referaathouder Bultheel Jo Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 1 van 20

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "referaathouder Bultheel Jo Jo.bultheel@kuleuven-kortrijk.be Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 1 van 20"

Transcriptie

1 referaathouder Bultheel Jo Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 1 van 20

2 Deel 1: De spraak- en taalontwikkeling van kleuters: schema componenten - praktische tips? specifiek voor kleuterleid(st)ers onderdelen... Menselijke taal is wonderlijk. Kleuters verwerven dit 'wonder' spelenderwijs, verbazend snel, en... zonder veel problemen. Kleuters maken de ontwikkeling van taal in snel tempo door: ze beginnen relatief traag (vóór de kleuterschool) en ontwikkelen daarna zeer snel (kleuterschool). Daarna is er een constante geleidelijke verbetering. De taalontwikkeling tijdens de kleuterperiode is een 'echt wonder'! A. Taalgedrag bestaat uit verschillende onderdelen die allemaal geleerd moeten worden: 1. waartoe taal dient (het gebruik), 2. de woorden, en nog eens woorden (de inhoud), en 3. de regels (de vorm). B. Bovendien moet de kleuter elk onderdeel: 1. leren begrijpen (taalbegrip), en 2. leren uiten (taalproduktie). C. Bovendien zal dit gebeuren: 1. eerst in de mondelinge taal (gesproken taal leren begrijpen - luisteren, daarna uiten - spreken), en daarna 2. de voorlopers van geschreven taal (leren begrijpen [lezen], en uiten [schrijven]). In de kleuterschool wordt heel veel aandacht gegeven aan de ontwikkeling van al deze onderdelen. Dit gebeurt spontaan, spelenderwijs, en zonder noemenswaardige inspanning. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 2 van 20

3 schema - componenten... Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 3 van 20

4 praktische tips... dramatiseren 1. rollenspel 2. poppenspel door kleuters (telkens met materialen, attributen) 3. kringgesprek - praatstok taalgebruik - micro - klaspop praatplaten 5. prentenboeken 6. spelen met taal - ritme (eenvoudige liedjes, versjes) - rijmen 1. uitbreiden passieve woordenschat 2. uitbreiden van actieve woordenschat taalinhoud - via allerlei lotto's, boekjes rond bepaalde thema's, prenten - allerlei spelletjes - wat ontbreekt er? - noem alle dingen op... - voorlezen van verhaaltjes Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 4 van 20

5 logisch rangschikken (verhaaltje) 1. verhaaltje maken - onderwerp kiezen - onderwerp aanhouden - onderwerp uitbreiden 2. zinnetjes maken bij - prenten - kwartetten taalvorm - gezelschapsspelen 3. verkleinwoorden leren, meervoud uitspraak van - klinkers - medeklinkers - verbindingen 5. geschreven taal - voorlezen uit een boek - picto-lezen... Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 5 van 20

6 1. boeken (allerlei) 2. poppenkast-poppen 3. verkleedkleren & attributen hulpmiddelen materialen 4. telefoon 5. cassetterecorder 6. video 7. computer 8. instrumenten (ritmische ondersteuning) bereid zijn om naar elkaar te luisteren 2. voor de eigen mening uitkomen voor het ontwikkelen van goede houdingen 3. zin hebben in 'leren' 4. bezoek aan bibliotheek bezoek aan boekenbeurs... Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 6 van 20

7 Deel 2 : poppenspel in de basisschool DE FUNCTIE VAN HET POPPENSPEL. A) binnen het programma. ter introductie, kennismaking met een onderwerp ( interesse wekken, motiveren, probleemstellingen verduidelijken, onderzoeken,....) verwerking van de programma-inhoud ( concretiseren aan de hand van gespeelde voorbeelden, een ander benaderingswijze,... ) toetsing en evaluatie B) algemeen vormend gebeuren. (probleem) situaties uit de dagelijkse realiteit worden getransponeerd in een poppenspel en op die manier verduidelijkt, geduid, bespreekbaar gemaakt. C) Projectmatige aanpak en totaliteitsprogramma. Geïntegreerde aanpak van een thema, programmareeks,... in een poppenspelproject. (hier vooral kansen voor creativiteitsontwikkelingen) Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 7 van 20

8 WAT IS POPPENSPEL? Poppenspel is een element van de muzische opvoeding. Poppenspel is een creatieve expressie waarin verschillende muzische disciplines, uitingsvormen geïntegreerd worden: - beeldende ( poppen, decors,... ) - verbale ( dialoog, monoloog,... ) - bewegings - drama Hierin komen naast cognitieve, vooral affectieve, sociale, motorische aspecten aan bod. vb. : sociaal vormende waarden : samenwerking - afspraken maken - kritische zin SPEL EN ELEMENTEN. Poppenspel maakt gebruik van theater- en drama-elementen. - een spelsituatie ( doen alsof ), vertrekkend van een speelbaar gegeven; - waarin duidelijk bepaald wordt : - wie - wat - waar - wanneer - waarom - met een duidelijk verloop - begin einde - dramatisch conflict - spanningsopbouw - met een relatie met het publiek: - meeleven, emotionele betrokkenheid ( kijkgedrag) - actieve betrokkenheid, meespeel-theater beperkte geprogrammeerde inbreng echte participatie, die het spelverloop mee bepaalt improvisatie Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 8 van 20

9 wie speelt? ( alleen of met meerderen ) - de leerkracht speelt voor de kinderen. - de leerkracht speelt met de kinderen. - de kinderen spelen voor elkaar ( ouders, bezoekers,... ) speelwijze. - alleen poppen - speler zichtbaar ( neutraal) - speler verborgen - poppen + speler - speler als acteur - speler als tussenpersoon ( poppen en publiek) - poppen + speler + invallers/spelers uit het publiek. POPPENSOORTEN De diverse soorten poppen in ontelbaar veel variaties. Van aankleedpop tot trucpop, van babypop tot poppenkastpop. De term wordt ook gebruikt voor poppen die bedoeld zijn om een spel mee op te voeren. Naast de bekende handpop heb je de vingerpopjes. Buiten de marionet, die aan draden hangt en van bovenaf bespeeld wordt, heb je de figuur die aan een stang hangt en die dan ook stangpop of staafpop heet. De stokpop is op een stok gemonteerd en wordt van onderaf bewogen. Verder zijn er de been-, knie- en voetpop, de sokpop, die van een sok is gemaakt, de marionnette à la planchette, de Step Tänzer, de humanette, de buikspreekpop, de metamorfosepop, de animatiepop, de watermarionet en de bunrakupop. Meer voor kinderen zijn de trekpop en de platte figuurtjes van het papieren theater. Een aparte categorie vormen de schimfiguren, die weer onder te verdelen zijn in ondoorzichtige zwarte figuren en doorzichtige gekleurde figuren. Tot de laatste horen de wayang kulitpoppen en de figuren van het Turkse en Chinese schimmenspel. POPPENSPELTECHNIEK Door poppenspelers gebruikt woord voor de manier waarop een pop wordt bewogen. Er zijn net zo veel poppenspeltechnieken als er poppensoorten zijn. Onder meer de techniek voor de buikspreekpop, de bunraku, de handpop, de marionet, de papieren-theaterfiguren, de popjes op de plank, de schimmenspelfiguren, de stangpop, de stokpop, de trucpop, de wayangpop en de zwart-theaterfiguren. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 9 van 20

