Slechtziend zijn. ervaar het maar!

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Slechtziend zijn. ervaar het maar!"

Transcriptie

1 Slechtziend zijn. ervaar het maar!

2 Visuele beperkingen bij ouderen Verenso congres Marianne Pietersen ambulant begeleider Bartiméus

3 Programma Hoe vaak komt een visuele beperking voor voor bij ouderen? Wat zijn de oorzaken? Wat zijn de gevolgen van het niet onderkennen van een visuele beperking? Hoe doet Bartiméus onderzoek? Participatie van slechtziende ouderen. 3 Activiteiten

4 Ongeveer 85% van de mensen met visuele beperkingen in Nederland betreft mensen van 55+ (Congres Vision 2020) 40% van de slechtzienden/blinden woont in een verpleeg- of verzorgingshuis. De helft hiervan is onnodig slechtziend/blind (cataract en onjuiste brilcorrecties) (Congres Vision 2020). Ruim 30% van de bewoners van de verpleegafdelingen is beperkt in het zien (Melief en Gorter, 1998) 4 Activiteiten

5 Oorzaken van visuele problemen bij ouderen 1.Aandoeningen aan de ogen Cataract Glaucoom Diabetische retinopathie Maculadegeneratie 5 Activiteiten

6 Cataract X 6 Activiteiten

7 7 Activiteiten Glaucoom

8 Maculadegeneratie: X 8 Activiteiten

9 Oorzaken van visuele problemen bij ouderen 2.Problemen met de verwerking van de visuele informatie naar of in de hersenen Hersentrauma, -bloeding, -infarct Neurodegeneratieve aandoeningen zoals dementie 9 Activiteiten

10 10 Activiteiten Hersenen en de verwerking

11 Hemianopsie links X 11 Activiteiten

12 12 Activiteiten Gezellig?

13 13 Activiteiten

14 Wat maakt de combinatie dement en slechtziend complex? Compensatiemogelijkheden van de ene beperking staan de andere beperking in de weg: De beperkingen versterken elkaar Onthouden/ redeneren <> geheugenproblemen Begrijpen door te kijken <> slechtziend zijn 14 Activiteiten

15 Waarom valt een visuele beperking vaak niet op bij ouderen? Men geeft problemen met zien niet altijd zelf aan, geleidelijke achteruitgang Aan de ogen zijn niet altijd bijzonderheden te zien Onopvallend gebruik van andere zintuigen Opvallend gedrag wordt verklaard vanuit een andere beperking of desinteresse Minder taken waarvoor detailzien nodig is 15 Activiteiten

16 Gevolgen van een niet onderkende slechtziendheid Geen juiste beeldvorming en diagnostiek Geen aangepaste zorg en begeleiding Onthouden van een eventueel hulpmiddel (bril) Geen aanpassing van de leefomgeving Gevolgen : -verminderde zelfstandigheid -initiatiefverlies -angst/ onveiligheid -probleemgedrag 16 Activiteiten

17 Visueel functie onderzoek bij Bartiméus Observatie gedragssignalen Gezichtsscherpte/ visus Gezichtsveld Refractie (brilsterkte) Contrast zien Oogdruk Spleetlamp onderzoek 17 Activiteiten

18 18 Activiteiten Signalen die kunnen wijzen op een visuele beperking Dichtbij halen van voorwerpen of veel knipperen Vragen om extra verlichting Angstig zijn bij voortbewegen, botsen, struikelen, voeten hoog optillen Schrikreacties Geen belangstelling voor omgeving Terugtrekken, passiviteit Geen oogcontact, bijzonder kijkgedrag Opvallend gebruik van gehoor en tast.

19 Normen slechtziendheid WHO met optimale (bril)correctie Gezichtsscherpte Gezichtsveld Slechtziend 0,1-0,3 <30º Zeer slechtziend 0,05-0,1 Functioneel blind 0,02-0,05 10º Blind <0,02 <10º 19 Activiteiten

20 Gezichtsscherpte meten op alle niveaus 20 Activiteiten

21 21 Activiteiten

22 22 Activiteiten Gezichtsscherpte

23 Gezichtsveldonderzoek Confrontatiemethode Beoordelen op aanwijzen, oogbewegingen Alleen grote afwijkingen: Concentrisch Hemianopsie 23 Activiteiten

24 24 Activiteiten Gezichtsveld

25 25 Activiteiten

26 26 Activiteiten

27 Participatie bevorderen Aanpassingen in de omgeving Aanbieden van juiste hulpmiddelen Aanpassingen in de begeleiding en communicatie Aanpassing van het activiteitenaanbod 27 Activiteiten

28 Algemene omgevingsadviezen Voldoende (niet hinderlijk) licht Gebruik kleurcontrasten Visueel rustige omgeving (effen tafelkleden) Sluit de gordijnen bij het donker worden Voorkom invallend zonlicht (zonnescherm) Beperk achtergrondgeluiden Kies een goede plek in de ruimte Vermijd obstakels in de looproutes 28 Activiteiten

29 29 Activiteiten Verlichting & inrichting

30 30 Activiteiten

31 Hulpmiddelen Brillen -Merken, evt. aan koordje -Schoonmaken -Vertebril, leesbril of bifocaal -Reservebril -Refractiecontrole (elke 2 jaar) Vergroten: materialen of loepen Sprekende hulpmiddelen: Daisy speler, sprekend horloge) 31 Activiteiten

