De ziekte van Lyme anno 2015 Joppe Hovius

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ziekte van Lyme anno 2015 Joppe Hovius"

Transcriptie

1 De ziekte van Lyme anno 2015 Joppe Hovius Amsterdams Multidisciplinair Lyme Centrum Infectieziekten, AMC am

2 Vrouw, 38 jaar

3 Wat zou u doen? A Start doxycycline 10 dagen (2 dd 100 mg) B Start doxycycline 14 dagen (2 dd 100 mg) C Borrelia serologie D Expectatief blijven

4 Vrouw, 38 jaar 6 maanden later EM volledig verdwenen Geen andere kenmerkende symptomen Lymeziekte Moe, spierpijn en moeite met concentreren sinds 3 mnd

5 Wat zou u doen? A Doxycycline 14 dagen (2 dd 100 mg) B Doxycycline 28 dagen (2 dd 100 mg) C Borrelia serologie D Expectatief blijven

6 De ziekte van Lyme Korte introductie Tekenbeet Verschijnselen Diagnostiek & therapie Chronische Lyme

7 Introductie (I) B. burgdorferi s.s. B. afzelii B. garinii Ixodes teek B. bavariensis B. spielmanii B. valaisiana B. lusitaniae B. bissettii Teken infectiegraad ~20% Kans op Lyme na tekenbeet relatief klein (1-3%)* * Jacobs JJ et al. Ned Tijdschr Geneeskd. 2008;152:2022 & am

8 Introductie (III) Aantal EM huisartsen Hofhuis et al. Infectieziekten Bulletin 2010;21:84-7.

9 De ziekte van Lyme Korte introductie Tekenbeet Verschijnselen Diagnostiek & therapie Chronische Lyme

10 De tekenbeet Hoe de teek te verwijderen?

11 Preventief antibiotica na tekenbeet? - Eenmalig 200 mg doxycycline < 72 uur na tekenbeet is effectief - Amerikaanse studies, hyperendemisch gebieden, veel bijwerkingen, NNT 49, risico EM in placebo groep laag RIVM-onderzoek naar antibiotische profylaxe na tekenbeet 17 april, 2013 Deze maand start het RIVM het door ZonMw gefinancierde onderzoek Tick Test & Prophylaxis Proof onderzoek. In dit gerandomiseerde onderzoek onder 2500 patiënten wordt bepaald of het effectief is om na een tekenbeet profylactisch antibiotica te geven om de ziekte van Lyme te voorkomen. U kunt hiervoor worden benaderd door patiënten. am Warshafsky et al. Meta-analysis. J Antimicrob Chemother Jun;65(6):

12 De ziekte van Lyme Korte introductie Tekenbeet Verschijnselen Diagnostiek & therapie Chronische Lyme

13 Ziekteverschijnselen Lyme Vroeg gelokaliseerd: Erythema migrans (77-89%) dgn-wk Vroeg gedissemineerd: Lymfocytoom (2-3%) wk-mnd; < 1 jr Neuroborreliose (3-16%) Cardiaal (AV blok, zelden) Artritis (5-7%) Laat gedissemineerdt: Artritis, meestal knie (zelden) (> 1jr) PNP / encephalitis (zelden) ACA (3%)

14 Vroeg gelokaliseerd Erythema migrans Centrifugaal uitbreidende macula/ring > 5 cm, gem 15 cm Rode rand, centraal opblekend Vaak 7-14 dgn na tekenbeet Dx: ringworm, insektenbeten, geneesmiddelenerytheem, cellulitis, nummulair eczeem, discoide LE

15 Vroeg gedissemineerd Hansen et al Brain 1992 Steere et al NEJM 2001 Verbunt et al NTvG 2008

16 Laat gedissemineerd Acrodermatitis chronica atroficans (ACA) Blauw-rode verkleuring en zwelling acra 6 mo -10 jaar na tekenbeet Bij 5-10% elastische noduli Frequent sensorische neuropathie Na jaren: atrofie van huid DD venous insufficientie, DVT, cellulitis, Raynaud

17 De ziekte van Lyme Korte introductie Tekenbeet Verschijnselen Diagnostiek & therapie Chronische Lyme

18 Diagnostiek Kweek PCR Serologie CBO aanbevelingen am

19 am

20 Kweek

21 PCR Weefsel Sensitiviteit Specificiteit Huid (EM) 60-80% % Huid (ACA) 68-92% % Synoviaal vocht 46-88% 100% CSF 10-50% 100% Bloed 10-18% ND Urine %? Aangepast uit Aguero-Rosenfeld et al. Clin Microbiol Rev en Coumou et al NJM 2011

22 Serologie - Niet doen bij typisch EM (klinische diagnose) - Immuunrespons traag (evt herhalen) - Geen/nauwelijks discriminatie oude of actieve infectie - Niet doen bij lage verdenking

23 Wildgroei aan niet gevalideerde testen PCR urine/bloed/teek C3a/C4a CD57 expressie MELISA-LTT Spirofind Levend veld microscopie VEGA testen

24 Therapie Behandeling CBO 2013 / IDSA 2006 EM/Lymphocytoom Vroege neuroborreliose Doxy 2 dd 100 mg dgn Ceftr 1 dd 2 g IV 14 dgn Late neuroborreliose Ceftr 1 dd 2 g IV 28 dgn Lyme artritis Lyme carditis ACA Doxy 2 dd 100 mg 30 dgn Doxy 2 dd 100 mg 21 dgn Doxy 2 dd100 mg 30 dgn

25 De ziekte van Lyme Korte introductie Tekenbeet Verschijnselen Diagnostiek & therapie Chronische Lyme

26 Chronische Lyme Bestaat het eigenlijk wel?

27 Chronische Lyme Wat wordt er mee bedoeld? Late (gedissemineerde) Lymeziekte Persisterende Lymeziekte Postlymeziekte syndroom Niet kenmerkende klachten en positieve test Hovius en Speelman TvI 2012