10 HET VERHAAL De verhaalinhoud - Het verhaal moet aansluiten bij de beginsituatie van de luisteraars en de verteller. - De lengte en inhoud van het verhaal is afhankelijk van de leeftijd van de kinderen. - Het verhaal dient uit te gaan van het milieu van de kinderen. - Het verhaal dient ook aan te sluiten bij de ontwikkelingsfase van het kind. - De keuze van het verhaal : jaar fantasie is nog toonaangevend jaar avonturenverhalen jaar echt gebeurde of werkelijkheidsgetrouwe verhalen. van 3 tot 6 jaar : sprookjes. 7 jaar : dierenverhalen of fabels en moeilijke sprookjes. 8 jaar : scheppingsverhaal, verhalen over het oude testament, natuurverhalen en verhalen over beroepen. 9 jaar : Germaanse mythe, avonturen- en ridderverhalen. 10 jaar : Griekse mythe, sterke avonturen verhalen. vanaf 11 jaar : volkssage ( ook over andere volkeren) en sciencefiction verhalen. SPEELTECHNIEK. Drie basisvoorwaarden : - Je moet je verhaal zelf geloven. - Je moet de vaste wil hebben je in te stellen op je publiek. - Je moet durven vertellen ( kinderen zullen je niet vlug belachelijk vinden.) Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 10 van 20

11 Voorbereiding van het verhaal. De taal bij het vertellen. We letten op : - het spreektempo - de zinsbouw - de woordenschat - de verbindingswoorden vermijden - vermijd ook stopwoorden - de tijd van het verhaal. DE STEMTECHNIEK. De stem is het belangrijkste middel om de kinderen te boeien. stemvolume : hard-zacht spreektempo : vlug-langzaam toonhoogte : hoog-laag accent gebruik van tussenwerpsels : au,oei,oh,pats, rrrring klanknabootsingen : kletteren, hinniken, holderdebolder het regelmatig gebruik van de directe rede varieer je stem voldoende maak je vertelling zo concreet mogelijk gebruik veel bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden articuleer goed. HET OOG WIL OOK WAT. Gebaren en mimiek positie van vertellen aanpassen. sobere illustraties of ander visueel materiaal.(niet teveel) interactie met het publiek. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 11 van 20

12 Deel 3 : Poppenspel in detail 1. MATERIAAL de kast: in functie van de speelwijze (zittend of rechtop) groot genoeg speelvak hoog genoeg zodat de hoogste (grootste) speler niet zichtbaar is eventueel decors hangen, ver genoeg achteruit zodat twee poppen elkaar kunnen kruisen afbaking van de ruimte waarin zich het spel afspeelt o suggesties: waslijn met deken, omgekantelde tafel, oud tv-toestel, grote kartonnen doos,... o deuropening, raam, constructie van tafels, stoelen,... o de hele ruimte ( lokaal, stoep, struiken, oever van een beek,...) de poppen: soorten: handpop, stokpop en marionet (zie ook creamap) het allerbelangrijkste is de herkenbaarheid d.w.z. dat twee poppen onderling niet mogen verward worden. Elke pop heeft een eigen uitdrukking, kledij, accessoires (stok, toverstaf, bril,...) voldoende groot voor optimale zichtbaarheid de menselijke verhouding (kop vs. romp) mag overdreven worden; bv. enorme oren, ballonneus,... kleedjes moeten groot en lang genoeg zijn, ook voor de spelers met de grootste handen 2. HET POPPENSPEL poppenkast is niet gelijk aan vertellen de pop is geen verteller op miniformaat elke vorm van (plaats)beschrijving is uit den boze: poppenkast is geen voortdurende dialoog of monoloog de actie speelt zich af in het heden, waardoor de kijkers het meebeleven en een actieve wending aan het verhaal kunnen geven Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 12 van 20

13 poppenkast = toneel op miniformaat de opstelling is zo dat iedere kijker het kan zien geen storende elementen (lawaai, tegenlicht,...) de kijkers mogen niet te dicht zitten de grootte van de pop is aangepast aan de afstand tussen de poppenkast en de verst verwijderde kijker elke pop heeft een (onderscheidbaar) karakter om de poppen onderling te onderscheiden de pop heeft een eigen stem, een typische houding (krom: oud vrouwtje), een rare manier van stappen, een tic nerveux, een stopwoordje, valt steeds, is steeds boos,... (cfr. de Zeven Dwergen in de Walt-Disneyfilm van Sneeuwwitje) enkele typische houdingen als uitdrukking van een gemoedstoestand houdingen op de hand Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 13 van 20

14 aandachtspunten drijfzandziekte: pop niet hoog genoeg dikbuikpoppen: vingers niet genoeg tegen handpalm opzij opkomen: enkel de tovenaar komt uit de grond de eigen stemmen per pop de statische poppen die vertellen op scène de pop die spreekt beweegt, de anderen zijn kalmer in hun beweging loop niet achteruit met je pop Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 14 van 20

15 3. HET VERHAAL, HET INTRIGE niet te complex eenheid van plaats om decorswisselingen te vermijden eenheid van tijd om grote sprongen te vermijden (ook decorswisseling) niet teveel figuren om geen verwarring te stichten omzetbaar in dialoog of visuele situaties niet te statisch of te langzaam poppenkast: geen vertelling, maar wel actie poppen lopen over de scène aanpasbaar aan de reacties van het publiek de poppen stellen duidelijke vragen aan de kijkers, maar moeten dan ook rekening houden met de antwoorden probeer de reactie wat te voorzien en kanaliseer ze laat de kinderen zingen, iemand roepen, iets beweren, de goede verwittigen als de slechte komt... maak een schema van het intrige geen uitgeschreven dialogen, laat de inspiratie van het moment aan het woord 4. OM UIT TE TESTEN (IETS PROFESSIONELER) gebruik muziek (triangel, trommel, kokosnoten,...) gebruik lichteffecten (rood licht voor de duivel, blauw in het donker bos,...) gebruik bandopnames met reële geluiden gebruik speciale effecten (draak die (sigaretten)rook uit zijn muil blaast, zwevende spoken (aan een touwtje)...) Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 15 van 20

16 5. POPPEN Uit mousse of spons Materiaal houten lepel enkele sponsen resten van andere mousse lappen stof contactlijm schaar of breekmes Hoe ga je tewerk? Het hoofd 1. Je steekt een scherp voorwerp (bv. een schaar, breekmes,...) in de mousse/spons om een langwerpige opening te maken. 2. Schuif de lepelsteel in de mousse of spons. Zorg dat de lepel recht zit. Houd het plat van de lepel even in de handen om te zien of de spons in de goed richting zit (zowel verticaal als in de kijkrichting van de pop). 3. Ogen, haar, lippen, neus oren,... snij je uit, uit andere resten mousse (andere kleur). Plak die met de contactlijm op de spons. 4. Je kan ook andere vormen aan de mousse- of sponskop geven, door met fijne nylondraad of naaigaren een fijne insnoering te maken (= expressie). Het kleed 1. lap stof vouwen bovenaan en opzij dichtnaaien 2. Om de pop te hanteren, hou je met één hand de lepel vast. Met de andere maak je de gewenste beweging. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 16 van 20

