Lindy van der Veen Roel van Lanen Edwin Lambregts Wieke Ambrosius. Spring er uit!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lindy van der Veen Roel van Lanen Edwin Lambregts Wieke Ambrosius. Spring er uit!"

Transcriptie

1 Lindy van der Veen Roel van Lanen Edwin Lambregts Wieke Ambrosius Agrofood Strategy Trends 2013 Spring er uit!

2

3 Agrofood Strategy Trends 2013 Spring er uit! Lindy van der Veen Roel van Lanen Edwin Lambregts Wieke Ambrosius Inhoud Spring er uit!... 4 Het Agrofood Strategy Trends Onderzoek Op zoek naar toegevoegde waarde Primaire land- en tuinbouw Foodindustrie Dienstverleners Strategische Dialoog: inzicht en uitzicht Neem contact op met de auteurs...63

4 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! Spring er uit! De agrofood sector is in deze moeilijke economische tijden een lichtpunt voor BV Nederland. Veel bedrijven presteren relatief goed en het niveau van productiviteit, innovatie en exportgerichtheid ligt er hoog. Toch is niet alles rozengeur en maneschijn. In alle agrarische ketens en ook in foodindustrie staan afzetprijzen en rendementen onder druk. In deze tweede editie van het Agrofood Strategy Trends Onderzoek komt dat ook duidelijk naar voren: prijsconcurrentie is als strategische issue van groot belang voor bedrijven in de agrofood. De sector ligt bovendien onder het vergrootglas van de publieke opinie. Dat vraagt om scherpe strategische keuzes en een consequente uitvoering van beleid. prijsstijgingen accepteren. De sector reageert met een klassieke reflex: kostenbesparing en procesverbetering. Daarnaast moeten bedrijven voldoen aan de steeds hogere eisen van consumenten, handel en de overheid. Een flinke klem die bedrijven dwingt om in de overlevingsmodus te gaan. De route van voortdurende productiviteitsverbetering en kostenbesparing is weliswaar nodig om te overleven, maar zal de sector niet structureel verder helpen. De toekomst ligt in het verhogen van toegevoegde waarde, het tot waarde brengen van reststromen en het bouwen van onderscheidend vermogen via sterke marketingconcepten. Onder het vergrootglas Strategie en trends Het rapport dat voor u ligt bevat de ingrediënten die u kunt gebruiken om na te denken over uw eigen strategie. U vindt niet alleen een overzicht van de belangrijkste issues en knelpunten waar bedrijven in agrofood tegenaan lopen, maar ook de trends waar bedrijven in de komende jaren op in gaan zetten. Welk overall-beeld rijst u op uit ons onderzoek? Het is moeilijk om een korte samenvatting te geven, want de agrarische sectoren en de foodindustrie zijn natuurlijk heel verschillend en binnen elke sector zijn er vele branche-specifieke zaken te noemen. Toch zijn er wel parallellen te trekken. De agrofood staat voortdurend in de aandacht van de publieke opinie. Er wordt nauwlettend gekeken naar prestaties op het gebied van milieu, dierenwelzijn en sociaal personeelsbeleid. Reputatiemanagement wordt één van de belangrijkste onderwerpen voor de komende jaren. Bedrijven laten zich te vaak in het defensief dringen. Het is zaak om weg te blijven uit de hoek waar de klappen kunnen vallen. Proactief communi ceren, een sterke ketenbeheersing en transparantie zijn eerder noodzaak dan luxe. Er is genoeg om trots op te zijn, dus draag dat ook uit. Duurzaamheid in brede zin is voor de agrofood geen green washing, maar een noodzakelijke voorwaarde om ook op langere termijn in business te zijn. Toegevoegde waarde De wereld aan je voeten Veel bedrijven in de agrofood worstelen met de vraag hoe zij de marges op hun producten op een voldoende hoog niveau kunnen houden. De productiekosten kennen hun jaarlijkse stijging, terwijl de machtige inkopers van de retail geen De grootste kansen en uitdagingen voor de agrofood sector liggen niet in de verzadigde West-Europese markten, maar in opkomende economieën zoals Oost-Europa, Rusland, Afrika en Azië. Het Nederlandse bedrijfsleven kent van 4

5 oudsher exportkampioenen, maar local-for-local investeringen zijn vaak voorbehouden aan grote multinationals. Het midden- en kleinbedrijf doet in dit spel nog onvoldoende mee. Directie investeringen in het (verre) buitenland komen maar schoorvoetend op gang. Toch is dat de kant die we op moeten. De grote wereldwijde vraagstukken op het gebied van voedsel, water en energie vragen om een oplossing. Hoogwaardige Nederlandse technologie is nodig om een sprong voorwaarts te maken in productiviteit en duurzaamheid. Maar dan moeten we die kansen wel pakken. De rest van de wereld staat (ook) niet stil. Vergaande samenwerking en consolidatie is nodig om voldoende daad- en draagkracht op dit punt te ontwikkelen. Spring er uit! Voor zowel de agrarische sectoren als voor de voedselverwerkende industrie geldt: de oplossing zit in onderscheidend vermogen en andere business modellen, zowel nationaal als internationaal. Ga uitwisselbaarheid tegen. Biedt iets bijzonders. Spring er uit! Berenschot biedt haar klanten al 75 jaar opmerkelijke inzichten en bijzondere resultaten. Wij denken graag met u mee om de uitdagingen van vandaag én die van de toekomst aan te gaan. Samenwerking en partnerschap is voor ons van groot belang. Wij zijn er dan ook trots op dat wij dit Agrofood Strategy Trends Onderzoek 2013 hebben uitgevoerd in samenwerking met drie waardevolle partners: het vakblad VMT, LTO Noord en ZLTO. Ook namens onze partners wensen wij u veel leesplezier en inspiratie toe. Lindy van der Veen Roel van Lanen Edwin Lambregts Wieke Ambrosius 5