32 Begeleiding en communicatie Mensen van voren en dichtbij benaderen Verbale aankondiging / naam noemen Rustig tempo tijdens verzorging Plaats voorwerpen binnen het gezichtsveld Beroep doen op gehoor, tast, reuk en smaak Veiligheid: vaste rituelen Contact expliciet afsluiten 32 Activiteiten

33 Activiteiten Materialen vergroten Kleurcontrasten Activiteiten die een beroep doen op gehoor en tast Muziek of radio als gerichte activiteit 33 Activiteiten

34 Samenwerking Bartiméus en zorgorganisaties Op locatie in zorgorganisaties Uitgevoerd door professionals Gericht op de moeilijker te onderzoeken doelgroep Aangepaste onderzoeksmethoden en benadering 34 Activiteiten

35 Advisering en begeleiding Omgang en bejegening Verlichtings- en inrichtingsadvies Aanpassingen in het activiteitenaanbod Hulpmiddelen advies en training Cursus, voorlichting, ervaringslessen 35 Activiteiten

Visuele problematiek bij de ouder wordende cliënt In het bijzonder bij de dementerende cliënt

Visuele problematiek bij de ouder wordende cliënt In het bijzonder bij de dementerende cliënt Visuele problematiek bij de ouder wordende cliënt In het bijzonder bij de dementerende cliënt Greetje Koevoets, ambulant begeleidster Gezellig? Dit is de titel van de presentatie pagina 2 Visuele beperkingen

Nadere informatie

Als het niet aan de ogen ligt

Als het niet aan de ogen ligt Contactgegevens Als het niet aan de ogen ligt Visuele problemen ten gevolge van dementie gkoevoets@bartimeus.nl Ellen.Zomer@beweging3.nl Suzanne.Lavaleije@beweging3.nl Greetje Koevoets, Ambulant begeleidster

Nadere informatie

Tips voor goed zicht en gezonde ogen, ook bij het ouder worden.

Tips voor goed zicht en gezonde ogen, ook bij het ouder worden. Ti d i ht d Tips voor goed zicht en gezonde ogen, ook bij het ouder worden. Programma Waaraan kan ik slechter zien herkennen? Wat zien ik..niet! ( 4 oogziekten) Wat kan ik zelf doen? Waar kan ik naar toe?

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling bij volwassenen met visuele problemen door hersenletsel. Informatie voor verwijzers

Onderzoek en behandeling bij volwassenen met visuele problemen door hersenletsel. Informatie voor verwijzers Onderzoek en behandeling bij volwassenen met visuele problemen door hersenletsel Informatie voor verwijzers Mijn ogen zijn goed, maar ik zie de stoeprand niet Meer dan 50% van de mensen met niet-aangeboren

Nadere informatie

Cataract: wat valt er nou te kiezen? Hendrik Brink Francien Ooijman Jeroen Bosch Ziekenhuis

Cataract: wat valt er nou te kiezen? Hendrik Brink Francien Ooijman Jeroen Bosch Ziekenhuis Cataract: wat valt er nou te kiezen? Hendrik Brink Francien Ooijman Jeroen Bosch Ziekenhuis cataract opereren cataract opereren Is dat zo? En zo ja: hoe snel? En waar? Door wie? Wanneer? Hoe? Welke verdoving?

Nadere informatie

Toetsingsformulier Bijzondere Gezichtshulpmiddelen

Toetsingsformulier Bijzondere Gezichtshulpmiddelen Toetsingsformulier Bijzondere Gezichtshulpmiddelen Algemeen Gegevens cliënt Naam: Geboortedatum: Verzekeringsnummer: BSN: Telefoonnummer: Gegevens onderzoek Datum onderzoek: Onderzoeker: Leverancier: Telefoonnummer:

Nadere informatie

Aangeboren doofblindheid

Aangeboren doofblindheid Aangeboren doofblindheid Het ondersteunen van kinderen en volwassenen met beperkingen in zien en horen sinds de geboorte of vlak daarna Saskia Damen Mijkje Worm Bartiméus wil kennis en ervaring over de

Nadere informatie

Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel

Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel Samen helpen we u verder U bent bij de oogarts, omdat u visuele klachten heeft. Dit kan komen door een oogafwijking,

Nadere informatie

Colofon Bartiméus Postbus AH Doorn Koninklijke Visio Postbus BD Huizen

Colofon Bartiméus Postbus AH Doorn  Koninklijke Visio Postbus BD Huizen Colofon 2016 Bartiméus Postbus 340 3940 AH Doorn www.bartimeus.nl Koninklijke Visio Postbus 1180 1270 BD Huizen www.visio.org Productie: Pinta Grafische Producties Bewerking van het boek van drs. Inge

Nadere informatie

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor volwassenen met een visuele beperking

Onderwijs, zorg en dienstverlening voor volwassenen met een visuele beperking Onderwijs, zorg en dienstverlening voor volwassenen met een visuele beperking Volop in het leven staan Ik wil de krant blijven lezen, zijn daar hulpmiddelen voor? Ik ben slechtziend, hoe breng ik de kinderen

Nadere informatie

het zien zicht op van uw leerlingen Oogproblemen: U kunt ze vaak bij uw leerlingen herkennen. Zorg dat een vervolgstap geïnitieerd wordt!

het zien zicht op van uw leerlingen Oogproblemen: U kunt ze vaak bij uw leerlingen herkennen. Zorg dat een vervolgstap geïnitieerd wordt! zicht op het zien van uw leerlingen Oogproblemen: U kunt ze vaak bij uw leerlingen herkennen. Zorg dat een vervolgstap geïnitieerd wordt! Informatie voor leerkrachten van basis, voortgezet en speciaal

Nadere informatie

Slecht zien voor even, niet zoals voor het leven.

