referaathouder Bultheel Jo Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 1 van 20

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "referaathouder Bultheel Jo Jo.bultheel@kuleuven-kortrijk.be Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 1 van 20"

Transcriptie

1 referaathouder Bultheel Jo Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 1 van 20

2 Deel 1: De spraak- en taalontwikkeling van kleuters: schema componenten - praktische tips? specifiek voor kleuterleid(st)ers onderdelen... Menselijke taal is wonderlijk. Kleuters verwerven dit 'wonder' spelenderwijs, verbazend snel, en... zonder veel problemen. Kleuters maken de ontwikkeling van taal in snel tempo door: ze beginnen relatief traag (vóór de kleuterschool) en ontwikkelen daarna zeer snel (kleuterschool). Daarna is er een constante geleidelijke verbetering. De taalontwikkeling tijdens de kleuterperiode is een 'echt wonder'! A. Taalgedrag bestaat uit verschillende onderdelen die allemaal geleerd moeten worden: 1. waartoe taal dient (het gebruik), 2. de woorden, en nog eens woorden (de inhoud), en 3. de regels (de vorm). B. Bovendien moet de kleuter elk onderdeel: 1. leren begrijpen (taalbegrip), en 2. leren uiten (taalproduktie). C. Bovendien zal dit gebeuren: 1. eerst in de mondelinge taal (gesproken taal leren begrijpen - luisteren, daarna uiten - spreken), en daarna 2. de voorlopers van geschreven taal (leren begrijpen [lezen], en uiten [schrijven]). In de kleuterschool wordt heel veel aandacht gegeven aan de ontwikkeling van al deze onderdelen. Dit gebeurt spontaan, spelenderwijs, en zonder noemenswaardige inspanning. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 2 van 20

3 schema - componenten... Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 3 van 20

4 praktische tips... dramatiseren 1. rollenspel 2. poppenspel door kleuters (telkens met materialen, attributen) 3. kringgesprek - praatstok taalgebruik - micro - klaspop praatplaten 5. prentenboeken 6. spelen met taal - ritme (eenvoudige liedjes, versjes) - rijmen 1. uitbreiden passieve woordenschat 2. uitbreiden van actieve woordenschat taalinhoud - via allerlei lotto's, boekjes rond bepaalde thema's, prenten - allerlei spelletjes - wat ontbreekt er? - noem alle dingen op... - voorlezen van verhaaltjes Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 4 van 20

5 logisch rangschikken (verhaaltje) 1. verhaaltje maken - onderwerp kiezen - onderwerp aanhouden - onderwerp uitbreiden 2. zinnetjes maken bij - prenten - kwartetten taalvorm - gezelschapsspelen 3. verkleinwoorden leren, meervoud uitspraak van - klinkers - medeklinkers - verbindingen 5. geschreven taal - voorlezen uit een boek - picto-lezen... Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 5 van 20

6 1. boeken (allerlei) 2. poppenkast-poppen 3. verkleedkleren & attributen hulpmiddelen materialen 4. telefoon 5. cassetterecorder 6. video 7. computer 8. instrumenten (ritmische ondersteuning) bereid zijn om naar elkaar te luisteren 2. voor de eigen mening uitkomen voor het ontwikkelen van goede houdingen 3. zin hebben in 'leren' 4. bezoek aan bibliotheek bezoek aan boekenbeurs... Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 6 van 20

7 Deel 2 : poppenspel in de basisschool DE FUNCTIE VAN HET POPPENSPEL. A) binnen het programma. ter introductie, kennismaking met een onderwerp ( interesse wekken, motiveren, probleemstellingen verduidelijken, onderzoeken,....) verwerking van de programma-inhoud ( concretiseren aan de hand van gespeelde voorbeelden, een ander benaderingswijze,... ) toetsing en evaluatie B) algemeen vormend gebeuren. (probleem) situaties uit de dagelijkse realiteit worden getransponeerd in een poppenspel en op die manier verduidelijkt, geduid, bespreekbaar gemaakt. C) Projectmatige aanpak en totaliteitsprogramma. Geïntegreerde aanpak van een thema, programmareeks,... in een poppenspelproject. (hier vooral kansen voor creativiteitsontwikkelingen) Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 7 van 20

8 WAT IS POPPENSPEL? Poppenspel is een element van de muzische opvoeding. Poppenspel is een creatieve expressie waarin verschillende muzische disciplines, uitingsvormen geïntegreerd worden: - beeldende ( poppen, decors,... ) - verbale ( dialoog, monoloog,... ) - bewegings - drama Hierin komen naast cognitieve, vooral affectieve, sociale, motorische aspecten aan bod. vb. : sociaal vormende waarden : samenwerking - afspraken maken - kritische zin SPEL EN ELEMENTEN. Poppenspel maakt gebruik van theater- en drama-elementen. - een spelsituatie ( doen alsof ), vertrekkend van een speelbaar gegeven; - waarin duidelijk bepaald wordt : - wie - wat - waar - wanneer - waarom - met een duidelijk verloop - begin einde - dramatisch conflict - spanningsopbouw - met een relatie met het publiek: - meeleven, emotionele betrokkenheid ( kijkgedrag) - actieve betrokkenheid, meespeel-theater beperkte geprogrammeerde inbreng echte participatie, die het spelverloop mee bepaalt improvisatie Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 8 van 20

9 wie speelt? ( alleen of met meerderen ) - de leerkracht speelt voor de kinderen. - de leerkracht speelt met de kinderen. - de kinderen spelen voor elkaar ( ouders, bezoekers,... ) speelwijze. - alleen poppen - speler zichtbaar ( neutraal) - speler verborgen - poppen + speler - speler als acteur - speler als tussenpersoon ( poppen en publiek) - poppen + speler + invallers/spelers uit het publiek. POPPENSOORTEN De diverse soorten poppen in ontelbaar veel variaties. Van aankleedpop tot trucpop, van babypop tot poppenkastpop. De term wordt ook gebruikt voor poppen die bedoeld zijn om een spel mee op te voeren. Naast de bekende handpop heb je de vingerpopjes. Buiten de marionet, die aan draden hangt en van bovenaf bespeeld wordt, heb je de figuur die aan een stang hangt en die dan ook stangpop of staafpop heet. De stokpop is op een stok gemonteerd en wordt van onderaf bewogen. Verder zijn er de been-, knie- en voetpop, de sokpop, die van een sok is gemaakt, de marionnette à la planchette, de Step Tänzer, de humanette, de buikspreekpop, de metamorfosepop, de animatiepop, de watermarionet en de bunrakupop. Meer voor kinderen zijn de trekpop en de platte figuurtjes van het papieren theater. Een aparte categorie vormen de schimfiguren, die weer onder te verdelen zijn in ondoorzichtige zwarte figuren en doorzichtige gekleurde figuren. Tot de laatste horen de wayang kulitpoppen en de figuren van het Turkse en Chinese schimmenspel. POPPENSPELTECHNIEK Door poppenspelers gebruikt woord voor de manier waarop een pop wordt bewogen. Er zijn net zo veel poppenspeltechnieken als er poppensoorten zijn. Onder meer de techniek voor de buikspreekpop, de bunraku, de handpop, de marionet, de papieren-theaterfiguren, de popjes op de plank, de schimmenspelfiguren, de stangpop, de stokpop, de trucpop, de wayangpop en de zwart-theaterfiguren. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 9 van 20