6

7 Hoofdstuk 1 Het Agrofood Strategy Trends Onderzoek 2013 V orig jaar hebben VMT en Berenschot dit onderzoek voor het eerst onder bedrijven in de voedselverwerkende industrie en aanpalende branches uitgevoerd. Dit jaar is in samenwerking met VMT, LTO Noord en ZLTO de tweede editie van het Agrofood Strategy Trends Onderzoek gehouden, waarbij de scope is uitgebreid naar de gehele agrofoodsector. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode november 2012 t/m januari Al vele jaren is Berenschot een gevestigde naam in het Nederlandse bedrijfsleven voor strategiebepaling. Sinds enkele jaren analyseert Berenschot de trends op het gebied van strategiebepaling aan de hand van het Berenschot Strategy Trends Onderzoek. Wij zijn trots dat wij dit project hebben uitgevoerd in samenwerking met drie partners: het vakblad VMT, LTO Noord en ZLTO. Vragenlijst De vragenlijst voor het Agrofood Strategy Trends Onderzoek 2013 is grotendeels gelijk aan die van vorig jaar. Om een goed trendonderzoek te kunnen uitvoeren, is het namelijk van belang om over een langere periode veranderingen te kunnen waarnemen. In het rapport zal dan ook regelmatig worden verwezen naar de uitkomsten van vorig jaar. 1) Ook is de vragenlijst grotendeels gelijk aan die van het algemene Berenschot Strategy Trends Onderzoek. Hierdoor is het mogelijk om de agrofoodsector te vergelijken met de rest van het Nederlandse bedrijfsleven en de meest interessante afwijkingen te bespreken. Aan de deelnemers werd de vragenlijst via een online enquête voorgelegd. Deelnemers werd allereerst gevraagd om het eigen bedrijf te categoriseren. Daarna werd een aantal vragen gesteld over de (generieke) strategieën van 1) Vindplaats Agrofood Strategy Trends 2012, Tijd voor Strategie: 7

8 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! de onderneming en de grootste uitdagingen bij het bepalen en realiseren van de strategie. Vervolgens werd de deelnemers gevraagd naar de verwachtingen voor hun onderneming zoals opgenomen in hun bedrijfsplan voor Al deze vragen maakten vorig jaar ook onderdeel uit van de vragenlijst. Daarnaast zijn twee categorieën toegevoegd. Allereerst werd de deelnemers gevraagd naar de wijze waarop zij innoveren, in navolging van het algemene Berenschot Strategy Trends Onderzoek 2). Tot slot werd aan de deelnemers een aantal vragen voorgelegd over specifieke trends voor hun deelsector. Het aantal antwoorden dat de respondenten op een bepaalde vraag konden geven, verschilt. Op de meest eenvoudige vragen konden respondenten slechts één antwoord aankruisen; op andere vragen konden zij maximaal twee of drie antwoordopties aangeven voor de zaken die voor hen het meest van toepassing zijn. Hierdoor is het totale percentage van gegeven antwoorden soms meer dan 10. Deelnemers Het aantal respondenten aan het onderzoek bedraagt 292. De deelnemers zijn afkomstig uit zowel de primaire sector als de foodindustrie en aanverwante sectoren. We onderscheiden naast de primaire productie het handelsbedrijf (groothandel/retail), de foodindustrie, toeleveringsbedrijven aan agro- en/of foodbedrijven, en onderzoek, advies en overige diensten. Respondenten naar sector 18% Primaire sector 1 16% 51% Handelsbedrijven Foodindustrie Toeleveranciers Dienstverleners 5% Verdeling respondenten over subsectoren primaire sector 2% 1% 1% 2% 3% 5% 5% 5% 7% 5 Melkveehouderij Akkerbouw Varkenshouderij Pluimveehouderij Voedingstuinbouw, vollegronds Sierteelt en boomteelt Vleesveehouderij Paardenfokkerij Biologische productie Champignons Voedingstuinbouw, glasteelt 19% 2) Vindplaats Strategy Trends 2013, Nieuw spel of oude regels?!: 8

9 Het Agrofood Strategy Trends Onderzoek 2013 Qua participatie zijn de deelnemers ongeveer evenredig verdeeld tussen de primaire sector enerzijds (51%) en de overige sectoren. Binnen de primaire sector is ongeveer de helft van de respondenten actief als melkveehouder en 19% als akkerbouwer. Respondenten naar bedrijfsgrootte 14% 14% 3% 3% 5% 61% 0-10 werknemers werknemers werknemers werknemers werknemers > 5000 werknemers Een meerderheid van de respondenten is werkzaam bij het kleinbedrijf: zes op de tien respondenten is werkzaam bij bedrijven met tien of minder werknemers. Deze kleine bedrijven zijn voornamelijk actief in de primaire sector. Daarnaast is ruim 1 van de respondenten werkzaam bij organisaties met meer dan 250 werknemers. Tot slot hebben we de respondenten gevraagd naar hun functieniveau. Ongeveer 7 van de respondenten is directeur of eigenaar (DGA) van de onderneming. In totaal is daarmee 87% van de respondenten actief in de top van hun bedrijf. Daarnaast is een klein percentage van de deelnemers actief in het middenmanagement (8%), als intern adviseur of als staflid (6%). Functie respondenten 8% 6% 17% Directie / eigenaar Hoger management Middenmanagement Intern adviseur of staflid 7 9

10 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! Andere sectoren Het algemene Berenschot Strategy Trends Onderzoek dat in februari 2013 reeds is uitgebracht, richtte zich op de volle breedte van het Nederlandse bedrijfsleven. Daarbij ligt de nadruk op de zakelijke en financiële dienstverlening, industrie, bouw, utilities en agrofood. Leeswijzer Het Agrofood Strategy Trendsrapport van 2012 was opgebouwd naar thema. Dit jaar hebben we een indeling naar sectoren gehanteerd. Voor elk van de hoofdsectoren is een apart hoofdstuk opgenomen met de belangrijkste bevindingen. Zo kunt u gemakkelijk de resultaten voor de sector waarin u werkzaam bent, terugvinden. Het handelsbedrijf en toeleveranciers vormen de uitzondering op deze regel. In deze sectoren was het aantal respondenten te laag voor statistische relevantie. Wel benoemen we een aantal interessante uitkomsten in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 2 schetsen we het algemene beeld van de uitkomsten van het onderzoek over de sectoren heen. Hoofdstuk 3 gaat over de primaire land- en tuinbouwsector, hoofdstuk 4 over de foodindustrie en hoofdstuk 5 over de dienstverlenende sector. 10

