Aansprakelijkheid en r e c h t s b i j s t a n d

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aansprakelijkheid en r e c h t s b i j s t a n d"

Transcriptie

1 Aansprakelijkheid I n d i t o n d e r d e e l w o r d t d e l e z e r i n z i c h t v e r s c h a f t i n h e t o n d e r w e r p a a n s p r a k e l i j k h e i d s - en rechtsbijstandverzekeringen. De volgende onderwerpen komen hierbij aan de orde: de verschillende vormen van de vormen van sschade de kenmerken (dekking, premie) van a a n s p r a k e l i j k h e i d s v e r z e k e r i n g v o o r particulieren rechtsbijstandverzekering voor particulieren 100

2 Inleiding Marianne is op visite bij haar buurvrouw Merel en laat een g l a s w i j n v a l l e n o v e r M e r e l s s t e r e o - i n s t a l l a t i e. H e t r e s u l t a a t i s d a t d e i n s t a l l a t i e n i e t m e e r w e r k t. M a r i a n n e s c h r i k t e n o r m e n belt direct met haar verzekeringsadviseur. Gelukkig, zo blijkt, zal haar sverzekering deze schade dekken. Iedereen die deel uitmaakt van de maatschappij heeft regelmatig te maken met andere m e n s e n e n k a n ( p e r o n g e l u k ) s c h a d e t o e b r e n g e n a a n e e n a n d e r. D i e a n d e r k a n d e schuldige vervolgens aansprakelijk stellen en eventueel een schadevergoeding eisen. Niet alleen het huidige, maar ook het toekomstige vermogen van de schuldige kan word e n a a n g e s p r o k e n. S t e l d a t e e n a a n s p r a k e l i j k e s t u d e n t o p h e t m o m e n t d a t h i j s c h a d e v e r o o r z a a k t, w e i n i g v e r m o g e n h e e f t. A l s v e r w a c h t w o r d t d a t h i j i n d e t o e k o m s t v e e l g e l d g a a t v e r d i e n e n, k a n b i j h e t e i s e n v a n e e n s c h a d e v e r g o e d i n g h i e r m e e r e k e n i n g worden gehouden en ook op een later tijdstip aanspraak worden gemaakt op dit vermogen. Aansprakelijkheid i s d e v e r a n t w o o r d e l i j k h e i d ( o o k w e l v e r v o l g b a a r h e i d ) v o o r s c h a d e d i e i e m a n d b i j e e n a n d e r a a n r i c h t. A l s e e n f i e t s e r b i j v o o r b e e l d e e n v o e t g a n g e r a a n r i j d t e n d e z e h i e r d o o r l i c h a m e l i j k l e t s e l o p l o o p t e n n i e t m e e r k a n w e r k e n, i s e r s p r a k e v a n inkomensderving. Indien de fietser een sverzekering heeft, worden de medische kosten en de inkomensderving (gedeeltelijk) door de verzekering gedekt. Een sverzekering i s e e n v e r z e k e r i n g v o o r d e j u r i d i s c h e g e v o l g e n van aansprakelijkstelling. Enkele bezitsverzekeringen hebben zowel een sdekking als een dekking voor schade aan het bezit (het bezitsrisico). Een autoverzekering heeft over het algemeen bijvoorbeeld een WA (wettelijke ) dekking en een casco (bezitsrisico) dekking. De behoefte aan sverzekeringen is in beginsel groot. Er kan immers v a n a l l e s g e b e u r e n, w a a r d o o r i e m a n d e e n a n d e r s c h a d e t o e k a n b r e n g e n. I n h e t g e v a l van zwaar lichamelijk letsel en inkomensderving kan het bedrag waarvoor men aansprakelijk wordt gesteld dan hoog oplopen. Het is de taak van een verzekeringsadvis e u r o m h e t r i s i c o b i j p a r t i c u l i e r e n t e r s p r a k e t e b r e n g e n. I n N e d e r l a n d i s a l l e e n v o o r motorvoertuigen een WA v e r z e k e r i n g v e r p l i c h t. Inleiding Het aansprakelijk stellen zelf is niet zo ingewikkeld. De benadeelde schrijft degene die hij aansprakelijk wil stellen voor zijn geleden schade een brief met daarin bijvoorbeeld de volgende tekst: Hierbij stel ik u aansprakelijk voor de schade aan mijn.. welke is ontstaan op

3 Deze brief is dan een aansprakelijkstelling. In de praktijk is het vaak de verzekeringsadviseur die zo n aansprakelijkstelling opstelt voor klanten die schade hebben geled e n. De aansprakelijkstelling wordt door degene die hem heeft ontvangen (of zijn verzeker i n g s a d v i s e u r ) d o o r g e s t u u r d n a a r d e a a n s p r a k e l i j k h e i d s v e r z e k e r a a r. D e z e o n d e r z o e k t vervolgens: 1. of er dekking is op de polis 2. of er sprake is van Als beide vragen met ja worden beantwoord, vergoedt de sverzekeraar de schade (meestal rechtstreeks) aan de benadeelde. Er zijn verschillende soorten : 1. Wettelijke 2. Contractuele Inleiding D e z e k u n n e n v e r v o l g e n s w e e r v e r d e e l d w o r d e n i n c a t e g o r i e ë n v a n a a n s p r a k e l i j k h e i d, zoals in onderstaande figuur is weergegeven. wettelijke schuld- / risico- / kwalitatieve persoonlijke contractuele werkgevers 102

4 Wettelijke Bij wettelijke wordt allereerst onderscheid gemaakt in: schuld / persoonlijke en risico / kwalitatieve A l s i e m a n d e e n a n d e r s c h a d e b e r o k k e n t e n h i e r v o o r a a n s p r a k e l i j k g e s t e l d w o r d t i s er sprake van schuld, ook wel persoonlijke genoemd. Een persoon kan ook aansprakelijk gesteld worden op basis van alleen zijn hoedanigh e i d. B i j d e z e a a n s p r a k e l i j k s t e l l i n g z o n d e r d i r e c t e v e r w i j t b a a r h e i d ( s c h u l d ) v a n d e g e n e die aansprakelijk gesteld wordt, wordt risico genoemd. Een meer formele benaming van risico is kwalitatieve. In het geval van schuld dient de benadeelde te bewijzen dat de aans p r a k e l i j k g e s t e l d e p a r t i j s c h u l d i g i s a a n h e t v e r o o r z a k e n v a n d e s c h a d e, t e r w i j l b i j risico de bewijslast van het tegendeel bij de aangesproken partij ligt. H e t k a n d u s v o o r k o m e n d a t i e m a n d g e e n s c h u l d h e e f t a a n e e n v o o r v a l, m a a r h i j w e l a a n s p r a k e l i j k g e s t e l d w o r d t v o o r d e s c h a d e d o o r h e t v o o r v a l. Schuld / persoonlijke I n a r t i k e l B W i s b e p a a l d d a t i e m a n d p e r s o o n l i j k a a n s p r a k e l i j k i s a l s e r a a n d e volgende vier vereisten is voldaan: Wettelijke 1. Er is sprake van een onrechtmatige daad. 2. Deze kan toegerekend worden. 3. Er is aantoonbare schade. 4. Er is een causaal verband tussen de onrechtmatige daad en de schade. Artikel BW 1. H i j d i e j e g e n s e e n a n d e r e e n o n r e c h t m a t i g e d a a d p l e e g t, w e l k e h e m k a n w o r d e n toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te vergoed e n. 2. A l s o n r e c h t m a t i g e d a a d w o r d e n a a n g e m e r k t e e n i n b r e u k o p e e n r e c h t e n e e n d o e n o f n a l a t e n i n s t r i j d m e t e e n w e t t e l i j k e p l i c h t o f m e t h e t g e e n v o l g e n s o n g e s c h r e v e n recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, een en ander behoudens de aanwez i g h e i d v a n e e n r e c h t v a a r d i g i n g s g r o n d. 3. E e n o n r e c h t m a t i g e d a a d k a n a a n d e d a d e r w o r d e n t o e g e r e k e n d, i n d i e n z i j t e w i j t e n i s a a n z i j n s c h u l d o f a a n e e n o o r z a a k w e l k e k r a c h t e n s d e w e t o f d e i n h e t v e r k e e r geldende opvattingen voor zijn rekening komt. 103

5 1. Onrechtmatige daad Z o a l s i n h e t a r t i k e l t e l e z e n i s, i s e r s p r a k e v a n e e n o n r e c h t m a t i g e d a a d a l s i e m a n d iets doet of nalaat: w a a r m e e h i j i n b r e u k m a a k t o p e e n r e c h t v a n e e n a n d e r Voorbeeld doen of nalaten en daarbij inbreuk maken op het recht van een ander Jan Verstappen download regelmatig illegaal software, muziek en films van het intern e t. O p d e z e m a t e r i a l e n r u s t h e t a u t e u r s r e c h t. Wettelijke In artikel 1 van de Auteurswet 1912 wordt het auteursrecht a l s v o l g t o m s c h r e v e n H e t a u t e u r s r e c h t i s h e t u i t s l u i t e n d recht van de maker van een werk van letterkunde, w e t e n s c h a p o f k u n s t, o f v a n d i e n s r e c h t v e r k r i j g e n d e n, o m d i t o p e n b a a r t e m a k e n e n t e v e r v e e l v o u d i g e n, b e h o u d e n s de beperkingen, bij de wet gesteld. Jan maakt inbreuk op het recht van de auteur en handelt daarmee onrechtmatig. dat in strijd is met de wet Voorbeeld doen of nalaten in strijd met de wet M a r l i n d a O o s t e r h u i s r i j d t i n h a a r a u t o n a a r h a a r w e r k. Z i j h e e f t n o g a l h a a s t o m o p tijd te komen voor een belangrijke vergadering. Zij heeft pech, vrijwel alle stoplicht e n h e e f t z e t e g e n. Bij het laatste stoplicht wordt zij kwaad en rijdt van pure woede dwars door rood. Door rood rijden is in strijd met een wettelijke regel en dus onrechtmatig. 104