17 Sokbeesten Materiaal een oude kous of sok een stuk karton (A4) een potlood een schaar lijm 2 wattenbolletjes 2 knopen restjes wol 20 blank houten kralen restjes vilt Hoe ga je tewerk? 1. Trek de sok aan en zet je voet op het stuk karton. Teken de omtrek van je voet over met een potlood. Haal je voet van het stuk karton en teken de vorm een beetje bij, zodat je een lange ovaal krijgt. 2. Knip de kartonnen zool uit. 3. Vouw de zool dubbel. 4. Keer de sok binnenstebuiten en plak de kartonnen zool op de zool van de sok. Laat de lijm goed drogen en keer de sok dan weer om. 5. Steek je hand in de sok. Je kan nu de bek van het sokbeest open en dicht doen. 6. Nu komt het leukste gedeelte: het aanbrengen van de ogen, haren, oren, tanden,.... Je kan hierbij natuurlijk je fantasie volop laten werken. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 17 van 20

18 Uit golfkarton Materiaal een restje dun karton (12 x 7 cm) een liniaal een potlood een schaar een stukje golfkarton (8O x 7 cm) een metalen schroefdop of een kurk lijm verschillende kleuren crèpepapier restjes wol of bont Hoe ga je te werk? Teken met behulp van een potlood en een liniaal een rechthoek van 12 x 7 cm op het stuk dun karton. Knip de rechthoek uit. Met dit stuk karton maak je de hals van de pop. Deze moet natuurlijk hol zijn, anders kan je later je vinger er niet insteken. Doe aan de bovenkant lijm en wind het karton enkele keren rond je wijsvinger. Laat het rolletje even om je wijsvinger zitten zodat de lijm kan drogen. Haal het er dan af en doe eventueel nog wat extra lijm aan de binnenkant van het uiteinde, zodat dat goed vastzit. Teken op het stuk golfkarton een strookje van 80 x 7 cm en knip die strook uit. Lijm ongeveer 2 cm van het golfkarton op de hals. Let goed op dat het golvende gedeelte aan de buitenkant zit. Doe wat lijm aan de binnenkant van het golfkarton en rol het op. Doe wat extra lijm aan het uiteinde, zodat het goed komt vast te zitten. Maak van een restje crèpepapier twee bolletjes en plak die op de plaats van de ogen. Maak een worstje van een andere kleur en plak dat op de plaats van de mond. Plak ook de schroefdop of de kurk op zijn plaats. Het haar maak je van wat wol of bont. Plak het goed vast. Teken voor de jurk een rechthoek van 50 x 25 cm op een stuk crèpepapier of stof en knip het uit. Frons de kant van 50 cm wat in elkaar en leg deze om de hals. Lijm de jurk goed vast. Let wel goed op dat de twee uiteinden elkaar een beetje overlappen. Deze overlapping komt aan de achterkant. Sluit nu de jurk over de hele lengte met lijm of draad. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 18 van 20

19 Uit een houten lepel Materiaal een houten lepel een vijl 50cm ijzerdraad (vrij dik, buigzaam) restjes pluche of bont watten een lapje stof (30 x 35cm) een lapje interlockstof (20 x 20cm) Hoe ga je te werk? 1. Maak met een vijl een inkeping in de bovenkant van de steel. 2. Laat iemand de lepel rechthouden. Leg het midden van het stukje ijzerdraad in de inkerving. Sla de twee uiteinden om de steel en over mekaar heen en buig ze verder door naar buiten. Buig de uiteinden om en buig ze een beetje door, zodat deze twee rondjes goed blijven zitten. Het geraamte van je pop is klaar. 3. Maak nu de handen. Neem een lapje interlockstof en knip het in vier delen van 10 x 10cm. Zet een glaasje op een lapje en teken een cirkel. Doe hetzelfde met de andere lapjes. Knip de vier cirkels uit. Leg twee cirkels op elkaar en naai ze met een stiksteek aan elkaar. Laat aan het begin een stukje draad hangen, net als aan het uiteinde. Blijf ongeveer 1cm van de rand. Draai de lapjes binnenste buiten en doe er een propje watten in. 4. Trek voorzichtig aan de draden en de twee lapjes gaan rond staan. Schuif het geheel over één van de uiteinden van het stukje ijzerdraad en trek de draden strak aan. Knoop ze stevig vast. Maak nu de andere hand op dezelfde manier. 5. Teken een patroon voor de jurk, knip het stuk stof uit en maak in het midden een opening voor het hoofd. 6. Doe nu de jurk over het hoofd van de lepel. Rijg op 1cm van de hals een draad. Laat de twee uiteinden hangen. Trek als je helemaal rond bent, de uiteinden van de draad stevig aan, zodat de hals van de jurk goed om de steel sluit. Knoop de uiteinden vast. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 19 van 20

20 7. Lijm of naai de uiteinden dicht en let op dat de manchetten goed om de polsen sluiten. 8. Sla de zoom 1cm naar binnen en naai of lijm hem vast. 9. De bolle kant van de lepel wordt het gezicht. De holle kant wordt het achterhoofd. Beplak de achterkant en de bovenkant van de voorzijde met wol of bont. Laat het gezicht hierbij vrij. Gebruik voor de ogen kralen of knoopjes. Leg de lepel plat op de tafel en plak de ogen op hun plaats. Maak de mond uit een stukje rode stof of vilt. je kunt het gezicht ook met nat gemaakt kleurpotloden of viltstiften op de lepel tekenen. 10. Buig tot slot de armen iets naar voren, dan lijken ze net echt en je pop is klaar voor het theater. Pompon Materiaal karton schaar maanaald zonder punt wol Hoe ga je te werk? 1. Knip twee grote rondjes uit karton. 2. Maak precies in het midden een gaatje. 3. Leg de rondjes op elkaar. 4. Doe de draad door de naald. Haal de wol om de rondjes heen tot deze helemaal goed bedekt zijn en het gaatje bijna dichtgewerkt is. 5. Knip de wol door aan de buitenkant van het karton. 6. Trek het karton uit. 7. Nu kan je er ogen, mond & neus op plakken. 8. Knip voor de kraag of das een stuk crèpepapier of stof uit. Lijm dat zo dat je de fronsjes van de jurk aan de hals volledig bedekt. 9. Nu moet je de jurk nog versieren met de knopen. Maak eventueel een mantel, pet,. 10. Je pop is klaar. Steek je hand in de jurk en laat je vinger in de nek glijden. Als je je vinger beweegt, beweegt de kop van de pop mee. Sessie poppenspel in de kleuterklas in functie van een betere Taalontwikkeling p 20 van 20

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 Wolfje is voorbestemd om een SprookjesWolf te worden. Hij is namelijk de oudste zoon van de oudste zoon in de oudstezonenfamilielijn.

Nadere informatie

Vlinder maken met een koffiefilter

Vlinder maken met een koffiefilter Kinderactiemodel klimaatcampagne 2011 Knutseltips vlinders maken Maak een vlinder-knutselhoek waar kinderen allerlei vlinders kunnen knutselen. Hierna geven we een overzicht van enkele concrete voorbeelden

Nadere informatie

Sinterklaas knutselen

Sinterklaas knutselen Sinterklaas knutselen Stoomboot Materiaal: een melkpak, gekleurd karton en papier, evt. watten, keukenrol en verf. Leg het melkpak op z'n kant en pak twee stroken en niet die aan beide kanten aan elkaar.

