TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie Apeldoornse Standaard Revisie 2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie Apeldoornse Standaard Revisie 2013"

Transcriptie

1 TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie Apeldoornse Standaard Revisie 2013 Deze transmurale werkafspraak betreft de volgende categorieën patiënten patiënten die vragen hebben over osteoporose, zonder dat er klachten zijn patiënten die >3 maanden >7,5 mg prednison of equivalenten per dag (gaan) gebruiken patiënten > 50 jaar met een recente fractuur of ziekten/medicatie met mogelijk botverlies patiënten met osteoporose die mogelijk een verhoogd valrisico hebben (en daardoor extra verhoogd risico op fracturen) patiënten die vallen door onduidelijke oorzaak of een verhoogd valrisico hebben Anamnese Aanwijzingen voor één of meer wervelfracturen rugpijn (episoden): ontstaanswijze, duur, ernst en beloop, lokalisatie en uitstraling, invloed van houding en beweging, beperkingen in het dagelijks functioneren opvallende lengtevermindering, (recente) postuurverandering Risicofactoren voor osteoporose Zie tabel risicoscore blz. 2 Valrisico mobiliteitsstoornissen eerder gevallen polyfarmacie urine incontinentie psychofarmaca en/of cardiale medicatie cognitieve en/of stemmingsstoornis voetproblemen beperkte fysieke activiteit visusstoornissen veiligheid in huis Lichamelijk onderzoek Bij verdenking osteoporose BMI, lengte en gewicht klop- druk- en asdrukpijn van de wervelkolom beperkingen bij opstaan, lopen en andere bewegingen; vorm van de wervelkolom: versterkte thoracale kyfose, cervicale en lumbale lordose; uitpuilen van de voorste buikwand en geringe afstand tussen ribbenboog en bekkenkam. Bij vallen en verhoogd valrisico bloeddruk liggend en staand na 1, 2 en 3 minuten onderzoek looppatroon, evenwicht waaronder proprioceptie en sensibilitieit onderste ledematen. Aanvullend onderzoek Laboratoriumonderzoek BSE, alkalisch fosfatase: bij vermoeden van een ontsteking of maligniteit. TSH of calcium/fosfaat: bij vermoeden van hyperthyreoïdie of hyperparathyreoïdie. Vitamine D-spiegel meten, streefwaarde boven de 75 nmol/l Beeldvormende diagnostiek bij het vermoeden van een wervelinzakking of wervelmetastasen. Aanpassing Definitieve Revisie TWA CBO Osteoporose Fractuur - en Valpreventie van 2011 / Uitgave Commissie 1

2 Botdichtheidmeting: Vraag een botdichtheidmeting aan bij een risicoscore 4. Fractuur risicoscore: bij een totaal van 4 punten of meer wordt een dexa geadviseerd. Risicofactor Risicoscore Gewicht < 60 kg en /of BMI < 20 kg/ m ² 1 Leeftijd > 60 jaar 1 Leeftijd > 70 jaar (dan risicoscore > 60 jaar niet extra meetellen) 2 Eerdere fractuur na het 50 e levensjaar 1 Heupfractuur bij een ouder 1 Verminderde mobiliteit 1 Reumatoïde artritis 1 Meer dan één keer vallen in het laatste jaar 1 Aandoening of situatie geassocieerd met secundaire osteoporose * 1 Gebruik van glucocoricosteroïden ( > 3mnd; 7,5 mg/dag) 4 *Aandoening of situatie geassocieerd met secundaire osteoporose: Onbehandeld hypogonadisme bij mannen en vrouwen, inflammatoire darmziekten en malabsorptie, chronische inflammatoire aandoeningen, orgaantransplantatie, diabetes mellitus (type 1 en 2), onbehandelde hyperthyroïde of overgsubstitueerde hypothyreoïde, primaire hyperparathyreoïdie, COPD, pernicieuze anemie. Richtlijnen Beleid Aanpassing Definitieve Revisie TWA CBO Osteoporose Fractuur - en Valpreventie van 2011 / Uitgave Commissie 2

