar 77 in 2013 (114 inclusief Abellio). In 2012 bedroeg het aantal suïcides op het hoofdrailnet 203 (215 in 2011). Veilig werken Het veiligheidsbeleid van NS richt zich op een continue reductie van het aantal arbeidsongevallen en een reductie van het aantal dagen ziekteverzuim als gevolg van ongevallen.

20 JAARVERSLAG 2012 Duurzaam en betrokken 56 De cijfers worden bijgehouden met de Lost Time Injury (LTI) score. Hierin zijn alle ongevallen opgenomen die een verzuim van meer dan 24 uur tot gevolg hebben. In 2012 hebben 66 bedrijfsincidenten geleid tot ziekteverzuim (52 in 2011). Dit is 0,27% van het totale ziekteverzuim. Berekend per miljoen gewerkte uren resulteert dit in een Lost Time Injury-rate van 2,4. Dit is een stijging ten opzichte van 2011 (1,9) met als belangrijkste reden verstappen en struikelen. Voor 2013 is ons doel een LTI-rate van 2,3 en inclusief Abellio 4,8. Toegankelijkheid NS draagt bij aan het toegankelijker maken van het openbaar vervoer voor mensen met een functiebeperking. Een zelfstandig toegankelijk spoorsysteem is het einddoel van alle inspanningen. In 2012 is onder meer gewerkt aan het verbeteren van de digitale toegankelijkheid (reisplanner en ns.nl), internationale assistentieverlening, aanpassing van in-en uitcheckpalen en het zowel visueel als auditief aanbieden van reisinformatie op stations en in de trein. Daarnaast is in 2012 een aantal dubbeldekstreinstellen voorzien van rolstoeltoegankelijke toiletten. Overige thema s Zorg voor privacy Volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de Corporate Governance Code is de NS-directie verantwoordelijk voor een goede nakoming van privacyverplichtingen. NS is transparant over de privacybeleidsvoering via haar publieke privacy statement op Wij bevorderen dat de verschillende bedrijfsonderdelen de privacyregels naleven. NS heeft gekozen voor een proactief privacybeleid om te waarborgen dat administratieve processen die reizigers en medewerkers raken, voldoen aan de wettelijke criteria voor behoorlijk en zorgvuldig informatiebeleid. Het voeren van een privacybeleid is voorwaarde voor het bereiken van onze doelen op het gebied van klantgerichte dienstverlening, goed werkgeverschap, fraudebestrijding en sociale veiligheid. In 2012 heeft NS een boete gekregen voor het overtreden van de privacyregels bij de OV-studentenkaart. Het College Bescherming Persoons ge gevens heeft verder de inrichting van de marketing-analyseomgeving van NS getoetst en geconstateerd dat deze in overeenstemming is met de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Ondersteuning van maatschappelijke doelen NS ondersteunt diverse maatschappelijke doelen. In alle gevallen is er een link met de kerncompetenties van NS. Lezen NS is met sponsor van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) en stimuleert daarmee het lezen. De stichting is ook in 2012 weer de drijvende kracht geweest achter de Boekenweek, de maand van het spannende boek, Nederland Leest en de NS Publieksprijs. Lezen in de trein is een logische relatie die onze klanten begrijpen en waarderen. Naast sponsoring stopte NS in activatie van het CPNB. OS 2012 Als Partner in Sport van sportkoepel NOC*NSF stimuleert NS sport op alle niveaus. Met de Olympische Spelen in Londen was 2012 een speciaal jaar. Bij NS staat deze zomer Londen Centraal was de paraplu waaronder wij activiteiten in Nederland en Engeland organiseerden. Uitgangspunt was om de Spelen ook letterlijk dichtbij onze klanten en medewerkers te brengen. Samen met dochterbedrijf Abellio was NS prominent aanwezig in de Britse hoofdstad. Wij verhuurden OV-fietsen op De Oranjecamping en gaven reisinformatie vanuit het Holland Heineken House. Abellio vervoerde duizenden Oranjesupporters met gratis shuttlebussen tussen het HHH en het dichtstbijzijnde metrostation. Vijftig Nederlandse NS ers werkten gedurende de Olympische Spelen als servicemedewerker mee. Tijdens de Paralympics waren dit er tien. De Greater Angliaconcessie van Abellio bracht tienduizenden treinreizigers naar de diverse locaties van de Olympische Spelen. NS Hispeed vervoerde duizenden supporters van Nederland naar Engeland. Op vijf Nederlandse stations konden reizigers in zogeheten London Parken via videoschermen genieten van Olympische wedstrijden. Gehandicaptensport Veel landelijke sponsors besteden 1% van hun sportbudget aan de gehandicaptensport. Dit doen zij vanuit de gedachte dat 1% van sportend Nederland ook daadwerkelijk gehandicapt is. Ook NS heeft via deze zogenoemde FairShare-regeling 1% van het sportsponsoringbudget beschikbaar gesteld. Spoorwegmuseum Ook subsidiëren wij het Nederlands Spoorwegmuseum en werken wij nauw samen met het Utrechts Archief voor het behoud van historisch belangrijke objecten, documenten en beelden uit 175 jaar spoorweggeschiedenis.