6 d a t i n s t r i j d i s m e t e e n ( o n g e s c h r e v e n ) m a a t s c h a p p e l i j k e r e g e l Voorbeeld doen of nalaten in strijd met een maatschappelijke regel D e f a m i l i e D e L e e u w i s g e k o p b a r b e c u e ë n e n d o e t d i t z o v a a k a l s m a a r k a n. B a r b e c u e ë n i s u i t e r a a r d t o e g e s t a a n, a l l e e n h e e f t d e f a m i l i e d e v e r v e l e n d e g e w o o n t e om de barbecue ook als vuilverbrander te gebruiken. Dit veroorzaakt elke keer enorm veel stank en rook die zich in de buurt verspreid. De buren van de familie De Leeuw h e b b e n h i e r d a n v e e l l a s t v a n. E é n b u u r v r o u w l i j d t a a n a s t m a e n b i j e e n m e d i s c h o n d e r z o e k i s g e b l e k e n d a t h a a r k w a a l z e l f s i s v e r e r g e r d d o o r d e r o o k. In dit geval is er sprake van een handelen in strijd met de maatschappelijke regels en daarom van een onrechtmatige daad. ( A l s r e g e l s n i e t g e s c h r e v e n z i j n, z a l o v e r i g e n s e e n r e c h t e r u i t s p r a a k m o e t e n d o e n over of er sprake is van een onrechtmatige daad.) Het gaat niet alleen om actieve handelingen (doegedragingen), maar ook om handelingen die iemand juist niet uitvoert (onrechtmatig nalaten). B i j d i t l a a t s t e k a n g e d a c h t w o r d e n a a n h e t n i e t w a a r s c h u w e n v a n e e n a m b u l a n c e b i j e e n o n g e l u k o f h e t n i e t inschakelen van politie als iemand getuige is van een inbraak. Ook dan is er sprake van een onrechtmatige daad. Wettelijke 2. Toerekening Iemand kan een onrechtmatige daad worden toegerekend als hij: schuldig is aan de daad of s c h u l d i g i s a a n e e n o o r z a a k d i e v o l g e n s d e w e t o f d e i n h e t v e r k e e r g e l d e n d e regels voor zijn rekening komt. Voorbeeld 1 toerekening Jan van Laar (32) heeft boodschappen gedaan. Hij d u w t z i j n v o l l e w i n k e l w a g e n t j e n a a r z i j n g e p a r k e e r d e a u t o. H i j s c h u u r t m e t h e t w a g e n t j e l a n g s e e n a n d e r e geparkeerde auto met lakschade als gevolg. Jan pleegt een onrechtmatige daad (met een winkelwagentje t e g e n e e n a u t o o p b o t s e n ). Hij is onvoorzichtig geweest. Met wat meer beleid had h i j d e z e s c h a d e k u n n e n v o o r k o m e n. K o r t o m : J a n h e e f t v e r w i j t b a a r g e h a n d e l d. H i j h e e f t d a a r o m s c h u l d a a n h e t o n t s t a a n van de schade. De onrechtmatige daad kan hem worden toegerekend. 105

7 Wettelijke Naast schuld kan een onrechtmatige daad ook op basis van de wet aan de dader worden toegerekend, mits het om een doegedraging gaat en niet om nalaten. I n d e w e t s t a a t d a t e e n d a a d v a n e e n k i n d d a t j o n g e r i s d a n 1 4 j a a r, h e m n i e t a l s o n r e c h t m a t i g e d a a d k a n w o r d e n t o e g e r e k e n d. D i t z i t h e m i n h e t f e i t d a t j o n g e k i n d e r e n z i c h v a a k n o g n i e t b e w u s t z i j n v a n d e g e v o l g e n v a n h u n d a d e n. D a a r o m k o m t i n d e z e g e v a l l e n d e a a n s p r a k e l i j k h e i d v a n d e k i n d e r e n v o o r r i s i c o v a n d e ouders of wettelijke voogd(en). Aan personen ouder dan 14 jaar met een verstandelijke handicap wordt een onrechtm a t i g e d a a d w e l t o e g e r e k e n d. A l s j e e r v a n u i t g a a t d a t e e n k i n d j o n g e r d a n 1 4 j a a r d e g e v o l g e n v a n z i j n d a d e n n i e t o v e r z i e t, k u n j e i e m a n d m e t e e n g e e s t e l i j k e a f w i j k i n g d a n w e l e e n o n r e c h t m a t i g e g e d r a g i n g t o e r e k e n e n? D i e d i s c u s s i e h e e f t d e w e t g e v e r u i t d e w e g w i l l e n g a a n, e n d a a r o m i s i n a r t. 6 : B W b e p a a l d d a t e e n g e e s t e l i j k e o f lichamelijke afwijking niet betekent dat er geen onrechtmatige daad kan worden toegerekend. Voorbeeld 2 toerekening Sander Hopman (17 jaar) is verstandelijk gehandicapt. Hij bekrast de auto van Joris H o e f m a n. S a n d e r o v e r z i e t z i j n d a d e n n i e t. H e m v a l t, g e z i e n z i j n h a n d i c a p, n i e t s t e verwijten. Maar het ontbreken van schuld bij Sander is geen beletsel om hem de schade toch toe te rekenen. Voorbeeld 3 toerekening J u w e l i e r B o o n s t r a w o r d t i n z i j n w i n k e l g e w e l d d a d i g o v e r v a l l e n. E r i k v a n d e r H o e k z i e t h e t g e b e u r e n. H i j r a a k t z o v a n s t r e e k van wat hij ziet, dat hij ter plekke een hartaanval krijgt ( t i j d e l i j k e l i c h a m e l i j k e t e k o r t k o m i n g ). N o r m a a l g e s p r o k e n m a g j e v a n e e n t o e s c h o u w e r v e r w a c h t e n d a t h i j h u l p i n r o e p t i n z o n s i t u a t i e ( b e l l e n, r o e p e n n a a r o m s t a n d e r s ). E r i k i s d a a r t o e n u n i e t i n s t a a t. D i t o n r e c h t m a t i g n a l a t e n k a n h e m e c h t e r n i e t worden toegerekend. Groeps Een bijzondere vorm van is groeps, w a a r v a n s p r a k e i s a l s e e n g r o e p m e n s e n s a m e n e e n s c h a d e v e r o o r z a a k t. I n d i e n h e t o p t r e d e n als groep onrechtmatig is, kan iedere persoon uit die groep voor het volledige schadebedrag aansprakelijk worden gesteld. Dit wordt ook wel hoofdelijke genoemd. Het aangesproken lid van de groep kan de door hem betaalde schadevergoed i n g l a t e r d a n w e e r v o r d e r e n o p d e a n d e r e l e d e n v a n d e g r o e p. H e t i s i n d i t g e v a l n i e t b e l a n g r i j k o f h e t a a n g e s p r o k e n l i d v a n d e g r o e p z e l f o o k v e r a n t w o o r d e l i j k i s v o o r d e s c h a d e. H e t l i d z i j n v a n d e g r o e p i s g e n o e g o m a l s i n d i v i d u h o o f d e l i j k a a n s p r a k e l i j k t e worden gesteld. 106

8 Artikel BW 1. I n d i e n é é n v a n t o t e e n g r o e p b e h o r e n d e p e r s o n e n o n r e c h t m a t i g s c h a d e t o e b r e n g t e n d e k a n s o p h e t a l d u s t o e b r e n g e n v a n s c h a d e d e z e p e r s o n e n h a d b e h o r e n t e weerhouden van hun gedragingen in groepsverband, zijn zij hoofdelijk aansprakel i j k i n d i e n d e z e g e d r a g i n g e n h u n k u n n e n w o r d e n t o e g e r e k e n d. 2. Zij moeten onderling voor gelijke delen in de schadevergoeding bijdragen, tenzij in de omstandigheden van het geval de billijkheid een andere verdeling vordert. Voorbeeld groeps E e n g r o e p v a n a c h t j o n g e n s l o o p t o v e r s t r a a t. Z e z i j n n e t u i t g e w e e s t. E e n v a n d e j o n g e n s r u k t d e s p i e g e l v a n e e n a u t o. Ve r v o l g e n s t r a p t e e n a n d e r e j o n g e n e e n d e u k i n e e n a n d e r e g e p a r k e e r d e a u t o. S a n d e r, d i e o o k d e e l u i t m a a k t v a n d e g r o e p, i s h e t niet eens met het vandalismegedrag van zijn vrienden. Toch blijft hij deel uitmaken v a n d e g r o e p. E v e n l a t e r w o r d t S a n d e r i n d e k r a a g g e v a t d o o r d e e i g e n a a r v a n e e n v e r n i e l d e a u t o. D e a n d e r e z e v e n j o n g e n s r e n n e n h a r d w e g. H o e w e l S a n d e r n i e t s heeft vernield, is hij hoofdelijk aansprakelijk, omdat hij wel deel uitgemaakt heeft van e e n g r o e p v e r n i e l z u c h t i g e j o n g e n s. D a t b e t e k e n t d a t d e b e n a d e e l d e a u t o e i g e n a a r d e s c h a d e n u, i n z i j n g e h e e l, o p S a n d e r k a n v e r h a l e n. A l s S a n d e r d e s c h a d e v e r g o e d h e e f t, d a n k a n h i j v e r v o l g e n s d e s c h a d e w e e r, v o o r g e l i j k e d e l e n, o p d e m e d e g r o e p s l e d e n ( p r o b e r e n t e ) v e r h a l e n. N i e t a l l e s, e e n a c h t s t e deel blijft voor rekening van Sander. S t e l n u d a t d e g r o e p a l d e h e l e a v o n d b i j e l k a a r i s. Z o n d e r e n i g e a a n l e i d i n g s l a a t een van de groepsleden een fietser tegen de grond. De andere groepsleden zijn ontz e t, o v e r m e e s t e r e n d e d a d e r e n h o u d e n h e m v a s t t o t d e p o l i t i e k o m t. H i e r i s g e e n s p r a k e v a n g r o e p s a a n s p r a k e l i j k h e i d. Voorbeeld hoofdelijke A l s a u t o B e n C d e v o o r h e n r i j d e n d e a u t o A g a a n i n h a l e n, s l a a t d e z e p l o t s e l i n g l i n k s a f. B r e m t h a r d e n k o m t t i j d i g t o t s t i l s t a n d, m a a r w o r d t v e r v o l g e n s v a n a c h t e r e n a a n g e r e d e n d o o r C. D e z e h e e f t t e w e i n i g a f s t a n d b e w a a r t. Z o w e l A a l s C z i j n hoofdelijk aansprakelijk voor de schade van B. Wettelijke 3. Aantoonbare schade E r m o e t v o o r a a n s p r a k e l i j k s t e l l i n g o o k s p r a k e z i j n v a n a a n t o o n b a r e s c h a d e. E r z i j n verschillende vormen: materiële schade (zaakschade en personenschade (letsel en dood)) immateriële schade (pijn, verdriet) De benadeelde moet zijn schade en de omvang ervan aantonen. 107