Slecht zien voor even, niet zoals voor het leven. Slecht zien voor even, niet zoals voor het leven. Slechtziendheid, een zware handicap Een slechtziende persoon heeft ook met een bril of lenzen, of zelfs na een oogoperatie, een beperkt zicht. Daar hij

Nadere informatie

Cerebrale Visuele Stoornissen. Jij maakt het verschil!

Cerebrale Visuele Stoornissen. Jij maakt het verschil! Cerebrale Visuele Stoornissen Weet bij jij kinderen wat ik zie? Weet jij wat ik zie? Jij maakt het verschil! Studiedag Carantegroep 20-05-2011 Even voorstellen Marieke Steendam ergotherapeut VVB-team Koninklijke

Nadere informatie

CVI Experience. Florine Pilon

CVI Experience. Florine Pilon CVI Experience Simulatie van visuele verwerkingsproblemen, om inzicht te geven in de gevolgen van cerebrale visusstoornissen bij kinderen, jongeren en volwassenen Florine Pilon 1 Colofon Bartiméus wil

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Chapter 9 Nederlandse samenvatting (Dutch Summary) 159 Bijdrage aan de revalidatiezorg: effectiviteit van beeldschermloeptraining bij slechtzienden Wereldwijd wordt het aantal personen met een visuele

Nadere informatie

Koninklijke Visio voor mensen die slechter zien door glaucoom

Koninklijke Visio voor mensen die slechter zien door glaucoom Koninklijke Visio voor mensen die slechter zien door glaucoom Samen helpen we u verder De oogarts heeft bij u glaucoom geconstateerd. Deze brochure beschrijft kort wat dit inhoudt en wat de praktische

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers

Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties. Informatie voor verwijzers Onderzoek en behandeling bij kinderen met visuele problemen door stoornissen in hersenfuncties Informatie voor verwijzers Zie jij wat ik zie? Kinderen met CVI Visuele problemen en beperkingen in het dagelijks

Nadere informatie

Behandeling maculadegeneratie

Behandeling maculadegeneratie Een echte behandeling die de oorzaak van maculadegeneratie (MD) aanpakt, is er helaas niet. De behandeling is erop gericht om het ziekteproces stabiel te krijgen. Door uw leefgewoonten aan te passen, kunnen

Nadere informatie

Bril- of refractie-afwijking

Bril- of refractie-afwijking Bril- of refractie-afwijking Uw kind is naar de orthoptist verwezen wegens een verminderde gezichtsscherpte (visus) van een of beide ogen. Een orthoptist onderzoekt en behandelt de oogstand, de samenwerking

Nadere informatie

het zien van uw kind

het zien van uw kind zicht op het zien van uw kind Wat ziet een baby? Waarom oogonderzoek? Heeft mijn kind een bril nodig? deze brochure geeft antwoord op deze en andere vragen Goede ogen zijn belangrijk voor uw kind, om de

Nadere informatie

Even voorstellen. Berna de Vree Psycholoog. Edith van Schoot Orthoptist. Ann-José van Rossum Ergotherapeut

Even voorstellen. Berna de Vree Psycholoog. Edith van Schoot Orthoptist. Ann-José van Rossum Ergotherapeut Even voorstellen Berna de Vree Psycholoog Edith van Schoot Orthoptist Ann-José van Rossum Ergotherapeut Programma: Visueel functieonderzoek Visuele percepiestoornissen Ergotherapie casuïstiek Vragen Verwijsindicaties

Nadere informatie

Behandeling van bijziendheid met Atropine

Behandeling van bijziendheid met Atropine Behandeling van bijziendheid met Atropine Inleiding Uw kind begint binnenkort met een behandeling van bijziendheid. In deze folder leest u hier meer over. Wat is bijziendheid? Bijziendheid wordt ook wel

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Cerebrale visusstoornis

Kinderneurologie.eu.  Cerebrale visusstoornis Cerebrale visusstoornis Wat is een cerebrale visusstoornis? Een cerebrale visusstoornis is een aandoening waarbij kinderen of volwassenen problemen hebben met zien doordat de hersenen de signalen die ze

Nadere informatie

Maculadegeneratie (MD) is een ingrijpende oogaandoening waarbij het gezichtsvermogen in het centrale deel (het scherpe zien) achteruit gaat.

Maculadegeneratie (MD) is een ingrijpende oogaandoening waarbij het gezichtsvermogen in het centrale deel (het scherpe zien) achteruit gaat. Achter in het oog ligt het netvlies. Het netvlies dient als scherm waarop beelden worden getoond, net zoals dat gebeurt bij een fototoestel. Het middelpunt van het netvlies heet de macula of gele vlek.