Nadere informatie

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART

MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART MAAK ZELF JE EIGEN MUZIEKINSTRUMENT VOOR 10 MAART De kinderen met een handicap die door het Liliane Fonds geholpen worden komen uit arme landen. Zij hebben meestal geen geld om een muziekinstrument te

Nadere informatie

Creatief aftellen tot kerst De Vier Windstreken

Creatief aftellen tot kerst De Vier Windstreken Ho ho ho! Maak een knikkende kerstman van 8 cm om samen met jou Kerstmis te vieren. Tel op een heel bijzondere manier de dagen af tot Kerstmis! Creatief aftellen tot kerst is een adventskalender en activiteitenboek

Nadere informatie

Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering

Telefoonhoesje. Patroon 1 Patroon 2 Patroon voor zelfhechtende voering Instructies Dit heb je nodig: Totally Me!- naaimachine 2 stukjes stof (11,4 cm x 33 cm) 1 stukje zelfhechtende voering 6,4 cm dun elastiek 1 gekleurde knoop Schaar Spelden De patronen staan op de laatste

Nadere informatie

Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120

Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120 Uit LandIdee nr 3 2013 (juni-juli) Zelf maken Tafeldecoraties van vilt Decoratieve doppen pagina 120 Deze schitterende ranken met doppen en bloemen kunt u in een handomdraai van eenvoudige materialen maken

Nadere informatie

LEPELGANZEN HOE GA JE TE WERK:

LEPELGANZEN HOE GA JE TE WERK: LEPELGANZEN WAT HEB JE NODIG: - een houten lepel van 30 cm: T810 - witte pluimpjes: T208 - geel en wit fotokarton: 141725-141700 - wiebeloogjes zelfklevend: T2281 - witte verf: H021 - lijm: T054 - natuurraffia

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013. Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord. Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje

Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013. Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord. Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje Werkbeschrijvingen werkjes VBW 2013 Dag 1: Kleuters: Herinneringsdoosje Midden: Memobord Dag 2: Kleuters en midden: Slingerballetje Dag 3: Dag 4: Kleuters: Tien gebodenzuil Midden: Tien geboden in klei

Nadere informatie

Een dromenvanger maken

Een dromenvanger maken Een dromenvanger maken Wat is een dromenvanger? Dit wordt uitgelegd in De legende van de dromenvanger. Een echte dromenvanger wordt gemaakt van wilgenhout, leerband en runderpees, of namaak pees (sinew).

Nadere informatie

Moet Je Doen Drama - Lessen per groep

Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Moet Je Doen Drama Lessen per groep pagina 1 van 9 Moet Je Doen Drama - Lessen per groep Pagina 1 van 9 groep 1 1 poezenpantomime

Nadere informatie

Moet Je Doen Drama Lessen per spelvorm

Moet Je Doen Drama Lessen per spelvorm Moet Je Doen Drama Lessen per spelvorm groep 1 groep 2 groep 3 groep 4 groep 5 groep 6 groep 7 groep 8 Afspreekspel - - 2 6 2 1 4 5 Associatiespel 3 1 2 - - - 2 - Dialoogspel - - 1 1-2 3 2 bewegingsspel

Nadere informatie

SNIF!' is een productie van theatergroep Fast Forward met de steun van vzw de Rand en het Taaluniecentrum NVT

SNIF!' is een productie van theatergroep Fast Forward met de steun van vzw de Rand en het Taaluniecentrum NVT info@fast-forward.be Leuvensesteenweg 102 1800 Vilvoorde Beste leerkracht Met dit lesmateriaal kunt u uw leerlingen voorbereiden op het toneelstuk SNIF!'. Deze voorstelling is bedoeld voor Nederlands-

Nadere informatie

Maken van iglo's. Sneeuwpop van papier maché!

Maken van iglo's. Sneeuwpop van papier maché! Maken van iglo's Geef de kinderen een cirkel en laat hen op de randjes suikerklontjes plakken. Dit is voor kinderen een handige houvast om mee te beginnen. De rest volgt van zelf. De iglo's staan leuk

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HIER EN DAAR EEN BUI Soms klopt de voorspelling van de weerman. Maar vaak ook helemaal niet. Donkere wolken in plaats van de hele dag zon. Kunnen jullie dat beter? Jullie gaan een eigen weerstation bouwen

Nadere informatie

Huisje boompje. Alle benodigdheden zijn verkrijgbaar bij Veritas. voor de babykamer

Huisje boompje. Alle benodigdheden zijn verkrijgbaar bij Veritas. voor de babykamer Huisje boompje Alle benodigdheden zijn verkrijgbaar bij Veritas voor de babykamer 102 beestje CREATI EF Baby op komst in de familie? Creatieve vingers gaan dan bijzonder hevig jeuken. Want niets is leuker

Nadere informatie

Opdrachtenfiche mijn orkest

Opdrachtenfiche mijn orkest Opdrachtenfiche mijn orkest PER TWEE/IN GROEP In een orkest spelen instrumenten samen. Elk instrument werkt op een andere manier en geeft een ander soort geluid. Hier kan je vijf leuke instrumenten in

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R HET DUIZELT VOOR JE OGEN Maar je hersenen maken er een mooie film van. Met een speciale ronddraaiende trommel met spleetjes: een zoötroop, kunnen jullie je eigen bioscoop maken. Maak allebei een aantal

Nadere informatie

Meisjessweater. Knip. Benodigdheden. Naaien. De manchet decoreren. Husqvarna Viking naaimachines en accessoires

Meisjessweater. Knip. Benodigdheden. Naaien. De manchet decoreren. Husqvarna Viking naaimachines en accessoires Kindersweaters Meisjessweater Benodigdheden Burda-patroon 9614 deel A Groene sweatshirtstof voor voor- en achterkantdeel, roze voor 1 mouw en donkergeel voor de andere mouw (raadpleeg de patroondelen voor

Nadere informatie

Handgemaakte spectroscoop

Handgemaakte spectroscoop 59 Doel We gaan onderzoeken waaruit wit licht is opgebouwd. Benodigdheden Doos Cd Mes Plakband Wc rolletje 2 scheermesjes of 2 lange stukken van een breekmes potlood aluminiumplakband of aluminiumfolie

Nadere informatie

Lesbrief bij: Poppentheatercabaret

Lesbrief bij: Poppentheatercabaret Lesbrief bij: Poppentheatercabaret een voorstelling voor groep 3-6 van Poppentheater Jacobus Wieman Inleiding Beste leerkracht Voor informatie en boekingen: Impresariaat Lipman &van Pelt Kolklaan 23 3953

Nadere informatie

wijze woorden vaandel

wijze woorden vaandel 1 wijze woorden vaandel Ook ik ben een groot fan van de Disneyfilm Frozen. De muziek in de film is prachtig, vooral het liedje Let It Go, in de Engelse versie gezongen door Idina Menzel. Het zijn mooie