11 Het Agrofood Strategy Trends Onderzoek

12 12

13 Hoofdstuk 2 Op zoek naar toegevoegde waarde Belangrijkste conclusies: Bedrijven die voor een differentiatiestrategie hebben gekozen zijn het meest succesvol in het realiseren van hun strategie Net zoals vorig jaar zijn ondernemingen uitgesproken positief over hun omzet- en winstverwachtingen. Daarbij komt de zegen meer vanuit het buitenland dan uit Nederland. Een groot aantal respondenten slaagt er maar ten dele in om zijn strategische doelen te realiseren. Is dit een kwestie van onrealistische verwachtingen, of toch het niet consequent doorvoeren van strategische keuzes? Innovatie is van belang voor een meerderheid van de sector. Inleiding In het Agrofood Strategy Trends onderzoek van vorig jaar hebben we vooral gekeken naar de voedselverwerkende industrie en aanpalende sectoren, zoals groothandel en gespecialiseerde dienstverleners. Dit jaar hebben we het onderzoek uitgebreid naar de agrarische sectoren, die enerzijds grondstofleverancier zijn voor de verwerkende industrie, maar daarnaast natuurlijk verse producten leveren aan de retail en het out-ofhome segment. In ons onderzoek hebben we gevraagd hoe bedrijven omgaan met het strategieproces in hun onderneming. Is strategie een belangrijk onderwerp op de directietafel? Hebben ze een duidelijk focus? Hoe willen bedrijven zich onderscheiden en welke belemmeringen zien zij daarbij? In dit hoofdstuk geven we in vogelvlucht de belangrijkste conclusies uit ons onderzoek weer. In de volgende hoofstukken pakken we er telkens een subsector uit en geven we specifieke resultaten. 13

14 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! Kun je dat eten? Strategie is voor veel ondernemers een wereld van abstractie en lange termijn. Zij weten wel dat het goed is om een stip aan de horizon te kiezen en daar gestructureerd naar toe te werken, maar in de praktijk regeert toch de waan van de dag. Dat is begrijpelijk in een wereld waar het constant vechten is voor je plekje in de markt, maar misschien niet de slimste tactiek om ook op lange termijn sterk te staan. Strategie begint met de vraag voor welke klanten je waarde wilt toevoegen en hoe je je daarin wilt onderscheiden. Om dit in beeld te brengen hebben we er voor dit onderzoek voor gekozen om aan te sluiten bij de drie generieke strategieën die door Porter 3) zijn ontwikkeld. Deze zijn: Kostenleiderschap. De onderneming levert dezelfde diensten of producten als concurrenten tegen een gegeven marktprijs, waarbij de onderneming streeft naar een zo laag mogelijk kostprijs om zodoende marge te maken. Differentiatie. De onderneming onderscheidt zich van de concurrentie door het leveren van superieure kwaliteit of een uitgebreider dienstenpakket. De klantengroep is over het algemeen heel breed. Focus. De onderneming levert aan een specifiek segment van de markt en probeert daar met haar producten of diensten zo goed mogelijk bij aan te sluiten. Schematisch is dit als volgt: Generieke strategieën Beperkte marktscope (één of enkele marktsegmenten) Focus Brede marktscope (aantrekkelijk voor de gehele markt) Differentiatie Kostenleiderschap Onderscheidend in toegevoegde waarde totale product(beleving) Onderscheidend in kostprijs met zelfde kwaliteit Kiezen om gekozen te worden In de agrofood is kostenleiderschap het populairst als het om generieke strategie gaat, maar op de voet gevolgd door differentiatie en focus. In vergelijking met het onderzoek dat wij voor het gehele Nederlandse bedrijfsleven uitvoeren (inclusief agrofood) lijkt focusstrategie in de agrofood veel meer voor te komen dan in de rest van de economie. De meerderheid van ondernemers in de agrofood kiest voor een strategie gericht op het creëren van toegevoegde waarde via differentiatie of focus. Een flinke minderheid van 42% kiest echter voor kostenleiderschap, en voldoet hiermee aan de vigerende beeld dat men in de publieke opinie nogal eens 3) Michael Porter, Competitive Strategy: Techniques for Analysing Industries and Competitors,

15 Op zoek naar toegevoegde waarde tegenkomt, namelijk dat het bij agrofood voornamelijk gaat om commoditymarkten gaat waar concurrentie vooral op prijs plaatsvindt. Wat was uw strategische focus in 2012? Totaal Agrofood Wat was uw strategische focus in 2012? Totaal Nederland 5% 29% 42% Kostenleiderschap Differentiatie Focus 46% 49% Kostenleiderschap Differentiatie Focus 29% uit: Agrofood Strategy Trends 2013: Spring er uit! uit: Strategy Trends 2013: Nieuw spel of oude regels Het aandeel bedrijven dat gaat voor kostenleiderschap is veel groter dan in ons agrofood onderzoek van vorig jaar, waarin voornamelijk voedselverwerkende bedrijven en aanpalende toeleveranciers en dienstverleners waren meegenomen. Hierin wordt de invloed van de agrarische bedrijven op de resultaten meteen duidelijk: zij kiezen overwegend voor kostenleiderschap (65%), terwijl in de voedingsindustrie, de toeleveringsbedrijven en advies/onderzoek een differentiatiestrategie de meest voorkomende keuze is. Handelsbedrijven zijn de enige categorie waar het merendeel kiest voor een focusstrategie (52%). Dat kostenleiderschap zo populair is bij de primaire producenten valt te verklaren uit de samenstelling van onze steekproef, waarin een relatief groot aantal melkveehouders zijn opgenomen. Zij hebben niet direct invloed op de melkprijs die hun coöperatie uitbetaald, maar richten zich voornamelijk op productiviteitsverbetering en kostenbeheersing. Wat was uw strategische focus in 2012? Per sector % 22% 13% 53% 35% 12% 43% 29% 29% 56% 25% 19% 9% 48% 43% Kostenleiderschap Differentiatie Focus Primaire sector Handelsbedrijven Foodindustrie Toeleveranciers Dienstverleners Wat wordt uw strategische focus in ? Per sector % 22% 59% 35% 49% 29% 23% 53% 31% 16% 51% 48% Kostenleiderschap Differentiatie Focus 1 6% 1% Primaire sector Handelsbedrijven Foodindustrie Toeleveranciers Dienstverleners 15

16 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! We hebben ook gevraagd welke strategische keuze bedrijven in 2013/2014 willen maken. Hier zien we geen grote verschuivingen. Wel blijkt net als in 2012 dat sommige bedrijven de overstap willen maken van kostenleiderschap naar (voornamelijk) differentiatie. Dit zou er op kunnen duiden dat een strategie van kostenleiderschap soms een keuze tegen wil en dank is en dat bedrijven zich liever willen onderscheiden met hun product dan met hun (kost)prijs. Een focusstrategie, waarop het bedrijf zich richt op één of enkele marktsegementen, wordt nauwelijks populairder. Wat wordt uw belangrijkste strategische focus in ? Totaal agrofood 3 35% Kostenleiderschap Differentiatie Focus 35% Kostenleiders hebben de grootste moeite met het realiseren van hun strategie Ondernemers die gaan voor lage kosten slagen er minder vaak in hun strategie te realiseren dan bedrijven die voor een differentiatie- of focusstrategie hebben gekozen. Bedrijven die voor een differentiatiestrategie hebben gekozen zijn het meest succesvol in het realiseren van hun strategie. Deze uitkomst is niet onlogisch. In een bepaalde markt kan er maar één bedrijf zijn die de allerbeste kostprijs heeft, terwijl bedrijven die streven naar toegevoegde waarde zich juist op heel veel vlakken kunnen onderscheiden van hun concurrenten. Een strategie gericht op toegevoegde waarde geeft dus aan meer bedrijven ruimte om hun strategie tot een succes te maken. In hoeverre slaagt u er in uw strategie te realiseren? Totaal agrofood per strategische focus Kostenleiderschap Differentiatie Focus In geringe mate In redelijke mate In grote mate (Vrijwel) volledig 16