Nadere informatie

De Lelie. GGZ voor u. Aanbieder. Aanbieder

De Lelie. GGZ voor u. Aanbieder. Aanbieder GGZ voor u De Lelie KLEIN - Individuele begeleiding thuis door SPV-ers - Dagbesteding in het dagactiviteitencentrum - Psychiatrische problematiek - Psychogeriatrische aandoening 65 - Geen - Somatische

Nadere informatie

Geschiedenis van de gehandicaptenzorg en voorzieningen. 3.3 Zorgprofielen voor mensen met een beperking

Geschiedenis van de gehandicaptenzorg en voorzieningen. 3.3 Zorgprofielen voor mensen met een beperking Traject V&V; Gehandicaptenzorg niveau 4 TB Inhoudsopgave (concept) 30-03-2017 THEMA 1 De gehandicaptenzorg Hoofdstuk 1 Hoofdstuk Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Zorgvragers in de gehandicaptenzorg 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Opsporen van visuele verwerkingsproblemen bij jong en oud

Opsporen van visuele verwerkingsproblemen bij jong en oud Opsporen van visuele verwerkingsproblemen bij jong en oud Het traceren van verwerkingsproblemen bij mensen die dit zelf niet kunnen aangeven Hans van der Steen, afdeling neurowetenschappen Sanny van der

Nadere informatie

Nadelen multifocale kunstlens 8 Voordelen van een multifocale kunstlens 9 Verzekering, eigen bijdrage 9

Nadelen multifocale kunstlens 8 Voordelen van een multifocale kunstlens 9 Verzekering, eigen bijdrage 9 Een korte uitleg over de werking van het oog: De ooglens zit direct achter de pupil (de zwarte opening) en het regenboogvlies (het gekleurde deel van het oog, de iris). De ooglens en het hoornvlies zorgen

Nadere informatie

Kenniscentrum Palliatieve Zorg Stichting Prisma

Kenniscentrum Palliatieve Zorg Stichting Prisma Kenniscentrum Palliatieve Zorg Stichting Prisma In deze presentatie Kenmerken van dementie Kenmerken van mensen met een verstandelijke beperking (VB) Kenmerken van dementie bij mensen met een VB Herkennen

Nadere informatie

Retinitis pigmentosa. Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op

Retinitis pigmentosa. Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op Retinitis pigmentosa Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding Uw oogarts heeft met u besproken dat u een oogaandoening heeft die retinitis pigmentosa genoemd wordt. Dit

Nadere informatie

Low Vision & revalidatie spreekuur

Low Vision & revalidatie spreekuur Low Vision & revalidatie spreekuur Uw oogarts heeft u vanwege slechtziendheid doorverwezen naar het Low Vision & Revalidatie spreekuur. In deze folder kunt u lezen wat slechtziendheid is, wat het spreekuur

Nadere informatie

Signalering van visusproblemen

Signalering van visusproblemen Artikelen Signalering van visusproblemen bij kinderen met een auditieve beperking Anneke Antonissen en Kim de Gooijer Visusproblemen komen bij kinderen met een auditieve beperking relatief vaak voor. Voor

Nadere informatie

Overzicht zorgzwaartepakketten Gehandicaptenzorg (GZ)

Overzicht zorgzwaartepakketten Gehandicaptenzorg (GZ) Overzicht zorgzwaartepakketten Gehandicaptenzorg (GZ) Pakketten voor mensen met een verstandelijke beperking (VG) VG 1 Wonen met enige begeleiding Wonen met enige begeleiding is wonen in een veilige leefomgeving

Nadere informatie

Maatschap Oogheelkunde/orthoptie. Verschillende brilsterktes (kinderen)

Maatschap Oogheelkunde/orthoptie. Verschillende brilsterktes (kinderen) Maatschap Oogheelkunde/orthoptie Verschillende brilsterktes (kinderen) Algemeen Om scherp te kunnen zien moeten de lichtstralen uit de buitenwereld precies op hetzelfde punt samenvallen op het netvlies.

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie

Nadere informatie

Workshop dementie. 27 november 2014. Marlon v.d. Wetering en Karen v.d. Weijer

Workshop dementie. 27 november 2014. Marlon v.d. Wetering en Karen v.d. Weijer Workshop dementie 27 november 2014 Marlon v.d. Wetering en Karen v.d. Weijer Bram Bram is 53 jaar, heeft een matig verstandelijke beperking en het syndroom van Down. Sinds 10 jaar woont hij in een woonvoorziening

Nadere informatie

Behandeling van macula oedeem met Avastin

Behandeling van macula oedeem met Avastin Oogheelkunde Behandeling van macula oedeem met Avastin i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen De oogarts heeft bij u de diagnose macula oedeem gesteld. Dit is een oogziekte waardoor u steeds

Nadere informatie

Delier en Revalidatie. Thuissituatie

Delier en Revalidatie. Thuissituatie Delier en Revalidatie in de Thuissituatie VERENSO Jaarcongres, 25 november 2011 Anne Stroomer-van Wijk, sociaal geriater, Den Haag Stelling: Voor thuiswonende kwetsbare ouderen met een (doorgemaakt) delier

Nadere informatie

Myopie (bijziendheid)

Myopie (bijziendheid) Oogheelkunde Myopie (bijziendheid) www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OOG024 / Myopie (bijziendheid) / 21-02-2017 2 Myopie (bijziendheid) In

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Atropine. behandeling bij myopie

PATIËNTEN INFORMATIE. Atropine. behandeling bij myopie PATIËNTEN INFORMATIE Atropine behandeling bij myopie Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over de atropinebehandeling bij myopie. U wordt geadviseerd deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

28-12-2011 WELKE OOGHEELKUNDIGE PROBLEMEN BIJ DM?? WIE BESCHIKT OP POLI/ZH OVER FUNDUSCAMERA? Welke oogheelkundige problemen kunnen optreden bij DM?