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman

Samen naar een klimaatneutraal spoor. Frans Slats Thijs Cloosterman Samen naar een klimaatneutraal spoor Frans Slats Thijs Cloosterman Samen? Vervoerders en infrabeheerders moeten samenwerken voor optimale CO 2 reductie 1+1=3 Samen naar een klimaatneutraal spoor 1 2 De

Nadere informatie

43 XXX JAARVERSLAG 2013 WIJ ZIJN ZUINIG OP ONZE OMGEVING

43 XXX JAARVERSLAG 2013 WIJ ZIJN ZUINIG OP ONZE OMGEVING 43 XXX JAARVERSLAG 2013 WIJ ZIJN ZUINIG OP ONZE OMGEVING JAARVERSLAG 2013 WIJ ZIJN ZUINIG OP ONZE OMGEVING 44 -uitstoot per reiziger in Nederland Met de trein 75% minder dan met de auto 25% 100% Klanten

Nadere informatie

Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013

Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013 Bruggen bouwen voor het spoor van de toekomst 29 januari 2013 Joke van Veen Manager Business Development NS Reizigers Dimitri Kruik Manager Veranderprogramma 2012-2015 ProRail De NS strategie De NS strategie

Nadere informatie

Persbericht 14 februari 2014

Persbericht 14 februari 2014 Persbericht 14 februari 2014 NS kijkt terug op turbulent 2013 en scherpt koers aan Jaarcijfers 2013 NV Nederlandse Spoorwegen 2013 was voor NS een zwaar jaar. Na het uit dienst nemen van de Fyra/V250 moest

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Beknopte beschrijving scope en berekeningswijze Energie Efficiëntie en CO 2 uitstoot NS vervoerproces

Beknopte beschrijving scope en berekeningswijze Energie Efficiëntie en CO 2 uitstoot NS vervoerproces Beknopte beschrijving scope en berekeningswijze Energie Efficiëntie en CO 2 uitstoot NS vervoerproces NS Reizigers Materieel & Energie Sector Energie & Milieu 0 Algemeen Dit document is opgesteld om inzicht

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Energie Management Programma A&M Recycling

Energie Management Programma A&M Recycling Energie Management Programma A&M Recycling Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 3. Plan van Aanpak 5 3.1 Maatregelen voor behalen

Nadere informatie

Beleidsplan MVO 2015-2017

Beleidsplan MVO 2015-2017 Beleidsplan MVO 2015-2017 CB Concreet Duurzaam April 2015 Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) speelt een belangrijke rol binnen de prestatie- en groeistrategie van Cementbouw. Als een

Nadere informatie

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders

Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik. Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam Bankieren in 2015: hoogtepunten en vooruitblik Waarde creëren voor onze stakeholders Duurzaam bankieren bij ABN AMRO ABN AMRO levert een scala aan producten en diensten aan particuliere, private

Nadere informatie

MVO JAARVERSLAG 2013. Coolmark B.V.