17 Op zoek naar toegevoegde waarde Slaagt u erin uw doelen te realiseren? Ongeacht de strategie, slagen er maar heel weinig bedrijven in de strategische doelen volledig te realiseren. Een verklaring kan zijn dat de verwachtingen van deze ondernemers onrealistisch zijn. Een aanwijzing dat dit het geval is wordt verder op in dit hoofdstuk beschreven, namelijk het opvallende optimisme over groei van omzet en winst. Het kan echter ook zo zijn dat de doelen wel realistisch zijn, maar dat de hieraan gelieerde strategische keuzes niet consequent worden doorgevoerd. In onze adviespraktijk zien we dit ook regelmatig. Een strategie consequent doorvoeren in het bedrijf en alle keuzen spiegelen aan de strategie, blijkt lastig voor veel ondernemers. Het blijkt moeilijk om niet ad hoc in te spelen op voorbijkomende kansen. Op korte termijn geeft dit vaak voordelen, maar op lange termijn is een consequente strategische koers vaak beter. Bedrijfsgrootte geen garantie voor succes Uit onze studie blijkt ook dat kleine en middelgrote bedrijven (met minder dan 250 medewerkers) vaker slagen in het realiseren van hun strategie dan grote bedrijven. Er lijkt een duidelijk omslagpunt te liggen bij bedrijven die groter zijn dan 250 werknemers. Deze bedrijven geven veel vaker aan slechts in redelijke mate hun strategie te realiseren. Bedrijven tussen 250 en 1000 werknemers hebben hier het meeste moeite mee. Zijn zij stuck in the middle? Uit het Agrofood Strategy Trends onderzoek van 2012 bleek ook al dat kleinere bedrijven vaker succesvol zijn in het realiseren van hun strategie. Een verklaring zou kunnen zijn de lagere mate van complexiteit en benodigde afstemming in de eigen organisatie. Er is echter wel een bepaalde grootte nodig om de benodigde slagkracht te realiseren: bedrijven met minder dan 10 werknemers zijn weer minder succesvol in het realiseren van de strategie. Deze kleine bedrijven hebben tijdens het formuleren van hun strategie ook veel vaker dan grotere bedrijven last van onzekerheid over de toekomst. Hier kan een vertekening optreden: het zijn juist de agrarische bedrijven in onze steekproef die vaak tot de categorie van de kleine bedrijven horen. In hoeverre slaagt u erin uw strategie te realiseren? Totaal agrofood per bedrijfsgrootte werknemers werknemers werknemers werknemers werknemers > 5000 werknemers In geringe mate In redelijke mate In grote mate (Vrijwel) volledig 17

18 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! Wat speelt er in de agrofood? In ons onderzoek vragen we naar de belangrijkste strategische issues voor bedrijven in het komende jaar. We doen dat op basis van een vaste lijst van 16 items. Zodoende kunnen we vergelijkingen maken jaar-op-jaar en de resultaten naast die van ons algemene strategy trends onderzoek leggen. In dat laatste onderzoek wordt namelijk dezelfde lijst van items gehanteerd. Wat zijn de belangrijkste strategische issues voor uw onderneming voor ? Totaal agrofood MVO/duurzaamheid Prijsconcurrentie Innovatie, R&D Verandering in regelgeving Merk, imago 34% 29% 23% Zoals u ziet is de top vijf aan strategische issues behoorlijk veranderd ten opzichte van vorig jaar. Innovatie en R&D, vorig jaar nog de onbetwiste nummer één als het om strategische issues gaat, is vervangen door het thema duurzaamheid. De vergelijking gaat echter niet helemaal op, want vorig jaar hadden we veel minder agrarische bedrijven in de steekproef. Dit jaar zegt 5 van deze agrarische bedrijven dat duurzaamheid voor hen een belangrijk strategisch issue is. Wat zijn de belangrijkste strategische issues voor uw onderneming in ? Totaal Nederland Nieuwe businessmodellen Prijsconcurrentie Innovatie, R&D Human capital Allianties in de bedrijfsketen 31% 26% 26% 23% 21% 5% 1 15% 25% 3 35% uit: Strategy Trends 2013: Nieuw spel of oude regels De vergelijking met de totale Nederlandse economie is ook interessant. Buiten de agrofood zijn nieuwe business modellen al drie jaar op rij het belangrijkste issue. Dit thema valt in de agrofood zelfs buiten de top 5. Een onderwerp als allianties in de bedrijfsketen scoort in de agrofood relatief laag (vorig jaar 11%, nu 18%), alleen bij toeleveranciers komt dit issue op meer dan 3 uit. En dat terwijl dit thema in andere sectoren nu juist erg in opkomst is. In onze adviespraktijk merken wij dat er binnen de agrofood nu juist erg veel behoefte bestaat aan keteninnovatie en nieuwe wegen om geld te verdienen. Ook bedrijven in de primaire sectoren, zoals tuinbouw, zijn op zoek naar onderscheidend vermogen en manieren om hun marges te verhogen. 18