3 Voorlichting en niet medicamenteuze adviezen vermindering van botmassa komt veel voor bij ouderen. Bij osteoporose is er een verhoogd risico op botbreuken inactiviteit of immobilisatie vermijden; stimuleer lichaamsbeweging totaal mg. Calcium (4 zuivelconsumpties) per dag. actief beleid ten aanzien van valpreventie om (gevolgen van) val-risicofactoren te verminderen en daarmee risico op fracturen Valpreventie navraag valincidenten wees terughoudend met het voorschrijven van benzodiazepinen. bij mobiliteits-/evenwichtsstoornissen, herhaaldelijk vallen of valangst: overweeg fysio- of oefentherapie voor gerichte kracht- en balanstraining / valangst-reductie-training bij een verminderde visus: zo mogelijk correctie visus, aandacht voor verlichting en drempels. bij orthostatische hypotensie: overweeg verwijzing valpoli geriatrie voor verdere analyse en behandeling; geef leefregels (zie DKS of website geriatrie Gelre) Medicamenteuze behandeling Medicamenteuze behandeling met bisfosfonaten bij: abnormaal verminderde botdichtheid: T-score -2,5 röntgenologisch aangetoonde wervelfractuur Gebruik van corticosteroïden of equivalenten > 3 maanden >7,5 mg per dag: behandeling met bisfosfonaten en vit.d 800 IE, zonodig calcium. Bisfosfonaten: Alendronaat: 1x p.w. 70 mg of Risedronaat: 1x p.w. 35 mg Contra-indicatie voor gebruik bisfosfonaten: Barrett oesophagus Evaluatie Evaluatie na vijf jaar middels een dexa scan. Indien geen verbetering, overweeg een verwijzing. Calcium: Bij inname < 4 zuivelconsumpties/dag: 1 x dd 500 mg. calcium Bij inname < 2 zuivelconsumpties/dag: 1x dd 1000 mg. calcium Vitamine D: Voorstel medicatie bij bewezen of sterk vermoeden op Vit D deficientie: Bij sterk vermoeden op Vit D deficientie (hoogrisicogroepen: bewoners verzorging- en verpleeghuizen/gesluierde vrouwen, minder dan 15 min/dag buiten): Oplaaddosering éénmalig colecalciferol IE in 10 ml unit dose. Bereken tekort: 40 x (175 gemeten Vit D spiegel) lichaamsgewicht. Oplaasdosis IE per week tot spiegel is bereikt. Onderhoudsdosering: colecalciferol 1dd 800 IE (=20 µg) in de vorm van vitamine D aquosum (Davitamon D) druppels (10 resp. 20 druppels) óf colecalciferol IE in 10 ml unit dose 1x per 2 maanden (vergelijkbaar met ca. 800 IE per dag). Voor patiënten die naast vitamine D3 ook calciumsuppletie nodig hebben zijn er combinatiepreparaten colecalciferol 800 IE/calcium 500 mg beschikbaar. Overweeg suppletie bij personen die nooit in de buitenlucht komen en bij personen met een vitamine D-deficiëntie (800 IE) per dag. Aanpassing Definitieve Revisie TWA CBO Osteoporose Fractuur - en Valpreventie van 2011 / Uitgave Commissie 3

4 Bepaal Vitamine D spiegel Bereken vitamine D tekort (in IE)¹4: 40 x (75 gemeten vitamine D-spiegel) x lichaamsgewicht (kg) Opladen: IE colecalciferol -drank 1 x per week, totdat het berekende vitamine D tekort is aangevuld Let op (ivm frequente fouten bij opladen) op recept noteren: - aantal eenheden (IE) - stopdatum opladen Onderhoudsdoses: IE colecalciferol per dag of IE per week of IE per maand of IE per 2 maanden Controle spiegel: na 6 maanden controle vitamine D spiegel Spiegel 75 nmol/l Spiegel <75 nmol/l Huidige dosis continueren Onderhoudsdosis verhogen Controleer spiegel na 6 maanden (indien spiegel < 75 nmol/l, dan onderhoudsdosis verder ophogen etc) Controles: na 3 maanden en na 1 jaar controle na 5 jaar evaluatie en dexa Verwijzing Verwijs vrouwen <50 jaar en mannen <65 jaar met osteoporotische wervelfracturen. Overweeg verwijzing bij: een nieuwe wervelfractuur die is ontstaan tijdens behandeling met bisfosfonaten. hevige pijn en onvoldoende effect bedrust/medicamenteuse therapie. afwijkende lab-waarden: calcium en fosfaat. intolerantie voor bisfosfonaten. verdenking op secundaire osteoporose bijv. hyperparathyreoïdie, hypogonadie, M.Kahler. voor diagnostiek bij vallen verwijzen naar valpolikliniek tenzij specifieke problematiek bij mobiliteitsproblemen verwijzing naar ergotherapeut voor oefenen met hulpmiddelen, activatie en verbeteren conditie en spierkracht verwijzing naar fysiotherapeut onvoldoende verbetering dexa bij 5 jaar evaluatie Botontkalkingsteam polikliniek (osteoporose verpleegkundige, endocrinoloog, nefroloog, reumatoloog) Aanpassing Definitieve Revisie TWA CBO Osteoporose Fractuur - en Valpreventie van 2011 / Uitgave Commissie 4

5 Valpoli geriatrie (geriater, verpleegkundige geriatrie en fysiotherapeut) tel.nr. voor overleg/afspraak: (secr geriatrie) of verwijzing via fax of via zorgdomein Terugverwijzing Na instelling behandeling wordt patiënt i.p. terugverwezen naar de huisarts, deze wordt middels een brief geïnformeerd. Verantwoording en achtergrond Werkgroep TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie, H.W. Bolhuis (chirurg), Y.Vermeeren (nefroloog), H. Oosting (huisarts) A.Kalf (geriater), J. Kuenen ( endocrinoloog) M.van de Pavert (coördinator transmuralezorg). NHG standaarden duizeligheid (2002) en osteoporose (2005), CBO richtlijnen osteoporose en valpreventie bij ouderen Aanpassing Definitieve Revisie TWA CBO Osteoporose Fractuur - en Valpreventie van 2011 / Uitgave Commissie 5

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Stroomdiagram van diagnostiek,behandeling en follow-up bij patiënten van 50 jaar en ouder met

Nadere informatie

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Wat is botontkalking? Definitie osteoporose Een systemische

Nadere informatie

Valproblematiek in de eerste en tweede lijn. Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht.

Valproblematiek in de eerste en tweede lijn. Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht. Valproblematiek in de eerste en tweede lijn Dr Marielle Emmelot-Vonk Klinisch geriater Geriatrie UMC Utrecht m.h.emmelotvonk@umcutrecht.nl Het komt vaak voor Het heeft belangrijke gevolgen Balans en veroudering

Nadere informatie

Osteoporose profylaxe bij 80+

Osteoporose profylaxe bij 80+ Osteoporose profylaxe bij 80+ Emilie Gieling, AIOS Ziekenhuisfarmacie, CWZ Prof. Dr. Joop van den Bergh, internist-endocrinoloog, VieCurie MC Noord-Limburg, Maastricht UMC & UHasselt België (potentiële)

Nadere informatie

Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking.

Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking. Casusschets 1 Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking. Vraag 1: welke anamnestische punten zijn van belang om al dan niet tot een DEXA over te gaan?

Nadere informatie

Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking.

Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking. Casusschets 1 Mevrouw B., 72 jaar, komt bij u omdat ze in de Libelle iets heeft gelezen over botontkalking. Vraag 1: welke anamnestische punten zijn van belang om al dan niet tot een DEXA over te gaan?

Nadere informatie

ZORGPROGRAMMA VALPREVENTIE. Versie augustus 2013

ZORGPROGRAMMA VALPREVENTIE. Versie augustus 2013 ContactpersoonA.J.Biewenga,voorzitterenhuisarts Raadhuislaan4 7981EMDiever 0521 592575 biewenga@huisartsdiever.nl InschrijfnummerKamervanKoophandel: 55332544 AGBcoderechtspersoon: 53 530470 Bankrekeningnummer:

Nadere informatie

Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking) Osteoporose (botontkalking) Marieke Zeeman, internist ouderengeneeskunde Ike Nuver, Reumatoloog Gerda Welbergen-Otten, verpleegkundige osteoporosezorg 9 september 2016 Het komende uur Pathofysiologie en

Nadere informatie

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE INTERNE GENEESKUNDE Schildklierproblematiek, Osteoporose, (DVT) 9 januari 2007 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De werkafspraak Schildklierproblematiek

Nadere informatie

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik 101-106 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 27 mei 2013

Nadere informatie

Beweegprogramma Osteoporose

Beweegprogramma Osteoporose TNO-rapport KvL/B&G 2007.045 Beweegprogramma Osteoporose Preventie en Zorg Wassenaarseweg 56 Postbus 2215 2301 CE Leiden www.tno.nl T 071 518 18 18 F 071 518 19 10 info-zorg@tno.nl Datum April 2007 Auteur(s)

Nadere informatie

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN VALLEN IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN VALLEN IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN PREVENTIE VAN VALLEN IN DE EERSTE LIJN Preventie van nieuwe valincidenten en letsel bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op valrisico in de eerste lijn. 1. Bent u de afgelopen

Nadere informatie

1 Epidemiologie en case finding

1 Epidemiologie en case finding 1 Epidemiologie en case finding Postmenopauzale osteoporose is de meest voorkomende metabole botziekte. Volgens recente gegevens van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft 17% van

Nadere informatie

Inhoud workshop. BONE workshop. calcium. Voeding-Leefstijl. calcium. calcium. Calcium Vitamine D Oefenen met FRAX Casus 1 Casus 2 Casus 3

Inhoud workshop. BONE workshop. calcium. Voeding-Leefstijl. calcium. calcium. Calcium Vitamine D Oefenen met FRAX Casus 1 Casus 2 Casus 3 Inhoud workshop BONE workshop Voeding Leefstijladvies FRAX DEXAscan Calcium Vitamine D Oefenen met FRAX Casus 1 Casus 2 Casus 3 Voeding-Leefstijl Calcium 1000-1200 mg/dag (=4-5 EH/dag) Voeding of suppletie

Nadere informatie

Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose

Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose Inleiding Botopbouw Bot is levend materiaal; het wordt voordurend afgebroken en opgebouwd. Cellen met de naam osteoclasten breken

Nadere informatie

Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa)

Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa) Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa) Osteoporose en botdichtheidsmeting (DExa) Osteoporose of botontkalking is een aandoening waarbij botten dunner en zwakker worden, waardoor botbreuken gemakkelijk

Nadere informatie

Meer informatie Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u contact opnemen met de specialist die uw osteoporose behandelt.

Meer informatie Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u contact opnemen met de specialist die uw osteoporose behandelt. Osteoporose Inleiding Osteoporose is een veel voorkomende aandoening die beter bekend staat als 'botontkalking'. 'Os' betekent bot en 'porose' betekent poreus, bros. Door allerlei oorzaken kan de hoeveelheid

Nadere informatie

Osteoporose en een chronische longziekte (COPD)

Osteoporose en een chronische longziekte (COPD) COPD en Osteoporose Wat is osteoporose? Osteoporose is ook bekend onder de naam botontkalking. Het is een aandoening waarbij de botafbraak sneller gaat dan de botaanmaak. Hierbij verdwijnt er kalk uit

Nadere informatie

Botgezondheid & Zorg in Nederland

Botgezondheid & Zorg in Nederland Botgezondheid & Zorg in Nederland Peter van den Berg Verpleegkundig Specialist Fracturen & Osteoporose 19-12-2016 1 Conflict of Interest Voor dit onderwerp geen persoonlijke conflict of interest. Sprekersvergoedingen

Nadere informatie

Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek

Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek Chirurgie/Orthopedie/Endocrinologie Patiënteninformatie Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek U ontvangt deze informatie, omdat u een onderzoek naar botontkalking krijgt op onze osteoporosekliniek.