MVO JAARVERSLAG 2013. Coolmark B.V. MVO JAARVERSLAG 2013 Coolmark B.V. Zweth 6 2991 LH Barendrecht Versie 08.08.2014 Inhoud 1. Voorwoord... 2 MVO strategie en visie... 2 MVO samen met u... 2 2. People... 3 2.1 Goede arbeidsvoorwaarden...

Nadere informatie

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink Duurzaamheid, ERTMS en LTSA 1 Duurzaamheid, ERTMS en LTSA Korte vs. lange termijn Ambitie vs. feiten 28 mei 2014 Agenda 1. Duurzaamheid en het OV: feiten 2. Korte termijn

Nadere informatie

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015

Communicatieplan 2014-2015. CO2-prestatieladder Certificering. Inzake 20 Tinten Groen. Continuering 2013-2014. Datum : September 2015 plan 2014-2015 Inzake 20 Tinten Groen CO2-prestatieladder Certificering Continuering 2013-2014 Datum : September 2015 plan Cor Millenaar B.V. / G-center B.V. 2014 2015 September 2015 pag. 1 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Visie en Beleid (samenvatting) MVO loont! Duurzaamheid is onontbeerlijk om onze planeet en maatschappij voor nu en op langere termijn leefbaar te houden. Maatschappelijk

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst

Supplier Code of Conduct. Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Supplier Code of Conduct Samen op weg naar een succesvolle, uitdagende en duurzame toekomst Bij Kramp gaan we voor zakelijk succes op de lange termijn. Daarbij voelen we een sterke verantwoordelijkheid

Nadere informatie

3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015:

3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015: Pagina: 323.6-1 / 7 3.B.2 Energiemanagement actieplan 2014-2015: Periode: januari 2014 t/m december 2015 Versie: 2 Pagina: 323.6-2 / 7 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Reductiedoelstellingen... 2 3.

Nadere informatie

ZUINIGE ENERGIE EN KPN

ZUINIGE ENERGIE EN KPN ZUINIGE ENERGIE EN KPN KPN start op 30 oktober 2012 met nieuwe corporate campagne Het netwerk dat geeft om Nederland. Hierbij worden relevante maatschappelijke thema s belicht. In de eerste uiting, We

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

NS Management Development

NS Management Development NS Management Development Onze NS ambities & talentontwikkeling NS Management Development 175 jaar spoorwegen in Nederland 1837 Vorming H.IJ.S.M (oudste voorganger NS) 1839 Eerste spoorlijn Amsterdam -

Nadere informatie

Energie management actieplan. Copier Groep B.V.

Energie management actieplan. Copier Groep B.V. Energie management actieplan Copier Groep B.V. Aspect van de CO 2 prestatieladder: 3.B.2. Datum: 31 maart 2015 Versie: 00 Auteur: M.J.A. Rijpert Vrijgegeven: T.J. Crum, J. Copier Voorwoord Voor u ligt

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie

MVO principes Enexis. Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

MVO principes Enexis. Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen MVO principes Enexis Onze kijk op Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Een betrouwbare, veilige energievoorziening is een van de hoekstenen van een moderne samenleving en vertegenwoordigt dan ook een

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Werving en contractering van kandidaten. Administratie, subsidies en voorzieningen

Werving en contractering van kandidaten. Administratie, subsidies en voorzieningen Introductie Business case en visie op inclusief ondernemen Communicatie en interne organisatie Analyse van processen, rollen en taken voor plaatsing Werving en contractering van kandidaten Administratie,

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Vóór dat u beleid ontwikkelt is het van belang om de vraag: Waaròm zou ik MVO beleid ontwikkelen? te beantwoorden. Het antwoord op deze vraag bepaalt hóe u het MVO

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Samenvatting visie en beleid MVO Strukton

Samenvatting visie en beleid MVO Strukton Samenvatting visie en beleid MVO Strukton Denken in levensduur Strukton biedt totaalconcepten op het gebied van infrastructuur en accommodatie. Het zwaartepunt ligt op mobiliteit, knooppunten en doorgaande

Nadere informatie

DUURZAME INITIATIEVEN

DUURZAME INITIATIEVEN DUURZAME INITIATIEVEN Onder duurzame initiatieven verstaat Arcadis technische innovaties die direct of indirect leiden tot energiebesparende oplossingen. Daarnaast initiatieven die de maatschappelijke