28-12-2011 WELKE OOGHEELKUNDIGE PROBLEMEN BIJ DM?? WIE BESCHIKT OP POLI/ZH OVER FUNDUSCAMERA? Welke oogheelkundige problemen kunnen optreden bij DM? VRAAG: WELKE OOGHEELKUNDIGE PROBLEMEN BIJ DM?? Welke oogheelkundige problemen kunnen optreden bij DM? Cataract Maculadegeneratie Glaucoom Diabetische Retinopathie (DR) VRAAG WIE BESCHIKT OP POLI/ZH OVER

Nadere informatie

Wonen in zelfstandigheid met een visuele beperking. Claudia van Schie Lisette Altena

Wonen in zelfstandigheid met een visuele beperking. Claudia van Schie Lisette Altena Wonen in zelfstandigheid met een visuele beperking Claudia van Schie Lisette Altena Agenda Oorzaken en soorten slechtziendheid Resultaten voor de gehele woning Aandachtspunten per vertrek Hulpmiddelen

Nadere informatie

Richtlijn Opsporing visuele stoornissen (2010)

Richtlijn Opsporing visuele stoornissen (2010) Richtlijn Opsporing visuele stoornissen (2010) Inleiding Het belang van een richtlijn visuele stoornissen De jeugdgezondheidszorg (JGZ) rekent het tot zijn taak afwijkingen in de ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

LOW VISION & REVALIDATIE SPREEKUUR

LOW VISION & REVALIDATIE SPREEKUUR LOW VISION & REVALIDATIE SPREEKUUR 785 Afspraak Low Vision & Revalidatie spreekuur Datum afspraak: Tijdstip: Uw afspraak vindt plaats op de polikliniek Oogheelkunde van het Sint Franciscus Gasthuis. U

Nadere informatie

Autisme en een visuele of visuele én verstandelijke beperking

Autisme en een visuele of visuele én verstandelijke beperking Autisme en een visuele of visuele én verstandelijke beperking Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen www.visio.org Volg ons op: Pellentesque ipsum ligula, accumsan nec, elementum

Nadere informatie

Concept Behandeling met Avastin bij oogaandoeningen

Concept Behandeling met Avastin bij oogaandoeningen Oogheelkunde Concept Behandeling met Avastin bij oogaandoeningen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen De oogarts heeft bij u de volgende diagnose gesteld: macula oedeem natte macula degeneratie

Nadere informatie

Module D Slechtziendheid

Module D Slechtziendheid D 1-1 De deelnemers aan de bijscholing moeten het besef ontwikkelen dat er diverse soorten en gradaties van visuele beperking bestaan, maar ook ervaren dat het oplossen van dagelijkse problemen en leergedrag

Nadere informatie

Met een visuele beperking naar het gewone onderwijs

Met een visuele beperking naar het gewone onderwijs Met een visuele beperking naar het gewone onderwijs Studiedag CLZ 21 april 2017 Ineke Luyten GON-coördinator team kleuters Ingrid Vandenbempt GON-coördinator team lager Centrum Ganspoel Huldenberg Centrum

Nadere informatie

Inhoudsopgave basiswerk Geriatrie (niveau 4) Voorwoord. Redactionele verantwoording. Over de auteur

Inhoudsopgave basiswerk Geriatrie (niveau 4) Voorwoord. Redactionele verantwoording. Over de auteur Inhoudsopgave basiswerk Geriatrie (niveau 4) Voorwoord Redactionele verantwoording Over de auteur 1 Geriatrie 1.1 Wat is oud? 1.2 Steeds meer ouderen tot 2040 1.3 Geriatrische patiënten, wie zijn dat?

Nadere informatie

Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking

Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking Visio: voor al uw vragen Ik ben slechtziend, kan ik toch zelfstandig wonen en reizen? Door mijn plotselinge slechtziendheid, kost het

Nadere informatie

L e t s g e t P h y s i c a l

L e t s g e t P h y s i c a l L e t s g e t P h y s i c a l I n h o u d s o p g a v e 2 6-7 4-5 4-5 8-9 10-11 12-13 12-13 3 4 Horen werkw.uitspraak: [hore(n)] Verbuigingen: hoorde (verl.tijd ) Verbuigingen: heeft gehoord (volt.deelw.)

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL OOGHEELKUNDE

TRANSMURAAL PROTOCOL OOGHEELKUNDE TRANSMURAAL PROTOCOL OOGHEELKUNDE Inleiding De huisarts verricht oogheelkundig onderzoek volgens de NHG-standaarden M12 en M57. Vervolgens zijn er drie mogelijkheden: 1. zelf behandelen 2. verwijzen naar

Nadere informatie

Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)?

Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)? Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)? Maculadegeneratie is een aandoening die meestal begint na het 50 e levensjaar en daarom leeftijd gerelateerd is (leeftijdsgebonden maculadegeneratie LMD).