9 4. Causaal verband Tu s s e n d e o n r e c h t m a t i g e d a a d e n d e s c h a d e m o e t t e n s l o t t e o o k e e n c a u s a a l v e r b a n d ( o o r z a k e l i j k v e r b a n d ) z i j n. H i e r m e e w o r d t b e d o e l d d a t e r e e n r e d e l i j k v e r b a n d m o e t z i j n tussen de onrechtmatige daad en de schade. Wettelijke Voorbeeld 1 causaal verband S t e f Wa a l m a n r i j d t m e t z i j n a u t o ( d o o r z i j n s c h u l d ) t e g e n e e n a n d e r e a u t o. D e b e s c h a d i g d e a u t o m o e t w o r d e n w e g g e s l e e p t n a a r e e n h e r s t e l b e d r i j f. Tw e e d a g e n l a t e r w o r d t d e z e a u t o b i j d i t h e r s t e l b e d r i j f g e s t o l e n. E r z o u g e s t e l d k u n n e n w o r d e n d a t a l s d e a a n r i j d i n g n i e t w a s g e b e u r d, d e d i e f s t a l o o k n i e t p l a a t s g e v o n d e n. M a a r d a t g a a t t e v e r. E r i s w e l e e n c a u s a a l v e r b a n d t u s s e n d e v e r k e e r s f o u t ( o n r e c h t m a t i g e d a a d ) v a n S t e f e n d e s c h a d e a a n d e a u t o. M a a r d e v e r v o l g s c h a d e ( d i e f s t a l ) i s n i e t e e n r e d e l i j k e r w i j s t e verwachten gevolg van de aanrijding. Die gebeurtenis staat op zichzelf. Eigen schuld benadeelde en SCHADEBEPERKINGSPLICHT I n v e e l s i t u a t i e s i s d e s c h u l d n i e t g e h e e l e e n d u i d i g e n k a n d e b e n a d e e l d e o o k e e n d e e l v a n d e s c h a d e v e r w e t e n w o r d e n. Artikel BW 1. Wanneer de schade mede een gevolg is van een omstandigheid die aan de benad e e l d e k a n w o r d e n t o e g e r e k e n d, w o r d t d e v e r g o e d i n g s p l i c h t v e r m i n d e r d d o o r d e schade over de benadeelde en de vergoedingsplichtige te verdelen in evenred i g h e i d m e t d e m a t e w a a r i n d e a a n i e d e r t o e t e r e k e n e n o m s t a n d i g h e d e n t o t d e schade hebben bijgedragen, met dien verstande dat een andere verdeling plaatsv i n d t o f d e v e r g o e d i n g s p l i c h t g e h e e l v e r v a l t o f i n s t a n d b l i j f t, i n d i e n d e b i l l i j k h e i d dit wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden van het geval eist. 2. B e t r e f t d e v e r g o e d i n g s p l i c h t s c h a d e, t o e g e b r a c h t a a n e e n z a a k d i e e e n d e r d e v o o r d e b e n a d e e l d e i n z i j n m a c h t h a d, d a n w o r d e n b i j t o e p a s s i n g v a n h e t v o r i g e l i d o m s t a n d i g h e d e n d i e a a n d e d e r d e t o e g e r e k e n d k u n n e n w o r d e n, t o e g e r e k e n d a a n de benadeelde. D e s c h a d e v e r g o e d i n g s p l i c h t v a n d e g e n e d i e a a n s p r a k e l i j k i s k a n ( g e d e e l t e l i j k ) w o r d e n v e r m i n d e r d d o o r e i g e n s c h u l d v a n d e g e n e d i e d e s c h a d e l i j d t. D e v e r g o e d i n g s p l i c h t k a n z e l f s g e h e e l v e r v a l l e n a l s b l i j k t d a t d e g e n e d i e d e s c h a d e l i j d t v o l l e d i g s c h u l d i g i s e n i n d i t g e v a l h o e f t d e d a d e r d e s c h a d e n i e t m e e r t e v e r g o e d e n. 108

10 M e t n a m e i n h e t v e r k e e r k o m t h e t v a a k v o o r d a t d e d a d e r m a a r e e n b e p a a l d g e d e e l t e v a n d e g e m a a k t e s c h a d e h o e f t t e b e t a l e n, o m d a t d e b e n a d e e l d e e i g e n s c h u l d h a d a a n d e s c h a d e. A l s d e d a d e r e n d e b e n a d e e l d e n e r n i e t u i t k o m e n, k a n a a n d e r e c h t e r gevraagd worden om een uitspraak te doen. Voorbeeld eigen schuld en schadebeperkingsplicht C h a n d r a r i j d t t i j d e n s e e n n a c h t e l i j k e s t o r m t e g e n e e n o m g e w a a i d e b o o m, d e e i g e n a a r van de boom is hiervoor aansprakelijk. Als blijkt dat Chandra op die plek veel te hard gereden heeft en zo heeft b i j g e d r a g e n a a n h e t o n t s t a a n v a n d e s c h a d e, d a n k a n d e r e c h t e r b e p a l e n d a t z i j s l e c h t s e e n b e p a a l d p e r c e n t a g e v a n h a a r s c h a d e vergoed krijgt. M e t s c h a d e b e p e r k i n g s p l i c h t w o r d t g e d o e l d o p d e v e r p l i c h t i n g v a n e e n i e d e r o m d e o m v a n g v a n z i j n e i g e n s c h a d e z o v e e l mogelijk te beperken. O o k k o m t h e t v r i j v a a k v o o r d a t b e n a d e e l d e n z i c h v r i j w i l l i g b e g e v e n i n s i t u a t i e s w a a r sprake kan zijn van een verhoogd risico. Als iemand dat doet, zijn ook de daaruit voortvloeiende risico s voor zijn rekening. Dit wordt ook wel r i s i c o a a n v a a r d i n g genoemd (deze term is echter door de Hoge Raad als 'ongewenst' bestempeld). Er zijn twee mogelijkheden: 1. de dader is niet aansprakelijk of 2. er is een hoge mate van e i g e n s c h u l d b i j d e b e n a d e e l d e. Wettelijke O o k b i j s p o r t - e n s p e l s i t u a t i e s e n v r i e n d e n d i e n s t e n w o r d t g e k e k e n o f e r w e l s p r a k e i s van een onrechtmatige daad van de dader. In die situaties gelden aangepaste zorgvuld i g h e i d s n o r m e n. B l i j f t d e a c t i e b i n n e n z o n a a n g e p a s t e z o r g v u l d i g h e i d s n o r m d a n i s e r g e e n s p r a k e v a n een onrechtmatige daad. Voorbeelden eigen schuld M a r k e n E l w i n k o p p e n b e i d e n n a a r d e b a l e n b o t s e n m e t h u n h o o f d e n t e g e n e l k a a r. B e i d e n r a k e n g e w o n d. B e i d e n h e b b e n s c h u l d a a n h e t g e b e u r d e. D i t i s n u e e n m a a l h e t r i s i c o v a n h e t spel. Maar als Elwin opzettelijk tegen Mark aanschopt, wordt het anders. Stel dat Mark zijn been breekt. De hieruit vloeiende schade (inkomensderving, geneeskundige kosten) kan Mark waarschijnlijk met succes op Elwin verhalen. 109

11 risico / kwalitatieve Zoals besproken heeft s c h u l d a a n s p r a k e l i j k h e i d b e t r e k k i n g o p h e t e i g e n h a n d e l e n ( o f nalaten). Er is sprake van k w a l i t a t i e v e a a n s p r a k e l i j k h e i d a l s i e m a n d a a n s p r a k e l i j k i s v o o r h e t h a n d e l e n ( o f n a l a t e n ) v a n a n d e r e n o f v o o r d e s c h a d e d i e e e n z a a k d i e h i j i n b e z i t heeft, toebrengt aan anderen. Hierna wordt de risico besproken van: Ouders voor hun kinderen Bezitters voor hun zaken Producenten voor hun producten Werkgevers voor hun werknemers Wettelijke Aansprakelijkheid van ouders Z o a l s g e z e g d z i j n o u d e r s ( d e g e n e d i e h e t g e z a g u i t o e f e n e n, d u s o o k v o o g d e n e t c. ) v a n kinderen aansprakelijk voor de onrechtmatige gedragingen van hun kinderen. De leeftijd van het kind is een bepalende factor voor de mate van van de ouders: 0 tot 14 jaar Vo o r s c h a d e d i e i s v e r o o r z a a k t d o o r k i n d e r e n t o t 1 4 j a a r, z i j n d e o u d e r s a l t i j d a a n s p r a k e l i j k. H e t m o e t d a n w e l g a a n o m e e n d o e g e d r a g i n g e n n i e t o m e e n nalaten, en het kind zou zelf, als zijn leeftijd dat niet in de weg zou staan, aansprakelijk zijn. Artikel BW E e n g e d r a g i n g v a n e e n k i n d d a t d e l e e f t i j d v a n v e e r t i e n j a r e n n o g n i e t h e e f t b e r e i k t, kan aan hem niet als een onrechtmatige daad worden toegerekend. Voorbeeld 1 risico ouders J e r o e n H e u v e l a a r ( 6 j a a r ) i s g e f a s c i n e e r d d o o r v u u r. O p e e n m o m e n t d a t z i j n m o e d e r n i e t k i j k t, s l u i p t h i j m e t e e n d o o s j e l u c i f e r s h e t h u i s u i t. O p d e p a r k e e r p l a a t s n a a s t h e t h u i s l u k t het Jeroen om een stapel oude kranten in de fik te steken. H e t v u u r s l a a t o v e r n a a r d e a u t o v a n b u u r m a n P e t e r. D e z e b r a n d t v o l l e d i g u i t. D e o u d e r s v a n J e r o e n z i j n a a n s p r a k e l i j k voor de schade aan de auto van Peter. 110

12 Voorbeeld 2 risico ouders J o n a t h a n ( 1 2 j a a r ) s t e e k t, z o n d e r u i t t e k i j k e n, e e n d r u k k e v e r k e e r s w e g o v e r. M e v r o u w Te r m a t e ( 4 3 ) d i e a a n k o m t f i e t s e n, p r o b e e r t v o o r J o n a t h a n u i t t e w i j k e n. D a a r d o o r k o m t z e t e n v a l. Z e r a a k t z w a a r g e w o n d. O v e r s t e k e n i s e e n d o e g e d r a g i n g. O v e r s t e k e n z o n d e r u i t t e k i j k e n i s d a a r n a a s t o n r e c h t m a t i g. D e o u d e r s v a n J o n a t h a n zijn risicoaansprakelijk. Zij (waarschijnlijk hun sverzekeraar) moeten de letselschade van mevrouw Termate vergoeden. Voorbeeld 3 risico ouders E l i s e ( 11 j a a r ) g a a t e v e n l a n g s b i j h a a r b u u r v r o u w Ta m a r a J a n z e n. Als ze de tuin weer uit loopt, richting huis, vergeet ze het tuinhek achter zich dicht te doen. Daardoor kan Bo, de hond van mevrouw Janzen, de tuin uit lopen. Bo komt op een drukke verkeersweg in de buurt onder een auto. Bo is dood en doordat de auto nog g e p r o b e e r d h e e f t u i t t e w i j k e n, l i e p d e z e g r o t e s c h a d e o p. E l i s e i s in dit geval niet aansprakelijk voor de schade (ze is jonger dan 14) en ook haar ouders niet. Het openlaten van het hek is weliswaar onrechtmatig, maar het is een nalaten, geen doegedraging. Wettelijke Artikel 6:169 BW 1. Voor schade aan een derde toegebracht door een als een doen te beschouwen gedraging van een kind dat nog niet de leeftijd van veertien jaren heeft bereikt en aan wie deze gedraging als een onrechtmatige daad zou kunnen worden toegerek e n d a l s z i j n l e e f t i j d d a a r a a n n i e t i n d e w e g z o u s t a a n, i s d e g e n e d i e h e t o u d e r l i j k g e z a g o f d e v o o g d i j o v e r h e t k i n d u i t o e f e n t, a a n s p r a k e l i j k. 2. Voor schade, aan een derde toegebracht door een fout van een kind dat de leeft i j d v a n v e e r t i e n j a r e n a l w e l m a a r d i e v a n z e s t i e n j a r e n n o g n i e t h e e f t b e r e i k t, i s degene die het ouderlijk gezag of de voogdij over het kind uitoefent, aansprakel i j k, t e n z i j h e m n i e t k a n w o r d e n v e r w e t e n d a t h i j d e g e d r a g i n g v a n h e t k i n d n i e t heeft belet. Omstandigheden die aan de derde toegerekend kunnen worden, worden toegerekend aan de benadeelde. 14 en 15 jaar Kinderen vanaf 14 jaar zijn in principe zelf aansprakelijk voor hun onrechtmatige gedragingen. De ouders zijn alleen aansprakelijk als zij de gedragingen hadd e n k u n n e n v o o r k o m e n. D e o u d e r s m o e t e n i n e e n d e r g e l i j k g e v a l a a n t o n e n d a t zij niet schuldig zijn (zij kunnen zich disculperen), in plaats van dat de benadeelde de schuld moet bewijzen. 111