28 Persisterende klachten na antibiotische behandeling voor de ziekte van Lyme ILADS / Er is een overvloed aan medische literatuur die laat zien dat de aanbevolen antibiotische behandeling er niet in slaagt om de Borrelia bacterie uit te roeien IDSA 2006 / CBO 2013 Er is geen overtuigend bewijs voor het bestaan van een persisterende Borrelia infectie na aanbevolen antibiotische behandeling

29 Post Lyme Disease Syndrome Definitie IDSA Gedocumenteerde episode LB (bijv EM) Aanvankelijke verbetering/stabilisering symptomen na aanbevolen Rx Binnen 6 mnd: persisterend / nieuwe klachten (>6 mnd) + 1 v/d volgende symptomen: moeheid, spier- en gewrichtspijn, cognitieve stoornissen Interfereert met dagelijkse bezigheden Verschillende Europese studies (zonder controle groepen) circa 10-20%

30 Post Lyme Disease Syndrome Rol voor antibiotica? Neurology 2003 NEJM 2001 Neurology 2003 Neurology 2008 Extra antibiotica geven geen (blijvend) effect Als al effect slechts marginaal, kortdurend, en slechts op een enkele read-out Veel (ernstige) bijwerkingen! PLEASE studie am

31 Post Lyme Disease Syndrome Rol voor de psychiater/psycholoog? SOLK poli - coping strategieën - CGT - lichaamsgerichte therapie am

32 Niet kenmerkende klachten en positieve test Hoe pak je het aan? Onderscheid gevalideerde en niet-gevalideerde test Bespreken : Dat i.p. geen indicatie voor antibiotische therapie Bijwerkingen antibiotische therapie Beperkte verwachtingen van antibiotische therapie Wees beducht op andere verklaringen SOLK traject?

33 AMLC Amsterdams Multidisciplinair Lyme Centrum Opgericht in 2012 Het AMLC is een initiatief om academische zorg te bieden voor Lyme patiënten. Hierbij wordt de aanwezige expertise van de verschillende specialismen ten aanzien van de ziekte van Lyme in het AMC gebundeld. Centrale verwijzing beoordeling infectioloog Regionaal: secundair, daarbuiten: tertair centrum

34 AMLC De getallen Per jaar ± 1200 centrale verwijzingen ± 300 NPs ± 800 Patientencontacten ± 600 telefonische consulten Onderzoek Fundamenteel onderzoek Retrospectief klinisch onderzoek Prospectief klinisch onderzoek

35 Coumou et al. CMI Ervaringen van het AMLC De eerste 200 Patienten

36 Conclusies De ziekte van Lyme komt veel voor in NL Vroeg verwijderen teek cruciaal Profylactisch antibiotica? Kliniek kan soms lastig te herkennen zijn Diagnose: kliniek +/- laboratorium Beperkingen kweek, PCR en serologie Therapie: goede prognose Post-Lyme ziekte syndroom kan optreden Standaard additionele antibiotica niet zinvol AMLC am

Lyme Borreliose Ziekte, diagnos4ek en therapie. Overveen 26 maart 2014 Dr. Dick Veenendaal Arts- microbioloog

Lyme Borreliose Ziekte, diagnos4ek en therapie. Overveen 26 maart 2014 Dr. Dick Veenendaal Arts- microbioloog Lyme Borreliose Ziekte, diagnos4ek en therapie Overveen 26 maart 2014 Dr. Dick Veenendaal Arts- microbioloog d.veenendaal@streeklabhaarlem.nl Lyme ziekte, diagnos4ek en therapie 1. Historie 2. Ixodes ricinus

Nadere informatie

Manifestaties van Ziekte van Lyme. Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014

Manifestaties van Ziekte van Lyme. Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014 Manifestaties van Ziekte van Lyme Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014 Casus bespreking 1. Aanloop van enkele weken van malaise en progressieve spierpijn (uitgebreide DD) 2. Geen verhaal

Nadere informatie

Verdeling Borrelia species

Verdeling Borrelia species Verdeling Borrelia species in Europa naar an2geniciteit i.e. outer surface proteine (Osp) A, voorkomen in teken, liquor, huid en synoviaal vocht. Species Osp A type Verdeling in teken (%) N=90 Liquor N=43

Nadere informatie

Lymeborreliose. Inleiding. Diagnostiek. Drs. M.V. Starink. De richtlijn dateert uit 2004. De herziene versie kwam uit in 2013.

Lymeborreliose. Inleiding. Diagnostiek. Drs. M.V. Starink. De richtlijn dateert uit 2004. De herziene versie kwam uit in 2013. 164 17 Samenvatting Richtlijnen Dermatologie 2015 Lymeborreliose Drs. M.V. Starink De richtlijn dateert uit 2004. De herziene versie kwam uit in 2013. Inleiding Lymeborreliose is een infectieziekte, veroorzaakt

Nadere informatie

LymeProspect onderzoek naar gevolgen van Lyme-ziekte

LymeProspect onderzoek naar gevolgen van Lyme-ziekte LymeProspect onderzoek naar gevolgen van Lyme-ziekte Prospectieve studie naar het vóórkomen van langdurige klachten na behandeling voor Lyme-ziekte en mogelijke oorzaken hiervan. Informatie voor artsen,

Nadere informatie

106 10 Samenvatting Richtlijnen Dermatologie 2012 Lymeborreliose Inleiding Diagnostiek Vroege lymeborreliose

106 10 Samenvatting Richtlijnen Dermatologie 2012 Lymeborreliose Inleiding Diagnostiek Vroege lymeborreliose 106 10 Samenvatting Richtlijnen Dermatologie 2012 Lymeborreliose Dr. J.J.E. van Everdingen, dr. A.C. Rönnau De richtlijn dateert uit 2004. De herziene versie komt uit in 2012. Inleiding Lymeborreliose

Nadere informatie

Lyme borreliose Nascholing Maastricht

Lyme borreliose Nascholing Maastricht GGD Amsterdam Lyme borreliose Nascholing Maastricht Alje P.van Dam Afd Medische Microbiologie OLVG + Streeklaboratorium GGD Amsterdam Lyme borreliose Vroege Lyme: erythema migrans Vroege gedissemineerde

Nadere informatie

Samenvatting. Een complex beeld

Samenvatting. Een complex beeld Samenvatting Een complex beeld Vroeg herkende lymeziekte na een tekenbeet is goed te behandelen met antibiotica. Het beeld wordt echter complexer als de symptomen minder duidelijk zijn of als de patiënt

Nadere informatie

Dermatologie. Lyme-borreliose / Ziekte van Lyme

Dermatologie. Lyme-borreliose / Ziekte van Lyme Dermatologie Lyme-borreliose / Ziekte van Lyme 1 Wat is Lyme-borreliose? Lyme-borreliose is een infectieziekte, die wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi. Deze bacterie wordt op de mens

Nadere informatie

Sta$s$sche analyse van Lyme screening (EIA) ten opzichte van immunoblot.