10 HET VERHAAL De verhaalinhoud - Het verhaal moet aansluiten bij de beginsituatie van de luisteraars en de verteller. - De lengte en inhoud van het verhaal is afhankelijk van de leeftijd van de kinderen. - Het verhaal dient uit te gaan van het milieu van de kinderen. - Het verhaal dient ook aan te sluiten bij de ontwikkelingsfase van het kind. - De keuze van het verhaal : jaar fantasie is nog toonaangevend jaar avonturenverhalen jaar echt gebeurde of werkelijkheidsgetrouwe verhalen. van 3 tot 6 jaar : sprookjes. 7 jaar : dierenverhalen of fabels en moeilijke sprookjes. 8 jaar : scheppingsverhaal, verhalen over het oude testament, natuurverhalen en verhalen over beroepen. 9 jaar : Germaanse mythe, avonturen- en ridderverhalen. 10 jaar : Griekse mythe, sterke avonturen verhalen. vanaf 11 jaar : volkssage ( ook over andere volkeren) en sciencefiction verhalen. SPEELTECHNIEK. Drie basisvoorwaarden : - Je moet je verhaal zelf geloven. - Je moet de vaste wil hebben je in te stellen op je publiek. - Je moet durven vertellen ( kinderen zullen je niet vlug belachelijk vinden.) Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 10 van 20

11 Voorbereiding van het verhaal. De taal bij het vertellen. We letten op : - het spreektempo - de zinsbouw - de woordenschat - de verbindingswoorden vermijden - vermijd ook stopwoorden - de tijd van het verhaal. DE STEMTECHNIEK. De stem is het belangrijkste middel om de kinderen te boeien. stemvolume : hard-zacht spreektempo : vlug-langzaam toonhoogte : hoog-laag accent gebruik van tussenwerpsels : au,oei,oh,pats, rrrring klanknabootsingen : kletteren, hinniken, holderdebolder het regelmatig gebruik van de directe rede varieer je stem voldoende maak je vertelling zo concreet mogelijk gebruik veel bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden articuleer goed. HET OOG WIL OOK WAT. Gebaren en mimiek positie van vertellen aanpassen. sobere illustraties of ander visueel materiaal.(niet teveel) interactie met het publiek. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 11 van 20

12 Deel 3 : Poppenspel in detail 1. MATERIAAL de kast: in functie van de speelwijze (zittend of rechtop) groot genoeg speelvak hoog genoeg zodat de hoogste (grootste) speler niet zichtbaar is eventueel decors hangen, ver genoeg achteruit zodat twee poppen elkaar kunnen kruisen afbaking van de ruimte waarin zich het spel afspeelt o suggesties: waslijn met deken, omgekantelde tafel, oud tv-toestel, grote kartonnen doos,... o deuropening, raam, constructie van tafels, stoelen,... o de hele ruimte ( lokaal, stoep, struiken, oever van een beek,...) de poppen: soorten: handpop, stokpop en marionet (zie ook creamap) het allerbelangrijkste is de herkenbaarheid d.w.z. dat twee poppen onderling niet mogen verward worden. Elke pop heeft een eigen uitdrukking, kledij, accessoires (stok, toverstaf, bril,...) voldoende groot voor optimale zichtbaarheid de menselijke verhouding (kop vs. romp) mag overdreven worden; bv. enorme oren, ballonneus,... kleedjes moeten groot en lang genoeg zijn, ook voor de spelers met de grootste handen 2. HET POPPENSPEL poppenkast is niet gelijk aan vertellen de pop is geen verteller op miniformaat elke vorm van (plaats)beschrijving is uit den boze: poppenkast is geen voortdurende dialoog of monoloog de actie speelt zich af in het heden, waardoor de kijkers het meebeleven en een actieve wending aan het verhaal kunnen geven Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 12 van 20

13 poppenkast = toneel op miniformaat de opstelling is zo dat iedere kijker het kan zien geen storende elementen (lawaai, tegenlicht,...) de kijkers mogen niet te dicht zitten de grootte van de pop is aangepast aan de afstand tussen de poppenkast en de verst verwijderde kijker elke pop heeft een (onderscheidbaar) karakter om de poppen onderling te onderscheiden de pop heeft een eigen stem, een typische houding (krom: oud vrouwtje), een rare manier van stappen, een tic nerveux, een stopwoordje, valt steeds, is steeds boos,... (cfr. de Zeven Dwergen in de Walt-Disneyfilm van Sneeuwwitje) enkele typische houdingen als uitdrukking van een gemoedstoestand houdingen op de hand Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 13 van 20

14 aandachtspunten drijfzandziekte: pop niet hoog genoeg dikbuikpoppen: vingers niet genoeg tegen handpalm opzij opkomen: enkel de tovenaar komt uit de grond de eigen stemmen per pop de statische poppen die vertellen op scène de pop die spreekt beweegt, de anderen zijn kalmer in hun beweging loop niet achteruit met je pop Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 14 van 20

15 3. HET VERHAAL, HET INTRIGE niet te complex eenheid van plaats om decorswisselingen te vermijden eenheid van tijd om grote sprongen te vermijden (ook decorswisseling) niet teveel figuren om geen verwarring te stichten omzetbaar in dialoog of visuele situaties niet te statisch of te langzaam poppenkast: geen vertelling, maar wel actie poppen lopen over de scène aanpasbaar aan de reacties van het publiek de poppen stellen duidelijke vragen aan de kijkers, maar moeten dan ook rekening houden met de antwoorden probeer de reactie wat te voorzien en kanaliseer ze laat de kinderen zingen, iemand roepen, iets beweren, de goede verwittigen als de slechte komt... maak een schema van het intrige geen uitgeschreven dialogen, laat de inspiratie van het moment aan het woord 4. OM UIT TE TESTEN (IETS PROFESSIONELER) gebruik muziek (triangel, trommel, kokosnoten,...) gebruik lichteffecten (rood licht voor de duivel, blauw in het donker bos,...) gebruik bandopnames met reële geluiden gebruik speciale effecten (draak die (sigaretten)rook uit zijn muil blaast, zwevende spoken (aan een touwtje)...) Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 15 van 20