13 16 jaar en ouder Kinderen van 16 en 17 jaar zijn in de eerste plaats op grond van artikel B W z é l f a a n s p r a k e l i j k e n d e o u d e r s p a s i n d e t w e e d e p l a a t s ( a l s z e n a l a t i g z i j n g e w e e s t ). E e n g e e s t e l i j k e o f l i c h a m e l i j k e t e k o r t k o m i n g i s n i e t v o l d o e n d e o m o n d e r d e a a n s p r a k e l i j k h e i d u i t t e k o m e n. Is de minderjarige zelf aansprakelijk, dan is het in principe niet mogelijk om v e r h a a l t e h a l e n b i j d e o u d e r s. H i e r o p z i j n w e l u i t z o n d e r i n g e n m o g e l i j k. Een kind van 18 jaar of ouder is meerderjarig. Ouders zijn dan niet meer aans p r a k e l i j k v o o r d e s c h a d e d i e d e z e k i n d e r e n v e r o o r z a k e n o f d e s c h u l d e n d i e z e m a k e n. Wettelijke Aansprakelijkheid voor zaken De bezitter van de volgende zaken is aansprakelijk voor de schade die deze veroorzaken aan anderen: 1. Gebrekkige roerende zaken 2. Gebrekkige onroerende zaken 3. Dieren 4. Motorrijtuigen (dit wordt in het hoofdstuk Motorrijtuigen uitgebreid behandeld) Aansprakelijkheid voor gebrekkige roerende zaken De bezitter van een gebrekkige roerende zaak is risicoaansprakelijk als de zaak schad e t o e b r e n g t a a n a n d e r e n e n d e z e v e r o o r z a a k t w o r d t d o o r e e n b i j z o n d e r g e v a a r v a n die zaak. De gebruiker van deze zaak hoeft geen rekening te houden met het gevaar. Voor roerende zaken die bij levering aan de bezitter al gebrekkig waren is de producent van de zaak aansprakelijk, deze product komt later aan bod. 112

14 Artikel BW 1. D e b e z i t t e r v a n e e n r o e r e n d e z a a k w a a r v a n b e k e n d i s d a t z i j, z o z i j n i e t v o l d o e t aan de eisen die men in de gegeven omstandigheden aan de zaak mag stellen, een bijzonder gevaar voor personen of zaken oplevert, is, wanneer dit gevaar zich verwezenlijkt, aansprakelijk, tenzij op grond van de vorige afdeling z o u h e b b e n o n t b r o k e n i n d i e n h i j d i t g e v a a r o p h e t t i j d s t i p v a n o n t s t a a n d a a r v a n zou hebben gekend. 2. Indien de zaak niet aan de in het vorige lid bedoelde eisen voldoet wegens een g e b r e k a l s b e d o e l d i n a f d e l i n g 3 v a n t i t e l 3, b e s t a a t g e e n a a n s p r a k e l i j k h e i d o p grond van het vorige lid voor schade als in die afdeling bedoeld, tenzij: a. a l l e o m s t a n d i g h e d e n i n a a n m e r k i n g g e n o m e n, a a n n e m e l i j k i s d a t h e t g e b r e k n i e t b e s t o n d o p h e t t i j d s t i p w a a r o p h e t p r o d u c t i n h e t v e r k e e r i s g e b r a c h t o f d a t h e t gebrek op een later tijdstip is ontstaan; of b. h e t b e t r e f t z a a k s c h a d e t e r z a k e w a a r v a n k r a c h t e n s a f d e l i n g 3 v a n t i t e l 3 g e e n recht op vergoeding bestaat op grond van de in die afdeling geregelde f r a n c h i s e. 3. De vorige leden zijn niet van toepassing op dieren, schepen en luchtvaartuigen. Voorbeeld 1 voor gebrekkige roerende zaken M i c h e l l e e n t e e n b o o r m a c h i n e b i j z i j n z w a g e r R e n s. M i c h e l b o o r t e c h t e r i n z i j n v o e t e n r a a k t g e w o n d. D a t h e e f t n i e t s m e t d e b o o r m a c h i n e z e l f t e m a k e n. M i c h e l k a n R e n s d a a r o m n i e t r i s i c o a a n s p r a k e l i j k s t e l l e n. A l s M i c h e l t i j d e n s h e t b o r e n e c h t e r e e n e l e k t r i s c h e s c h o k k r i j g t v a n d e b o o r m a c h i n e e n d a a r d o o r g e w o n d r a a k t i s h e t e e n a n d e r v e r h a a l. E e n b o o r m a c h i n e h o o r t daartegen beveiligd te zijn. Rens is in dat geval (als bezitter van de boormachine) risicoaansprakelijk. Voorbeeld 2 voor gebrekkige roerende zaken Sonja van Leersum viert haar verjaardag. Een van haar g a s t e n, S t e f a n B o o r s m a, g a a t o p e e n s t o e l z i t t e n b i j h a a r i n d e s e r r e. Z o n d e r d a t h e t g o e d z i c h t b a a r i s, b l i j k t d a t d e s t o e l e e n h e e l z w a k k e z i t t i n g h e e f t. S t e f a n z a k t d o o r d e z i t t i n g e n k r i j g t d a a r d o o r e e n n a r e rugblessure. Sonja is als eigenaar (bezitter) van de stoel risicoaansprakelijk voor de letselschade van Stefan. Wettelijke 113

15 Aansprakelijkheid voor gebrekkige onroerende zaken D e b e z i t t e r v a n e e n o n r o e r e n d e z a a k ( o p s t a l, g e b o u w ) i s r i s i c o a a n s p r a k e l i j k v o o r schade die het veroorzaakt, als het gebouw niet aan de algemeen geldende eisen voldoet en dus gebrekkig is. Dit geldt niet voor degene die een gebouw huurt. De risico van de bezitter geldt alleen niet als er sprake is van overmacht. Bij erfpacht ligt de bij de bezitter van het erfpachtsrecht. Bij openb a r e w e g e n m o e t d e o v e r h e i d e r v o o r z o r g e n d a t d e w e g e n i n g o e d e s t a a t v e r k e r e n. D e o v e r h e i d i s d a n o o k a a n s p r a k e l i j k. Vo o r l e i d i n g e n g e l d t d a t d e l e i d i n g b e h e e r d e r a a n s p r a k e l i j k i s ( a l s d e l e i d i n g z i c h b e v i n d t i n e e n g e b o u w o f w e r k e n a l s t o e - o f afvoer dient van dit gebouw of werk). Wettelijke Voorbeeld 1 voor gebrekkige onroerende zaken T h e a l o o p t o p d e s t o e p. P l o t s e l i n g k o m t e r v a n e e n v a n d e h u i z e n w a a r z i j l a n g s l o o p t e e n d a k p a n n a a r b e n e d e n. T h e a k a n n i e t m e e r uitwijken en raakt zwaar gewond aan haar hoofd. De bezitter van h e t h u i s i s r i s i c o a a n s p r a k e l i j k e n m o e t d e m e d i s c h e k o s t e n v a n T h e a v e r g o e d e n. Voorbeeld 2 voor gebrekkige onroerende zaken Tijdens een hevige storm met orkaankracht vliegen delen van een gebouw naar bened e n e n v e r w o n d e n e e n v o e t g a n g e r. H i e r h o e f t e e n g e b o u w n i e t o p b e r e k e n d t e z i j n. De bezitter zal zich (vermoedelijk) met succes op overmacht kunnen beroepen. Aansprakelijkheid voor dieren B e z i t t e r s v a n d i e r e n z i j n a a n s p r a k e l i j k v o o r s c h a d e d i e d e d i e r e n t o e b r e n g e n a a n a n d e r e n. O o k w a n n e e r z i j t e n t i j d e v a n h e t v o o r v a l n i e t i n d e b u u r t v a n h e t d i e r w a r e n. A l s h e t d i e r t i j d e n s h e t v e r o o r z a k e n v a n d e s c h a d e o n d e r l a n g d u r i g b e h e e r v a n e e n a n d e r i s, d a n k a n d e z e b e h e e r d e r a a n s p r a k e l i j k z i j n. B i j d i e f s t a l v a n h e t d i e r, i s d e dief aansprakelijk voor de schade. D e s c h a d e m o e t u i t w e l e i g e n b e w e g i n g d o o r h e t d i e r w o r d e n t o e g e b r a c h t. D e s c h a d e die een dier toebrengt na stimulans van een derde (mens) valt erbuiten. Artikel BW 1. De bezitter van een dier is aansprakelijk voor de door het dier aangerichte schad e, t e n z i j a a n s p r a k e l i j k h e i d o p g r o n d v a n d e v o r i g e a f d e l i n g z o u h e b b e n o n t b r o k e n i n d i e n h i j d e g e d r a g i n g v a n h e t d i e r w a a r d o o r d e s c h a d e w e r d t o e g e b r a c h t, i n z i j n macht zou hebben gehad. 114