Nadere informatie

Beleidsstuk Lomans Milieu, Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2014 2020/2025. Lomans, Groen Solide Kennisbedrijf

Beleidsstuk Lomans Milieu, Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2014 2020/2025. Lomans, Groen Solide Kennisbedrijf Beleidsstuk Lomans Milieu, Duurzaamheid & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2014 2020/2025 Lomans, Groen Solide Kennisbedrijf Missie Lomans is een betrouwbaar, betrokken en bevlogen familiebedrijf

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Laat uw medewerkers excelleren

Laat uw medewerkers excelleren Laat uw medewerkers excelleren LivingFacility realiseert en regisseert integraal facilitair management in grote kantooromgevingen en voor organisaties die actief zijn op meerdere locaties. Wij combineren

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2

Inhoudsopgave. Energiemanagement programma I GMB 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Duurzaamheid beleid... 4 3 PLAN: Energieverbruik en reductiekansen... 6 3.1 Energieverbruik door GMB (scope 1 en 2)... 6 3.2 Energieverbruik in de keten (scope 3)... 7

Nadere informatie

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra

DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer. 15 februari 2011. Sietse Vlietstra 2 DUURZAAM? SHS Parkmanagementvereniging Slochteren Hoogezand-Sappemeer 15 februari 2011 Sietse Vlietstra Adviseur duurzaam ondernemen en innovatie Syntens 3 4 Wat is duurzaam? Het voorzien in de behoeften

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie

CO 2. -besparingsplan Publieksversie CO 2 -besparingsplan Inleiding CO2 ambitie ProRail De trein is de meest duurzame vervoersvorm. Een trein gebruikt zijn energie efficiënt en heeft daardoor een lage CO2-emissie. Maar het kan altijd beter

Nadere informatie

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur.

ONVZ past dit principe toe. Het principe is uitgewerkt in het reglement van de raad van bestuur. Raad van bestuur Samenstelling en deskundigheid Samenstelling 3.1.1. De raad van bestuur is zodanig samengesteld, dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. Complementariteit, collegiaal bestuur en

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): De heer W. de Vries De heer H. Kosse 26 juni 2014 Definitief rapport Inhoudsopgave: blz. 1. Inleiding

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 G.R.M. Maassen 24-10-2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2013/2014 SOGETI NEDERLAND BV

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2013/2014 SOGETI NEDERLAND BV CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2013/2014 SOGETI NEDERLAND BV Auteur René Speelman Versie V2.1 Plaats Vianen Kenmerk Versie informatie VERSIE INFORMATIE Versie Datum Bijzonderheden

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2015 SOGETI NEDERLAND BV

CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2015 SOGETI NEDERLAND BV CO2 REDUCTIEMAATREGELEN & ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN 2015 SOGETI NEDERLAND BV Auteur René Speelman Versie V2.2 Plaats Vianen Kenmerk Versie informatie VERSIE INFORMATIE Versie Datum Bijzonderheden Auteur

Nadere informatie

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Trots Een prettig leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad. Dat is waar Spaarnelanden voor staat. En met dat

Nadere informatie

Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder

Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder Pagina: 1/9 Energiemanagementplan Certificering op CO 2 -prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niek Konijn Holding B.V. Niveau 3 Auteur(s): Johan Bruinsma, Niek Konijn Holding B.V. Marcel de Lange, extern

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

Duurzaam Ondernemen en DGMR. 1. Inleiding. 1.1 Algemene missie DGMR. Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012

Duurzaam Ondernemen en DGMR. 1. Inleiding. 1.1 Algemene missie DGMR. Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012 Duurzaam Ondernemen en DGMR Betreft : Beleidsvisie Datum : 10 december 2012 1. Inleiding Deze DuOn-beleidsvisie is het overkoepelende document voor het beleid en de initiatieven van DGMR op het gebied

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Maart 2014-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Kwartaalrapportage MVO Q1 2013 BAM Civiel - EXTERN