16 5. POPPEN Uit mousse of spons Materiaal houten lepel enkele sponsen resten van andere mousse lappen stof contactlijm schaar of breekmes Hoe ga je tewerk? Het hoofd 1. Je steekt een scherp voorwerp (bv. een schaar, breekmes,...) in de mousse/spons om een langwerpige opening te maken. 2. Schuif de lepelsteel in de mousse of spons. Zorg dat de lepel recht zit. Houd het plat van de lepel even in de handen om te zien of de spons in de goed richting zit (zowel verticaal als in de kijkrichting van de pop). 3. Ogen, haar, lippen, neus oren,... snij je uit, uit andere resten mousse (andere kleur). Plak die met de contactlijm op de spons. 4. Je kan ook andere vormen aan de mousse- of sponskop geven, door met fijne nylondraad of naaigaren een fijne insnoering te maken (= expressie). Het kleed 1. lap stof vouwen bovenaan en opzij dichtnaaien 2. Om de pop te hanteren, hou je met één hand de lepel vast. Met de andere maak je de gewenste beweging. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 16 van 20

17 Sokbeesten Materiaal een oude kous of sok een stuk karton (A4) een potlood een schaar lijm 2 wattenbolletjes 2 knopen restjes wol 20 blank houten kralen restjes vilt Hoe ga je tewerk? 1. Trek de sok aan en zet je voet op het stuk karton. Teken de omtrek van je voet over met een potlood. Haal je voet van het stuk karton en teken de vorm een beetje bij, zodat je een lange ovaal krijgt. 2. Knip de kartonnen zool uit. 3. Vouw de zool dubbel. 4. Keer de sok binnenstebuiten en plak de kartonnen zool op de zool van de sok. Laat de lijm goed drogen en keer de sok dan weer om. 5. Steek je hand in de sok. Je kan nu de bek van het sokbeest open en dicht doen. 6. Nu komt het leukste gedeelte: het aanbrengen van de ogen, haren, oren, tanden,.... Je kan hierbij natuurlijk je fantasie volop laten werken. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 17 van 20

18 Uit golfkarton Materiaal een restje dun karton (12 x 7 cm) een liniaal een potlood een schaar een stukje golfkarton (8O x 7 cm) een metalen schroefdop of een kurk lijm verschillende kleuren crèpepapier restjes wol of bont Hoe ga je te werk? Teken met behulp van een potlood en een liniaal een rechthoek van 12 x 7 cm op het stuk dun karton. Knip de rechthoek uit. Met dit stuk karton maak je de hals van de pop. Deze moet natuurlijk hol zijn, anders kan je later je vinger er niet insteken. Doe aan de bovenkant lijm en wind het karton enkele keren rond je wijsvinger. Laat het rolletje even om je wijsvinger zitten zodat de lijm kan drogen. Haal het er dan af en doe eventueel nog wat extra lijm aan de binnenkant van het uiteinde, zodat dat goed vastzit. Teken op het stuk golfkarton een strookje van 80 x 7 cm en knip die strook uit. Lijm ongeveer 2 cm van het golfkarton op de hals. Let goed op dat het golvende gedeelte aan de buitenkant zit. Doe wat lijm aan de binnenkant van het golfkarton en rol het op. Doe wat extra lijm aan het uiteinde, zodat het goed komt vast te zitten. Maak van een restje crèpepapier twee bolletjes en plak die op de plaats van de ogen. Maak een worstje van een andere kleur en plak dat op de plaats van de mond. Plak ook de schroefdop of de kurk op zijn plaats. Het haar maak je van wat wol of bont. Plak het goed vast. Teken voor de jurk een rechthoek van 50 x 25 cm op een stuk crèpepapier of stof en knip het uit. Frons de kant van 50 cm wat in elkaar en leg deze om de hals. Lijm de jurk goed vast. Let wel goed op dat de twee uiteinden elkaar een beetje overlappen. Deze overlapping komt aan de achterkant. Sluit nu de jurk over de hele lengte met lijm of draad. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 18 van 20

19 Uit een houten lepel Materiaal een houten lepel een vijl 50cm ijzerdraad (vrij dik, buigzaam) restjes pluche of bont watten een lapje stof (30 x 35cm) een lapje interlockstof (20 x 20cm) Hoe ga je te werk? 1. Maak met een vijl een inkeping in de bovenkant van de steel. 2. Laat iemand de lepel rechthouden. Leg het midden van het stukje ijzerdraad in de inkerving. Sla de twee uiteinden om de steel en over mekaar heen en buig ze verder door naar buiten. Buig de uiteinden om en buig ze een beetje door, zodat deze twee rondjes goed blijven zitten. Het geraamte van je pop is klaar. 3. Maak nu de handen. Neem een lapje interlockstof en knip het in vier delen van 10 x 10cm. Zet een glaasje op een lapje en teken een cirkel. Doe hetzelfde met de andere lapjes. Knip de vier cirkels uit. Leg twee cirkels op elkaar en naai ze met een stiksteek aan elkaar. Laat aan het begin een stukje draad hangen, net als aan het uiteinde. Blijf ongeveer 1cm van de rand. Draai de lapjes binnenste buiten en doe er een propje watten in. 4. Trek voorzichtig aan de draden en de twee lapjes gaan rond staan. Schuif het geheel over één van de uiteinden van het stukje ijzerdraad en trek de draden strak aan. Knoop ze stevig vast. Maak nu de andere hand op dezelfde manier. 5. Teken een patroon voor de jurk, knip het stuk stof uit en maak in het midden een opening voor het hoofd. 6. Doe nu de jurk over het hoofd van de lepel. Rijg op 1cm van de hals een draad. Laat de twee uiteinden hangen. Trek als je helemaal rond bent, de uiteinden van de draad stevig aan, zodat de hals van de jurk goed om de steel sluit. Knoop de uiteinden vast. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 19 van 20

20 7. Lijm of naai de uiteinden dicht en let op dat de manchetten goed om de polsen sluiten. 8. Sla de zoom 1cm naar binnen en naai of lijm hem vast. 9. De bolle kant van de lepel wordt het gezicht. De holle kant wordt het achterhoofd. Beplak de achterkant en de bovenkant van de voorzijde met wol of bont. Laat het gezicht hierbij vrij. Gebruik voor de ogen kralen of knoopjes. Leg de lepel plat op de tafel en plak de ogen op hun plaats. Maak de mond uit een stukje rode stof of vilt. je kunt het gezicht ook met nat gemaakt kleurpotloden of viltstiften op de lepel tekenen. 10. Buig tot slot de armen iets naar voren, dan lijken ze net echt en je pop is klaar voor het theater. Pompon Materiaal karton schaar maanaald zonder punt wol Hoe ga je te werk? 1. Knip twee grote rondjes uit karton. 2. Maak precies in het midden een gaatje. 3. Leg de rondjes op elkaar. 4. Doe de draad door de naald. Haal de wol om de rondjes heen tot deze helemaal goed bedekt zijn en het gaatje bijna dichtgewerkt is. 5. Knip de wol door aan de buitenkant van het karton. 6. Trek het karton uit. 7. Nu kan je er ogen, mond & neus op plakken. 8. Knip voor de kraag of das een stuk crèpepapier of stof uit. Lijm dat zo dat je de fronsjes van de jurk aan de hals volledig bedekt. 9. Nu moet je de jurk nog versieren met de knopen. Maak eventueel een mantel, pet,. 10. Je pop is klaar. Steek je hand in de jurk en laat je vinger in de nek glijden. Als je je vinger beweegt, beweegt de kop van de pop mee. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 20 van 20

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 Wolfje is voorbestemd om een SprookjesWolf te worden. Hij is namelijk de oudste zoon van de oudste zoon in de oudstezonenfamilielijn.