Sta$s$sche analyse van Lyme screening (EIA) ten opzichte van immunoblot. Sta$s$sche analyse van Lyme screening (EIA) ten opzichte van immunoblot. EIA screening Lyme antistoffen IgM IgG IgM e/o IgG sens 84% 93% 92% spec 64% 85% 51% ppv 28% 55% 39% npv 96% 98% 95% Conclusies

Nadere informatie

FTO Lyme. Caroline Swanink. Arts-microbioloog 29 april 2014

FTO Lyme. Caroline Swanink. Arts-microbioloog 29 april 2014 FTO Lyme Caroline Swanink Arts-microbioloog 29 april 2014 Borrelia burgdorferi Achtergrond Vector Ixodes ricinus = harde teek of schapenteek In Nederland is 20-50% van de teken besmet met Borrelia burgdorferi

Nadere informatie

Protocol diagnostiek en behandeling van NEUROBORRELIOSE

Protocol diagnostiek en behandeling van NEUROBORRELIOSE Protocol diagnostiek en behandeling van NEUROBORRELIOSE laatste wijziging: januari 2013 D.C. Velseboer H. Thoonsen Prof. Dr. D van de Beek Eerdere versie: april 2000 Dr. J. de Gans Ad 1: verdenking neuroborreliose

Nadere informatie

Nieuwsbrief 42 Maart - April 2008 DE WEEK VAN DE TEEK

Nieuwsbrief 42 Maart - April 2008 DE WEEK VAN DE TEEK Nieuwsbrief 42 Maart - April 2008 DE WEEK VAN DE TEEK Naar aanleiding van de internationale week van de teek (30 maart tot en met 6 april) is het interessant om de gevaren van teken op landbouwgebied even

Nadere informatie

De ziekte van Lyme is een infectieziekte. Een andere naam die ook wel eens gebruikt wordt, is borreliose.

De ziekte van Lyme is een infectieziekte. Een andere naam die ook wel eens gebruikt wordt, is borreliose. Ziekte van Lyme Borreliose, Lyme-borreliose, erythema migrans Wat is de ziekte van Lyme? De ziekte van Lyme is een infectieziekte. Een andere naam die ook wel eens gebruikt wordt, is borreliose. Hoe krijgt

Nadere informatie

Wat is de ziekte van Lyme?

Wat is de ziekte van Lyme? De ziekte van Lyme Wat is de ziekte van Lyme? De ziekte van Lyme is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi. U kunt met deze bacterie besmet raken wanneer u door

Nadere informatie

Workshop: Lymeziekte. Afke Brandenburg, arts microbioloog, Izore centrum infectieziekten Friesland

Workshop: Lymeziekte. Afke Brandenburg, arts microbioloog, Izore centrum infectieziekten Friesland Workshop: Lymeziekte Afke Brandenburg, arts microbioloog, Izore centrum infectieziekten Friesland Tom Wolfs, kinderarts infectieziekten WKZ/UMC Utrecht Controverse Lyme ILADS versus IDSA in Europa zelfde

Nadere informatie

Samenvatting multidisciplinaire richtlijn arbeid en lymeziekte

Samenvatting multidisciplinaire richtlijn arbeid en lymeziekte Samenvatting multidisciplinaire richtlijn arbeid en lymeziekte Doel van de richtlijn De richtlijn richt zich op de preventie en gewenste aanpak van lymeziekte bij werkenden en geldt als aanvulling op de

Nadere informatie

vroegeziektevanlyme; vroege gedissemineerde ziekte van Lyme; late ziekte van Lyme; postinfectieuze klachten en symptomen.

vroegeziektevanlyme; vroege gedissemineerde ziekte van Lyme; late ziekte van Lyme; postinfectieuze klachten en symptomen. 2 Ziekte van Lyme A.A.M. Blaauw 2.1 Inleiding De ziekte van Lyme is een infectieziekte, veroorzaakt door de spirocheet Borrelia burgdorferi (B. burgdorferi), die wordt overgedragen door een beet van een

Nadere informatie

Casuspresentaties infectieuse serologie: laboratoriumaspecten. Dr. Alex Mewis Klinisch Bioloog Jessa Ziekenhuis - Campus Virga Jesse Hasselt

Casuspresentaties infectieuse serologie: laboratoriumaspecten. Dr. Alex Mewis Klinisch Bioloog Jessa Ziekenhuis - Campus Virga Jesse Hasselt Casuspresentaties infectieuse serologie: laboratoriumaspecten Dr. Alex Mewis Klinisch Bioloog Jessa Ziekenhuis - Campus Virga Jesse Hasselt Infectieuse serologie Borrelia-serologie (Lyme) Toxoplasma gondii

Nadere informatie

Teken-encefalitis: Een teken aan de wand?