16 Voorbeeld 1 voor dieren I n g r i d p a s t o p d e h o n d v a n h e t e c h t p a a r d e M a n. A l s z e d e h o n d u i t l a a t, r u k t h i j z i c h p l o t s e l i n g l o s v a n d e l i j n e n h a p t h i j n a a r e e n a n d e r e v o e t g a n g e r, d e b e j a a r d e m e v r o u w d e Vr i e s. M e v r o u w d e Vr i e s r a a k t z w a a r g e w o n d e n m o e t e e n t i j d i n h e t z i e k e n h u i s b l i j v e n. D e b e z i t t e r s v a n d e h o n d, h e t e c h t p a a r d e M a n, z i j n aansprakelijk voor de schade. Wa n n e e r d e g e n e d i e s c h a d e l i j d t z e l f s c h u l d h e e f t a a n d e s c h a d e, i s d e b e z i t t e r n i e t a a n s p r a k e l i j k. D i t i s b i j v o o r b e e l d h e t g e v a l a l s i e m a n d o n g e v r a a g d e e n h o n d o p s t r a a t g a a t a a i e n, e n d e h o n d v e r v o l g e n s b i j t e n e r s c h a d e o n t s t a a t. D e b e z i t t e r v a n h e t d i e r moet dan wel de schuld van de benadeelde bewijzen. Voorbeeld 2 voor dieren J a n To o r e n a a r ( 1 6 j a a r ) l a a t d e h o n d u i t. O n d e r w e g k o m t h i j P a s c a l Ve e l e n t e g e n. Jan heeft een hekel aan Pascal en omgekeerd. Ze gaan bekvechten en opeens zegt J a n t e g e n d e h o n d : W o d a n, g r i j p h e m! e n h i j w i j s t d a a r b i j n a a r P a s c a l. D e h o n d b i j t Pascal en Pascal raakt gewond. Jan is aansprakelijk voor de letselschade van Pascal op basis van artikel BW. De hond beet niet uit eigen beweging. S t e l n u d a t J a n m e t d e h o n d e e n a n d e r e v o e t g a n g e r p a s s e e r t. Z o n d e r e n i g e a a n l e i d i n g h a p t d e h o n d v a n J a n n a a r d e v o e t g a n g e r. D e b e z i t t e r s v a n d e h o n d, meneer en mevrouw Toorenaar, zijn voor de personenschade van de voetganger aans p r a k e l i j k. A l s J a n To o r e n a a r d e h o n d u i t l i e t v o o r d e b u r e n d i e o p v a k a n t i e z i j n, d a n zijn deze buren de bezitters en daarmee risicoaansprakelijk. Wettelijke 115

17 Hangmat-arrest Op 8 oktober 2010 heeft de Hoge Raad een opmerkelijke uitspraak gedaan over de r e i k w i j d t e v a n d e r i s i c o a a n s p r a k e l i j k h e i d v o o r g e b r e k e n i n o n r o e r e n d e z a k e n. A l s e e n o n r o e r e n d e z a a k i n b e z i t i s b i j m e e r d e r e p e r s o n e n e n é é n v a n d e z e b e z i t t e r s l o o p t schade op als gevolg van een gebrek in de onroerende zaak, dan kan deze benadeeld e b e z i t t e r d e s c h a d e d e e l s v e r h a l e n o p d e m e d e b e z i t t e r s. D e u i t s p r a a k v a n d e H o g e Raad staat inmiddels bekend als het hangmat-arrest. Wettelijke Situatie Hangmat-arrest E e n j a r i g e v r o u w b e v e s t i g t o p 1 3 j u l i e e n h a n g m a t a a n e e n p i l a a r d i e i n d e t u i n v a n h a a r w o n i n g s t a a t. A l s d e v r o u w i n d e h a n g m a t l i g t, b r e e k t d e p i l a a r k o r t boven de grond af en komt op de vrouw terecht. Zij loopt hierbij een hoge dwarslaesie op en breekt onder andere haar kaak en neus. De vrouw ondergaat intensieve revalidatie, maar zal als gevolg van het ongeval de rest van haar leven moeten doorb r e n g e n i n e e n r o l s t o e l. Z i j k a n h a a r a r m e n e n b e n e n n i e t m e e r g e b r u i k e n e n i s d u s afhankelijk van de zorg van derden. De vrouw is samen met haar partner gezamenlijk eigenaar van de opstal, waarvan de pilaar een onderdeel uitmaakt. Zij hebben een sverzekering voor p a r t i c u l i e r e n a f g e s l o t e n w a a r z i j b e i d e n o p g e d e k t z i j n. U i t o n d e r z o e k b l i j k t d a t d e p i l a a r n i e t g e v u l d i s m e t g e w a p e n d b e t o n, m a a r m e t l o s p u i n w a a r d o o r s c h e u r v o r m i n g kon ontstaan. Claim De vrouw stelt haar partner als (mede)bezitter van de pilaar aansprakelijk op grond v a n a r t. 6 : B W v o o r d e d o o r h a a r o p g e l o p e n s c h a d e. D e v r o u w d i e n t d e c l a i m i n op de sverzekering voor particulieren (AVP). Uitspraak D e H o g e R a a d b e s l i s t d a t d e b e n a d e e l d e d i e t e v e n s m e d e b e z i t t e r i s, h e t r e c h t h e e f t o m d e g e n e t o t w i e n s v e r m o g e n h e t b e z i t h o o r t a a n t e s p r e k e n. O m d a t d e b e n a d e e l d e z e l f o o k m e d e b e z i t t e r i s, m o e t z i j z e l f h e t e i g e n a a n d e e l i n d e o p s t a l d r a g e n. E e n b e l a n g r i j k e f a c t o r i n d e b e s l i s s i n g v a n d e H o g e R a a d w a s o o k d e e e n v o u d i g e w i j z e w a a r o p b e z i t t e r s v a n e e n o p s t a l z i c h k u n n e n v e r z e k e r e n t e g e n d e r i s i c o s v a n d e die voortvloeien uit art. 6:174 BW. H e t a r r e s t l i j k t n i e t a l l e e n v a n t o e p a s s i n g t e z i j n o p d e r i s i c o a a n s p r a k e l i j k h e i d v o o r gebrekkige onroerende zaken (6:174 BW), maar ook op de risico voor g e b r e k k i g e r o e r e n d e z a k e n ( 6 : B W ) e n d i e r e n ( 6 : B W ). D e H o g e R a a d h e e f t hierover nog geen uitspraak gedaan en de meningen binnen de advocatuur zijn verdeeld. 116

18 Product In de wet (artikelen BW BW) i s v a s t g e l e g d d a t c o n s u m e n t e n b e s c h e r m d w o r d e n t e g e n s c h a d e l i j k e g e v o l g e n v a n g e b r e k k i g e p r o d u c t e n. H e t g a a t h i e r b i j o m schade door e e n p r o d u c t e n n i e t s c h a d e a a n e e n p r o d u c t. B i j v o o r b e e l d a l s e r giftige stoffen in baby-voeding worden aangetroffen of colaflessen kapot barsten. Onder product wordt hierbij verstaan een roerende zaak, ook nadat deze een bestanddeel is gaan vormen van een andere roerende of onroerende zaak, alsmede elektriciteit. Elektriciteit wordt in de wet uitdrukkelijk genoemd omdat dit geen tastbaar p r o d u c t i s z o a l s g a s e n w a t e r. Product is een vorm van r i s i c o a a n s p r a k e l i j k h e i d e n v a l t o n d e r d e w e t t e l i j k e a a n s p r a k e l i j k h e i d. E r h o e f t n a m e l i j k g e e n s c h u l d t e w o r d e n a a n g e t o o n d v a n de producent. Indien een consument schade lijdt door een gebrekkig product moet bij aansprakelijkstelling wel voldaan zijn aan de volgende eisen: Er moet schade zijn. Het product moet gebrekkig zijn. Er moet een causaal verband zijn tussen de onveiligheid van het product en het ontstaan van de schade. Als iemand een heet strijkijzer aanraakt en zich verbrandt of zich in zijn vingers knipt met een schaar, dan is er geen sprake van product van de producent van het strijkijzer respectievelijk de schaar. Wettelijke Voorbeeld product S i m o n h e e f t v i e r f l e s s e n s p a g e k o c h t b i j d e s u p e r m a r k t o p d e h o e k. A l s h i j t h u i s k o m t e n d e f l e s s e n i n d e k o e l k a s t w i l l e g g e n, s p r i n g e n z e o p e n e n b e s c h a d i g e n z e z i j n k o e l k a s t en keukenvloer. De producent van de spaflessen is risicoaansprakelijk voor de schade aan de koelkast en de keukenvloer. A l s S i m o n n i e u w e s p a f l e s s e n w i l h e b b e n m o e t h i j z i c h wenden tot de supermarkt (de detaillist) waar hij ze heeft g e k o c h t. H i e r k a n h i j o p g r o n d v a n c o n s u m e n t e n k o o p n i e u w e s p a f l e s s e n k r i j g e n o f zijn geld terugkrijgen. De schade aan de spaflessen valt immers niet onder producta a n s p r a k e l i j k h e i d v a n d e p r o d u c e n t. O n d e r p r o d u c t a a n s p r a k e l i j k h e i d v a l t d e s c h a d e door een product. In dit geval de schade aan de koelkast en de keukenvloer. A l s p r o d u c e n t w o r d t a a n g e m e r k t d e g e n e d i e h e t p r o d u c t i n h e t v e r k e e r h e e f t g e b r a c h t, maar ook: de EU-importeur; degene die een huismerk heeft aangebracht op het product; degene die een anoniem product verhandelt. 117