Nadere informatie

Vlinder maken met een koffiefilter

Vlinder maken met een koffiefilter Kinderactiemodel klimaatcampagne 2011 Knutseltips vlinders maken Maak een vlinder-knutselhoek waar kinderen allerlei vlinders kunnen knutselen. Hierna geven we een overzicht van enkele concrete voorbeelden

Nadere informatie

L. Anker Onderbouw Praten, Kletsen, Communiceren, Taal 15 minuten miuten Taal en Beeldende vorming

L. Anker Onderbouw Praten, Kletsen, Communiceren, Taal 15 minuten miuten Taal en Beeldende vorming LESBRIEF pagina 1 van 5 Tekst en muziek Groep Thema Lesduur Extra opdrachten Te combineren met L. Anker Onderbouw Praten, Kletsen, Communiceren, Taal 15 minuten 20 75 miuten Taal en Beeldende vorming Benodigdheden

Nadere informatie

Sinterklaas knutselen

Sinterklaas knutselen Sinterklaas knutselen Stoomboot Materiaal: een melkpak, gekleurd karton en papier, evt. watten, keukenrol en verf. Leg het melkpak op z'n kant en pak twee stroken en niet die aan beide kanten aan elkaar.

Nadere informatie

Tipi tent. Dit heb je nodig: 8 Stokken (1,5 tot 2 meter lang) Verf in verschillende kleurtjes Touw

Tipi tent. Dit heb je nodig: 8 Stokken (1,5 tot 2 meter lang) Verf in verschillende kleurtjes Touw Tipi tent 8 Stokken (1,5 tot 2 meter lang) Verf in verschillende kleurtjes Touw Verf de stokken in verschillende kleuren. Het makkelijkste is om eerst met 1 kleur te beginnen en die kleur op alle stokken

Nadere informatie

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART De kinderen met een handicap die door het Liliane Fonds geholpen worden komen uit arme landen. Zij hebben meestal geen geld om een muziekinstrument te

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013. Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord. Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje

Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013. Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord. Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013 Dag 1: Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje Dag 3: Dag 4: Kleuters: Tien gebodenzuil Midden: Tien geboden in klei

Nadere informatie

Creatief aftellen tot kerst De Vier Windstreken

Creatief aftellen tot kerst De Vier Windstreken Ho ho ho! Maak een knikkende kerstman van 8 cm om samen met jou Kerstmis te vieren. Tel op een heel bijzondere manier de dagen af tot Kerstmis! Creatief aftellen tot kerst is een adventskalender en activiteitenboek

Nadere informatie

Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering

Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering Instructies Dit heb je nodig: Totally Me!- naaimachine 2 stukjes stof (11,4 cm x 33 cm) 1 stukje zelfhechtende voering 6,4 cm dun elastiek 1 gekleurde knoop Schaar Spelden De patronen staan op de laatste

Nadere informatie

LEPELGANZEN HOE GA JE TE WERK:

LEPELGANZEN HOE GA JE TE WERK: LEPELGANZEN WAT HEB JE NODIG: - een houten lepel van 30 cm: T810 - witte pluimpjes: T208 - geel en wit fotokarton: 141725-141700 - wiebeloogjes zelfklevend: T2281 - witte verf: H021 - lijm: T054 - natuurraffia

Nadere informatie

Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120

Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120 Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120 Deze schitterende ranken met doppen en bloemen kunt u in een handomdraai van eenvoudige materialen maken

Nadere informatie

Kleine Katrijne. De liefste pop maak je zelf. Werkbeschrijving van het knuffelpopje

Kleine Katrijne. De liefste pop maak je zelf. Werkbeschrijving van het knuffelpopje Kleine Katrijne De liefste pop maak je zelf Werkbeschrijving van het knuffelpopje Leuk dat je geïnteresseerd bent en veel plezier met het maken van dit lieve knuffelpopje! Copyright 2013 - Inge Schuurmans

Nadere informatie

Jubileumballon. Jubileumballon (1)

Jubileumballon.  Jubileumballon (1) Jubileumballon Septemberspring bestaat 5 jaar! Hoera! En wie jubileert tracteert! We blazen ballonnen op en sturen ze de wijde wereld in als cadeautje voor jou. Een lieveheersbeestje heeft het ballontouw

Nadere informatie

In de volgende les gaan de cursisten met de gemaakte figuurtjes/objecten een paastak versieren in een vaas/pot en creëren daarmee een sfeerhoekje.

In de volgende les gaan de cursisten met de gemaakte figuurtjes/objecten een paastak versieren in een vaas/pot en creëren daarmee een sfeerhoekje. De cursisten hebben de afgelopen maanden verschillende creatieve technieken met mij geoefend. Ik wil in deze les op een leuke manier verschillende van deze technieken terug laten komen, maar dan in een

Nadere informatie

Een dromenvanger maken

Een dromenvanger maken Een dromenvanger maken Wat is een dromenvanger? Dit wordt uitgelegd in De legende van de dromenvanger. Een echte dromenvanger wordt gemaakt van wilgenhout, leerband en runderpees, of namaak pees (sinew).

Nadere informatie

Hier en daar een bui

Hier en daar een bui Hier en daar een bui Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Opdrachtenfiche mijn orkest

Opdrachtenfiche mijn orkest Opdrachtenfiche mijn orkest PER TWEE/IN GROEP In een orkest spelen instrumenten samen. Elk instrument werkt op een andere manier en geeft een ander soort geluid. Hier kan je vijf leuke instrumenten in

Nadere informatie

SNIF!' is een productie van theatergroep Fast Forward met de steun van vzw de Rand en het Taaluniecentrum NVT

SNIF!' is een productie van theatergroep Fast Forward met de steun van vzw de Rand en het Taaluniecentrum NVT info@fast-forward.be Leuvensesteenweg 102 1800 Vilvoorde Beste leerkracht Met dit lesmateriaal kunt u uw leerlingen voorbereiden op het toneelstuk SNIF!'. Deze voorstelling is bedoeld voor Nederlands-

Nadere informatie

Maak je eigen schaakspel

Maak je eigen schaakspel Maak je eigen schaakspel Dit schaakspel hoort bij het liedje over schaken op www.kleischip.nl tekst en muziek: Liekie Schipper, schaakspel: Foske Kleima Nodig voor een heel schaakspel: - 2 witte A4-tjes

Nadere informatie

Moet Je Doen Drama - Lessen per groep

Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Moet Je Doen Drama Lessen per groep pagina 1 van 9 Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Pagina 1 van 9 groep 1 1 poezenpantomime

Nadere informatie

Moet Je Doen Drama Lessen per spelvorm

Moet Je Doen Drama Lessen per spelvorm Moet Je Doen Drama Lessen per spelvorm groep 1 groep 2 groep 3 groep 4 groep 5 groep 6 groep 7 groep 8 Afspreekspel - - 2 6 2 1 4 5 Associatiespel 3 1 2 - - - 2 - Dialoogspel - - 1 1-2 3 2 bewegingsspel

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HIER EN DAAR EEN BUI Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Maken van iglo's. Sneeuwpop van papier maché!