Kwartaalrapportage MVO Q1 2013 BAM Civiel - EXTERN Afdeling Procesondersteuning Kwartaalrapportage MVO Q1 2013 BAM Civiel - EXTERN Rapportnummer : 1 Revisie : Extern 00 Datum : 29 april 2013 Datum document 30/9/2013 BAM Civiel bv Behandeld door : Bramske

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

ALGEMEEN. Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen. Naam student(en)

ALGEMEEN. Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen. Naam student(en) ALGEMEEN Naam bedrijf/organisatie: Vestiging (plaats) Naam/namen geïnterviewde personen Naam student(en) 1 In wat voor sector is het bedrijf waar je stage loopt werkzaam? 2 Wat is het karakter van de hoofdactiviteit

Nadere informatie

Memo. extern. Beste belanghebbende,

Memo. extern. Beste belanghebbende, Van Spijker Infrabouw B.V. Aan: Alle belanghebbende van Van Spijker Infrabouw B.V. Van: Ester van Spijker / Gerrit Plaggenmars CC: Datum: 10 april 2014 Betreft: Voortgangsrapportage CO 2-prestatieladder,

Nadere informatie

hr Duurzaam succesvol

hr Duurzaam succesvol hr Duurzaam succesvol Duurzaamheid is een thema binnen veel organisaties. Logisch, iedere organisatie wil graag goed gekwalificeerde, gemotiveerde en gezonde medewerkers. In steeds meer Cao s worden dan

Nadere informatie

C-180 Green Deal afvalreductie en -recycling op treinstations en in treinen

C-180 Green Deal afvalreductie en -recycling op treinstations en in treinen C-180 Green Deal afvalreductie en -recycling op treinstations en in treinen Partijen 1. De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, de Minister van Economische Zaken, de heer

Nadere informatie

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 01. HET CO2-REDUCTIEBELEID VAN ONS BEDRIJF 3

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL BID MANAGER CONNEXXION

FUNCTIEPROFIEL BID MANAGER CONNEXXION FUNCTIEPROFIEL BID MANAGER CONNEXXION DE ONDERNEMING Connexxion, ontstaan in 1999, heeft sinds 2007 het internationale Transdev als aandeelhouder. Daarnaast is BNG minderheidsaandeelhouder. Connexxion

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie

CO2 prestatieladder. Ordina stoot in 2020 ten opzichte van 2010 20% minder CO2 uit.

CO2 prestatieladder. Ordina stoot in 2020 ten opzichte van 2010 20% minder CO2 uit. CO2 prestatieladder Ordina vindt duurzaam ondernemen belangrijk. Dit betekent dat Ordina in de eigen bedrijfsvoering streeft naar een goed evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen.

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs

Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Kwaliteitshandboek v1.0 CO 2 -Prestatieladder Roelofs Datum: Januari 2013 Bezoekadres Dorpsstraat 20 7683 BJ Den Ham Postadres Postbus 12 7683 ZG Den Ham T +31 (0) 546 67 88 88 F +31 (0) 546 67 28 25 E

Nadere informatie

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector Energiegebruik 2013 van de Nederlandse spoorsector COLOFON: Auteurs: Neel van Hoesel (Ricardo Rail), neel.vanhoesel@ricardo.com Anton van Himbergen (Ricardo Rail), anton.vanhimbergen@ricardo. com Versie:

Nadere informatie

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT OSBORNE www.atosborne.nl Masterclass Energiebesparing in de zorg Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011 Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Duurzaamheid en Stern juni 2013. Jeffrey Eijking Manager Business Sales Stern4

Duurzaamheid en Stern juni 2013. Jeffrey Eijking Manager Business Sales Stern4 1 Duurzaamheid en Stern juni 2013 Jeffrey Eijking Manager Business Sales Stern4 Agenda Stern in vogelvlucht People Planet Vragen? 2 Stern Groep Retailgroep in automobiliteit 2.000 medewerkers 90 verkooppunten

Nadere informatie

Duurzaamheidsrapport CCL Nutricontrol

Duurzaamheidsrapport CCL Nutricontrol Duurzaamheidsrapport CCL Nutricontrol Voorwoord Met trots presenteer ik u het allereerste duurzaamheidsverslag van CCL Nutricontrol! In dit eerste duurzaamheids verslag willen wij u laten zien dat wij