Teken-encefalitis: Een teken aan de wand? Teken-encefalitis: Een teken aan de wand? Marieta Braks Medisch Entomologe, Ph.D. Centrum voor Zoőnosen en Omgevingsmicrobiologie/ RIVM Teken-encefalitis: Een teken aan de wand? 29 november 2013 Disclosure

Nadere informatie

Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum

Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum U bent gebeten door een teek of er is het vermoeden dat dit is gebeurd. Op deze website kunt u lezen wat het Lyme centrum Apeldoorn (LCA) voor u kan doen. Een

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Lyme Artritis Versie 2016 1. WAT IS LYME ARTRITIS 1.1 Wat is het? Lyme artritis (artritis=gewrichtsonsteking) is een van de ziekten die veroorzaakt wordt door

Nadere informatie

NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Wichers IM, Verduijn MM, Bouma M

NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Wichers IM, Verduijn MM, Bouma M 5 NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Wichers IM, Verduijn MM, Bouma M 10 15 20 25 30 35 40 Kernboodschappen De kans op de ziekte van Lyme na een tekenbeet is 2 tot 3% en als er ziekte

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Lyme Artritis Versie 2016 1. WAT IS LYME ARTRITIS 1.1 Wat is het? Lyme artritis is een van de ziekten die veroorzaakt wordt door de bacterie Borrelia burgdorferi

Nadere informatie

Huisartsensymposium Presentatie dr. J.Schellekens, Lyme-Borreliose 9 november 2010

Huisartsensymposium Presentatie dr. J.Schellekens, Lyme-Borreliose 9 november 2010 Huisartsensymposium 2010 Presentatie dr. J.Schellekens, Lyme-Borreliose 9 november 2010 De teek Ixodes ricinus complex 3 stadia 1. Larve 2. Nimf 3. Volwassene Lyme Borreliose Spirocheet Borrelia burgdorferi

Nadere informatie

Sterke klinische verdenking (1) Diagnostiek in serum en liquor (2) Pleiocytose of i.t. antistofproductie bij positieve serum serologie

Sterke klinische verdenking (1) Diagnostiek in serum en liquor (2) Pleiocytose of i.t. antistofproductie bij positieve serum serologie Richtlijn Neuroborreliose NB: apart stroomdiagram voor kinderen met perifere facialisparese (01.10.2008 houdbaar tot 2018) S.I. van Nes, L.B.S. Gelinck, M.C.Y. de Wit, B.C. Jacobs Sterke klinische verdenking

Nadere informatie

Onderstaand de volledige uitspraak.

Onderstaand de volledige uitspraak. Onderwerp: De gecombineerde behandeling voor (chronische) lymeborreliose, zoals voorgeschreven door Priv. Doz. Dr. Med. W. Berghoff, voldoet niet aan de stand van de wetenschap en praktijk Samenvatting:

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21004 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Burgel, Nathalie Daniëlle van Title: Host-pathogen interactions in Lyme disease

Nadere informatie

LYME ARTRITIS

LYME ARTRITIS www.pediatric-rheumathology.printo.it LYME ARTRITIS Wat is het? Lyme artritis is één van de ziektes die wordt veroorzaakt door de Borrelia burgdorferi bacterie (Lyme borreliosis) die wordt overgedragen

Nadere informatie

Lyme-borreliose: soms ongrijpbaar, vaak behandelbaar

Lyme-borreliose: soms ongrijpbaar, vaak behandelbaar Overzichtsartikel Lyme-borreliose: soms ongrijpbaar, vaak behandelbaar Auteurs B.H. Postma, dr. H.T. Tjhie en dr. C.M. Verduin, artsen-microbioloog* Samenvatting Lyme-borreliose is een door teken van het

Nadere informatie

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de spirocheet

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de spirocheet Stand van zaken Bestrijding van de ziekte van Lyme Joppe W.R. Hovius en Hein Sprong + gerelateerd artikel Ned. Tijdschr Geneeskd. 2014;158:A8175 Door de jaren heen lijken er meer teken te komen. Ook neemt

Nadere informatie

Teken zijn klein Gassneradvies.nl. Ziekte van Lyme (kans ~ 3%) Vaak 1e signaal: Erythema migrans (~75%)

Teken zijn klein Gassneradvies.nl. Ziekte van Lyme (kans ~ 3%) Vaak 1e signaal: Erythema migrans (~75%) Preventie van - en omgaan met tekenbeten en de ziekte van Lyme 7 November 2015 Studiedag Oranje Kruis EHBO instructeurs Fedor Gassner Gassner Biologisch Risico Advies www.gassneradvies.nl fedorgassner@gmail.com

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn Arbeid en Lymeziekte

Multidisciplinaire richtlijn Arbeid en Lymeziekte Multidisciplinaire richtlijn Arbeid en Lymeziekte Gecoördineerd door NVAB & RIVM 1 December 2014 Fedor Gassner (namens het Multidisciplinaire team) RIVM Richtlijn, waarom? CBO Lymeziekte 2013 Vraag naar

Nadere informatie

Problemen in de diagnose en behandeling van Lyme-borreliose in Nederland

Problemen in de diagnose en behandeling van Lyme-borreliose in Nederland Problemen in de diagnose en behandeling van Lyme-borreliose in Nederland AMC227 Periode 5, 2006 Opdrachtgever: Begeleidend opdrachtgever: Ronald Vorenhout Namens de NVLP In opdracht van: Bram ten Cate

Nadere informatie

De ziekte van Lyme. Symptomen. Ziekteverschijnselen

De ziekte van Lyme. Symptomen. Ziekteverschijnselen De ziekte van Lyme Symptomen Ziekteverschijnselen Een infectie met de bacterie Borrelia Burgdorferi leidt niet altijd tot Lyme-Borreliose. Wanneer er ziekte-verschijnselen ontstaan worden deze in drie

Nadere informatie

ZIEKTE VAN LYME, EEN UPDATE

ZIEKTE VAN LYME, EEN UPDATE ZIEKTE VAN LYME, EEN UPDATE Recent publiceerde de Belgische Commissie voor de Coördinatie van het Antibioticabeleid (BAPCOC), in samenspraak met de Belgische Vereniging voor Infectiologie en Klinische

Nadere informatie

Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten.

Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten. Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten. Zie voor nadere beschrijvingen van de tekenbeet co-infecties en de WWW.TEKENBEETZIEKTEN.NL bijbehorende symptomen de website van de Stichting

Nadere informatie

RICHTLIJNEN BEROEPSZIEKTEN

RICHTLIJNEN BEROEPSZIEKTEN LYME-BORRELIOSE ICD-10 A69.2 ziekte van Lyme - erythema (chronicum) migrans door Borrelia burgdorferi A69.2 + G01* meningitis A69.2 + G63.0* polyneuropathie A69.2 + M01.2* Lyme-artritis L90.4 acrodermatitis

Nadere informatie

Twents Netwerk Zoönosen Partners in strijd tegen zoönosen

Twents Netwerk Zoönosen Partners in strijd tegen zoönosen Twents Netwerk Zoönosen Partners in strijd tegen zoönosen Lyme diagnostiek en behandeling Hadewych ter Hofstede Internist-infectioloog 24-3-2015 Disclosures Geen (potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Atypische cutane manifestaties van lymeziekte

Atypische cutane manifestaties van lymeziekte NEDERLANDS TIJDSCHRIFT VOOR DERMATOLOGIE EN VENEREOLOGIE VOLUME 25 NUMMER 05 mei 2015 223 leerzame ziektegeschiedenissen Atypische cutane manifestaties van lymeziekte N. Atiq 1, R. Blanken 2, A.H. Brandenburg

Nadere informatie

Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum

Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum Lyme Centrum Apeldoorn STZ Expertise centrum U bent gebeten door een teek of er is het vermoeden dat dit is gebeurd. In deze folder kunt u lezen wat het Lyme Centrum Apeldoorn (LCA) voor u kan doen. Ook

Nadere informatie

Informatie over tekenbeet en de ziekte van Lyme

Informatie over tekenbeet en de ziekte van Lyme Ziekte van lyme In het kort De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi (Bb), co-infecties varianten (link) en mutaties door facytose (= een bacterie wordt opgegeten door

Nadere informatie

Inhoudsopgave CARE - 2 -

Inhoudsopgave CARE - 2 - TEEK Inhoudsopgave CARE De preventie en behandeling van Lyme-Borreliose drs. ing. Herman Aa - 2 - TEEK-CARE TEST en BEWAAR de TEEK www..nl Eigenaar: - 1 - TEEK-CARE TEST en BEWAAR de TEEK Colofon: mede

Nadere informatie

Richtlijn. Lyme-borreliose

Richtlijn. Lyme-borreliose Richtlijn Lyme-borreliose Richtlijn Lyme-borreliose Colofon Richtlijn Lyme-borreliose ISBN: 90-76906-89-0 2004, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Postbus 20064, 3502 LB Utrecht Internet:

Nadere informatie

Diagnose van tekenziekten: Lyme borreliosis. Veroniek Saegeman, 22 september 2016

Diagnose van tekenziekten: Lyme borreliosis. Veroniek Saegeman, 22 september 2016 Diagnose van tekenziekten: Lyme borreliosis Veroniek Saegeman, 22 september 2016 Infectieus agens: Borrelia burgdorferi sensu lato complex 2 Order Spirochaetales Family Spirochaetaceae Family Leptospiraceae

Nadere informatie

Teek some time for. De teek - Verspreiding. De teek - Stamboom. Teken en de ziekte van Lyme. De schapenteek Ixodes ricinus 06/06/2011

Teek some time for. De teek - Verspreiding. De teek - Stamboom. Teken en de ziekte van Lyme. De schapenteek Ixodes ricinus 06/06/2011 Teken en de ziekte van Lyme Teek some time for De ecologie van de ziekte van Lyme De ziekte van Lyme in Nederland Algemeen publiek Groensector Preventie Fedor Gassner Stichting voor duurzame ontwikkeling

Nadere informatie

Attentie Lymepreventie

Attentie Lymepreventie 127 Attentie Lymepreventie Attention for Lyme prevention; Educational tools to prevent tick bites and Lyme borreliosis Dr. D.J.M.A. Beaujean Dit artikel is een bewerking van: Beaujean DJMA. Attentie Lympreventie.

Nadere informatie

Diagnostiek van lymeborreliose

Diagnostiek van lymeborreliose Wim Ang, Tom Wolfs Nascholing Diagnostiek van lymeborreliose I Inleiding In 2013 heeft het CBO de herziening van de Richtlijn Lymeziekte gepubliceerd. 1 In datzelfde jaar heeft de Gezondheidsraad het rapport

Nadere informatie

Datum 23 juni 2015 Betreft Commissiebrief Tweede Kamer inzake verzoek om indicatie wanneer stand-van-zakenbrief over het plan van aanpak Lyme komt

Datum 23 juni 2015 Betreft Commissiebrief Tweede Kamer inzake verzoek om indicatie wanneer stand-van-zakenbrief over het plan van aanpak Lyme komt > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Basisinformatie over Lyme-borreliose Door AWB Klusman

Basisinformatie over Lyme-borreliose Door AWB Klusman Basisinformatie over Lyme-borreliose Door AWB Klusman Inleiding Hierna volgt een overzicht van de relevante evidence based informatie over Lymeborreliose. De informatie is gebaseerd op de in 2004 verschenen

Nadere informatie

Conceptrichtlijn Lymeziekte

Conceptrichtlijn Lymeziekte Conceptrichtlijn Lymeziekte 5 Juli 12 INITIATIEF: Richtlijnconsortium Nederland ORGANISATIE: CBO MANDATERENDE VERENIGINGEN/INSTANTIES: 1 - Centrum Infectieziektebestrijding/RIVM - Nederlands Huisartsen

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. Hans van Embden Geen Geen

Disclosure belangen spreker. Hans van Embden Geen Geen Disclosure belangen spreker Geen (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties 1 Sponsoring of onderzoeksgeld 2 Honorarium of andere (financiële) vergoeding 3 Aandeelhouder

Nadere informatie

Het Hepatitis probleem in NL

Het Hepatitis probleem in NL Bewustwording Identificatie-Behandeling HEPATITIS B en C Het Hepatitis probleem in NL Virale hepatitis A-E : Wat is er aan het veranderen? Chronische hepatitis B & C: Sterfte, Impact behandeling Uitdaging