Maken van iglo's. Sneeuwpop van papier maché! Maken van iglo's Geef de kinderen een cirkel en laat hen op de randjes suikerklontjes plakken. Dit is voor kinderen een handige houvast om mee te beginnen. De rest volgt van zelf. De iglo's staan leuk

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HET DUIZELT VOOR JE OGEN Maar je hersenen maken er een mooie film van. Met een speciale ronddraaiende trommel met spleetjes: een zoötroop, kunnen jullie je eigen bioscoop maken. Maak allebei een aantal

Nadere informatie

Jaargang 1, nummer 9 mei 2010

Jaargang 1, nummer 9 mei 2010 www.knutselkrant.nl Jaargang 1, nummer 9 mei 2010 Te gebruiken materialen: Tekenen tekeninkt, houtskool en stiften Vormen stevig karton, golfkarton, vilt Techniek kosteloos materiaal, basislijm Nieuw Tingeling

Nadere informatie

Huisje boompje. Alle benodigdheden zijn verkrijgbaar bij Veritas. voor de babykamer

Huisje boompje. Alle benodigdheden zijn verkrijgbaar bij Veritas. voor de babykamer Huisje boompje Alle benodigdheden zijn verkrijgbaar bij Veritas voor de babykamer 102 beestje CREATI EF Baby op komst in de familie? Creatieve vingers gaan dan bijzonder hevig jeuken. Want niets is leuker

Nadere informatie

Lesideeën groep 1 en 2

Lesideeën groep 1 en 2 2 Doelstellingen Na het project kunnen de kinderen vertellen hoe een tandarts en een tandheelkundige praktijk eruitzien. Ook kunnen de kinderen vertellen hoe, wanneer en hoe vaak ze tandenpoetsen. Werkwijze

Nadere informatie

RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal

RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal Dit E-book is in stand gekomen met input van Wilt u een workshop organiseren in omgeving Groningen? Kijk dan op www.artak.nl Werkbeschrijving

Nadere informatie

Handgemaakte spectroscoop

Handgemaakte spectroscoop 59 Doel We gaan onderzoeken waaruit wit licht is opgebouwd. Benodigdheden Doos Cd Mes Plakband Wc rolletje 2 scheermesjes of 2 lange stukken van een breekmes potlood aluminiumplakband of aluminiumfolie

Nadere informatie

Meisjessweater. Knip. Benodigdheden. Naaien. De manchet decoreren. Husqvarna Viking naaimachines en accessoires

Meisjessweater. Knip. Benodigdheden. Naaien. De manchet decoreren. Husqvarna Viking naaimachines en accessoires Kindersweaters Meisjessweater Benodigdheden Burda-patroon 9614 deel A Groene sweatshirtstof voor voor- en achterkantdeel, roze voor 1 mouw en donkergeel voor de andere mouw (raadpleeg de patroondelen voor

Nadere informatie

wijze woorden vaandel

wijze woorden vaandel 1 wijze woorden vaandel Ook ik ben een groot fan van de Disneyfilm Frozen. De muziek in de film is prachtig, vooral het liedje Let It Go, in de Engelse versie gezongen door Idina Menzel. Het zijn mooie

Nadere informatie

Woorden in prenten. 5 Voorwoord 6 Inleiding

Woorden in prenten. 5 Voorwoord 6 Inleiding Inhoud Woorden in prenten 5 Voorwoord 6 Inleiding Prentenboeken 2 38 Wil je mijn vriendje zijn? 66 Plons! 94 Nandi s verrassing 22 Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft Bijlagen

Nadere informatie

Hoe kan je het beste behangen?

Hoe kan je het beste behangen? Hoe kan je het beste behangen? Hoe kan je het beste behangen? Materialen Gereedschap Behanglijm Behang Potlood Stanleymes Schaar Rolmaat Spons Emmer Liniaal Behangspatel Behangtafel Lijmkwast Huishoudtrap

Nadere informatie

Aanbod van zelfstandige activiteiten BC Piraten zonder grenzen

Aanbod van zelfstandige activiteiten BC Piraten zonder grenzen Aanbod van zelfstandige activiteiten BC Piraten zonder grenzen ZA 1: Zandtafel Op zoek naar de schat (4 kleuters) : Zand- en waterspel /OL Ontwikkelingswaarde: Zintuiglijke ontwikkeling: 53 Verwachte activiteit

Nadere informatie

'Onder-je-Boompje' * werkbeschrijving *

'Onder-je-Boompje' * werkbeschrijving * * werkbeschrijving * 'Onder-je-Boompje' 1 * werkbeschrijving * 'Onder-je-Boompje' Afmetingen: 27 (breedste deel) x 34 cm x 6 cm Benodigdheden Voor het maken van dit Boompje heb je het volgende materiaal

Nadere informatie

Lesbrief bij: Poppentheatercabaret

Lesbrief bij: Poppentheatercabaret Lesbrief bij: Poppentheatercabaret een voorstelling voor groep 3-6 van Poppentheater Jacobus Wieman Inleiding Beste leerkracht Voor informatie en boekingen: Impresariaat Lipman &van Pelt Kolklaan 23 3953

Nadere informatie

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 1: Sunny Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel Opdracht

Nadere informatie

werkbeschrijving voor jouw eigen * werkbeschrijving * 'Onder-je-Boompje'

werkbeschrijving voor jouw eigen * werkbeschrijving * 'Onder-je-Boompje' werkbeschrijving voor jouw eigen * werkbeschrijving * 'Onder-je-Boompje' 'Onder-je-Boompje' 1 Afmetingen: 27 (breedste deel) x 34 cm x 6 cm Hoi! Wat leuk dat je dit Onder-je-Boompje wilt maken. Hieronder

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: SUNNY Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL Copyright

Nadere informatie

Happy Easter. Happy Easter Ca. 28 x 35 cm. Ellie s Quiltplace

Happy Easter. Happy Easter Ca. 28 x 35 cm. Ellie s Quiltplace Happy Easter Ca. 28 x 35 cm Benodigdheden: - 27 x 22 cm witte stof1 voor de achtergrond - 12 x 27 cm witte stof2 voor de achtergrond - 10 x 110 cm roze voor de tussenbiezen en de afwerkbiezen - 20 x 15

Nadere informatie

Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2. Onderwaterwereld tekenen. Over de lessuggesties. Nodig: Voorbereiding: Uitvoering:

Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2. Onderwaterwereld tekenen. Over de lessuggesties. Nodig: Voorbereiding: Uitvoering: Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2 Over de lessuggesties Bij het werken binnen het thema vissen in de zee is het leuk om van de klas een kleurrijke zee te maken. U organiseert uw creatieve lessen

Nadere informatie

Lees eerst de hele beschrijving door zodat je geen verrassingen tegenkomt en daardoor teleurstellingen.