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie

Energiemanagementplan

Energiemanagementplan Energiemanagementplan CO 2 -prestatieladder Het Veldwerkbureau B.V. Niveau 3 Auteur(s): De heer G.R. Hartkamp De heer J.A. Möller Versie 2.0 17 december 2013 Definitief rapport Inleiding Binnen ons Energiemanagementsysteem

Nadere informatie

Klimaat Voetafdruk Hogeschool Leiden

Klimaat Voetafdruk Hogeschool Leiden Hogeschool Leiden Rapportage aan Franziska Brouwer Ed van Oudheusden Peter Wiers- Climate Partners/ PWAdvies AnneMarie Calon- Work on Progress Yann Arthus Bertrand: Earth from the Air 8 juni 2010 Kunnen

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

CO2 Prestatieladder Communicatieplan

CO2 Prestatieladder Communicatieplan CO2 Prestatieladder Communicatieplan Missie: Samen werken aan CO2 reductie Rapportage: Communicatieplan CFA Datum: 5 januari 2016 Opgesteld: Monique Harmsen Versie: 2.0 (2016) Inhoudsopgave: 1 Inleiding...

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Contouren van morgen. Proces van materialiteitsanalyse

Contouren van morgen. Proces van materialiteitsanalyse Contouren van morgen Proces van materialiteitsanalyse Definitie en context Definitie Wat is echt materieel voor een goed begrip van de waardecreatie door een onderneming? Te onderzoeken aan de hand van:

Nadere informatie

InAxtion Uitzendgroep B.V.

InAxtion Uitzendgroep B.V. InAxtion Uitzendgroep B.V. 3.B.2. Energiemanagement Actieplan CO₂-Prestatieladder 20141210 Energiemanagement Actieplan Was getekend 10 december 2014. Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Reductiedoelstellingen...

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Duurzaamheidsverklaring

Duurzaamheidsverklaring DUURZAAMHEIDSVERKLARING Ondergetekende: [Naam Leverancier en rechtsvorm [ ], statutair gevestigd te [plaats], aan de [straat, nummer en postcode] (KvK ), hierna te noemen Leverancier, hierbij rechtsgeldig

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Green Deal Concreet 1.0

Green Deal Concreet 1.0 Green Deal Concreet 1.0 Een groep vooraanstaande bedrijven en brancheorganisaties in de betonketen hebben in 2011 samen met MVO Nederland het MVO Netwerk Beton opgericht. Op 4 oktober 2011 heeft het MVO

Nadere informatie

1. NS betrouwbare inkooppartner en ketenbeheer

1. NS betrouwbare inkooppartner en ketenbeheer 1. NS betrouwbare inkooppartner en ketenbeheer De Inkoop governance, zoals deze bij NS sinds 2004 wordt gevoerd, betreft de inhoud van de inkoopfunctie en de organisatorische inbedding hiervan in de NS-bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen

Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Relevantie, significantie en prioriteren van de MVO-kernthema s en onderwerpen Van der Meer B.V. heeft in 2011 een nulmeting laten uitvoeren door een externe adviseur. Deze actie is genomen om op een objectieve

Nadere informatie

Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie

Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie Communicatieplan Certificering CO 2-Prestatieladder - Invalshoek C: Transparantie FPH Ploegmakers BV - Communicatieplan 1 Verantwoording Titel Communicatieplan Invalshoek C: Transparantie Revisie 1.0 (definitief)

Nadere informatie

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078

CO-2 Rapportage 2014. Inhoudsopgave. Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 CO-2 Rapportage 2014 Electrotechnische Industrie ETI bv Vierde Broekdijk 16 7122 JD Aalten Kamer van koophandel Arnhem 09080078 Aalten 28-04-2015 Versie 2.2 J.Nannings Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Dit document bevat de uitgewerkte actuele emissie-inventaris van Welling Bouw Vastgoed Rapportage 1 e halfjaar 2010 (januari juli 2010) Opgesteld door: TL Gecontroleerd

Nadere informatie