Nadere informatie

Het voorkomen van valincidenten binnen

Het voorkomen van valincidenten binnen Valpreventie Het voorkomen van valincidenten binnen het ziekenhuis Vallen is een onbedoelde, plotselinge gebeurtenis waarbij u op de grond terechtkomt. Hierbij kan schade ontstaan aan het lichaam, zoals

Nadere informatie

Visusproblemen binnen cluster 2

Visusproblemen binnen cluster 2 Visusproblemen binnen cluster 2 10-6-2014 Peter Brouwers, Marijke Bolwerk Welkom! 2 Een leerling in de klas haakt altijd af tijdens kringgesprekken en gaat dan voor zich uit zitten kijken, zonder betrokken

Nadere informatie

Revalidatiecentrum voor slechtzienden en blinden

Revalidatiecentrum voor slechtzienden en blinden Revalidatiecentrum voor slechtzienden en blinden informatie voor patiënten Inleiding Het revalidatiecentrum voor slechtzienden en blinden van UZ Leuven biedt gespecialiseerde hulp aan personen met visuele

Nadere informatie

(8-9-2014) Pauline van den Belt - WMO 2015 en Participatiewet Pagina 1

(8-9-2014) Pauline van den Belt - WMO 2015 en Participatiewet Pagina 1 (8-9-2014) Pauline van den Belt - WMO 2015 en Participatiewet Pagina 1 Van: Oogvereniging Twente en Oost-Gelderland Aan: "gemeentebestuur@hellendoorn.nl"

Nadere informatie

ZICHT OP ZIEN VAN UW KIND IN FOR MATIE

ZICHT OP ZIEN VAN UW KIND IN FOR MATIE ZICHT OP ZIEN VAN UW KIND IN FOR MATIE Colofon Titel Zicht op zien van uw kind Auteurs???????????? Tekstredactie????? Een publicatie van Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) www.ncj.nl WAT ZIET EEN

Nadere informatie

Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen Koninklijke Visio expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen Perspectief voor iedereen In Nederland krijgen jaarlijks duizenden mensen te maken met blijvende slechtziendheid of blindheid. Wanneer

Nadere informatie

Met een visuele beperking naar het gewone onderwijs

Met een visuele beperking naar het gewone onderwijs Met een visuele beperking naar het gewone onderwijs Studiedag CLZ 29 april 2016 Ineke Luyten GON coördinator team kleuters Ingrid Vandenbempt GON coördinator team lager Centrum Ganspoel Huldenberg Centrum

Nadere informatie

Inhoudsopgave VAN DE VOORZITTER

Inhoudsopgave VAN DE VOORZITTER JAARVERSLAG 2008 Inhoudsopgave ACHTERGROND 2 Visuele beperkingen wereldwijd 2 Visuele beperkingen in Nederland 2 DE ORGANISATIE 3 VISION 2020 Netherlands 3 Doelstelling 3 Strategie 3 ACTIVITEITEN 2008

Nadere informatie

laag van het oog. fiets van gekeken

laag van het oog. fiets van gekeken Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)? Maculadegeneratiee is een aandoening van het centrale gedeelte van het netvlies, de macula lutea, of gele vlek. Zoals in een fototoestel de film de lichtgevoelige

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Wat is staar (cataract) Polikliniek Oogheelkunde

Wat is staar (cataract) Polikliniek Oogheelkunde Wat is staar (cataract) Polikliniek Oogheelkunde Wat is Staar (cataract) Wat is staar Vóór in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze

Nadere informatie

Atropine oogdruppels ter voorkoming/afremming van hoge myopie

Atropine oogdruppels ter voorkoming/afremming van hoge myopie Atropine oogdruppels ter voorkoming/afremming van hoge myopie Bij uw zoon of dochter is myopie waargenomen. Dit betekent dat het oog van uw kind te lang is of een te sterke ooglens heeft. Zonder behandeling

Nadere informatie

Oogheelkunde. adviezen. retinitis. na een. pigmentosa. hernia-operatie. ZorgSaam

Oogheelkunde. adviezen. retinitis. na een. pigmentosa. hernia-operatie. ZorgSaam Oogheelkunde adviezen retinitis na een pigmentosa hernia-operatie ZorgSaam 1 RETINITIS PIGMENTOSA Inleiding Retinitis pigmentosa (RP), ook wel T.R.D., tapetoretinale dystrofie, genoemd, is eigenlijk niet

Nadere informatie

Atropine oogdruppels ter voorkoming van hoge myopie

Atropine oogdruppels ter voorkoming van hoge myopie Centrumlocatie Sophia Kinderziekenhuis Atropine oogdruppels ter voorkoming van hoge myopie Wat is myopie Myopie of bijziendheid is een brekingsfout (refractie) van het oog waarbij de persoon voorwerpen

Nadere informatie

Het Low Vision & Revalidatie spreekuur

Het Low Vision & Revalidatie spreekuur Oogheelkunde Het Low Vision & Revalidatie spreekuur Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Slechtziendheid Er is sprake van slechtziendheid wanneer

Nadere informatie

Arbeidsparticipatie en re-integratie. Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio

Arbeidsparticipatie en re-integratie. Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio Arbeidsparticipatie en re-integratie Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio 1 Koninklijke Visio Expertisecentrum voor blinden en slechtzienden Landelijk,