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn Arbeid en lymeziekte

Multidisciplinaire richtlijn Arbeid en lymeziekte Multidisciplinaire richtlijn Arbeid en lymeziekte Datum autorisatie: 22 april 2014 Pagina 1 van 17 Colofon RIVM en NVAB, 2014 Uitgave RIVM en NVAB Auteurs Dr. F. (Fedor) Gassner, bioloog onderzoeker infectieziekten

Nadere informatie

Inhoud. Waar komt de teek voor? Hoe ziet een teek eruit? Levenscyclus teek. De teek op jacht

Inhoud. Waar komt de teek voor? Hoe ziet een teek eruit? Levenscyclus teek. De teek op jacht Inhoud 1.Teken en de ziekte van Lyme 2.Ervaringen en onderzoek in de sector 3.Relatie met het werk 4.Preventie Preventie van tekenbeten en de ziekte van Lyme tijdens het werk in de Bos - en Natuursector

Nadere informatie

Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten.

Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten. Informatie over de Ziekte van Lyme en andere tekenbeetziekten. www.tekenbeetziekten.nl Verdeeldheid De medische wetenschap is verdeeld over diagnosestelling en behandeling van deze ziekte. Volgens de CBO

Nadere informatie

Richtlijn Lymeziekte

Richtlijn Lymeziekte Richtlijn Lymeziekte Juli 2013 INITIATIEF: Richtlijnconsortium Nederland ORGANISATIE: CBO MANDATERENDE VERENIGINGEN/INSTANTIES: 1 - Nederlandse Internisten Vereniging - Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen

Nadere informatie

Informatieblad. Veilig en gezond werken. Lyme-ziekte. bron: website RIVM

Informatieblad. Veilig en gezond werken. Lyme-ziekte. bron: website RIVM Informatieblad Lyme-ziekte Veilig en gezond werken bron: website RIVM Wat u moet weten van tekenbeten en Lyme- ziekte Iedereen die op de één of andere manier met de natuur in aanraking komt, moet rekening

Nadere informatie

Post-treatment Lyme disease syndrome (PTLDS) Datum 26 oktober 2015 Status Definitief

Post-treatment Lyme disease syndrome (PTLDS) Datum 26 oktober 2015 Status Definitief Post-treatment Lyme disease syndrome (PTLDS) Datum 26 oktober 2015 Status Definitief Colofon Volgnummer 2015123510 [zaaknummer 2015073254] Contactpersoon Mw. drs. M.J.A. van Eijndhoven, arts M&G Sector

Nadere informatie

Chronische ziekte van Lyme: evaluatie van bestaan en labotesten

Chronische ziekte van Lyme: evaluatie van bestaan en labotesten Academiejaar 2015-2016 Chronische ziekte van Lyme: evaluatie van bestaan en labotesten Lyudmyla Shmatova Promotor: Prof. Dr. Callens Steven Masterproef voorgedragen in de 2 de Master in het kader van de

Nadere informatie

Post HBO cursus Nederlandse Vereniging van Dietisten 1 oktober 2012. Peter J. Wahab MDL arts Rijnstate Ziekenhuis Arnhem

Post HBO cursus Nederlandse Vereniging van Dietisten 1 oktober 2012. Peter J. Wahab MDL arts Rijnstate Ziekenhuis Arnhem Post HBO cursus Nederlandse Vereniging van Dietisten 1 oktober 2012 Peter J. Wahab MDL arts Rijnstate Ziekenhuis Arnhem Coeliakie is een ziekte die voornamelijk bij kinderen voorkomt. Stellingen Coeliakie

Nadere informatie

Stellingen. Stellingen 2. Post HBO cursus Nederlandse Vereniging van Dietisten 1 oktober 2012

Stellingen. Stellingen 2. Post HBO cursus Nederlandse Vereniging van Dietisten 1 oktober 2012 Tropical Sprue Post HBO cursus Nederlandse Vereniging van Dietisten 1 oktober 2012 Peter J. Wahab MDL arts Rijnstate Ziekenhuis Arnhem Non tropical sprue Gee - Herter s disease Idiopathic Steatorrhea?

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Neuroborreliose. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Neuroborreliose. www.kinderneurologie.eu Neuroborreliose Wat is neuroborreliose? Neuroborreliose is een ontsteking van het zenuwstelsel als gevolg van een infectie met een klein beestje (spirocheet) die Borrelia wordt genoemd. Hoe wordt neuroborreliose

Nadere informatie

(sero) logisch denken

(sero) logisch denken CLINIC ZGV 17 november 2010 (sero) logisch denken Ries Schouten arts-microbioloog reizigersgeneeskundige Infectie en afweer Patient met blaasjes gelaat HSV IgM + IgG 20 VZV IgM + IgG 200 Leishmania Casus

Nadere informatie

Preventie van - en omgaan met tekenbeten en de ziekte van Lyme

Preventie van - en omgaan met tekenbeten en de ziekte van Lyme Preventie van - en omgaan met tekenbeten en de ziekte van Lyme 4 November 2017 Studiedag Oranje Kruis Fedor Gassner Gassner Biologisch Risico Advies www.gassneradvies.nl fedorgassner@gmail.com T: 0614643333

Nadere informatie

De ziekte van Lyme. Inleiding

De ziekte van Lyme. Inleiding J. Coumou, J.W.R. Hovius De ziekte van Lyme De ziekte van Lyme, of Lyme-borreliose, is de meest voorkomende door teken overdraagbare ziekte in de Verenigde Staten en Europa. In Nederland is de ziekte endemisch

Nadere informatie

Richtlijn Lyme-borreliose

Richtlijn Lyme-borreliose Voor de praktijk Richtlijn Lyme-borreliose p.speelman, b.m.de jongh, th.f.w.wolfs en j.wittenberg* Lyme-borreliose is een door teken overgebrachte infectieziekte die wordt veroorzaakt door spirocheten