Lees eerst de hele beschrijving door zodat je geen verrassingen tegenkomt en daardoor teleurstellingen. Speldenkussentjes in reverse applicatie Wat heb je hier voor nodig: Restjes rode stof en achtergrond stof (voor hartjes kussentje) Restjes witte en rode stof (voor het zeilbootje.) Blaadje papier Liniaaltje

Nadere informatie

'Onder-je-Kussentje'

'Onder-je-Kussentje' * werkbeschrijving * 'Onder-je-Kussentje' 1 * werkbeschrijving * 'Onder-je-Kussentje' Afmetingen: 24 x 32 cm x 10 cm Benodigdheden Voor het maken van dit Kussentje heb je het volgende materiaal nodig:

Nadere informatie

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 3: De ontdekking Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart Opdracht 1: Horizonverfraaiing Verhaal deel 2: De ontdekking Opdracht 2: Laat maar draaien Opdracht 3: Steentjes

Nadere informatie

Een muur behangen. Materialen Gereedschap. Afplaktape. Emmer. Lijm. Schaar. Rolmaat. stanleymes. Potlood. paslood. trap. Afdekfolie.

Een muur behangen. Materialen Gereedschap. Afplaktape. Emmer. Lijm. Schaar. Rolmaat. stanleymes. Potlood. paslood. trap. Afdekfolie. Een muur behangen Een muur behangen Materialen Gereedschap Afplaktape Lijm Rolmaat Potlood Afdekfolie behangspatel behang aandrukrol nadenroller Emmer Schaar stanleymes paslood trap lijmkwast Liniaal behangtafel

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2011. Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2011. Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan Werkbeschrijvingen Vakantiebijbelweek 2011 Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan Dag 2: Kleuters: gezichtspel boterbakje Middengroep: gezichtspel melkfles Dag 3: Kleuters: Zacheus spaarpot Middengroep:

Nadere informatie

Werkbeschrijving tekenmap met elastiek

Werkbeschrijving tekenmap met elastiek Werkbeschrijving tekenmap met elastiek Materiaal 2 stukken grijs karton 35 x 50 cm, 2,5 mm dik Stevige katoenen stof 80 x 60 cm 2 stroken boekbinderslinnen: 1 van 10 x 59 cm (buitenrugstrook) en 1 van

Nadere informatie

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat Sneeuwman kan... Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95 Uitgeverij: Bakermat Suggesties: Emy Geyskens KORTE INHOUD: Sneeuwman kan glijden op het ijs en op sneeuw, brullen

Nadere informatie

THEELICHT-BLOEM. Indien je wenst, kan je een tweede laag blaadjes aanbrengen. Schrank deze laag wat ten opzichte van je eerste laag.

THEELICHT-BLOEM. Indien je wenst, kan je een tweede laag blaadjes aanbrengen. Schrank deze laag wat ten opzichte van je eerste laag. THEELICHT-BLOEM Wat heb je nodig: - Theelichtje - Rond spiegeltje : T230 - Lijm : TO52 / TO54 - Karton goud of zilver: PB791 / PB792 Hoe ga je te werk: Neem het goud of zilver karton, en knip er blaadjes

Nadere informatie

Happy Bunny. Veel plezier met haken. Dit patroon niet verkopen a.u.b. Wat hebben we nodig:

Happy Bunny. Veel plezier met haken. Dit patroon niet verkopen a.u.b. Wat hebben we nodig: Happy Bunny Dit konijntje is geïnspireerd door de film Bambi. In tegenstelling tot mijn andere dierpatronen, is dit geen klein dier. Het konijntje word ongeveer 15 cm hoog, zijn oren van 9 cm niet inbegrepen.

Nadere informatie

lezen Veilig leren lezen Extra materiaal - Wenochtend in groep 3 voor oudste kleuters veilig leren Benodigde materialen

lezen Veilig leren lezen Extra materiaal - Wenochtend in groep 3 voor oudste kleuters veilig leren Benodigde materialen veilig leren lezen Wenochtend in groep 3 voor oudste kleuters Auteur: Josée Warnaar Op veel scholen gaan de oudste kleuters een ochtend wennen in groep 3. Om deze wenochtend inhoud te geven was in de eerste

Nadere informatie

B. Lessuggesties bij het lied Zeg, Roodkapje, waar ga je heen? 1. Wilde dieren versus huisdieren

B. Lessuggesties bij het lied Zeg, Roodkapje, waar ga je heen? 1. Wilde dieren versus huisdieren poetst zijn tanden 1. Wilde dieren versus huisdieren wilde dieren en huisdieren van elkaar onderscheiden Breng zelf prenten van dieren mee. Vraag ook aan de kinderen om prenten van dieren mee te brengen.

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2012. Dag 1: Kleuters: Trommel Middengroep: Rainpipe

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2012. Dag 1: Kleuters: Trommel Middengroep: Rainpipe Werkbeschrijvingen Vakantiebijbelweek 2012 Dag 1: Kleuters: Trommel Middengroep: Rainpipe Dag 2: Kleuters: Cake versieren Middengroep: Versierde Koekjes Dag 3: Kleuters: Kijk-eiderdoos Middengroep: Spel

Nadere informatie

China. Chinees Nieuwjaar. 6 lessen rond de Chinese tradities. Vakgebied: Culturele Vorming. Lesduur: 60-90 minuten per les

China. Chinees Nieuwjaar. 6 lessen rond de Chinese tradities. Vakgebied: Culturele Vorming. Lesduur: 60-90 minuten per les China Chinees Nieuwjaar 6 lessen rond de Chinese tradities Vakgebied: Culturele Vorming Lesduur: 60-90 minuten per les China Pagina 1 Colofon Chinees Nieuwjaar Les voor groep 7/8 3 x 60 minuten Beeldende

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief MEI 2015 ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! Als je aan kinderen in de kinderopvang vraagt wat ze er leuk vinden, klinkt het steevast: de andere kinderen. De

Nadere informatie

Lees eerst de aanwijzingen voordat u aan het werk gaat!