Nadere informatie

Slijtage van het netvlies

Slijtage van het netvlies Slijtage van het netvlies Maculadegeneratie (MD) Deze folder geeft u informatie over de diagnose maculadegeneratie (MD). Dit wordt in de volksmond ook wel slijtage van het netvlies genoemd. De diagnose

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

v N V À*x bra ille liga

v N V À*x bra ille liga V v N brailleliga À*x brailleliga We zullen met z n allen langer leven! Dat is goed nieuws, maar met het ouder worden kunnen ook wel bepaalde oogziekten opduiken. Ook al kunnen met een efficiënte preventie

Nadere informatie

IK BEN SLECHTZIEND, BLIND, en wil gaan zwemmen met mijn geleidehond WAT NU? Nachtergaele Marie-Jeanne Brailleliga. Werkgroep zwembaden ISB 19/03/2008

IK BEN SLECHTZIEND, BLIND, en wil gaan zwemmen met mijn geleidehond WAT NU? Nachtergaele Marie-Jeanne Brailleliga. Werkgroep zwembaden ISB 19/03/2008 IK BEN SLECHTZIEND, BLIND, en wil gaan zwemmen met mijn geleidehond WAT NU? Nachtergaele Marie-Jeanne Brailleliga Werkgroep zwembaden ISB 19/03/2008 Marie-Jeanne Nachtergaele, sedert 24 jaar tewerkgesteld

Nadere informatie

Rapport Tevredenheidonderzoek 2015

Rapport Tevredenheidonderzoek 2015 Rapport Tevredenheidonderzoek 2015 Rapport Tevredenheidonderzoek Huize Westerheide 2015 Huize Westerheide Sparrenlaan 26 1213 SP Hilversum Telefoon: 035 62 88 540 Fax: 035 53 37 613 E-mail: info@huizewesterheide.nl

Nadere informatie

Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)?... 1. De 'droge' LMD... 2

Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)?... 1. De 'droge' LMD... 2 Macula degeneratie Inhoudsopgave Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)?... 1 De 'droge' LMD... 2 Eindstadium droge LMD, geografische atrofie... 3 De 'natte' LMD of exsudatieve macula degeneratie...

Nadere informatie

Retinitis Pigmentosa (RP) Poli Oogheelkunde

Retinitis Pigmentosa (RP) Poli Oogheelkunde 00 Retinitis Pigmentosa (RP) Poli Oogheelkunde Inleiding Retinitis pigmentosa (ook wel TRD (tapetoretinale dystrofie) genoemd) is eigenlijk niet één ziekte maar een verzamelnaam voor een groep ziekten

Nadere informatie

Zelfstandig van A naar B met een visuele beperking. 5 de Themadag Oog en Werk, 8 maart 2013, Amersfoort Else Havik

Zelfstandig van A naar B met een visuele beperking. 5 de Themadag Oog en Werk, 8 maart 2013, Amersfoort Else Havik Zelfstandig van A naar B met een visuele beperking 5 de Themadag Oog en Werk, 8 maart 2013, Amersfoort Else Havik Waarom is zelfstandige verplaatsing met een beperkte visus zo lastig? Verschil met normaal

Nadere informatie

Hieronder volgen vier niveaus van visueel functioneren en kenmerken van voorwerpen en omgevingen die geschikt zijn voor elk van de vier niveaus.

Hieronder volgen vier niveaus van visueel functioneren en kenmerken van voorwerpen en omgevingen die geschikt zijn voor elk van de vier niveaus. Introductie en niveaus van visus De visus voorziet een kind van informatie dat nodig is voor ieder aspect van vroege ontwikkeling. Het is daarom belangrijk er achter te komen hoe u samen met de ontwikkelingsbegeleider

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract PATIËNTEN INFORMATIE Staar Cataract Algemeen Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over staar (cataract) en de behandeling hiervan. U wordt geadviseerd deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

Aangeboren of op jonge leeftijd verworven cataract (staar)

Aangeboren of op jonge leeftijd verworven cataract (staar) Aangeboren of op jonge leeftijd verworven cataract (staar) Wat is cataract (staar) In het oog wordt, via het hoornvlies en de lens, het beeld op het netvlies (retina) geprojecteerd. De lens behoort helder

Nadere informatie

ZieZo Observatiemethode Handleiding

ZieZo Observatiemethode Handleiding ZieZo Observatiemethode Handleiding Ellen Eelman Marjolein Kuiper Marieke Steendam Inhoud 1. Inleiding 3 1.1. Doel 3 1.2. Gebruikers 3 1.3. Samenstelling 3 2. Verantwoording 4 3. Visuele basisvaardigheden

Nadere informatie

D 2-1. D 2 Hulpmiddelen

D 2-1. D 2 Hulpmiddelen D 2-1 D 2 Hulpmiddelen Dit onderdeel is niet per se een vast onderdeel van bijscholingsbijeenkomsten, omdat de beslissing voor een uitrusting met specifieke hulpmiddelen zeer sterk afhangt van de individuele

Nadere informatie

Informatiebrochure patiënten. Visuele revalidatie

Informatiebrochure patiënten. Visuele revalidatie Informatiebrochure patiënten Visuele revalidatie 1. Wat is visuele revalidatie?...4 2. Voor wie is visuele revalidatie?...5 3. Onderzoek bij start: bilan...5 4. Behandelingssessies...6 Beste patiënt,