Nadere informatie

VLAAMS INFECTIEZIEKTEBULLETIN

VLAAMS INFECTIEZIEKTEBULLETIN Nr. 2011/1/75 VLAAMS INFECTIEZIEKTEBULLETIN ARTIKELEN Ziekte van Lyme: diagnose en therapie Dorien Kegelaers, Koen De Schrijver 4-10 Epidemiologie van de ziekte van Lyme vastgesteld door huisartsen in

Nadere informatie

Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Informatiemap Leptospirosen. Map voor professionals. A.P. Nauta, bedrijfsarts juli 1997 ACHTERGROND DIAGNOSE

Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Informatiemap Leptospirosen. Map voor professionals. A.P. Nauta, bedrijfsarts juli 1997 ACHTERGROND DIAGNOSE Nederlands Centrum voor Beroepsziekten Informatiemap Leptospirosen Map voor professionals A.P. Nauta, bedrijfsarts juli 1997 ACHTERGROND DIAGNOSE PREVENTIE Referenties en nuttige adressen ACHTERGROND Inleiding

Nadere informatie

Sneltesten voor respiratoire virussen: geschikt voor point-of-care? 13 juni 2017 Werkgroep Algemene Medische Microbiologie

Sneltesten voor respiratoire virussen: geschikt voor point-of-care? 13 juni 2017 Werkgroep Algemene Medische Microbiologie Sneltesten voor respiratoire virussen: geschikt voor point-of-care? 13 juni 2017 Werkgroep Algemene Medische Microbiologie Andrea Bruning, MD PhD AIOS Medische Microbiologie Overzicht Introductie - Point-of-care

Nadere informatie

Beroepsziekten: a blessing in disguise

Beroepsziekten: a blessing in disguise Disclosure-slide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of

Nadere informatie

2009/049 C E N T R A A L T U C H T C O L L E G E voor de Gezondheidszorg Beslissing in de zaak onder nummer 2009/049 van: A., wonende te B.

2009/049 C E N T R A A L T U C H T C O L L E G E voor de Gezondheidszorg Beslissing in de zaak onder nummer 2009/049 van: A., wonende te B. C E N T R A A L T U C H T C O L L E G E voor de Gezondheidszorg Beslissing in de zaak onder nummer van: A., wonende te B., appellante, klaagster in eerste aanleg, tegen C., huisarts, wonende te D., verweerder

Nadere informatie

Microbiologie achtergronden casusschetsen

Microbiologie achtergronden casusschetsen Microbiologie achtergronden casusschetsen Voor: begeleider/presentator Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd. Interline, januari 2011 INTERLINE

Nadere informatie

Ziekte van Lyme: diagnose en therapie

Ziekte van Lyme: diagnose en therapie Ziekte van Lyme: diagnose en therapie Dorien Kegelaers 1, Koen De Schrijver 2 Samenvatting De ziekte van Lyme of Lymeborreliose is de belangrijkste vectorovergedragen ziekte in Europa. Het is een multisysteemaandoening

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

LYME-BORRELIOSE (Infectie met Borrelia) 2016

LYME-BORRELIOSE (Infectie met Borrelia) 2016 Werkgroep: Leïla Belkhir, Bénédicte Delaere, Geert De Loof, Paul De Munter, Frédéric Frippiat, Frédérique Jacobs, Benoît Kabamba Mukadi, Patrick Lacor, Tinne Lernout, Koen Magerman, Sophie Quoilin, Hector

Nadere informatie

Helicobacter pylori in de nieuwe NHG-Standaard Maagklachten wat u er in 2013 van moet weten

Helicobacter pylori in de nieuwe NHG-Standaard Maagklachten wat u er in 2013 van moet weten Helicobacter pylori in de nieuwe NHG-Standaard Maagklachten wat u er in 2013 van moet weten Prof. dr. M.E. Numans, huisarts VUmc Amsterdam/UMC Utrecht > LUMC Inhoud Ontwikkelingen Probleempunten bij maagklachten

Nadere informatie

Totstandkoming en methoden. NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans

Totstandkoming en methoden. NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Totstandkoming en methoden NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans april 2017 Totstandkoming en methoden NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Utrecht, 25 april 2017 Inhoudsopgave

Nadere informatie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie

MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie Department of Pediatrics / Child Neurology Center for Childhood White Matter Disorders VU University Medical Center Amsterdam, NL Hersenen en

Nadere informatie

Epidemiologie van de ziekte van Lyme vastgesteld door huisartsen in 2008 en 2009

Epidemiologie van de ziekte van Lyme vastgesteld door huisartsen in 2008 en 2009 Epidemiologie van de ziekte van Lyme vastgesteld door huisartsen in 2008 en 2009 Katrien Vanthomme 1, Nathalie Bossuyt 1, Nicole Boffin 1, Viviane Van Casteren 1 Samenvatting Op internationaal vlak is

Nadere informatie

Diabetische voet (versie )

Diabetische voet (versie ) Diabetische voet (versie 13.05.2015) Geaccordeerd door de Commissie Antimicobiële Middelen (CAM) d.d. 13.05.2015 Inhoud:. Definities. Antibiotische therapie empirisch en bij bekende verwekker bij PEDIS

Nadere informatie

De nieuwe richtlijn otitis media in de tweede lijn: een synopsys. Roger Damoiseaux

De nieuwe richtlijn otitis media in de tweede lijn: een synopsys. Roger Damoiseaux De nieuwe richtlijn otitis media in de tweede lijn: een synopsys Roger Damoiseaux Otitis Media bij kinderen in de tweede lijn INITIATIEF: Nederlandse Vereniging voor KNO-heelkunde en Heelkunde van het

Nadere informatie

Een tekenbeet. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Een tekenbeet. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Een tekenbeet U bent op de Spoedeisende Hulp (SEH) geweest in verband met een tekenbeet. De arts heeft de teek verwijderd. Noteer de datum in uw agenda en controleer de volgende weken de plaats van de

Nadere informatie

COLOFON. van dit artikel is Margreeth Oijevaar, huisarts te Borne. Laboratorium Microbiologie Twente Achterhoek gaat over op nieuw bloedkweeksysteem