Nadere informatie

ZORGPRESTATIE OSTEOPOROSE versie 3 mei 2016

ZORGPRESTATIE OSTEOPOROSE versie 3 mei 2016 ZORGPRESTATIE OSTEOPOROSE versie 3 mei 2016 Doel zorgprestatie Verplaatsing van zorg rond fractuurpreventie van tweede naar anderhalve lijn met als doel een betere compliance en kostenreductie (van zowel

Nadere informatie

Hormoontherapie en osteoporose. Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk

Hormoontherapie en osteoporose. Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk Hormoontherapie en osteoporose Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk Opbouw presentatie introductie gezond botmetabolisme osteoporose, risicofactoren

Nadere informatie

Osteoporose: de feiten

Osteoporose: de feiten Reinier de Graaf Groep Osteoporose: de feiten Dieu Donne Niesten Orthopedisch chirurg RdGG CBO richtlijn 2011 Osteoporose is een chronische aandoening die in hoofdzaak bij ouderen voorkomt Mede als gevolg

Nadere informatie

Veilig bewegen in en om het huis. 16 maart 2017

Veilig bewegen in en om het huis. 16 maart 2017 Veilig bewegen in en om het huis 16 maart 2017 Veilig bewegen in en om het huis Cijfers en feiten m.b.t. valincidenten De gevolgen van een val Parkinson en valrisico Risicofactoren en wat kunt u er aan

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

Fractuur- en osteoporosespreekuur

Fractuur- en osteoporosespreekuur Fractuur- en osteoporosespreekuur HET FRACTUUR- EN OSTEOPOROSESPREEKUUR Het Kennemer Gasthuis(KG) heeft een spreekuur waar patiënten ouder dan 50 jaar met een botbreuk gecontroleerd kunnen worden op osteoporose.

Nadere informatie

Fractuur en Osteoporosepolikliniek. Berthina van de Wardt, Verpleegkundige

Fractuur en Osteoporosepolikliniek. Berthina van de Wardt, Verpleegkundige Fractuur en Osteoporosepolikliniek Berthina van de Wardt, Verpleegkundige B.H.E.vandewardt@umcutrecht.nl 14-02-2013 Inhoud Ontstaan F&O polikliniek Bestaansrecht F&O polikliniek Doel van de F&O polikliniek

Nadere informatie

H.366781.0614. Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker)

H.366781.0614. Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker) H.366781.0614 Osteoporose (bij behandeling voor borstkanker) 2 Inleiding U wordt behandeld voor borstkanker, dit heeft invloed op uw botverlies. U krijgt praktische tips om uw botten gezond te houden.

Nadere informatie

VAN HARTE WELKOM. Niet vallen maar opstaan. Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn Anne Wipkink

VAN HARTE WELKOM. Niet vallen maar opstaan. Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn Anne Wipkink VAN HARTE WELKOM Niet vallen maar opstaan Zo lang mogelijk zelfredzaam zijn Anne Wipkink INHOUD PRESENTATIE Definitie Osteoporose en Artrose Osteoporose - oorzaak - gevolg - wat kun je zelf doen? - suppletieadvies

Nadere informatie

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat?

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat? Osteoporose Osteoporose betekent letterlijk poreus bot of bot met gaten en wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is de meest voorkomende stofwisselingsziekte van de botten, waarbij steeds meer botmassa

Nadere informatie

Botbreuk en botontkalking (osteoporose)

Botbreuk en botontkalking (osteoporose) Botbreuk en botontkalking (osteoporose) Op dit moment wordt u vanwege een botbreuk behandeld in het Radboudumc. Uit onderzoek blijkt dat bij vrouwen ouder dan 50 jaar en mannen ouder dan 65 jaar die een

Nadere informatie

Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator

Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd Hoogeveen september 2009 1 Casusschets

Nadere informatie

De rol van de huisarts in valpreventie

De rol van de huisarts in valpreventie De rol van de huisarts in valpreventie Dr. B. Ponsaers huisarts Incidentie (in WZC s) 30-70% valt éénmaalper jaar Waarvan 15-40% meerdere keren per jaar valt Het risico bij bewoners met cognitieve stoornissen

Nadere informatie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen.

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Osteopenie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? 1 Wat zijn de oorzaken en gevolgen van osteopenie? 1 Heb ik osteopenie? 2 Betekenis hoogte T- score 2 Osteoporose voorkomen

Nadere informatie

Bewegingsapparaat bij het ouder worden

Bewegingsapparaat bij het ouder worden Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat bij het ouder worden Sandrine Bours Reumatoloog MUMC+ Agenda Inleiding Osteoporose Artrose Artritis Reumatoïde artritis Jicht Inleiding Skelet nodig

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Osteoporose. Botontkalking

PATIËNTEN INFORMATIE. Osteoporose. Botontkalking PATIËNTEN INFORMATIE Osteoporose Botontkalking 2 PATIËNTENINFORMATIE Wat is osteoporose? Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Als u osteoporose heeft worden uw botten erg broos en kunnen dan

Nadere informatie

Botbreuken en osteoporose. Nucleaire geneeskunde

Botbreuken en osteoporose. Nucleaire geneeskunde Botbreuken en osteoporose Nucleaire geneeskunde imelda omringt u met zorg 2 Nota s Inhoud Welkom. 4 Wat is osteoporose? 5 Wat zijn de gevolgen van osteoporose? 7 Hoe wordt de diagnose gesteld? 8 Wat is

Nadere informatie

Inleiding. Wat is osteopenie? Hoe ontstaat osteopenie?