Nadere informatie

RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal

RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal RECYCLE ART 7 leuke dingen om zelf te maken van afvalmateriaal Dit E-book is in stand gekomen met input van Wilt u een workshop organiseren in omgeving Groningen? Kijk dan op www.artak.nl Werkbeschrijving

Nadere informatie

Aanbod van zelfstandige activiteiten BC Piraten zonder grenzen

Aanbod van zelfstandige activiteiten BC Piraten zonder grenzen Aanbod van zelfstandige activiteiten BC Piraten zonder grenzen ZA 1: Zandtafel Op zoek naar de schat (4 kleuters) : Zand- en waterspel /OL Ontwikkelingswaarde: Zintuiglijke ontwikkeling: 53 Verwachte activiteit

Nadere informatie

Happy Easter. Happy Easter Ca. 28 x 35 cm. Ellie s Quiltplace

Happy Easter. Happy Easter Ca. 28 x 35 cm. Ellie s Quiltplace Happy Easter Ca. 28 x 35 cm Benodigdheden: - 27 x 22 cm witte stof1 voor de achtergrond - 12 x 27 cm witte stof2 voor de achtergrond - 10 x 110 cm roze voor de tussenbiezen en de afwerkbiezen - 20 x 15

Nadere informatie

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb

lesbrieven avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 1: Opdracht 1: Maak een energieweb lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 1: Sunny Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel Opdracht

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: SUNNY Opdracht 1: Maak een energieweb Opdracht 2: Teken Sunny de elektrische auto Opdracht 3: De zonnetoren AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS EN HET ZONNEWIEL Copyright

Nadere informatie

Woorden in prenten. 5 Voorwoord 6 Inleiding

Woorden in prenten. 5 Voorwoord 6 Inleiding Inhoud Woorden in prenten 5 Voorwoord 6 Inleiding Prentenboeken 2 38 Wil je mijn vriendje zijn? 66 Plons! 94 Nandi s verrassing 22 Over een kleine mol die wil weten wie er op zijn kop gepoept heeft Bijlagen

Nadere informatie

Lesideeën groep 1 en 2

Lesideeën groep 1 en 2 2 Doelstellingen Na het project kunnen de kinderen vertellen hoe een tandarts en een tandheelkundige praktijk eruitzien. Ook kunnen de kinderen vertellen hoe, wanneer en hoe vaak ze tandenpoetsen. Werkwijze

Nadere informatie

Lees eerst de hele beschrijving door zodat je geen verrassingen tegenkomt en daardoor teleurstellingen.

Lees eerst de hele beschrijving door zodat je geen verrassingen tegenkomt en daardoor teleurstellingen. Speldenkussentjes in reverse applicatie Wat heb je hier voor nodig: Restjes rode stof en achtergrond stof (voor hartjes kussentje) Restjes witte en rode stof (voor het zeilbootje.) Blaadje papier Liniaaltje

Nadere informatie

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart

lesbrieven De ontdekking avonturenpakket de uitvinders en het zonnewiel leerlingenbestand Lesbrief 3: Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart lesbrieven leerlingenbestand Lesbrief 3: De ontdekking Verhaal deel 1: De laatste ansichtkaart Opdracht 1: Horizonverfraaiing Verhaal deel 2: De ontdekking Opdracht 2: Laat maar draaien Opdracht 3: Steentjes

Nadere informatie

Happy Bunny. Veel plezier met haken. Dit patroon niet verkopen a.u.b. Wat hebben we nodig:

Happy Bunny. Veel plezier met haken. Dit patroon niet verkopen a.u.b. Wat hebben we nodig: Happy Bunny Dit konijntje is geïnspireerd door de film Bambi. In tegenstelling tot mijn andere dierpatronen, is dit geen klein dier. Het konijntje word ongeveer 15 cm hoog, zijn oren van 9 cm niet inbegrepen.

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2012. Dag 1: Kleuters: Trommel Middengroep: Rainpipe

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2012. Dag 1: Kleuters: Trommel Middengroep: Rainpipe Werkbeschrijvingen Vakantiebijbelweek 2012 Dag 1: Kleuters: Trommel Middengroep: Rainpipe Dag 2: Kleuters: Cake versieren Middengroep: Versierde Koekjes Dag 3: Kleuters: Kijk-eiderdoos Middengroep: Spel

Nadere informatie

Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2. Onderwaterwereld tekenen. Over de lessuggesties. Nodig: Voorbereiding: Uitvoering:

Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2. Onderwaterwereld tekenen. Over de lessuggesties. Nodig: Voorbereiding: Uitvoering: Lessuggesties creatieve lessen groep 1-2 Over de lessuggesties Bij het werken binnen het thema vissen in de zee is het leuk om van de klas een kleurrijke zee te maken. U organiseert uw creatieve lessen

Nadere informatie

6 een mogelijke opbouw van oefeningen

6 een mogelijke opbouw van oefeningen 6 een mogelijke opbouw van oefeningen We bieden hier een oefenpakket aan, bestaande uit oefeningen die onmiddellijk in de klas of thuis kunnen worden gemaakt. Het is absoluut niet de bedoeling om een volledige

Nadere informatie

Legende van de dromenvanger

Legende van de dromenvanger Legende van de dromenvanger Lang geleden zat een oude sjamaan van de Lakota indianen op een hoge bergtop. Daar kreeg hij een visioen. In dit visioen verscheen Iktomi, de grote zoeker naar wijsheid. Iktomi

Nadere informatie

THEELICHT-BLOEM. Indien je wenst, kan je een tweede laag blaadjes aanbrengen. Schrank deze laag wat ten opzichte van je eerste laag.

THEELICHT-BLOEM. Indien je wenst, kan je een tweede laag blaadjes aanbrengen. Schrank deze laag wat ten opzichte van je eerste laag. THEELICHT-BLOEM Wat heb je nodig: - Theelichtje - Rond spiegeltje : T230 - Lijm : TO52 / TO54 - Karton goud of zilver: PB791 / PB792 Hoe ga je te werk: Neem het goud of zilver karton, en knip er blaadjes

Nadere informatie

Werkbeschrijving tekenmap met elastiek

Werkbeschrijving tekenmap met elastiek Werkbeschrijving tekenmap met elastiek Materiaal 2 stukken grijs karton 35 x 50 cm, 2,5 mm dik Stevige katoenen stof 80 x 60 cm 2 stroken boekbinderslinnen: 1 van 10 x 59 cm (buitenrugstrook) en 1 van

Nadere informatie

Opvouwbare kubus (180 o )

Opvouwbare kubus (180 o ) Workshop Verpakkingen NWD 18 februari 2012 hm / rvo Opvouwbare kubus (180 o ) - Een bouwplaat van de kubus en een voorbeeldfoto - Als je een mooi wilt maken: een A4-tje 160 g wit papier en een schutblad,

Nadere informatie

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2011. Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan

Werkbeschrijvingen. Vakantiebijbelweek 2011. Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan Werkbeschrijvingen Vakantiebijbelweek 2011 Dag 1: Kleuters: Deurhanger Middengroep: Dakpan Dag 2: Kleuters: gezichtspel boterbakje Middengroep: gezichtspel melkfles Dag 3: Kleuters: Zacheus spaarpot Middengroep:

Nadere informatie

S C I E N C E C E N T E R

S C I E N C E C E N T E R WELKOM! Een bezoeker die een science center binnenkomt, moet gelijk in de stemming komen om van alles te ontdekken. Dat kan doordat er iets verrassends gebeurt. Daar gaan jullie op een heel speciale manier

Nadere informatie

K 1 Symmetrische figuren

K 1 Symmetrische figuren K Symmetrische figuren * Spiegel Plaats de spiegel zó, dat je twee gelijke figuren ziet. Plaats de spiegel nu zó op het plaatje, dat je dezelfde figuur precies éénmaal ziet. Lukt dat bij alle plaatjes?