COLOFON. van dit artikel is Margreeth Oijevaar, huisarts te Borne. Laboratorium Microbiologie Twente Achterhoek gaat over op nieuw bloedkweeksysteem Pagina 1 MICROL LABBLAD I N F O R M AT I E B U L L E T I N V A N H E T L A B O R AT O R I U M M I C R O B I O L O G I E T W E N T E A C H T E R H O E K In deze editie hebben wij een drietal interessante

Nadere informatie

Interline, januari Microbiologie casusschetsen

Interline, januari Microbiologie casusschetsen Interline, januari 2011 Microbiologie casusschetsen INTERLINE PROGRAMMA jan 2011 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding De eerste werkafspraak Microbiologie is

Nadere informatie

NHG-Standaard Virushepatitis en andere leveraandoeningen

NHG-Standaard Virushepatitis en andere leveraandoeningen NHG-Standaard Virushepatitis en andere leveraandoeningen Martijn Sijbom Huisarts Wetenschappelijk medewerker NHG Afdeling Richtlijnontwikkeling en Wetenschap Disclosure belangen spreker: (Potentiële) Belangenverstrengeling:

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/20590

Nadere informatie

Een 36 jarige waterbouwkundig ingenieur wordt in Bangladesh acuut ziek met koorts tot 39 C en 10-15 x per dag waterdunne diarree.

Een 36 jarige waterbouwkundig ingenieur wordt in Bangladesh acuut ziek met koorts tot 39 C en 10-15 x per dag waterdunne diarree. Diarree na tropen Een 36 jarige waterbouwkundig ingenieur wordt in Bangladesh acuut ziek met koorts tot 39 C en 10-15 x per dag waterdunne diarree. Hij behandelt zichzelf met imodium en ORS. Na 48 uur

Nadere informatie

LTekenbeet: dilemma s in de huisartsenpraktijk

LTekenbeet: dilemma s in de huisartsenpraktijk Marije Brouwer, Marloes Rietmeijer-Mentink, Hein Sprong, Hans van der Wouden, Patrick Bindels Nascholing LTekenbeet: dilemma s in de huisartsenpraktijk Inleiding Lymeziekte is vernoemd naar de plaats Lyme

Nadere informatie

Dissecting Lyme borreliosis; Clinical aspects, pathogenesis and prevention Coumou, J.

Dissecting Lyme borreliosis; Clinical aspects, pathogenesis and prevention Coumou, J. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Dissecting Lyme borreliosis; Clinical aspects, pathogenesis and prevention Coumou, J. Link to publication Citation for published version (APA): Coumou, J. (2016).

Nadere informatie

Leerdoel. Huisje, boompje, testje Soa-testen in de huisartsenpraktijk Wie, wat, hoe en waarom? 19 april 2012

Leerdoel. Huisje, boompje, testje Soa-testen in de huisartsenpraktijk Wie, wat, hoe en waarom? 19 april 2012 Leerdoel Huisje, boompje, testje Soa-testen in de huisartsenpraktijk Wie, wat, hoe en waarom? 19 april 2012 Bert-Jan de Boer en Arienne Pameijer 2 INHOUD 1. Het soa consult: introductie 2. Interactieve

Nadere informatie

Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum

Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum Colofon Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum Beleidsplan 2017-2020 Een uitgave van: AMC NVLP Radboudumc RIVM DOI: 10.21945/Nederlands-Lymeziekte-expertisecentrum

Nadere informatie

Een teek? Pak m beet!

Een teek? Pak m beet! Een teek? Pak m beet! Informatie over teken en de ziekte van Lyme Een tekenbeet is meestal onschuldig, maar kán u ziek maken als de teek lang vastgebeten in uw huid zit. Geef de teek dus geen kans. Een

Nadere informatie

Vascular Cognitive Impairment (VCI): cognitieve problemen door vaatschade. de diagnose: vasculaire dementie of vci vci poli.

Vascular Cognitive Impairment (VCI): cognitieve problemen door vaatschade. de diagnose: vasculaire dementie of vci vci poli. Casuïstiek Man 62 eigen zaak in kantoormeubilair geheugen en concentratieklachten na TIA Vascular Cognitive Impairment (VCI): cognitieve problemen door vaatschade Geert Jan Biessels Vascular Cognitive

Nadere informatie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie

SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie 166 Samenvatting SAMENVATTING VOOR NIET-INGEWIJDEN Kattenkrabziekte. Diagnostische en klinische aspecten van Bartonella henselae infectie Deel I Introductie In de introductie van dit proefschrift (Hoofdstuk

Nadere informatie

De Qure-studie. Resultaten. Stephan Keijmel Arts-onderzoeker, internist in opleiding 13 maart 2017

De Qure-studie. Resultaten. Stephan Keijmel Arts-onderzoeker, internist in opleiding 13 maart 2017 De Qure-studie Resultaten Stephan Keijmel Arts-onderzoeker, internist in opleiding Om te beginnen een dankwoord Pagina 2 Overzicht presentatie Qure-studie 1. Achtergrond inzicht in de studie 2. Doel van

Nadere informatie

Chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) en ziekte van Lyme

Chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) en ziekte van Lyme Academiejaar 2015-2017 Chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) en ziekte van Lyme Ine LIETAER Promotor: Prof. Dr. Dirk Vogelaers Co-promotor: Prof. Dr. An Mariman Begeleider: Liesbeth Delesie Masterproef

Nadere informatie

Brabant-Zuidoost. Zicht op Q-koorts. Ronald ter Schegget. arts infectieziektebestrijding. GGD Brabant-Zuidoost

Brabant-Zuidoost. Zicht op Q-koorts. Ronald ter Schegget. arts infectieziektebestrijding. GGD Brabant-Zuidoost Zicht op Q-koorts Ronald ter Schegget arts infectieziektebestrijding GGD Brabant-Zuidoost 1 Kernboodschap Q-koorts kunt u oplopen door het inademen van de bacterie. Wees alert op de verschijnselen van

Nadere informatie