Inleiding. Wat is osteopenie? Hoe ontstaat osteopenie? Osteopenie Inleiding U heeft de uitslag van de botdichtheidsmeting (= botdensitometrie) ontvangen van de osteoporoseverpleegkundige. Uit de botdichtheidsmeting is gebleken dat u osteopenie heeft. De uitslag

Nadere informatie

Compleet Geriatrisch Assessment Screening CGA FIT

Compleet Geriatrisch Assessment Screening CGA FIT Compleet Geriatrisch Assessment Screening CGA FIT Functiebehoud In Transitie Naam : BASISGEGEVENS Huisarts: Naam verpleegkundige : Datum van invullen: d d m m j j j j Geboortedatum oudere: d d m m j j

Nadere informatie

Wat is osteoporose? Loopt u risico op osteoporose? Doe de test!

Wat is osteoporose? Loopt u risico op osteoporose? Doe de test! Wat is osteoporose? Loopt u risico op osteoporose? Doe de test! ASZ Info De Eén-minuut Osteoporose Risicotest Wat u niet kunt wijzigen: uw familiale geschiedenis 1. Is er osteoporose vastgesteld bij een

Nadere informatie

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Vragen Is het überhaupt nog wel zinvol om een anti-osteoporose medicament voor te schrijven aan een

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten Diagnostiek van osteoporose en het verbeteren van de therapietrouw bij patiënten met osteoporose na een recente fractuur Wat als u nog vragen heeft? Mocht u na het

Nadere informatie

Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper

Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper Digna.dekam@radboudumc.nl Programma Inleiding Osteoporose De rol van de fysiotherapeut bij osteoporose KNGF behandelrichtlijn

Nadere informatie

Infobrochure. Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T mensen zorgen voor mensen Infobrochure Wat is osteoporose? Geriatrisch dagziekenhuis T. 011 826 394 mensen zorgen voor mensen Titel Wat is osteoporose? Osteoporose, soms ook botontkalking genoemd, is een aandoening van het skelet

Nadere informatie

Fractuur- en Osteoporose Polikliniek

Fractuur- en Osteoporose Polikliniek Fractuur- en Osteoporose Polikliniek 1 Patiënten van 50 jaar en ouder die in ons ziekenhuis behandeld worden voor een botbreuk kunnen zich laten onderzoeken op osteoporose (botontkalking). Opsporing en

Nadere informatie

Osteoporose en Botdichtheidsmeting

Osteoporose en Botdichtheidsmeting Osteoporose en Botdichtheidsmeting Botontkalking en onderzoek hiernaar Wat is osteoporose? Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is een aandoening waarbij de botten dunner en zwakker worden

Nadere informatie

Polikliniek voor Fractuurpreventie en Osteoporose

Polikliniek voor Fractuurpreventie en Osteoporose U heeft een afspraak op de polikliniek voor Fractuurpreventie en Osteoporose van het Erasmus MC omdat u een botbreuk (fractuur) heeft opgelopen. Het kan zijn dat er sprake is van botontkalking (osteoporose).

Nadere informatie

Protocol opsporing osteoporose ter preventie van secundaire fracturen. definitieve versie januari 2004

Protocol opsporing osteoporose ter preventie van secundaire fracturen. definitieve versie januari 2004 Protocol opsporing osteoporose ter preventie van secundaire fracturen. definitieve versie januari 2004 procedure brief patiënt brief voor de huisarts antwoordbrief procedure 1. Vaststellen fractuur door:

Nadere informatie

Sarcoïdose. & botontkalking

Sarcoïdose.  & botontkalking Sarcoïdose & botontkalking Botproblemen bij sarcoïdose kunnen ontstaan door de ziekte zelf en door langdurig medicijngebruik. Beide kunnen leiden tot botontkalking. www.sarcoidose.nl Wat zijn botten? Het

Nadere informatie

OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE

OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE SCHEMA BELEID ROND OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE Klinisch vermoeden wervelfractuur, > 50 jaar Recente niet-wervelfractuur, incl. heupfractuur, > 50 jaar Ziekten / medicatie

Nadere informatie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? Wat zijn de gevolgen van osteopenie? Oorzaak van osteopenie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? Wat zijn de gevolgen van osteopenie? Oorzaak van osteopenie Osteopenie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inhoudsopgave 1 Wat is osteopenie? 1 Wat zijn de gevolgen van osteopenie? 1 Oorzaak van osteopenie 1 Wie krijgen er last van osteopenie?

Nadere informatie

sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond?

sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond? sterke botten bij borstkanker Hoe houd ik mijn botten gezond? 2 3 U wordt behandeld voor borstkanker. In deze uitgave krijgt u informatie over de invloed van de behandeling op de gezondheid van uw botten,

Nadere informatie

Botontkalking. Osteoporose

Botontkalking. Osteoporose Botontkalking Osteoporose 2 In Nederland hebben ongeveer 850.000 mensen osteoporose. Osteoporose komt zowel bij mannen als vrouwen voor. Veel mensen weten niet dat zij osteoporose hebben, omdat dit niet

Nadere informatie

Vitamine D supplement voor mensen met antipsychotica gebruik op s Heeren Loo, Apeldoorn

Vitamine D supplement voor mensen met antipsychotica gebruik op s Heeren Loo, Apeldoorn Vitamine D supplement voor mensen met antipsychotica gebruik op s Heeren Loo, Apeldoorn Kwaliteit project In het kader van de opleiding tot AVG aan de Erasmus Universiteit Rotterdam wordt in het 3 e opleidingsjaar

Nadere informatie

CASUSSCHETSEN. Mevrouw B. heeft bloed laten prikken voor een keuring. Ze heeft geen klachten. De volgende schildklierwaarden werden gevonden:

CASUSSCHETSEN. Mevrouw B. heeft bloed laten prikken voor een keuring. Ze heeft geen klachten. De volgende schildklierwaarden werden gevonden: INTERLINE INTERNE GENEESKUNDE Schildklierproblematiek, Osteoporose, (DVT) 9 januari 2007 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Mevrouw B. heeft bloed laten prikken voor een keuring. Ze heeft geen klachten. De volgende

Nadere informatie

Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen.

Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen. Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen www.nwz.nl Inhoud Wat is osteopenie? 3 Wie krijgen osteopenie? 3 Hoe ontstaat osteopenie? 4 Hoe weet u of u osteopenie heeft? 6 Uw vragen 7 2 Bij het ouder worden,

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

(Chen, 2008; Dejaeger, 2009; Kannus, 2005; Nakamura, 2009; Ooms, 1994; Rapp, 2008a & 2008b; Rubenstein, 1990; Sorensen, 2006; Vu, 2006.

(Chen, 2008; Dejaeger, 2009; Kannus, 2005; Nakamura, 2009; Ooms, 1994; Rapp, 2008a & 2008b; Rubenstein, 1990; Sorensen, 2006; Vu, 2006. Ongeveer 10% tot 15% van de valincidenten bij ouderen leidt tot ernstige letsels, waaronder heupfracturen (1 tot 4,6%) en andere fracturen (1,4%). Omdat niet alle valincidenten te voorkomen zijn, dient

Nadere informatie

Osteoporose spreekuur

Osteoporose spreekuur Osteoporose spreekuur Geriatrie alle aandacht Osteoporose polikliniek Binnenkort wordt u verwacht op de osteoporose polikliniek van het Westfriesgasthuis. Hieronder vindt u informatie over de osteoporose

Nadere informatie

Even voorstellen. Vitaminestatus bij energiebeperkte diëten. Inhoud presentatie. VoedingOnline. 1a. Obesitas en vitamines Obesitas goed gevoed

Even voorstellen. Vitaminestatus bij energiebeperkte diëten. Inhoud presentatie. VoedingOnline. 1a. Obesitas en vitamines Obesitas goed gevoed Even voorstellen. Vitaminestatus bij energiebeperkte diëten 6 oktober 2012 Manon Verheul-Koot VoedingOnline Inhoud presentatie 1. Obesitas en vitamines 2. Vitaminestatus 3. Energiebeperkte diëten en vitamines

Nadere informatie

Even voorstellen. Inhoud presentatie. VoedingOnline. 2a. Vitamine-D-bron: zon. Ins & outs van vitamine D. 1. Aandacht voor vitamine D

Even voorstellen. Inhoud presentatie. VoedingOnline. 2a. Vitamine-D-bron: zon. Ins & outs van vitamine D. 1. Aandacht voor vitamine D Even voorstellen. Ins & outs van vitamine D 22 september 2011 Manon Verheul-Koot VoedingOnline e-books en e-learning modules voor professionals 1. Aandacht voor vitamine D Niet alleen voor botten Ook van

Nadere informatie

Een tekort aan botmassa Osteopenie. Osteoporose poli

Een tekort aan botmassa Osteopenie. Osteoporose poli 00 Een tekort aan botmassa Osteopenie Osteoporose poli Wat is osteopenie? Osteopenie is het voorstadium van osteoporose (botontkalking). Letterlijk betekent het: minder bot. Dat wil niet zeggen dat u te

Nadere informatie

Vitamine D. Ton Boermans huisarts

Vitamine D. Ton Boermans huisarts Vitamine D Ton Boermans huisarts 2 2 Vitamine D Onvoldoende UVB voor Vitamine D synthese van november tot begin maart 90% van Europa heeft gedurende 4-6 mnd onvoldoende UVB straling. Latitude 38 o north

Nadere informatie

Osteoporose. Fractuur-management

Osteoporose. Fractuur-management Osteoporose Fractuur-management Poggio dei Medici, Italië 9 April 2011 Marsha van Oostwaard osteoporoseverpleegkundige MMC Marion Blonk, endocrinoloog Catharina Zh Luc Maartens, Huisarts Programma Opfrissen

Nadere informatie

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn

Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Stappenplan urine-incontinentie in de eerste lijn Preventie van urine-incontinentie en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen Stap 1: Screenen op urine-incontinentie in de eerste lijn Verliest u

Nadere informatie

Vitamine D. Essentieel prohormoon

Vitamine D. Essentieel prohormoon Vitamine D Essentieel prohormoon Biochemie en fysiologie Vit D in voeding: D3 (cholecalciferol, dierlijk) D2 (ergocalciferol, plantaardig). Belangrijkste bron is de aanmaak id huid oiv zonlicht: >90% vd

Nadere informatie

Doel Preventie van duizeligheid en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen.

Doel Preventie van duizeligheid en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen. STAPPENPLAN DUIZELIGHEID IN DE EERSTE LIJN Doel Preventie van duizeligheid en complicaties bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op duizeligheid in de eerste lijn. Hebt u de afgelopen maand

Nadere informatie

Zo blijven ouderen op de been

Zo blijven ouderen op de been Zo blijven ouderen op de been Winne Kramer Msc winnekramer@casema.nl Inleiding 1. Val probleem 2. Cijfers 2017 Overlijden 65 plus na een val incident Ziekenhuis opnames 65 plus na val Spoedeisende hulp

Nadere informatie

Beschrijving van osteoporose... 1. Verschijnselen van osteoporose... 1. Risicofactoren voor osteoporose... 2. Diagnose stellen bij osteoporose...