19 Vo o r m e t n a m e d e l a a t s t e t w e e g e n o e m d e n g e l d t d a t z i j o n d e r h u n a a n s p r a k e l i j k h e i d kunnen uitkomen als zij de benadeelde binnen een redelijke termijn de identiteit meed e l e n v a n d e p r o d u c e n t o f v a n d e g e n e d i e h e n h e t p r o d u c t h e e f t g e l e v e r d. Wettelijke In een beperkt aantal gevallen wordt kan de producent zich op een uitsluiting beroepen. In de wet is opgenomen dat de producent aansprakelijk is voor de schade veroorz a a k t d o o r e e n g e b r e k i n z i j n p r o d u c t, t e n z i j : h i j h e t p r o d u c t n i e t i n h e t v e r k e e r h e e f t g e b r a c h t ; h e t, g e l e t o p d e o m s t a n d i g h e d e n, a a n n e m e l i j k i s d a t h e t g e b r e k d a t d e s c h a d e heeft veroorzaakt, niet bestond op het tijdstip waarop hij het product in het verk e e r h e e f t g e b r a c h t, d a n w e l d a t d i t g e b r e k l a t e r i s o n t s t a a n ; h e t p r o d u c t n o c h v o o r d e v e r k o o p o f v o o r e n i g e a n d e r e v o r m v a n v e r s p r e i d i n g m e t e e n e c o n o m i s c h d o e l v a n d e p r o d u c e n t i s v e r v a a r d i g d, n o c h i s v e r v a a r d i g d o f v e r s p r e i d i n h e t k a d e r v a n d e u i t o e f e n i n g v a n z i j n b e r o e p o f b e d r i j f ; h e t g e b r e k e e n g e v o l g i s v a n h e t f e i t d a t h e t p r o d u c t i n o v e r e e n s t e m m i n g i s m e t d w i n g e n d e o v e r h e i d s v o o r s c h r i f t e n ; h e t o p g r o n d v a n d e s t a n d v a n d e w e t e n s c h a p p e l i j k e e n t e c h n i s c h e k e n n i s o p h e t t i j d s t i p w a a r o p h i j h e t p r o d u c t i n h e t v e r k e e r b r a c h t, o n m o g e l i j k w a s h e t b e s t a a n v a n h e t g e b r e k t e o n t d e k k e n ; wat de producent van een grondstof of fabrikant van een onderdeel betreft, het g e b r e k i s t e w i j t e n a a n h e t o n t w e r p v a n h e t p r o d u c t w a a r v a n d e g r o n d s t o f o f h e t onderdeel een bestanddeel vormt, dan wel aan de instructies die door de fabrikant van het product zijn verstrekt. Verder is de producent niet aansprakelijk voor zaakschade onder 500, er geldt dus een franchise. De risico voor schade onder 500 ligt bij de verkoper v a n h e t p r o d u c t. H i e r b i j i s v a n b e l a n g d a t h e t p r o d u c t v o o r g e b r u i k i n d e p r i v é s f e e r b e s t e m d i s e n o o k d a a r b i n n e n i s g e b r u i k t d o o r d e b e n a d e e l d e. Vo o r l e t s e l s c h a d e g e l d t de f r a n c h i s e n i e t e n i s d e p r o d u c e n t a a n s p r a k e l i j k. Werkgevers W e r k g e v e r s a a n s p r a k e l i j k h e i d v a l t z o w e l o n d e r d e w e t t e l i j k e a a n s p r a k e l i j k h e i d a l s o n d e r c o n t r a c t u e l e a a n s p r a k e l i j k h e i d. O p w a t c o n t r a c t u e l e a a n s p r a k e l i j k h e i d i s, w o r d t in het volgende onderdeel nader ingegaan. D e w e t t e l i j k e a a n s p r a k e l i j k h e i d v a n w e r k g e v e r s i s v o o r s c h a d e d i e i s v e r o o r z a a k t d o o r o n d e r - g e s c h i k t e n ( w e r k n e m e r s ) e n n i e t - o n d e r g e s c h i k t e n ( p e r s o n e n d i e n i e t i n d i e n s t z i j n m a a r w e l o p d r a c h t k r i j g e n v a n d e w e r k g e v e r, z o a l s s t a g i a i r s e n u i t z e n d k r a c h t e n ). Een werkgever is risicoaansprakelijk voor de onrechtmatige daden van zijn onderges c h i k t e n. I n d i t g e v a l z i j n w e r k g e v e r s a a n s p r a k e l i j k v o o r d e s c h a d e d i e w e r k n e m e r s veroorzaken aan derden tijdens werktijd. Dit is een vorm van risico en valt onder wettelijke. 118

20 Artikel BW 1. Vo o r s c h a d e, a a n e e n d e r d e t o e g e b r a c h t d o o r e e n f o u t v a n e e n o n d e r g e s c h i k t e, i s d e g e n e i n w i e n s d i e n s t d e o n d e r g e s c h i k t e z i j n t a a k v e r v u l t a a n s p r a k e l i j k, i n d i e n d e k a n s o p d e f o u t d o o r d e o p d r a c h t t o t h e t v e r r i c h t e n v a n d e z e t a a k i s v e r g r o o t en degene in wiens dienst hij stond, uit hoofde van hun desbetreffende rechtsbetrekking zeggenschap had over de gedragingen waarin de fout was gelegen. 2. S t o n d d e o n d e r g e s c h i k t e i n d i e n s t v a n e e n n a t u u r l i j k e p e r s o o n e n w a s h i j n i e t werkzaam voor een beroep of bedrijf van deze persoon, dan is deze slechts aansprakelijk, indien de ondergeschikte bij het begaan van de fout handelde ter verv u l l i n g v a n d e h e m o p g e d r a g e n t a a k. 3. Z i j n d e o n d e r g e s c h i k t e e n d e g e n e i n w i e n s d i e n s t h i j s t o n d, b e i d e n v o o r d e s c h a d e a a n s p r a k e l i j k, d a n b e h o e f t d e o n d e r g e s c h i k t e i n h u n o n d e r l i n g e v e r h o u d i n g n i e t i n de schadevergoeding bij te dragen, tenzij de schade een gevolg is van zijn o p z e t o f b e w u s t e r o e k e l o o s h e i d. U i t d e o m s t a n d i g h e d e n v a n h e t g e v a l, m e d e g e l e t o p d e aard van hun verhouding, kan anders voortvloeien dan in de vorige zin is bepaald. De werkgever is echter alleen aansprakelijk als de werknemer dat zelf ook is en als de schade is veroorzaakt tijdens de uitvoer van de werkzaamheden in opdracht van de w e r k g e v e r. D e b e n a d e e l d e k a n v e r v o l g e n s k i e z e n w i e h i j a a n s p r a k e l i j k w i l s t e l l e n, d e w e r k n e m e r, d e w e r k g e v e r o f h e n s a m e n. D e w e r k g e v e r k a n d e s c h a d e a l l e e n v e r h a l e n op zijn ondergeschikte als deze door opzet of roekeloosheid de schade veroorzaakte. Wettelijke Artikel BW Indien een niet ondergeschikte die in opdracht van een ander werkzaamheden ter uito e f e n i n g v a n d i e n s b e d r i j f v e r r i c h t, j e g e n s e e n d e r d e a a n s p r a k e l i j k i s v o o r e e n b i j d i e werkzaamheden begane fout, is ook die ander jegens de derde aansprakelijk. In bovenstaand artikel is de risico van werkgevers voor niet-ondergeschikten vastgelegd. Voorbeeld 1 werkgevers J o o s t v a n Va a r t w e r k t b i j s c h i l d e r s b e d r i j f S u p e r P a i n t B V. H i j z e t b i j e e n k l a n t e e n l a d d e r t e g e n d e g e v e l, m a a r d e l a d d e r s c h u i f t w e g e n v a l t b o v e n o p e e n g e p a r k e e r d e a u t o. D e e i g e n a a r v a n d e a u t o k a n Joost en zijn werkgever aanspreken voor de schade. 119

13-05- 14. Programma van vandaag. Aansprakelijkheid van (brede) scholen

13-05- 14. Programma van vandaag. Aansprakelijkheid van (brede) scholen 13 mei 2014 Netwerk sport bewegen en gezonde leefstijl Brechtje Paijmans Doelen Advocatuur & Universiteit Utrecht paijmans@doelenadvocatuur.nl Programma van vandaag ongevallen Aspecten van verzekering

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij stages

Aansprakelijkheid bij stages Aansprakelijkheid bij stages Algemeen Artikel 6:170 BW bepaalt dat een werkgever aansprakelijk is voor een ondergeschikte. Door expliciet te spreken over een ondergeschikte heeft de wetgever beoogd dat

Nadere informatie

Artikel 185 WW. Spoorboekje

Artikel 185 WW. Spoorboekje Artikel 185 WW Spoorboekje Wanneer is art. 185 WVW van toepassing? Er moet aan een aantal voorwaarden zijn voldaan wil art. 185 WVW van toepassing zijn. Allereerst zal er sprake moeten zijn van een ongeval

Nadere informatie

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid drs V.G.J. (Vincent) Zwijnenberg 8 april 2010 Onderwerpen 1. De behoorlijke verzekering volgens de Hoge Raad 2. De behoorlijke verzekering

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP)

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering. Particulier (AVP)

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering. Particulier (AVP) Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de aansprakelijkheidsverzekering. Welke risico s

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de aansprakelijkheidsverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Aansprakelijkheid ondernemers paardenbranche

Aansprakelijkheid ondernemers paardenbranche Aansprakelijkheid ondernemers paardenbranche 9 mei 2006 Barneveld Lezing PTC mr. Annemieke van Dooren-Korenstra ABAB juristen s-hertogenbosch Programma Inleiding Beperken bedrijfsrisico s Aansprakelijkheid

Nadere informatie

Schadeverzekering voor Werknemers

Schadeverzekering voor Werknemers Schadeverzekering voor Werknemers Werkgevers worden steeds vaker met succes verplicht de schade te vergoeden die ontstaat doordat een werknemer een ongeval overkomt tijdens werkzaamheden, maar bijvoorbeeld

Nadere informatie

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS

NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS NADERE INVULLING WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR VERKEERSONGEVALLEN VAN WERKNEMERS De heeft in december 2008 wederom drie interessante arresten gewezen inzake werkgeversaansprakelijkheid voor verkeersletsel

Nadere informatie

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) OVZ verzekeringen

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) OVZ verzekeringen Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) OVZ verzekeringen 1 Productwijzer Schadeverzekering Inzittenden (SVI) Wat leest u in deze productwijzer? In de productwijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID door Mariken Peters sectie aansprakelijkheid, verzekeringen en (letsel)schade STELLING 1 Als de werknemer een arbeidsongeval op de werkplek overkomt, is de werkgever altijd

Nadere informatie

STICHTING KINDERVAKANTIEWERK TILBURG. Verzekering

STICHTING KINDERVAKANTIEWERK TILBURG. Verzekering Toelichting op de via de stichting Kindervakantiewerk Tilburg en de Gemeente Tilburg afgesloten verzekeringen t.b.v. bestuur, leiding en deelnemers. publicatie: 04-05 uitgave: 2 datum: 20 maart 2009 bestand:

Nadere informatie

Juridische aspecten van verantwoord gebouwonderhoud. Boekel De Nerée Maurits Mazel Congres verantwoord gebouwonderhoud 16 mei 2013

Juridische aspecten van verantwoord gebouwonderhoud. Boekel De Nerée Maurits Mazel Congres verantwoord gebouwonderhoud 16 mei 2013 Juridische aspecten van verantwoord gebouwonderhoud Boekel De Nerée Maurits Mazel Congres verantwoord gebouwonderhoud 16 mei 2013 Inleiding Wat is verantwoord gebouwonderhoud? Op wie is welke regelgeving

Nadere informatie

Besparen. Met de Proteq Autoverzekering bespaart u al snel honderden euro s per jaar!

Besparen. Met de Proteq Autoverzekering bespaart u al snel honderden euro s per jaar! Autoverzekering Besparen Met de Proteq Autoverzekering bespaart u al snel honderden euro s per jaar! De Proteq Autoverzekering is één van de goedkoopste autoverzekeringen van Nederland. Ook de voorwaarden

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT samengesteld door mr. F. Stadermann, mr. W.A. Luiten, mr. M. Keijzer-de Korver en mr. A. Koopman derde, geheel herziene druk Inhoudsopgave DEEL I: AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

Nadere informatie

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI)

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de schadeverzekering inzittenden (SVI). Welke risico s dekt deze

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden van De Jong Assurantiën cv en/of De Jong & Bouterse bv, behorend bij de Overeenkomst tot het verrichten van diensten

Algemene Voorwaarden van De Jong Assurantiën cv en/of De Jong & Bouterse bv, behorend bij de Overeenkomst tot het verrichten van diensten Algemene Voorwaarden van De Jong Assurantiën cv en/of De Jong & Bouterse bv, behorend bij de Overeenkomst tot het verrichten van diensten Artikel 1 Algemeen 1.1 In de Algemene Voorwaarden wordt verstaan

Nadere informatie

Verkeersverzekering SVI Plus

Verkeersverzekering SVI Plus Verkeersverzekering SVI Plus Geruststellende extra zekerheid voor al uw reizende medewerkers Citaat Je staat er niet vaak bij stil, maar elke dag zijn vaak tientallen medewerkers en vrijwilligers voor

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Artikel 750 1. Aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de aannemer, zich jegens

Nadere informatie

Woningeigenaar en overlast. artikel 6:162 BW

Woningeigenaar en overlast. artikel 6:162 BW Woningeigenaar en overlast artikel 6:162 BW lid 1 Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te

Nadere informatie

Juridische hulp na een trauma ongeval

Juridische hulp na een trauma ongeval Juridische hulp na een trauma ongeval Feenstra & Veenstra Register Experts Dhr. Michèl Feenstra, re Dhr. Mark Veenstra, re Munneke Lourens advocaten Mw. mr. Monique Snijder Mw. mr. Iris Degenaar Feenstra

Nadere informatie

Aansprakelijkheid en risico s van de veiligheidsadviseur vervoer gevaarlijke stoffen

Aansprakelijkheid en risico s van de veiligheidsadviseur vervoer gevaarlijke stoffen Inleiding Aansprakelijkheid en risico s van de veiligheidsadviseur vervoer gevaarlijke stoffen De veiligheidsadviseur functioneert onder de verantwoordelijkheid van de bedrijfsleiding van een onderneming.