Nadere informatie

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat

Sneeuwman kan. Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: KORTE INHOUD: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95. Uitgeverij: Bakermat Sneeuwman kan... Luk Depondt Guido Van Genechten GEGEVENS BOEK: ISBN 978 90 5924 404 7 15,95 Uitgeverij: Bakermat Suggesties: Emy Geyskens KORTE INHOUD: Sneeuwman kan glijden op het ijs en op sneeuw, brullen

Nadere informatie

Cursus Hoornbewerking (door Ans Nieuwenburg - Bron)

Cursus Hoornbewerking (door Ans Nieuwenburg - Bron) Cursus Hoornbewerking (door Ans Nieuwenburg - Bron) Materiaal: Hoorn van: Gewei van: koe, geit, schaap, buffel en karbouw grof wild, ree en rendier Benodigdheden: Rasp, Glasscherven, Sandvick nr 401 Sandvick

Nadere informatie

Oh, kom er eens kijken... van :

Oh, kom er eens kijken... van : Oh, kom er eens kijken... van : http://kneutsel.blogspot.nl Ik heb een haakpatroon gemaakt voor een Sinterklaasje! Dit is de eerste keer dat ik zelf een haakpatroon heb geschreven en dat kostte me toch

Nadere informatie

Zons- en maansverduistering

Zons- en maansverduistering Zons- en maansverduistering Wat weet jij van de maan en de zon? Weet je wat een zonsverduistering is? En een maansverduistering? Door deze opdracht te doen, kan je er zelf achterkomen. Je bouwt eerst een

Nadere informatie

China. Chinees Nieuwjaar. 6 lessen rond de Chinese tradities. Vakgebied: Culturele Vorming. Lesduur: 60-90 minuten per les

China. Chinees Nieuwjaar. 6 lessen rond de Chinese tradities. Vakgebied: Culturele Vorming. Lesduur: 60-90 minuten per les China Chinees Nieuwjaar 6 lessen rond de Chinese tradities Vakgebied: Culturele Vorming Lesduur: 60-90 minuten per les China Pagina 1 Colofon Chinees Nieuwjaar Les voor groep 7/8 3 x 60 minuten Beeldende

Nadere informatie

De lente in kruissteek. I. Borduren op hout - algemeen. Dit heb je nodig

De lente in kruissteek. I. Borduren op hout - algemeen. Dit heb je nodig De lente in kruissteek I. Borduren op hout - algemeen Dit heb je nodig Voor het bewerken van het hout: - een houten voorwerp om te borduren (zie de gedetailleerde werkbeschrijvingen) - centerpons - standaard

Nadere informatie

Beschrijving pak vrouw

Beschrijving pak vrouw Beschrijving pak vrouw Waar moet je zelf voor zorgen: - Zwarte/donkere schoenen - Elastiek voor in de broek - Aceton ( wordt aangeraden) Wij willen u aanraden voordat u begint met naaien eerst het voorbeeldpak

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLA

BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLA BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLAGE 1 BIJLA Lijst met de gebruikte muziek, versjes en liedjes op cd Hopster, H. & M. Van Maurik, Zingen met likkepot. Liedjes en muzikale spelletjes voor peuters. Van Tricht, Twello

Nadere informatie

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi.

Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Opdracht 1 Nodig: kleurpotloden of stiften, poster Maak je huis mooi. Hoe ziet de woonkamer in jouw huis eruit? Hebben jullie behang met bloemen, zijn de muren in een mooie kleur geverfd of hebben jullie

Nadere informatie

Accent op improvisatie en taal

Accent op improvisatie en taal Accent op improvisatie en taal onderdeel: Articulatie Titel les/thema Buikspreken Graad: 1 Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in de verf wil zetten. Leerplandoelnummer Leerplandoel

Nadere informatie

S T A P P E N P L A N - K A T O E N E N R O K Benodigdheden: 1. Opmeten. Rokrand: cm : 2 = cm. Heupwijdte: cm : 2 = cm

S T A P P E N P L A N - K A T O E N E N R O K Benodigdheden: 1. Opmeten. Rokrand: cm : 2 = cm. Heupwijdte: cm : 2 = cm S T A P P E N P L A N - K A T O E N E N R O K Benodigdheden: - patroonpapier - naald - papierschaar - spelden - stofschaar - rijgdraad - centimeterband - 1 meter stof FOTO 1 1. Opmeten Rokrand: cm : 2

Nadere informatie

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen.

versie 23-10-2004 01. Ik ga een standaard 4 inch ophangrand verkleinen. Een grotere ophangrand is eenvoudiger te verkleinen. Beschrijving verkleining ophangrand: Benodigdheden: 1. Scherp Stanley mes. 2. Metalen liniaal op rechte metalen lat om langs te snijden. 3. Ondergrond om op te snijden. 4. standaard plakband. 5. schaar.

Nadere informatie

Genaaide organizer. Knutselidee. com N 103.633

Genaaide organizer. Knutselidee. com N 103.633 Een nuttige helper die u helpt om orde te houden en een frisse wind door uw huiskamer laat waaien! Eerst worden de afzonderlijke stoffen op maat geknipt en op de bruine basisstof de latere rangschikking

Nadere informatie

Je kind begeleiden op weg naar schoolrijpheid

Je kind begeleiden op weg naar schoolrijpheid Je kind begeleiden op weg naar schoolrijpheid November 2010 Grove motoriek Motoriek Grove motoriek = beweging = Grove bewegingen zoals lopen, gaan, klimmen, fietsen, gooien, balspelen, zwemmen, Een goede

Nadere informatie

Het huis van vertrouwen

Het huis van vertrouwen Het huis van vertrouwen Handleiding bij het kartonnen MODEL van IDGP. A. Het huis bestaat uit volgende onderdelen: 1. Grondvlak 2. Fundamenten: hoop liefde roeping 3. De bodem: lichaam 4. De binnenmuren:

Nadere informatie

Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen

Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen Tips voor activiteiten in de winter, lekker knutselen 1) Voor de kleinste kinderen In de winter kunnen vogels wel wat extra s gebruiken. Met kinderen van alle leeftijden kun je hiermee aan de slag. Dennenappels

Nadere informatie

Informatieboekje (voor)lezen

Informatieboekje (voor)lezen Informatieboekje (voor)lezen Welkom op basisschool Het Mozaïek Algemeen Uw kind is in een ontwikkelingsfase gekomen waarbij hij/zij met regelmaat in contact komt te staan met andere kinderen / volwassenen.

Nadere informatie

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015.