Beschrijving van osteoporose... 1. Verschijnselen van osteoporose... 1. Risicofactoren voor osteoporose... 2. Diagnose stellen bij osteoporose... Osteoporose Inhoudsopgave Beschrijving van osteoporose... 1 Verschijnselen van osteoporose... 1 Risicofactoren voor osteoporose... 2 Diagnose stellen bij osteoporose... 3 Preventie van / leefregels bij

Nadere informatie

Coby Wijnen diëtist VSN

Coby Wijnen diëtist VSN netwerk diëtisten voor spierziekten Coby Wijnen diëtist VSN voeding bij polyneuropathie algemeen specifieke aandachtspunten vragen Liesbeth Verbruggen diëtist Tefa-Portanje voeding groei en onderhoud weerstand

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Osteoporose en botdichtheidsmeting

Osteoporose en botdichtheidsmeting Osteoporose en botdichtheidsmeting en de behandeling van osteoporose Wat is osteoporose? Osteoporose of botontkalking is terugloop van de sterkte van het botweefsel. Het ontstaat doordat er minder kalkhoudend

Nadere informatie

Osteopenie. VFA VFA is een moderne DEXA methode. Deze methode geeft naast de botdichtheid ook informatie over de wervelstructuur.

Osteopenie. VFA VFA is een moderne DEXA methode. Deze methode geeft naast de botdichtheid ook informatie over de wervelstructuur. Osteopenie U bent in ons ziekenhuis onder behandeling geweest voor een breuk in een van uw botten. Omdat gebleken is dat mensen van uw leeftijd met een botbreuk vaak osteopenie (tekort aan botmassa) of

Nadere informatie

valpreventie Sophia E. de Rooij internist-geriater 03 april 2008

valpreventie Sophia E. de Rooij internist-geriater 03 april 2008 valpreventie Sophia E. de Rooij internist-geriater 03 april 2008 Mw Grijpstuiver, 75 jaar oud Vroeger Nu de kans op een val is groot! - ongeveer driekwart van alle letsels, opgelopen bij een privéongeval,

Nadere informatie

Bewegen door Senioren

Bewegen door Senioren Dianne Laarhoven-Klein, algemeen fysiotherapeut met aandacht voor geriatrie 2030: 4 miljoen Nederlanders ouder dan 65 jaar. 2030: 4 miljoen Nederlanders ouder dan 65 jaar. Dat is bijna 25% van de totale

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling van botontkalking. Osteoporose poli

Onderzoek en behandeling van botontkalking. Osteoporose poli 00 Onderzoek en behandeling van botontkalking Osteoporose poli Waarom heb ik een afspraak voor onderzoek naar botontkalking? U heeft een verwijzing gekregen via de huisarts of behandelend specialist voor

Nadere informatie

Informatie over het geneesmiddel Prednison/Prednisolon (Corticosteroïden)

Informatie over het geneesmiddel Prednison/Prednisolon (Corticosteroïden) Patiënteninformatie Informatie over het geneesmiddel Prednison/Prednisolon (Corticosteroïden) rkz.nl Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE

TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE Doelstellingen Vroege opsporing van chronische destructieve gewrichtsziekte om door vroegtijdige behandeling schade te beperken Verbetering van de service aan huisartsen

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade Chronische Nierschade Uitingen nieraandoeningen: Verlies van eiwit via de urine, albuminurie Specifieke sedimentsafwijkingen Afname van de glomerulaire filtratiesnelheid Micro-albuminurie: In een willekeurige

Nadere informatie

Vitamine D: meten of eten?

Vitamine D: meten of eten? 35 e bijeenkomst Thema sociëteit 10 februari 2014 Vitamine D: meten of eten? Arno Toorians Internist-endocrinoloog Pathofysiologie Primaire functie 1,25(OH)D Herstel, handhaven calcium/fosfaat homeostase

Nadere informatie

Meetinstrument valpreventie

Meetinstrument valpreventie Vink steeds het voor jou meest passende antwoord aan. Slechts één antwoord is mogelijk. Indien meerdere antwoorden mogelijk zijn, wordt dit met * aangegeven. Indien stippellijnen, hierop invullen a.u.b.

Nadere informatie

De osteoporosespolikliniek

De osteoporosespolikliniek De osteoporosespolikliniek De Osteoporosepolikliniek Patiënten van 50 jaar en ouder die met een botbreuk op de spoedeisende hulp (SEH) van het St. Anna Ziekenhuis komen, krijgen binnen 3 maanden een uitnodiging

Nadere informatie

Botbreuk na uw 50e jaar? Onderzoek en behandeling van botontkalking. Osteoporose poli

Botbreuk na uw 50e jaar? Onderzoek en behandeling van botontkalking. Osteoporose poli 00 Botbreuk na uw 50e jaar? Onderzoek en behandeling van botontkalking Osteoporose poli 1 Waarom een afspraak voor onderzoek naar botontkalking? Patiënten ouder dan 50 jaar die met een botbreuk in het

Nadere informatie

4. INVENTARISATIE OUDERENZORG

4. INVENTARISATIE OUDERENZORG 4. INVENTARISATIE OUDERENZORG Ingevuld door : Datum : PERSOONSGEGEVENS Naam : Geboortedatum : Telefoon (check) : BSN : Verzekering (check) : Huisarts : Naam contactpersoon : Telefoon contactpersoon : HULPVRAAG

Nadere informatie

Toolkit Osteoporose Achtergrond

Toolkit Osteoporose Achtergrond Toolkit Osteoporose Achtergrond Osteoporose wordt gedefinieerd als een systemische aandoening van het skelet gekarakteriseerd door een lage botmassa en verslechtering van de microarchitectuur, met als

Nadere informatie

Mw Hamsaouidi. Wat gaat u doen?