Nadere informatie

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster LJN: BW9368, Rechtbank Amsterdam, 6 juni 2012 2. De feiten 2.1. [A] en [B] wonen tegenover elkaar in [plaats]. [C] woont

Nadere informatie

Bijzondere voorwaarden AVP 2015. Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving. Artikel 2. Hoedanigheid

Bijzondere voorwaarden AVP 2015. Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving. Artikel 2. Hoedanigheid Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving Artikel 2. Hoedanigheid Artikel 3. Dekking 3.1. Aansprakelijkheid 3.2. Normbesef 3.3. Vrijwillige hulpverlening 3.4. Proceskosten en wettelijke rente Artikel

Nadere informatie

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden Rialto.Tóch verzekerd Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden Dit zijn de polisvoorwaarden van de Schadeverzekering Inzittenden. U vindt hier wanneer u en verzekerden recht hebben op een uitkering

Nadere informatie

a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers

a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers Waarom hebt u een a.s.r. Verkeersschadeverzekering voor werknemers nodig? Een belangrijke uitsluiting op de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven

Nadere informatie

Letselschade Theorie en praktijk

Letselschade Theorie en praktijk Workshop 2014 Letselschade Theorie en praktijk mr. Judith Pol mr. Tim Gmelig Meijling 3 Waar ga ik het over hebben? Wat is letselschade? Wanneer is letselschade verhaalbaar? Wie kan letselschade verhalen?

Nadere informatie

Bewonersondernemingen

Bewonersondernemingen Bewonersondernemingen Rechtspersoon: stichting, vereniging, coöperatie, b.v. Soorten (basis) verzekeringen voor de vennootschap - Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven - Bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

Algemene voorwaarden The Golf Teachers

Algemene voorwaarden The Golf Teachers Algemene voorwaarden The Golf Teachers 1. Definities. In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: a. Diensten: De door The Golf Teachers in het kader van deze algemene voorwaarden aangeboden en

Nadere informatie

PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG

PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG Versie augustus 2015, versie 06 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 9 Geldig tot 31 december 2017 Het doel van dit

Nadere informatie

w el z i j n Verzekeringen voor vrijwilligers

w el z i j n Verzekeringen voor vrijwilligers RADIUS w el z i j n Verzekeringen voor vrijwilligers VERZEKERINGEN VOOR VRIJWILLIGERS 1 VERZEKERINGEN VOOR VRIJWILLIGERS De stichting heeft ten behoeve van de vrijwilligers een viertal verzekeringen afgesloten.

Nadere informatie

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S

A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S C H E E P V A A R T B E D R I J F V E R S L U I S ARTIKEL 1. DEFINITIES 1. Versluis: Scheepvaartbedrijf Versluis; de gebruiker van deze algemene voorwaarden, gevestigd

Nadere informatie

Amerikaanse toestanden? mr. Mirjam Snel-de Kroon Deventer, 25 april 2012

Amerikaanse toestanden? mr. Mirjam Snel-de Kroon Deventer, 25 april 2012 Amerikaanse toestanden? mr. Mirjam Snel-de Kroon Deventer, 25 april 2012 Amerikaanse toestanden? Claimcultuur, het maar raak claimen? Ook in Nederland toenemend claimbewustzijn bij burgers en bedrijven.

Nadere informatie

Productwijzer Pleziervaartuigenverzekering

Productwijzer Pleziervaartuigenverzekering Pleziervaartuigenverzekering Productwijzer Pleziervaartuigenverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de pleziervaartuigenverzekering. Welke

Nadere informatie

Productwijzer. Pleziervaartuigverzekering

Productwijzer. Pleziervaartuigverzekering Productwijzer Pleziervaartuigverzekering I Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de pleziervaartuigenverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Productwijzer Motorrijtuigenverzekering (WAM-verzekering)

Productwijzer Motorrijtuigenverzekering (WAM-verzekering) Productwijzer Motorrijtuigenverzekering (WAM-verzekering) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de motorrijtuigenverzekering. Welke risico s dekt deze

Nadere informatie

N.V. Surinaamse Assurantie Maatschappij

N.V. Surinaamse Assurantie Maatschappij Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven en Beroepen Artikel 1: Verzekerden Verzekerden krachtens deze verzekering zijn: - de verzekeringnemer (met wie de verzekering is aangegaan),

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij verkeers- en mobiliteitseducatie

Aansprakelijkheid bij verkeers- en mobiliteitseducatie Aansprakelijkheid bij verkeers- en mobiliteitseducatie Vlaamse Stichting Verkeerskunde 28/05/2013 Ethias Verzekering Geert Van Aken 1 Risico? Excursies met de fiets Fietsvaardigheidstraining Verkeersroute

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers

Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers Bijzondere Voorwaarden Verkeersschadeverzekering voor Werknemers 1/5 Deze Bijzondere voorwaarden horen bij uw Verkeerschadeverzekering voor Werknemers. Ook de Algemene voorwaarden Bedrijfsverzekeringen

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer

Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de rechtsbijstandverzekering in het verkeer. Welke risico s dekt deze

Nadere informatie

Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer

Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer Rechtsbijstand in het verkeer Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de rechtsbijstandverzekering in het verkeer.

Nadere informatie

Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer

Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer Rechtsbijstand in het verkeer Productwijzer Rechtsbijstand in het verkeer Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de rechtsbijstandverzekering in het verkeer.

Nadere informatie

Jubileumcongres Beursbengel

Jubileumcongres Beursbengel Workshop - Contracteren met de klant: omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, exoneraties en verzekeringsdekking Jubileumcongres Beursbengel Erik van Orsouw erik.van.orsouw@kvdl.nl http://www.kvdl.nl/beursbengel/

Nadere informatie

Aansprakelijkheid & Verzekeringen

Aansprakelijkheid & Verzekeringen VO-Signaal Geen voorzijde Aansprakelijkheid wel & Verzekeringen VO op VO-Signaal pagina 1 3 Aansprakelijkheid & Verzekeringen Met VO-Signaal wil Arbo-VO scholen ondersteunen bij de invulling van goed werkgeverschap.

Nadere informatie

Het nieuwe verzekeringsrecht. Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015

Het nieuwe verzekeringsrecht. Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015 Het nieuwe verzekeringsrecht Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015 pagina Inleiding 3 Het nieuwe verzekeringsrecht ingevoerd 3 Is er wat veranderd? 3 Waarom deze informatie? 3 Premie 3 Betaal de premie

Nadere informatie

Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen

Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen Aansprakelijkheid binnen sportverenigingen mr. Harold de Boer mr. Stephan de Vries 12 januari 2015 Sport Fryslân De Haan Advocaten & Notarissen PROGRAMMA 1. Inleiding 2. Bestuur en Taak - interne aansprakelijkheid

Nadere informatie

CBRB/VNPR* Personenvervoercondities voor de binnenvaart

CBRB/VNPR* Personenvervoercondities voor de binnenvaart CBRB/VNPR* Personenvervoercondities voor de binnenvaart Artikel 1: Definities Overeenkomst van personenvervoer: de overeenkomst waarbij de ene partij (de vervoerder) zich tegenover de andere partij verbindt

Nadere informatie

Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden

Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden Felixx. Pensioen Consultants B.V. Leveringsvoorwaarden Algemene leverings- en betalingsvoorwaarden Felixx. Pensioen Consultants B.V. Artikel 1 Definities In deze algemene leverings- en betalingsvoorwaarden

Nadere informatie

Eiseres zal hierna [A] genoemd worden. Gedaagden zullen hierna ieder afzonderlijk [B] en [C], alsmede gezamenlijk [B] c.s. genoemd worden.

Eiseres zal hierna [A] genoemd worden. Gedaagden zullen hierna ieder afzonderlijk [B] en [C], alsmede gezamenlijk [B] c.s. genoemd worden. Rechtbank Amsterdam, 06 juni 2012; de hondenbezitter is aansprakelijk voor de letselschade van een vrouw die tijdens het uitlaten van de hond ten valt komt doordat de hond plotseling hard aan de lijn trok.

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van dienstverlening en uitvoering van werkzaamheden:

Algemene voorwaarden van dienstverlening en uitvoering van werkzaamheden: Algemene voorwaarden van dienstverlening en uitvoering van werkzaamheden: Artikel 1 1.1 Deze algemene voorwaarden van dienstverlening en uitvoering van werkzaamheden zijn van toepassing op alle overeenkomsten

Nadere informatie

4. Totstandkoming en uitvoering van de overeenkomst

4. Totstandkoming en uitvoering van de overeenkomst ALGEMENE VOORWAARDEN DE WATERKOETS 2014 maart 1. Definities In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder: A. Diensten:De door de Waterkoets in het kader van deze algemene voorwaarden aangeboden en

Nadere informatie

Schadevergoeding van het Waarborgfonds Motorverkeer?