LEESTIP. Speel- & Leerbrief MEI 2015 1. Marja Baeten. Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! MEI 2015. Pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief MEI 2015 ZE KOMEN VOOR DE VRIENDJES! Als je aan kinderen in de kinderopvang vraagt wat ze er leuk vinden, klinkt het steevast: de andere kinderen. De

Nadere informatie

Voorlezen met poppen

Voorlezen met poppen Voorlezen met poppen Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Thea Nabring Bouwstenen voor leesbevordering Lesopzet leesbevorderingsactiviteiten

Nadere informatie

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape

Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape. Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan. Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 1 Werkblad Tekenen met Tape Opdracht 2 Werkblad Make your own Mondriaan Opdracht 3 Werkblad Hands in tape Opdracht 4 Werkblad Duct tape portmo TAPE UR DAY Werkblad Tape Wall Painting Werkblad

Nadere informatie

B. Lessuggesties bij het lied Zeg, Roodkapje, waar ga je heen? 1. Wilde dieren versus huisdieren

B. Lessuggesties bij het lied Zeg, Roodkapje, waar ga je heen? 1. Wilde dieren versus huisdieren poetst zijn tanden 1. Wilde dieren versus huisdieren wilde dieren en huisdieren van elkaar onderscheiden Breng zelf prenten van dieren mee. Vraag ook aan de kinderen om prenten van dieren mee te brengen.

Nadere informatie

MOUW DANSTHEATERVOORSTELLING VOOR DE ALLERJONGSTEN VAN 18 MAANDEN TOT 4 JAAR

MOUW DANSTHEATERVOORSTELLING VOOR DE ALLERJONGSTEN VAN 18 MAANDEN TOT 4 JAAR MOUW DANSTHEATERVOORSTELLING VOOR DE ALLERJONGSTEN VAN 18 MAANDEN TOT 4 JAAR INHOUD Theater De Spiegel 3 Mouw 3 Enkele leuke activiteiten 1. Een sokpop maken 4 2. Iedereen is een ster 5 3. Spelen met kleren

Nadere informatie

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7.

Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool. 1. Definitie. 2. Visie. 3. Doelen. 4. Werkvormen. 5. Leerlijnen. 6. Materialen. 7. Inhoudsopgave curriculum drama op de basisschool 1. Definitie 2. Visie 3. Doelen 4. Werkvormen 5. Leerlijnen 6. Materialen 7. Rapportage 8. Budget 9. Evaluatie en bijstelling 10. Leerlijn drama Voorwoord

Nadere informatie

1. Sokpop van een sok

1. Sokpop van een sok Poppenspel zonder poppen, dat kan natuurlijk niet. Daarom moet je eerst aan de slag, om je eigen pop te maken. Er zijn verschillende manieren om poppen te maken. Wij gaan handpoppen maken, omdat je daar

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

Alle knutselwerkjes zijn welkom om op ons prikbord te plaatsen, stuur een foto naar: info@fsc.be. Knutselen: Bomen maken met sjablonen

Alle knutselwerkjes zijn welkom om op ons prikbord te plaatsen, stuur een foto naar: info@fsc.be. Knutselen: Bomen maken met sjablonen INHOUD KNUTSELMAP Alle knutselwerkjes zijn welkom om op ons prikbord te plaatsen, stuur een foto naar: info@fsc.be 1 Knutselen: Bomen maken met wc of keukenrolletjes 2 Knutselen: Bomen maken met sjablonen

Nadere informatie

Kirsten (maar wij zeggen Kir) plant een feestje. In de tuin, met de zon op bestelling. Kir houdt van lijstjes en systemen. Van creatief en consequent

Kirsten (maar wij zeggen Kir) plant een feestje. In de tuin, met de zon op bestelling. Kir houdt van lijstjes en systemen. Van creatief en consequent Handleidingen Kirsten (maar wij zeggen Kir) plant een feestje. In de tuin, met de zon op bestelling. Kir houdt van lijstjes en systemen. Van creatief en consequent opvoeden. Van haar held (maar niet van

Nadere informatie

Jongste Kleuters. www.lessenpakket.be

Jongste Kleuters. www.lessenpakket.be Jongste Kleuters Wereldoriëntatie / Muzische vorming Een boom tekenen richting ervaren, aan de hand van stippen een boom tekenen. Opdracht volg de pijlen en verbind de stippen. Wat zie je? sierteelt -

Nadere informatie

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING

STERREN DANSEN OP DE MUUR WAT HEB JE NODIG? BOUWTEKENING STERREN DANSEN OP DE MUUR Als je op een onbewolkte avond naar de hemel kijkt zie je overal sterren. Net zoals je soms in wolken gekke figuren kunt ontdekken, kun je dat in sterren ook. Door lijnen te trekken

Nadere informatie

Onderdeel 5: 10 cm of minder 3 punten; 11 t/m 20 cm = 2 punten; 21 cm of meer = 1 punt.

Onderdeel 5: 10 cm of minder 3 punten; 11 t/m 20 cm = 2 punten; 21 cm of meer = 1 punt. ZEILBOOTDIPLOMA 1. Van zwemmen naar voortbewegende technieken a.25 m rugcrawl, de hele baan zonder onderbreking uitzwemmen. b.25 m borstcrawl, de hele baan zonder onderbreking uitzwemmen. 2. Stuwen a.stuwen

Nadere informatie

Free Tutorial Beadwork/ Bead Embroidered Ring Algemene werkbeschrijving met voorbeelden

Free Tutorial Beadwork/ Bead Embroidered Ring Algemene werkbeschrijving met voorbeelden Free Tutorial Beadwork/ Bead Embroidered Ring Algemene werkbeschrijving met voorbeelden Algemeen Boodschappenlijstje: 1 basis voor de ring Ultra Suède Fire Line 0.08 Crystal seedbeads 15/0 Kraal of plaksteen

Nadere informatie

Lesmateriaal bovenbouw

Lesmateriaal bovenbouw Lesmateriaal bovenbouw Workshopdag Satellieten 8 oktober 2008 Space Expo, Noordwijk Bouw je eigen telescoop Benieuwd naar het oppervlak van de maan? Of de ringen van Saturnus? Deze dingen staan te ver

Nadere informatie

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens

Echte helden. ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20. Uitgeverij Bakermat. Suggesties: Emy Geyskens ALICE PANTERMULLER, Christiane Hansen ISBN 9789059241060 NUR 273 D/2014/6186/20 Suggesties: Emy Geyskens Korte inhoud 1 Grappig, spannend, heldhaftig: de avonturen van Frederik Kikker! Frederik Kikker

Nadere informatie

LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN

LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN LESBRIEF DAN LIEVER DE LUCHT IN In dit hoofdstuk over bionica in de luchtvaart ga je zelf een propellervliegtuig bouwen en als het mag van je docent er misschien zelf wel een ontwerpen. Maar eerst verdiep

Nadere informatie

Doe je een stukje karton erin voor de bodem wat te verstevigen

Doe je een stukje karton erin voor de bodem wat te verstevigen Dit gaan we maken: BRUIDEGOM: Haaknaald 3 Benen: Begin met zwart 1. Magische ring van 6 vasten. Trek goed aan 2. In elke vaste 2 vasten (12) 3. 1v 2v in de volgende vaste (herhaal 6 x) (18) 4. 1v 1v 2v

Nadere informatie

Dini s poppenrijk Lesbrief

Dini s poppenrijk Lesbrief Lesbrief Lesbrief, (De kleine Kraai met blote billen), met verschillende manieren om poppenspel en fantasiespel te spelen, met als inspiratie, prentenboeken en prentenboekanimaties Deze tekst is een onderdeel

Nadere informatie

Bouw zelf een windmolen

Bouw zelf een windmolen Bouw zelf een windmolen Met dit bouwplan is een windmolen maken niet moeilijk! Bouw thuis of op school een echte windmolen die een klein lampje (LED) laat branden. Aan het einde van de beschrijving vind

Nadere informatie

Kleine school, groot engagement!