Lees eerst de aanwijzingen voordat u aan het werk gaat! Lees eerst de aanwijzingen voordat u aan het werk gaat! Jij-en-ikke steek 1. Maak een poppenhoofd voor een Zonnekindpop met een omtrek van 21 cm. Zie Creattentie CR0005 Het hoofd van Jetje van Januari

Nadere informatie

Vilten kroon - stippels/glitter

Vilten kroon - stippels/glitter Vilten kroon - stippels/glitter Benodigd materiaal: (vilten kroon stippels) Artikelnummer Aantal Knutselvilt set ca. 200 x 300 x 1,5 mm, verschillende motieven, set 9 stuks 543609 1 Sieraadstenen, bont

Nadere informatie

met vouwblaadjes: schuine en vouwpatroon dat zestien vierkantjes oplevert. basisvormen zoals vierkant, rechthoek, cirkel) voorwerpen na.

met vouwblaadjes: schuine en vouwpatroon dat zestien vierkantjes oplevert. basisvormen zoals vierkant, rechthoek, cirkel) voorwerpen na. 14. Minishirtjes Tijdens deze activiteit: maken de kinderen een papieren voetbalshirt. Rekenen Meetkunde Groep 1 Groep 2 Construeren Construeert door (na)vouwen Sorteert voorwerpen op met vouwblaadjes:

Nadere informatie

Benodigd gereedschap: potlood en liniaal papierlijm of alleslijm schaar of hobbymes. Hoe TechCard te gebruiken:

Benodigd gereedschap: potlood en liniaal papierlijm of alleslijm schaar of hobbymes. Hoe TechCard te gebruiken: 204.758 Tech Card - TechBot 2 De TechBot 2 is ontworpen om door het ruwste terrein te gaan. Kijk of hij over je hand kan rijden, maar pas op: hij kietelt! Stuklijst: 3 x U-strip 2 x wiel, ø 30 mm 2 x excentrisch

Nadere informatie

Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt

Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt Het voorjaarszonnetje heeft zich de afgelopen paar dagen al vaak laten zien. Vergeet niet het is eigenlijk nog winter, maar tegen het einde van deze maand maart, begint officieel de lente! En dit gaan

Nadere informatie

K 1 Symmetrische figuren

K 1 Symmetrische figuren K Symmetrische figuren * Spiegel Plaats de spiegel zó, dat je twee gelijke figuren ziet. Plaats de spiegel nu zó op het plaatje, dat je dezelfde figuur precies éénmaal ziet. Lukt dat bij alle plaatjes?

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

Accent op verhaal. Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten.

Accent op verhaal. Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. onderdeel: dialoog Titel les/thema Toneel spelen Graad: 1 Accent op verhaal Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. Leerplandoelnummer Leerplandoel uitgeschreven

Nadere informatie

Legende van de dromenvanger

Legende van de dromenvanger Legende van de dromenvanger Lang geleden zat een oude sjamaan van de Lakota indianen op een hoge bergtop. Daar kreeg hij een visioen. In dit visioen verscheen Iktomi, de grote zoeker naar wijsheid. Iktomi

Nadere informatie

Versierd lichtje. ! 1!

Versierd lichtje. !  1! Versierd lichtje Verlicht de donkere dagen voor kerst met een Versierd lichtje : een lichtje met een vilten boom, een bal en een slinger. Met een klein beetje voorbereiding is Versierd lichtje ook heel

Nadere informatie

6 een mogelijke opbouw van oefeningen

6 een mogelijke opbouw van oefeningen 6 een mogelijke opbouw van oefeningen We bieden hier een oefenpakket aan, bestaande uit oefeningen die onmiddellijk in de klas of thuis kunnen worden gemaakt. Het is absoluut niet de bedoeling om een volledige

Nadere informatie

Mooie geschenkverpakkingen

Mooie geschenkverpakkingen Eigenlijk moet je geen aandacht schenken aan uiterlijkheden... maar bij geschenken is een mooie verpakking een extra hoogtepunt! Een mooi verpakt cadeau is gewoon iets heel bijzonders! Golfkartonrol Knip

Nadere informatie

WAAROM VOORLEZEN? VOORWOORD WANNEER VOORLEZEN?

WAAROM VOORLEZEN? VOORWOORD WANNEER VOORLEZEN? VOORLEESTIPS VOORWOORD Kinderen vinden voorlezen meestal fijn. Ook grote kinderen die zelf al kunnen lezen houden van voorlezen. Volwassenen hebben er mooie herinneringen aan: de mooie voorleesboeken,

Nadere informatie

De lente in kruissteek. I. Borduren op hout - algemeen. Dit heb je nodig

De lente in kruissteek. I. Borduren op hout - algemeen. Dit heb je nodig De lente in kruissteek I. Borduren op hout - algemeen Dit heb je nodig Voor het bewerken van het hout: - een houten voorwerp om te borduren (zie de gedetailleerde werkbeschrijvingen) - centerpons - standaard

Nadere informatie

Opvouwbare kubus (180 o )

Opvouwbare kubus (180 o ) Workshop Verpakkingen NWD 18 februari 2012 hm / rvo Opvouwbare kubus (180 o ) - Een bouwplaat van de kubus en een voorbeeldfoto - Als je een mooi wilt maken: een A4-tje 160 g wit papier en een schutblad,

Nadere informatie

Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen

Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen 1) Voor de kleinste kinderen In de winter kunnen vogels wel wat extra s gebruiken. Met kinderen van alle leeftijden kun je hiermee aan de slag. Dennenappels

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLA

BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLA BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLA Lijst met de gebruikte muziek, versjes en liedjes op cd Hopster, H. & M. Van Maurik, Zingen met likkepot. Liedjes en muzikale spelletjes voor peuters. Van Tricht, Twello

Nadere informatie

S T A P P E N P L A N - K A T O E N E N R O K Benodigdheden: 1. Opmeten. Rokrand: cm : 2 = cm. Heupwijdte: cm : 2 = cm

S T A P P E N P L A N - K A T O E N E N R O K Benodigdheden: 1. Opmeten. Rokrand: cm : 2 = cm. Heupwijdte: cm : 2 = cm S T A P P E N P L A N - K A T O E N E N R O K Benodigdheden: - patroonpapier - naald - papierschaar - spelden - stofschaar - rijgdraad - centimeterband - 1 meter stof FOTO 1 1. Opmeten Rokrand: cm : 2

Nadere informatie

Informatieboekje (voor)lezen

Informatieboekje (voor)lezen Informatieboekje (voor)lezen Welkom op basisschool Het Mozaïek Algemeen Uw kind is in een ontwikkelingsfase gekomen waarbij hij/zij met regelmaat in contact komt te staan met andere kinderen / volwassenen.

Nadere informatie

Accent op improvisatie en taal

Accent op improvisatie en taal Accent op improvisatie en taal onderdeel: Articulatie Titel les/thema Buikspreken Graad: 1 Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. Leerplandoelnummer Leerplandoel

Nadere informatie

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen.

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen. Beschrijving verkleining ophangrand: Benodigdheden: 1. Scherp Stanley mes. 2. Metalen liniaal op rechte metalen lat om langs te snijden. 3. Ondergrond om op te snijden. 4. standaard plakband. 5. schaar.

Nadere informatie

Oh, kom er eens kijken... van :

Oh, kom er eens kijken... van : Oh, kom er eens kijken... van : http://kneutsel.blogspot.nl Ik heb een haakpatroon gemaakt voor een Sinterklaasje! Dit is de eerste keer dat ik zelf een haakpatroon heb geschreven en dat kostte me toch

Nadere informatie

Accent op materiaal. Titel les/thema Vingerpopjes Graad: 3 Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten.