19 Op zoek naar toegevoegde waarde Sectorbeeld Strategische issues PRIMAIRE SECTOR HANDELSBEDRIJVEN MVO/duurzaamheid Verandering in regelgeving Prijsconcurrentie 27% 26% 5 Distributie- en communicatiekanalen Prijsconcurrentie Merk, imago 27% 47% MVO/duurzaamheid belangrijkste issue voor ondernemers met gelijkblijvend percentage t.o.v. vorig jaar Verandering in regelgeving nieuw in de top 3, waarschijnlijk door op hande zijnde grote veranderingen in mestbeleid en Europese landbouwbeleid Allianties in bedrijfsketen vorig jaar nog nummer 1 issue, komt nu niet meer terug in de top Distributie- en communicatiekanalen issue nr. 1, vorig jaar nog de 3e plaats Prijsdruk in de keten ook voelbaar bij handelsbedrijven: prijsconcurrentie dit jaar een belangrijk strategisch issue Duurzaamheid vorig jaar nog nummer 1 issue, dit jaar niet meer in top 3 FOODINDUSTRIE TOELEVERANCIERS Prijsconcurrentie Innovatie, R&D Merk, imago 34% 32% 47% Innovatie, R&D Prijsconcurrentie Allianties in de bedrijfsketen 32% 32% 57% Zelfde strategische issues in top 4 als vorig jaar Prijsconcurrentie wordt als belangrijkste issue ervaren Duurzaamheid vorig jaar op de derde plaats, nu op plaats Innovatie en R&D met stip op één, net als vorig jaar Hoewel minder van belang, staat prijsconcurrentie stabiel op nummer 2 Allianties in bedrijfsketen dit jaar in de top 3, vorig jaar was dit nog duurzaamheid DIENSTVERLENERS Innovatie, R&D Nieuwe business modellen Allianties in de bedrijfsketen 38% 34% Innovatie en R&D van groot strategisch belang voor dienstverleners Nieuwe businessmodellen zijn belangrijk issue, net als bedrijven in de zakelijke dienstverlening in de rest van Nederland Duurzaamheid vorig jaar issue nummer 1, maar dit jaar niet terug te vinden in top 3 Een blijvend optimisme in agrofood Eén van de opvallende conclusies uit het onderzoek van vorig jaar was dat de toekomstverwachtigen van de agrofoodsector erg optimistisch waren. Ondanks de aanhoudende recessie, crisis in Europa en het lage consumentenvertrouwen, is agrofood Nederland ook voor 2013 en 2014 erg positief gestemd. 19

20 Agrofood Strategy trends 2013 Spring er uit! Percentages bedrijven met groeiverwactingen voor omzet, winst en formatie in Per sector Primaire sector Handelsbedrijven Foodindustrie Toeleveranciers Dienstverleners Groei omzet in Nederland Groei omzet in buitenland Groei winst Groei formatie De bovenstaande grafiek laat het percentage bedrijven zien dat heeft aangegeven groei te verwachten in de te behalen omzet in Nederland en het buitenland, in de winst en het personeelsbestand (formatie) in Met betrekking tot de omzet in Nederland is de primaire sector het meest positief, 64% verwacht een grotere omzet te kunnen realiseren. Toeleveranciers zijn ook positief maar het minst van alle deelsectoren: 42% verwacht groei in Nederland, ten opzichte van 58% die verwacht dat de omzet gelijk blijft. De toeleveranciers en foodindustrie zijn nóg positiever over de omzet in het buitenland: bijna 8 verwacht in het buitenland te gaan groeien. Slechts 5% van de foodindustrie en toeleveranciers verwachten een krimp in de omzet in het buitenland. Ook de andere sectoren verwachten groei van de omzet in het buitenland. Groei vooral in Nederland en West-Europa We hebben de bedrijven ook gevraagd uit welke regio s zij verwachten het meeste groei te gaan gaan halen. De meeste ondernemers blijven relatief dicht bij huis: Nederland en West-Europa zijn de meest gekozen regio s. Dit is opvallend, gezien de verzadigde markt in West-Europa. Een minderheid van ondernemers wil inspringen op de kansen die groeimarkten buiten West-Europa bieden. Azië en Oost-Europa zijn de meest aantrekkelijke regio s voor deze bedrijven, maar Noord- en Zuid-Amerika worden ook genoemd. Er is een aantal verschillen in de regiokeuze bij de diverse deelsectoren. Handelsbedrijven kiezen opvallend vaker voor Afrika dan de andere sectoren. Een verklaring kan zijn dat Afrika vaak nog als een hoog-risico continent wordt gezien om zaken te doen. Veel bedrijven proberen daarom met export de markten te bedienen en investeren weinig. Toeleveranciers gaan opvallend vaker voor Zuid-Amerika dan de andere sectoren: 17% van de toeleveranciers ziet Zuid-Amerika als groeiregio, terwijl dit continent door de andere sectoren nauwelijks genoemd wordt. 20

21 Op zoek naar toegevoegde waarde 6 van agrofoodbedrijven ziet belang van innovatie in Innovatie is een belangrijk thema voor een groot deel van de agrofoodsector. Voor de foodindustrie, toeleveranciers en dienstverleners staat deze zelfs in de top 3 van strategische issues. 59% van de bedrijven in agrofood geeft aan dat innovatie (zeer) belangrijk is voor hun bedrijf. Dit jaar gaan we daarom wat dieper in op in welke mate en hoe agrofoodbedrijven bezig zijn met innovatie. Hoe belangrijk is innovatie voor uw bedrijf? Totaal agrofood Welk percentage van uw omzet investeert u in innovatie? Totaal agrofood 26% 7% 8% 15% 44% Zeer belangrijk Belangrijk Niet belangrijk / niet onbelangrijk Onbelangrijk Zeer onbelangrijk < 1% van mijn omzet 1 t/m 2% van mijn omzet 3 t/m 5% van mijn omzet > 5% van mijn omzet Ondanks het belang van innovatie voor de sector, investeert bijna een derde van de bedrijven minder dan 1% van de omzet in innovatie. De meerderheid investeert echter meer dan 1% in R&D. Ruim 16% van agrofoodbedrijven investeert zelfs meer dan 5% van de omzet in innovatie. Foodindustrie het meest baanbrekend? In onderstaand sectorbeeld wordt weergegeven in welk type en hoe agrofoodbedrijven innoveren. Hieruit blijkt dat er in alle sectoren veel meer toegepast onderzoek dan fundamenteel onderzoek wordt gedaan. 4) De foodindustrie is ook veel meer dan andere deelsectoren op zoek naar radicale innovaties: nieuwe producten of diensten, die in één klap voor een significant voordeel ten opzichte van de concurrentie zorgen. De primaire sector en handel innoveren meer lineair, wat betekent dat bestaande producten en diensten worden doorontwikkeld. Dit kan bijvoorbeeld door het toevoegen van functionaliteiten of het verbeteren van de specificaties. 4) Fundamenteel onderzoek is onderzoek waarvan de vraagstelling voornamelijk wordt bepaald door wetenschapsinterne motieven en dat primair is gericht op kennisvermeerdering. Het betreft in het algemeen lange termijn onderzoek. Wij definieren toegepast onderzoek als onderzoek waarvan de vraagstelling voortvloeit uit een specifiek concreet probleem, met als doel praktische toepassing. Het betreft in het algemeen korte termijn onderzoek. 21