Kleine school, groot engagement! Kleine school, groot engagement! 1. De hele dag taal, met het kind centraal: zowel mondelinge als schriftelijke taalvaardigheid, ook als ondersteuning in andere leergebieden We eindigen de dag met een

Nadere informatie

Overgang kleuters eerste leerjaar. Overgangsdagen

Overgang kleuters eerste leerjaar. Overgangsdagen Overgang kleuters eerste leerjaar Kleuters voorbereiden op het eerste leerjaar is een belangrijke taak van de kleuterschool. Dat begint al vanaf de eerste schooldag dat uw kleuter naar onze kleuterwerking

Nadere informatie

Omgaan met zichzelf, 2-4;6 jaar

Omgaan met zichzelf, 2-4;6 jaar Omgaan met zichzelf, 2-4;6 jaar Eigen wil wordt sterker. Ontdekt dat het invloed op de omgeving kan uitoefenen. Zegt bij alles nee. Wil alles zelf doen. Is blij als het iets kan. Wordt driftig als iets

Nadere informatie

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl Noach moest een ark gaan bouwen 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl 1 2 De ark van Noach Vouw een ( bruin) vel karton dubbel. Vouw de beide zijkanten 3 cm om. Plak deze plakstroken (A) tegen de

Nadere informatie

Mac s Machine by Ms.mcb

Mac s Machine by Ms.mcb boodschappen tas MATERIALEN Stof A* (buitenkant): ca. 0,5 meter Stof B* (binnenkant): ca. 0,5 meter Biaisband totaal: 60 cm, dubbelgevouwen en gestikt. Koordjes: ca. 2x 30 cm 2 Koorddopjes Afmetingen boodschappentas

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: WATER VERZAMELEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

The perfect introduction to making soft toys De perfecte handleiding om zelf knuffels te maken:

The perfect introduction to making soft toys De perfecte handleiding om zelf knuffels te maken: The perfect introduction to making soft toys De perfecte handleiding om zelf knuffels te maken: from van basic basistechniek techniques tot to eindproduct. complete projects. With a manual of basic techniques

Nadere informatie

Groep 5/6 Variaties op een zonnebloem *

Groep 5/6 Variaties op een zonnebloem * Groep 5/6 Variaties op een zonnebloem * Nodig Per leerling 1 sheet van 50x50 cm. Papier A3 of half vel Tekenpotloden Goede scharen Pandakrijtjes Acrylverf+penselen+water Onderleggers Watervaste viltstift

Nadere informatie

TOOLKIT BOEKTEGOED R ; Schrijf en knutsel je eigen boek! N & V D+

TOOLKIT BOEKTEGOED R ; Schrijf en knutsel je eigen boek! N & V D+ TOOLKIT BOEKTEGOED R ; Schrijf en knutsel je eigen boek! /i 5 / / s # / N & V D+ INHOUD ) HET VERHAAL 2) DE KAFT a) Met de hand 2a) Harde kaft met krijt of verf op stof Benodigdheden Recept a) het papier

Nadere informatie

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.).

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.). Als je boven de stad vliegt, land je midden op een plein. Het plein is vol met mensen, je steekt het plein over en loopt dwars door de mensen heen, af en toe begroet je iemand. (help de kinderen hier om

Nadere informatie

Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid

Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid 3;6 4 4;6 5 5;6 6 6,6 7 1. Beleeft zichtbaar plezier aan voorlezen, boeken en rijmpjes. 1. Beleeft zichtbaar plezier aan voorlezen, boeken en rijmpjes door

Nadere informatie

Patroon Een bijzonder mooie tas

Patroon Een bijzonder mooie tas Patroon Een bijzonder mooie tas Ik heb deze tas gemaakt met een combinatie van Kimara van Adriafil en Catania. Van de Kimara had ik 5 bollen nodig, van de Catania 4 bollen. Verder gebruikte ik 4 ringen

Nadere informatie

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit

Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Energie 5 en 6 2 Elektriciteit en stroom, wat is het? Proefjes met stroom en electriciteit Doelen Begrippen Materialen De leerlingen: begrijpen hoe elektriciteit en stroom ontstaan, als een brandstof wordt

Nadere informatie

Modelvliegtuigbouw. Leerlingenhandleiding. De Fantra VMBO II. Auteur; Wout Heijne. Lay out Jeroen van den Brand

Modelvliegtuigbouw. Leerlingenhandleiding. De Fantra VMBO II. Auteur; Wout Heijne. Lay out Jeroen van den Brand Modelvliegtuigbouw Leerlingenhandleiding. De Fantra VMBO II Auteur; Wout Heijne Lay out Jeroen van den Brand De Romp De romp Stap 1 - Mal - Figuurzaag - Potlood - Plaatje triplex 1. Teken met behulp van

Nadere informatie

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs 1. Specifiek voor het kleuteronderwijs: (Ook de ander leerplannen gelden voor het kleuteronderwijs) November 2008 Ontwikkelingsplan nieuw

Nadere informatie

lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1:

lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1: lesbrieven leerlingen werkblad Lesbrief 1: water verzamelen Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

Knutselen thema herfst

Knutselen thema herfst Knutselen thema herfst Herfst-Schimmenspel Benodigdheden: Groen papier met bos, zwarte viltstift, kopieerapparaat, zwart potlood Teken met zwarte stift twee bomen op een tekenpapier. Kopieer dit voor de

Nadere informatie

Nodig: Het is belangrijk dat het genoemde materiaal gebruikt wordt, zodat de nachtegalen weersbestendig zijn!

Nodig: Het is belangrijk dat het genoemde materiaal gebruikt wordt, zodat de nachtegalen weersbestendig zijn! Nodig: Per leerling 1 sheet van 50 x 50 cm. Tekenpotloden Goede scharen Pandakrijtjes (óf acrylverf+penselen+water) Onderleggers Nietmachines Duct tape (duck tape) Het is belangrijk dat het genoemde materiaal

Nadere informatie

Graag willen wij met dit schrijven onze visie over de kleuterafdeling kenbaar maken.

Graag willen wij met dit schrijven onze visie over de kleuterafdeling kenbaar maken. Beste ouders, Graag willen wij met dit schrijven onze visie over de kleuterafdeling kenbaar maken. Wij hopen u hiermee nuttige informatie mee te geven over belangrijke onderwerpen die u als ouders kunnen

Nadere informatie

In het Zwembad - Talkabout

In het Zwembad - Talkabout In het Zwembad - Talkabout Gebruik deze afgedrukte vellen voor het maken van wat we een Talkabout noemen voor het uitstapje naar het zwembad met je kind. Een Talkabout is een middel om een gesprekje te

Nadere informatie