Accent op materiaal. Titel les/thema Vingerpopjes Graad: 3 Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. Accent op materiaal onderdeel: poppenspel Titel les/thema Vingerpopjes Graad: 3 Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. Leerplandoelnummer Leerplandoel uitgeschreven

Nadere informatie

Speelgoed voor Poppie

Speelgoed voor Poppie Speelgoed voor Poppie Waar zal Poppie vandaag het eerst mee gaan spelen? Met de blokken? Of zal ze gaan wandelen met Eend, gaan ze samen de wijde wereld in? Of gaat ze spelen met die mooie bal in alle

Nadere informatie

Cursus Hoornbewerking (door Ans Nieuwenburg - Bron)

Cursus Hoornbewerking (door Ans Nieuwenburg - Bron) Cursus Hoornbewerking (door Ans Nieuwenburg - Bron) Materiaal: Hoorn van: Gewei van: koe, geit, schaap, buffel en karbouw grof wild, ree en rendier Benodigdheden: Rasp, Glasscherven, Sandvick nr 401 Sandvick

Nadere informatie

Begrippen binnen en buiten de vorm Repeterende beweging maken met kwast. Kleine motoriek. Kleine motoriek. Kleine motoriek

Begrippen binnen en buiten de vorm Repeterende beweging maken met kwast. Kleine motoriek. Kleine motoriek. Kleine motoriek 1 Tamponneren in mal Met verf Tamponneerkwast Standaard verf Mal Papier Begrippen binnen en buiten de Repeterende beweging maken met kwast 2 Stempelen Ecoline Kosteloos materiaal of 3 Stempelen Ecoline

Nadere informatie

Beschrijving pak vrouw

Beschrijving pak vrouw Beschrijving pak vrouw Waar moet je zelf voor zorgen: - Zwarte/donkere schoenen - Elastiek voor in de broek - Aceton ( wordt aangeraden) Wij willen u aanraden voordat u begint met naaien eerst het voorbeeldpak

Nadere informatie

MOUW DANSTHEATERVOORSTELLING VOOR DE ALLERJONGSTEN VAN 18 MAANDEN TOT 4 JAAR

MOUW DANSTHEATERVOORSTELLING VOOR DE ALLERJONGSTEN VAN 18 MAANDEN TOT 4 JAAR MOUW DANSTHEATERVOORSTELLING VOOR DE ALLERJONGSTEN VAN 18 MAANDEN TOT 4 JAAR INHOUD Theater De Spiegel 3 Mouw 3 Enkele leuke activiteiten 1. Een sokpop maken 4 2. Iedereen is een ster 5 3. Spelen met kleren

Nadere informatie

Zons- en maansverduistering

Zons- en maansverduistering Zons- en maansverduistering Wat weet jij van de maan en de zon? Weet je wat een zonsverduistering is? En een maansverduistering? Door deze opdracht te doen, kan je er zelf achterkomen. Je bouwt eerst een

Nadere informatie

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi.

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Hoe ziet de woonkamer in jouw huis eruit? Hebben jullie behang met bloemen, zijn de muren in een mooie kleur geverfd of hebben jullie

Nadere informatie

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.).

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.). Als je boven de stad vliegt, land je midden op een plein. Het plein is vol met mensen, je steekt het plein over en loopt dwars door de mensen heen, af en toe begroet je iemand. (help de kinderen hier om

Nadere informatie

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 4 Werkblad Duct tape portmo TAPE UR DAY Werkblad Tape Wall Painting Werkblad

Nadere informatie

Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt November

Knutselen met Je knutsel Ei Kwijt November Dit is alweer onze derde editie van iknutsel magazine. In deze november editie een mix van de volgende thema s. Sinterklaas, Sint Maarten en herfst. De maand november, waar zullen we beginnen! Er zijn

Nadere informatie

Voorlezen met poppen

Voorlezen met poppen Voorlezen met poppen Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Thea Nabring Bouwstenen voor leesbevordering Lesopzet leesbevorderingsactiviteiten

Nadere informatie

Genaaide organizer. Knutselidee. com N 103.633

Genaaide organizer. Knutselidee. com N 103.633 Een nuttige helper die u helpt om orde te houden en een frisse wind door uw huiskamer laat waaien! Eerst worden de afzonderlijke stoffen op maat geknipt en op de bruine basisstof de latere rangschikking

Nadere informatie

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7.

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7. Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool 1. Definitie 2. Visie 3. Doelen 4. Werkvormen 5. Leerlijnen 6. Materialen 7. Rapportage 8. Budget 9. Evaluatie en bijstelling 10. Leerlijn drama Voorwoord

Nadere informatie

Activiteitenfiche naaihoek 1. Ik kan naaien. Leeftijd : vierjarigen. Aantal kinderen : maximaal 3. Locatie : naaihoek in de klas

Activiteitenfiche naaihoek 1. Ik kan naaien. Leeftijd : vierjarigen. Aantal kinderen : maximaal 3. Locatie : naaihoek in de klas Activiteitenfiche naaihoek 1 Ik kan naaien Leeftijd : vierjarigen Aantal kinderen : maximaal 3 Locatie : naaihoek in de klas Materialen : Lesverloop : naalden : verschillende diktes van dikke naalden (best

Nadere informatie

Alle knutselwerkjes zijn welkom om op ons prikbord te plaatsen, stuur een foto naar: info@fsc.be. Knutselen: Bomen maken met sjablonen

Alle knutselwerkjes zijn welkom om op ons prikbord te plaatsen, stuur een foto naar: info@fsc.be. Knutselen: Bomen maken met sjablonen INHOUD KNUTSELMAP Alle knutselwerkjes zijn welkom om op ons prikbord te plaatsen, stuur een foto naar: info@fsc.be 1 Knutselen: Bomen maken met wc of keukenrolletjes 2 Knutselen: Bomen maken met sjablonen

Nadere informatie

Het huis van vertrouwen

Het huis van vertrouwen Het huis van vertrouwen Handleiding bij het kartonnen MODEL van IDGP. A. Het huis bestaat uit volgende onderdelen: 1. Grondvlak 2. Fundamenten: hoop liefde roeping 3. De bodem: lichaam 4. De binnenmuren:

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl Noach moest een ark gaan bouwen 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl 1 2 De ark van Noach Vouw een ( bruin) vel karton dubbel. Vouw de beide zijkanten 3 cm om. Plak deze plakstroken (A) tegen de

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

Je kind begeleiden op weg naar schoolrijpheid

Je kind begeleiden op weg naar schoolrijpheid Je kind begeleiden op weg naar schoolrijpheid November 2010 Grove motoriek Motoriek Grove motoriek = beweging = Grove bewegingen zoals lopen, gaan, klimmen, fietsen, gooien, balspelen, zwemmen, Een goede

Nadere informatie

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Grappig, spannend, heldhaftig: de avonturen van Frederik Kikker! Frederik Kikker

Nadere informatie