Agrofood Strategy Trends 2013

Agrofood Strategy Trends 2013 Agrofood Strategy Trends 2013 Een blik op de belangrijkste thema s onder toeleveranciers in de Agrofood Fedecom jaarvergadering, 19 november 2013 Roel van Lanen, Berenschot Agrofood Strategy Trends 2013

Nadere informatie

Strategy trends 2013. Nieuw spel of oude regels?! Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius

Strategy trends 2013. Nieuw spel of oude regels?! Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius 1938 75 2013 Strategy trends 2013 Nieuw spel of oude regels?! Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius Strategy trends 2013 Nieuw spel of oude regels?! Auteurs: Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen

Nadere informatie

Hadewij van de Kamp Edwin Lambregts Lindy van der Veen. Maart 2012. Tijd voor strategie. Agrofood Strategy Trends 2012

Hadewij van de Kamp Edwin Lambregts Lindy van der Veen. Maart 2012. Tijd voor strategie. Agrofood Strategy Trends 2012 Hadewij van de Kamp Edwin Lambregts Lindy van der Veen Maart 2012 Tijd voor strategie Agrofood Strategy Trends 2012 Inhoud Tijd voor strategie!.........................................................

Nadere informatie

Hadewij van de Kamp Edwin Lambregts Lindy van der Veen. Maart 2012. Tijd voor strategie. Agrofood Strategy Trends 2012

Hadewij van de Kamp Edwin Lambregts Lindy van der Veen. Maart 2012. Tijd voor strategie. Agrofood Strategy Trends 2012 Hadewij van de Kamp Edwin Lambregts Lindy van der Veen Maart 2012 Tijd voor strategie Agrofood Strategy Trends 2012 Inhoud Tijd voor strategie!.........................................................

Nadere informatie

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011 Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs December 2011 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-,

Nadere informatie

Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius. Januari 2012. Hoop in bange dagen

Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius. Januari 2012. Hoop in bange dagen Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius Januari 2012 Hoop in bange dagen Strategy Trends 2012 Hoop in bange dagen Strategy Trends 2012 Auteurs: Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius

Nadere informatie

Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius. Januari 2012. Hoop in bange dagen

Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius. Januari 2012. Hoop in bange dagen Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius Januari 2012 Hoop in bange dagen Strategy Trends 2012 Hoop in bange dagen Strategy Trends 2012 Auteurs: Hendrik Jan Kaal Roel van Lanen Wieke Ambrosius

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Duurzame innovaties in het MKB

Duurzame innovaties in het MKB M201117 Duurzame innovaties in het MKB Coen Bertens Johan Snoei Zoetermeer, november 2011 Duurzame innovaties in het MKB Eerder onderzoek van EIM liet al zien dat MKB'ers duur ondernemen als een blijver

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

De zwaartekracht van de korte termijn We bevinden ons in een economische recessie; de angst voor gevolgen van de crisis overheerst:

De zwaartekracht van de korte termijn We bevinden ons in een economische recessie; de angst voor gevolgen van de crisis overheerst: 1 De zwaartekracht van de korte termijn We bevinden ons in een economische recessie; de angst voor gevolgen van de crisis overheerst: Ondernemingen nemen maatregelen zoals reorganisaties, kostenreducties,

Nadere informatie

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015

MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN. ICCO Onderzoek 2015 MENSENRECHTEN & BEDRIJFSLEVEN ICCO Onderzoek 2015 Inhoud 1. Uitgangspunten 2. Onderzoek Demografie Bedrijfsgegevens Functie van de respondent Landen Wat zijn mensenrechten? Waarom mensenrechten? Six step

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1 SWOT-ANALYSE De SWOT-analyse is een breed toegepaste manier om kansen en bedreigingen voor en sterkten en zwakten van de organisatie in beeld te brengen. Vaak blijft het bij het benoemen van deze vier

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Brancheonderzoek 2015. Stand van zaken onder exporterende bedrijven.

Brancheonderzoek 2015. Stand van zaken onder exporterende bedrijven. Graydon Brancheonderzoek 2015 Brancheonderzoek 2015. Stand van zaken onder exporterende bedrijven. Voorwoord Nederland is een echt exportland. Op de wereldranglijst van exporterende landen staat Nederland

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt

Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt WHITEPAPER Hoe ouder, hoe trouwer Switchen & behouden in de 50-plusmarkt Onderzoek van het (een initiatief van Bindinc) toont aan dat onder 50-plussers merktrouw vaker voorkomt dan onder 50- minners. Daarbij

Nadere informatie

Conjunctuurenquête voorjaar 2013

Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Conjunctuurenquête voorjaar 2013 Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Kasper Buiting, beleidsadviseur Onderzoek en Economie www.fme.nl Vereniging FME-CWM, Zoetermeer, februari 2013 Alle rechten

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

STRATEGIEONTWIKKELING

STRATEGIEONTWIKKELING STRATEGIEONTWIKKELING drs. P.W. Stolze 1 SITUATIE Strategie geeft in het algemeen richting aan een organisatie of organisatie-eenheid in haar omgeving (wat gaan we doen) en vormt een richtsnoer voor de

Nadere informatie

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities Bionext Meerjarenambities Biologische landbouw en voeding 2012-2017 Biologische landbouw en voeding barst van de ambities De biologische landbouw- en voedingsketen heeft iets te bieden. Iets wat aansluit

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Retailscan De Retailscan 2014 is 350 x ingevuld. 24% van de respondenten is werkzaam in de foodsector en 76% in de non food. Van de respondenten

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Verandermanagement Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Schema strategie Externe analyse Interne analyse Kansen en bedreigingen (Opportunities, Threats) Confrontatieanalyse Sterkten en zwakten

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

ICO 2020: meer dan 1 op 3 bedrijven voert een strategisch competentiebeleid

ICO 2020: meer dan 1 op 3 bedrijven voert een strategisch competentiebeleid ICO 2020: meer dan 1 op 3 bedrijven voert een strategisch competentiebeleid Delagrange, H. 2011. IOA 2011: Indicatoren voor het Pact 2020: ICO 2020 en product- of dienstinnovatiecijfer. Sociaal-Economische

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Strategy Trends 2011. Kiezen is goed, doen is beter!

Strategy Trends 2011. Kiezen is goed, doen is beter! Strategy Trends 2011 Kiezen is goed, doen is beter! 3 Inhoud Vereist: Actie!...................................................................... 5 Het vijfde Strategy Trends onderzoek....................................................