Schadevergoeding van het Waarborgfonds Motorverkeer? Schadevergoeding van het Waarborgfonds Motorverkeer? Het Waarborgfonds Motorverkeer kan uitkomst bieden Het kan iedereen overkomen: u wordt aangereden door een motor voertuig en de dader rijdt door of

Nadere informatie

Aansprakelijkheid op het ijs

Aansprakelijkheid op het ijs Aansprakelijkheid op het ijs KNSB verenigingsdag voor bestuurders 3 november 2007 Bart Bendel Wouter Vermaas Inhoud workshop Aansprakelijkheid van: Schaatsers Verenigingen Trainers Aansprakelijkheid van

Nadere informatie

Verkeersschadeverzekering voor werknemers

Verkeersschadeverzekering voor werknemers Verkeersschadeverzekering voor werknemers Verkeersschadeverzekering voor werknemers Een belangrijke uitsluiting op de Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven is het gebruik van motorrijtuigen. Een

Nadere informatie

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A Inhoudsopgave Aanvullende begripsomschrijvingen 1.1. Verzekerde Artikel 1 1.2. Derden 1.3. Schade Biezenvijver 1.4. 7 Aanspraak Artikel 2 Artikel 3 1.5. Omstandigheid 1.6. Handelen of nalaten 1.7. Milieuaantasting

Nadere informatie

Pakketverzekering voor Vereniging van Eigenaren Bestuurdersaansprakelijkheid

Pakketverzekering voor Vereniging van Eigenaren Bestuurdersaansprakelijkheid Pakketverzekering voor Vereniging van Eigenaren Versie 2014 Informatie voor de klant Belangrijk De voor Vereniging van Eigenaren vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden van uw. De Algemene Voorwaarden

Nadere informatie

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Aansprakelijkheidsverzekeringen voor bedrijven (AVB) Voor bedrijven speelt het risico van contractuele aansprakelijkheid een grote rol. Bedrijven hebben

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2011-346 d.d. 2 december 2011 (mr. P.A. Offers, voorzitter, mr. B.F. Keulen en mr. A.W.H. Vink, leden, en mr.drs. D.J. Olthoff, secretaris)

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Motorrijtuigenverzekering Wettelijke Aansprakelijkheid

Bijzondere Voorwaarden Motorrijtuigenverzekering Wettelijke Aansprakelijkheid Henck Arronstraat 5 7 Pob 1030 Tel. 473400/477955 Fax 476669 Paramaribo Suriname E-mailadres: assuria@sr.net Filiaal Nickerie R.P. Bharosstraat 68 Pob 6096 Tel. 0231911 Fax 0231912 Nw. Nickerie - Suriname

Nadere informatie

2.2 De verplichtingen van Budgetcoach2day gaan nooit verder dan door Budgetcoach2day schriftelijk is bevestigd.

2.2 De verplichtingen van Budgetcoach2day gaan nooit verder dan door Budgetcoach2day schriftelijk is bevestigd. Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Budgetcoach2day partij is, tenzij uitdrukkelijk

Nadere informatie

AKTIVIA VZW VERZEKERINGEN. Bart Hannes oktober 2011

AKTIVIA VZW VERZEKERINGEN. Bart Hannes oktober 2011 AKTIVIA VZW VERZEKERINGEN Bart Hannes oktober 2011 1 Verzekeringen I. Burgerlijke aansprakelijkheid II. III. IV. Lichamelijke ongevallen AKTIVIA-polissen Andere risico s 2 I. Burgerlijke aansprakelijkheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 759 Vaststelling en invoering van afdeling 8.14.1 (verkeersongevallen) van het Burgerlijk Wetboek Nr. 1 KONINKLIJKE BOODSCHAP Aan de Tweede

Nadere informatie

Aansprakelijkheid Verzekeringen

Aansprakelijkheid Verzekeringen Aansprakelijkheid Verzekeringen Vlaamse Stichting Verkeerskunde Verkeer op School 4 en 8 oktober 2012 Ethias Verzekering Geert Van Aken 1 Risico? Excursies met de fiets Fietsvaardigheidstraining Verkeersroute

Nadere informatie

Productwijzer Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen

Productwijzer Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen Productwijzer Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN. JVUcalculatie ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN JVUcalculatie Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij JVUcalculatie

Nadere informatie

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes

Arbeidsomstandigheden. Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes Arbeidsomstandigheden Congres Transport van Afval 5 februari 2015 Marjolein Gobes De afvalbranche Wijzigingen per 1 juli 2015 > 60 miljoen ton afval per jaar +/- 15.000 werknemers Relatief hoog aantal

Nadere informatie

Algemene leverings- En Betalingsvoorwaarden Van :

Algemene leverings- En Betalingsvoorwaarden Van : Algemene leverings- En Betalingsvoorwaarden Van : Bjorn van de Brug Multiservice, Hullerweg 14a, 8071RN te Nunspeet hierna te noemen: Gebruiker Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van SIGNUM INTERFOCUS NEDERLAND BV

Algemene voorwaarden van SIGNUM INTERFOCUS NEDERLAND BV Algemene voorwaarden van SIGNUM INTERFOCUS NEDERLAND BV Algemeen en Toepasselijkheid Artikel 1 1. Deze algemene voorwaarden van dienstverlening en uitvoering van werkzaamheden zijn van toepassing op alle

Nadere informatie

Begindatum Einddatum Vervaldag Duur 01/01 1 jaar

Begindatum Einddatum Vervaldag Duur 01/01 1 jaar Polis 30 504 345 Bijzondere Voorwaarden : Verzekeringsnemer : Doel van de polis Het verzekeren van de doelgroep-medewerkers (hierna verzekerde(n) genoemd) die een individuele overeenkomst hebben ondertekend

Nadere informatie

Wie zijn wij? 11 maart 2014

Wie zijn wij? 11 maart 2014 Wie zijn wij? Programma Inleiding Mona de Vries Medisch Letsel Ed Klungers Whiplash Ellen Copini Schadeposten Ellen Copini Smartengeld quiz Mona de Vries Letselschade advocaat? Kwaliteit Kosten aansprakelijke

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Racing Experience Dongen

Algemene Voorwaarden Racing Experience Dongen Algemene Voorwaarden Racing Experience Dongen Artikel 1. Algemeen 1. Racing Experience Dongen is een Vennootschap Onder Firma, gevestigd te Dongen, met de volgende activiteiten: Het organiseren van race-evenementen.

Nadere informatie

Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Alkmaar d.d. 12 januari 2005 onder nummer 37046734.

Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Alkmaar d.d. 12 januari 2005 onder nummer 37046734. Algemene Voorwaarden Blijleven (AVB) Loon- en grondverzetbedrijf Blijleven B.V. Kanaaldijk 83 1862 PV Bergen Gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Alkmaar d.d. 12 januari 2005 onder nummer 37046734.

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van Best-app

Algemene voorwaarden van Best-app Algemene voorwaarden van Best-app Artikel 1: definities a. Best-app is een commanditaire vennootschap die onder nummer 61730084 is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Eindhoven.

Nadere informatie

De VNG Vrijwilligersverzekering.

De VNG Vrijwilligersverzekering. Even over vrijwilligers. De VNG Vrijwilligersverzekering. Alle vrijwilligers binnen uw gemeente goed verzekerd De VNG Vrijwilligersverzekering. Alle vrijwilligers binnen uw gemeente goed verzekerd De voordelen

Nadere informatie

2. [NAAM BEDRIJF/ ORGANISATIE] gevestigd te [PLAATSNAAM], hierna te. noemen: de uitlener, vertegenwoordigd door de heer/mevrouw [NAAM

2. [NAAM BEDRIJF/ ORGANISATIE] gevestigd te [PLAATSNAAM], hierna te. noemen: de uitlener, vertegenwoordigd door de heer/mevrouw [NAAM MODEL Detacheringovereenkomst Dit model kunt u ook vinden op www.uwv.nl. 1. [NAAM BEDRIJF/ ORGANISATIE] gevestigd te [PLAATSNAAM], hierna te noemen: de uitlener, vertegenwoordigd door de heer/mevrouw [NAAM

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Voor Particulieren

Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Voor Particulieren Wat is verzekerd? Wij verzekeren de aansprakelijkheid van u en uw gezinsleden als particulier voor schade die u of een van uw gezinsleden toebrengt: - Aan zaken en personen buiten uw gezin - Aan personen

Nadere informatie

Bijzondere voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden en Gezinsleden

Bijzondere voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden en Gezinsleden MRT SVI - LVP 09.01 Bijzondere voorwaarden Schadeverzekering voor Inzittenden en Gezinsleden Luyten Voordeel Pakket Inhoudsopgave Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel

Nadere informatie

Productwijzer Verzekering aanhangwagen,

Productwijzer Verzekering aanhangwagen, Productwijzer Verzekering aanhangwagen, boot-/paardentrailer en Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de verzekering voor een: aanhangwagen boottrailer

Nadere informatie

Productwijzer Reis- en annuleringsverzekering

Productwijzer Reis- en annuleringsverzekering Productwijzer Reis- en annuleringsverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de reis- en annuleringsverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Schadevergoeding van het Waarborgfonds Motorverkeer?

Schadevergoeding van het Waarborgfonds Motorverkeer? Schadevergoeding van het Waarborgfonds Motorverkeer? www.wbf.nl Waarborgfonds kan uitkomst bieden Het kan iedereen overkomen: u wordt aangereden door een motorvoertuig dat onbekend is (omdat de dader is

Nadere informatie

VERZEKERINGSPERIKELEN DEEL 1. Inleiding

VERZEKERINGSPERIKELEN DEEL 1. Inleiding VERZEKERINGSPERIKELEN DEEL 1 Inleiding Na hevige regenval ondervindt eigenaar X ernstige waterschade in het privé gedeelte van zijn appartement. De regen is via de gevel het privé gedeelte binnengedrongen.

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Particulieren

Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Particulieren Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Particulieren Artikel 1: Verzekerden Verzekerden krachtens deze verzekering zijn: - de verzekeringnemer (met wie de verzekering is aangegaan); -

Nadere informatie

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Autoverzekering

Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen. Collectieve. Autoverzekering Allianz Nederland Verkeer- en Privéverzekeringen Collectieve Autoverzekering Uw auto verdient de juiste verzekering Of u in het nieuwste model van uw favoriete merk rijdt of een mooie occasion aanschaft,

Nadere informatie

Aegon Schadeverzekering N.V., gevestigd te Den Haag, hierna te noemen Aangeslotene.

Aegon Schadeverzekering N.V., gevestigd te Den Haag, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-382 d.d. 20 oktober 2014 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter, prof. mr. M.L. Hendrikse en drs. L.B. Lauwaars RA, leden en mr. F.E. Uijleman, secretaris)

Nadere informatie

Algemene voorwaarden ihelpu

Algemene voorwaarden ihelpu Algemene voorwaarden ihelpu Algemene voorwaarden ihelpu 1.Definities Klant: een natuurlijke persoon of rechtspersoon die met ihelpu een overeenkomst tot het leveren van diensten sluit. ihelpu, wilhelminastraat

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van ondernemers. 19 juni 2014. Over Juridiq. * eerstelijns juridisch adviesbureau voor ondernemers

Aansprakelijkheid van ondernemers. 19 juni 2014. Over Juridiq. * eerstelijns juridisch adviesbureau voor ondernemers Aansprakelijkheid van ondernemers 19 juni 2014 1 Over Juridiq * eerstelijns juridisch adviesbureau voor ondernemers * eerstelijn: voor alle vragen en problemen * specialisaties in Juridiq Netwerk * andere

Nadere informatie

2.2 De verplichtingen van Budgetadvies Bakker gaan nooit verder dan door Budgetadvies Bakker schriftelijk is bevestigd.

2.2 De verplichtingen van Budgetadvies Bakker gaan nooit verder dan door Budgetadvies Bakker schriftelijk is bevestigd. Algemene voorwaarden Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Budgetadvies Bakker partij

Nadere informatie