Mw Hamsaouidi. Wat gaat u doen? Casus II Hamsaouidi, 33 jaar Op de HAP ziet u Mw. Hamsaouidi met haar man -spontaan opgetreden pijn in haar linker voorvoet. -kan haar voet niet meer belasten. -geen duidelijk trauma aan vooraf gegaan,

Nadere informatie

Osteoporose. informatiebrochure voor patiënten en familie. Imeldaziekenhuis

Osteoporose. informatiebrochure voor patiënten en familie. Imeldaziekenhuis Osteoporose informatiebrochure voor patiënten en familie Imeldaziekenhuis imelda omringt u met zorg Inhoud Wat is osteoporose? 3 De symptomen 3 Wat zijn de risicofactoren? 4 Preventie 5 Behandeling 8 Therapietrouw

Nadere informatie

Calcium + Vitamine D3:

Calcium + Vitamine D3: INCLUSIEF RICHTLIJNEN Calcium + Vitamine D3: O S T E O P O R O S E Inleiding Osteoporose is de medische aanduiding voor mensen bij wie de botafbraak (botontkalking) al een geruime tijd sneller gaat dan

Nadere informatie

Inleiding. A Case finding B Multifactoriële C Multifactoriële. Transfer van informatie bij ontslag

Inleiding. A Case finding B Multifactoriële C Multifactoriële. Transfer van informatie bij ontslag Inleiding Het College van Geneesheren voor de dienst Geriatrie heeft in het kader van kwaliteitsverbeterende initiatieven de laatste jaren gewerkt rond het gebruik van assessment instrumenten. Aan de hand

Nadere informatie

Osteoporose. informatiebrochure voor patiënten en familie. Imeldaziekenhuis

Osteoporose. informatiebrochure voor patiënten en familie. Imeldaziekenhuis Osteoporose informatiebrochure voor patiënten en familie Imeldaziekenhuis imelda omringt u met zorg Inhoud Wat is osteoporose? 3 De symptomen 3 Wat zijn de risicofactoren? 4 Preventie 5 Behandeling 8 Therapietrouw

Nadere informatie

Valpoli Analyse valrisico, advies en behandeling Vakgroep Klinische Geriatrie Afdeling Fysiotherapie Afdeling Ergotherapie IJsselland Ziekenhuis

Valpoli Analyse valrisico, advies en behandeling Vakgroep Klinische Geriatrie Afdeling Fysiotherapie Afdeling Ergotherapie IJsselland Ziekenhuis Valpoli Analyse valrisico, advies en behandeling Vakgroep Klinische Geriatrie Afdeling Fysiotherapie Afdeling Ergotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding Vallen komt in Nederland veel voor. Ongeveer 30%

Nadere informatie

Osteoporose voorkomen

Osteoporose voorkomen Osteoporose voorkomen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteoporose? 1 Oorzaken van osteoporose 1 Heb ik osteoporose? 2 Osteoporose voorkomen 2 Leefstijladviezen 2 Voeding

Nadere informatie

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen.

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen. Toolkit polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie 3. De continuïteit

Nadere informatie

Kick-off symposium Transmuraal zorgpad longaanval COPD Voeding en beweging

Kick-off symposium Transmuraal zorgpad longaanval COPD Voeding en beweging Kick-off symposium Transmuraal zorgpad longaanval COPD Voeding en beweging H. de Blank, diëtist MCH I. Zuliani, diëtist MCH L. Albeda, fysiotherapeut HagaZiekenhuis Disclosure belangen sprekers (potentiële)

Nadere informatie

Stappenplan mobiliteit

Stappenplan mobiliteit Stappenplan - Het vaststellen van beperkingen in de - Het behouden de of voorkomen van achteruitgang in bij ouderen - Het verbeteren van de bij ouderen - Het voorkomen van samenhangende problemen zoals

Nadere informatie

Botbreuken Een voorspoedig herstel

Botbreuken Een voorspoedig herstel Botbreuken Een voorspoedig herstel Afdeling Orthopedie Wat is een botbreuk? Een botbreuk heet in het medisch jargon: fractuur. Dit betekent letterlijk 'breuk'. Een botbreuk kan uiteenlopen van een scheurtje

Nadere informatie

Algemeen Vallen bij ouderen

Algemeen Vallen bij ouderen Algemeen Vallen bij ouderen Als u opgenomen wordt in ons ziekenhuis willen wij weten of u een verhoogde kans heeft om te vallen. Indien u al eens eerder bent gevallen, thuis of in het ziekenhuis, heeft

Nadere informatie

Valpreventieparcours

Valpreventieparcours Valpreventieparcours Spreektekst voor de scheidsrechter 1. Ervaar hoe het voelt om een wankel gangpatroon te hebben en wandel met 'samengebonden' voeten tot aan de volgende kegel. 2. Zoals je ziet neemt

Nadere informatie

Osteoporose polikliniek. Dexa scan. Botdichtheidsmeting

Osteoporose polikliniek. Dexa scan. Botdichtheidsmeting Osteoporose polikliniek Dexa scan Botdichtheidsmeting Binnenkort bezoekt u de osteoporose polikliniek in het Lievensberg ziekenhuis. Voor deze polikliniek bent u uitgenodigd omdat u recent een botbreuk

Nadere informatie