Nadere informatie

2.a Welke drie fasen van de levenscyclus van een onderneming worden door Lievegoed onderscheiden? (3 x 1 punt)

2.a Welke drie fasen van de levenscyclus van een onderneming worden door Lievegoed onderscheiden? (3 x 1 punt) UITWERKINGEN: 1.a Geef vier sociologische startomstandigheden voor ondernemers die Shapero onderkent. (4 x 1 punt) Shapero onderkent de volgende vier startomstandigheden: - breuk in de levensloop; - voorbeeld

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Georges Dockx Lid Expert groep PME/KMO Onafhankelijk consultant voor KMO Georges.dockx@resulto.be,

Nadere informatie

Stadsboeren in Nederland

Stadsboeren in Nederland Stadsboeren in Nederland Door: ir. Rosanne Metaal Directie Europees Landbouwbeleid &Voedselzekerheid DG AGRO, Ministerie Economische Zaken Presentatie Alumni-netwerk, 12 november 2013, Uit Je Eigen Stad

Nadere informatie

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels.

Wat is marketing dan wel? De beste omschrijving komt uit het Engels. KENNETH NIEUWEBOER M arketing is meer dan het ontwikkelen van een logo en het bewaken van je huisstijl. Als er een goede strategie achter zit, levert marketing een wezenlijke bijdrage aan het rendement

Nadere informatie

Communiceren in zakelijke omgevingen

Communiceren in zakelijke omgevingen Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Communiceren in zakelijke omgevingen Slimmer communiceren Vodafone december 2010 Leefritme heeft een belangrijke invloed op de relatie tussen mensen

Nadere informatie

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey

Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey Samenwerking en innovatie in het MKB in Europa en Nederland Een exploratie op basis van het European Company Survey ICOON Paper #1 Ferry Koster December 2015 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in de relatie

Nadere informatie

Internationaliseringsdesk regio Zwolle

Internationaliseringsdesk regio Zwolle Internationaliseringsdesk regio Zwolle Rapportage over de mogelijke behoefte aan een internationaliseringsdesk/duitslanddesk voor de regio Zwolle Lectoraat International Business Kenniscentrum Strategisch

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheidsdialoog Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheid U kunt waarschijnlijk bijna alle woorden relateren aan uw organisatie. Maar welke zijn echt relevant en significant?

Nadere informatie

Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013

Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013 Presentatie netwerkbijeenkomst Nebafa 2013 Korte profielschets Familiebedrijf sinds 1846, 180 aandeelhouders Verkoop van merkenpositie aan Dr Oekter in 2000 Actief in vermarkting van flour based technology

Nadere informatie

Ondernemen in de fysiotherapie, een strategie

Ondernemen in de fysiotherapie, een strategie Ondernemen in de fysiotherapie, een strategie Daan Spanjersberg Kennismaken Fysiotherapeut sinds 1977 Specialisaties: sport, manuele therapie, echografie Werk: praktijk (16 vestigingen, 45 ft) Topsport

Nadere informatie

MKB ICT-onderzoek 2009

MKB ICT-onderzoek 2009 ICT: noodzakelijk kwaad of concurrentievoordeel? Voor 32% van het MKB vormt ICT een bijrol binnen de business, terwijl voor het overig deel ICT een sleutelfunctie heeft binnen de bedrijfsvoering: als de

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie. Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012

Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie. Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012 Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012 Between-us, 2012 Voorwoord Met vijftien jaar ervaring in de corporatiebranche heeft Between-us een solide inzicht

Nadere informatie

De Vertrouwensformule

De Vertrouwensformule Auteurs: Edwin Lambregts Lindy van der Veen Roel van Lanen Jos Boumans De Vertrouwensformule Resultaten van het Agri & Food Trends onderzoek 2014 AGRI&FOODTRENDS AGRI&FOODTRENDS De Vertrouwensformule

Nadere informatie

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa Voor nadere informatie, neem contact op met: Wilma Buis Algemeen Directeur van Mercuri Urval b.v. Tel: 033 450 1400 of 06 5025 3038 wilma.buis@mercuriurval.com Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie

Nadere informatie

De uitkomsten van het Marketingtrendonderzoek 2014 Onno Ponfoort Rob Lindner

De uitkomsten van het Marketingtrendonderzoek 2014 Onno Ponfoort Rob Lindner De uitkomsten van het Marketingtrendonderzoek 2014 Onno Ponfoort Rob Lindner Utrecht, 24 april 2014 1 Discussie over de marketingtrends www.berenschot.nl/marketingtrends2014 #marketingtrends Marketing

Nadere informatie

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer

M200704. Markt- en klantgerichtheid in het MKB. drs. S.C. Oudmaijer M200704 Markt- en klantgerichtheid in het MKB drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, februari 2007 Markt- en klantgerichtheid in het MKB In de rapportage beschrijft EIM drie indicatoren om de klant- en marktgerichtheid

Nadere informatie

Het schier onmogelijke mogelijk maken

Het schier onmogelijke mogelijk maken Improof, ondernemen met visie Improof is opgericht door Hans Savalle en Tom Touber. Ervaren ondernemers en bestuurders bij grote ondernemingen. Nu helpen zij collega ondernemers hun ambities waar te maken.

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015

HALFJAARLIJKS ONDERZOEK. Conjunctuurenquête voorjaar 2015 HALFJAARLIJKS ONDERZOEK Conjunctuurenquête voorjaar 2015 Samenvatting Uit de FME Conjunctuurenquête voorjaar 2015 wordt duidelijk dat veel bedrijven een gezonde uitgangspositie hebben om de uitdagingen

Nadere informatie

BRAND REPORT CARD (Pag 162)

BRAND REPORT CARD (Pag 162) BRAND REPORT CARD (Pag 162) WAT IS DE WAARDE VAN UW MERK? De Brand Report Card (BRC) is een instrument om de sterktes van een merk te bepalen, om te identificeren waar verbeteringen nodig zijn en om inzicht

Nadere informatie

Behoefte aan financiering in het MKB

Behoefte aan financiering in het MKB M200909 Behoefte aan financiering in het MKB Ontwikkelingen van december 2008 tot april 2009 Lia Smit Joris Meijaard Zoetermeer, 20 mei 2009 MKB iets minder pessimistisch over financiering Het algemene

Nadere informatie

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen

Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Sectorprognoses 2015 en MKB- Visie zonder grenzen Bijeenkomst Rabobank Noord- en Oost- Achterhoek Monique van Plateringen & Annemarie Kuijer 9 februari 2015 Introductie Sprekers Annemarie Kuijer, sectormanager

Nadere informatie

Concurrentiestrategieën

Concurrentiestrategieën Concurrentiestrategieën In 1841 opende Izaak van Melle in Breskens een bakkerij. Sindsdien is Van Melle gegroeid van een klein familiebedrijf naar een vooraanstaande producent van suikerwerkspecialiteiten.

Nadere informatie

Commodity Strategy Development (CSD-traject)

Commodity Strategy Development (CSD-traject) Commodity Strategy Development (CSD-traject) Productgroep Strategie Ontwikkeling Jurgen Keijzer Senior Inkoper 5 juni 2014 1 5 juni 2014 2 Agenda Wat doet Evides Waterbedrijf? Aanleiding CSD-traject Wat

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Het onderscheidend vermogen van Nederlandse bedrijven in beeld.

Het onderscheidend vermogen van Nederlandse bedrijven in beeld. Het onderscheidend vermogen van Nederlandse bedrijven in beeld. 2012 Voorwoord Oog op Onderscheidend Vermogen Wil je ook de trucs weten om succesvoller te worden? Dan is dit rapport iets voor jou. Dit

Nadere informatie

DEMO en Financiële dienstverlening

DEMO en Financiële dienstverlening DEMO en Financiële dienstverlening Richard Schoones 28-9-2012 1 Wie ben ik? Ruim 30 jaar actief binnen Financiële dienstverlening Ondernemer Als zelfstandig intermediair & gevolmachtigde Directie van Lanschot

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Kwaliteit in Bedrijf oktober 0 Tweede deel van tweeluik over de toenemende rol van kwaliteit DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren investeren organisaties

Nadere informatie

De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen

De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen Kaseya Onderzoek De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen 2011 www.kaseya.nl Over dit rapport In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een onderzoek dat door Kaseya is geïnitieerd en uitgevoerd

Nadere informatie

Metaal- en foodindustrie naar 2020

Metaal- en foodindustrie naar 2020 Metaal- en foodindustrie naar 2020 Lunch & learn, 24 september 2014 Rabobank LVC en Maasduinen Henri Cocu, Sectormanager Industrie Hans van Haaren Sectormanager Food Sectormanagement als inspiratie Hans

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Hoofdstuk 8 Besturing m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Besturing van organisaties Besturen = het leiden van een organisatie naar de gestelde doelen (SMART) Profit- en non-profitorganisaties Bedrijfsproces: Besturing

Nadere informatie

Slimmer werken met mensen

Slimmer werken met mensen Slimmer werken met mensen Paul Breman Mijn Bedrijf 2.0 wordt mede gefinancierd met steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Commissie, de Provincie Utrecht en de Gemeente

Nadere informatie

Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste. Juni 2013. Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg

Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste. Juni 2013. Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg De Belgische Voedingsindustrie Rapport samengesteld door: Lilong Mei Tom Vansteenkiste Juni 2013 Nederlandse Kamer van Koophandel voor België en Luxemburg Tervurenlaan 168 bus 2 1150 Brussel +32-2-219-11-74

Nadere informatie

Kansen voor topsector HTSM:

Kansen voor topsector HTSM: Kansen voor topsector HTSM: Nederlands-Aziatische samenwerking in high-tech clusters Sound analysis, inspiring ideas Nederlands-Aziatische samenwerking biedt kansen voor topsector HTSM Het Nederlandse

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

Marketingtrends 2012. De klant centraal in social media. Onno Ponfoort. Utrecht, 25 april 2012. Courtesy of

Marketingtrends 2012. De klant centraal in social media. Onno Ponfoort. Utrecht, 25 april 2012. Courtesy of Marketingtrends 2012 De klant centraal in social media Onno Ponfoort Utrecht, 25 april 2012 Courtesy of 1 Courtesy of Marketingtrends 2012 Opzet van het onderzoek Uitkomsten 2012 Trends over de jaren Sector

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Onderzoek Digital Transformation

Onderzoek Digital Transformation Onderzoek Digital Transformation September november 2014, Nederland Onderzoek is gedaan door efocus onder digital leaders van 30 top500 bedrijven in Nederland. Onderzoek Digital Transformation Digital

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 23 JUNI 2015. VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B1.1 23 JUNI 2015. VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015 NIMA B EAMEN BUSINESS MARKETING VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING, ONDERDEEL 1 (case) 23 JUNI 2015 1 NIMA B EAMEN BUSINESS MARKETING Vragen bij de case: BlueSim: goed op weg? (totaal

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

Onderzoek maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) 2014

Onderzoek maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) 2014 Onderzoek maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) 2014 Het jaarlijkse mvo-onderzoek van Service Management resulteerde opnieuw in enkele opvallende conclusies. Zo hebben opdrachtgevers veel minder

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN Sociale innovatie doorslaggevend voor succes topsectoren: Topsectorenbeleid te eenzijdig gericht op technologische innovatie De markt dwingt bedrijven steeds sneller te innoveren

Nadere informatie

Sturen op rendement en cashflow

Sturen op rendement en cashflow Sturen op rendement en cashflow Jacques Adriaansen VKL Jaarcongres 2004 04 november 2004 Jacques Adriaansen Sturen op rendement en cashflow Van strategie naar bedrijfsvoering Optimalisatie (kosten versus

Nadere informatie

AAN DE ACHTERDEUR BEN JE TE LAAT! Restultaten Nationaal Klantretentie Onderzoek

AAN DE ACHTERDEUR BEN JE TE LAAT! Restultaten Nationaal Klantretentie Onderzoek AAN DE ACHTERDEUR BEN JE TE LAAT! Restultaten Nationaal Klantretentie Onderzoek Auteurs: Jill Eekhart, Arjen Krom en Magiel Tak Eurogroup Consulting December 2013 NATIONAAL KLANTRETENTIE ONDERZOEK Loyale

Nadere informatie

Geeft uw informatiestrategie u een voorsprong op de concurrentie?

Geeft uw informatiestrategie u een voorsprong op de concurrentie? Geeft uw informatiestrategie u een voorsprong op de concurrentie? Onderzoek naar het informatiemanagement bij de top van de Nederlandse bedrijven Whitepaper 1 Inhoud 1. Inleiding Informatiemanagement:

Nadere informatie

Kennis en innovatie; hoe pak je dat op? Van idee / knelpunt tot oplossing en business

Kennis en innovatie; hoe pak je dat op? Van idee / knelpunt tot oplossing en business Kennis en innovatie; hoe pak je dat op? Van idee / knelpunt tot oplossing en business Geert Hermans ZLTO Business developer Projectleider Coördinator TOG Innovatie manager TKI Agro & Food Historie Mede

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Analyse voor: Ministerie van Economische Zaken 24 augustus 2015 Dun & Bradstreet Inhoud Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen

Nadere informatie