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek Inhoudsopgave Wat is neuropsychologie? 3 Wat doet de neuropsycholoog? 3 Hersenletsel 3 Waarom een neuropsychologisch onderzoek? 4 Neuropsychologisch onderzoek 5 Wat gebeurt

Nadere informatie

Maculadegeneratie. Afdeling Oogheelkunde

Maculadegeneratie. Afdeling Oogheelkunde Maculadegeneratie Afdeling Oogheelkunde Algemeen Maculadegeneratie (MD) is de meest voorkomende oogaandoening die leidt tot ernstige slechtziendheid. De macula (= gele vlek) is het centrale deel van het

Nadere informatie

Als horen en zien je vergaan is...

Als horen en zien je vergaan is... Als horen en zien je vergaan is... inleiding middagsymposium NVA/KNO vereniging Nieuwegein, 7 april 2011 Videoloog of Visuoloog? Doorn in oog Definitie van doofblind: een visus hebbende van 0.30 of minder

Nadere informatie

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD.

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. MS en COGNITIE LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. WOENSDAG 12 OKTOBER 2011, DIACONESSENHUIS, LEIDEN. Mw. drs. M.W. Pleket Gz-/neuropsycholoog

Nadere informatie

Glaucoom. Afdeling Oogheelkunde

Glaucoom. Afdeling Oogheelkunde Glaucoom Afdeling Oogheelkunde Algemeen Glaucoom is een veelvoorkomende aandoening van de oogzenuw die in de meeste gevallen, maar niet altijd, gepaard gaat met een te hoge oogdruk in het oog. De oogzenuw

Nadere informatie

De werking van het oog

De werking van het oog Een brilafwijking komt door een afwijkende vorm van het oog waardoor het beeld dat het oog binnenkomt niet precies op het netvlies valt. Hierdoor ontstaat een onscherp beeld. In deze folder kunt u meer

Nadere informatie

Het neuropsychologisch onderzoek

Het neuropsychologisch onderzoek Het neuropsychologisch onderzoek Afdeling medische psychologie U bent doorverwezen door de behandelend arts of psycholoog voor een neuropsychologisch onderzoek. In deze folder informeren we u over dit

Nadere informatie

Inleiding Mensen met een verstandelijke beperking.

Inleiding Mensen met een verstandelijke beperking. Inleiding Mensen met een verstandelijke beperking. Aly Waninge Fysiotherapeute Koninklijke Visio De Brink Lector Participatie en gezondheid van mensen met een visuele en verstandelijke beperking Hanzehogeschool

Nadere informatie

Ik zie ik zie wat jij niet ziet... Algemene informatiebrochure over visuele disfuncties

Ik zie ik zie wat jij niet ziet... Algemene informatiebrochure over visuele disfuncties Ik zie ik zie wat jij niet ziet... Algemene informatiebrochure over visuele disfuncties Functionele Optometrie Nederland FON Visuele oogafwijkingen kunnen bij kinderen gezondheidsproblemen opleveren en

Nadere informatie

OOGHEELKUNDE. Macula-degeneratie

OOGHEELKUNDE. Macula-degeneratie OOGHEELKUNDE Macula-degeneratie Macula-degeneratie Uw oogarts heeft u verteld dat de gele vlek (=macula) in uw oog door slijtage is aangetast. Deze aandoening wordt ook wel macula-degeneratie genoemd.

Nadere informatie

Deze informatie gaat met name over de meest voorkomende vorm van staar, de ouderdomsstaar.

Deze informatie gaat met name over de meest voorkomende vorm van staar, de ouderdomsstaar. Staar (cataract) Vóór in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden, wordt deze lens minder helder. Daardoor lijken de dingen die we zien waziger en

Nadere informatie

Atropine oogdruppels ter voorkoming van hoge bijziendheid

Atropine oogdruppels ter voorkoming van hoge bijziendheid Atropine oogdruppels ter voorkoming van hoge bijziendheid Wat is bijziendheid? Bijziendheid heet in medische termen myopie. Het is een brekingsfout (refractie-afwijking) van het optisch systeem van het

Nadere informatie

Maculadegeneratie Aandoening van de gele vlek

Maculadegeneratie Aandoening van de gele vlek Maculadegeneratie Aandoening van de gele vlek Oogheelkundig centrum Locatie Eindhoven Wat is leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)? Maculadegeneratie is een aandoening die meestal begint na het 50e

Nadere informatie

Rapport Tevredenheidonderzoek 2014

Rapport Tevredenheidonderzoek 2014 Rapport Tevredenheidonderzoek 2014 Rapport Tevredenheidonderzoek Huize Westerheide 2014 Huize Westerheide Sparrenlaan 26 1213 SP Hilversum Telefoon: 035 62 88 540 Fax: 035 53 37 613 E-mail: info@huizewesterheide.nl

Nadere informatie

Oogzorg bij diabetes

Oogzorg bij diabetes Oogzorg bij diabetes Oogzorg bij DM Wat doet een oogarts en optometrist tijdens een oogonderzoek bij diabeten? Menco Bijnen, optometrist Waartoe dient het onderzoek? Nulmeting Vastleggen wel/geen DRP In

Nadere informatie

Oogheelkunde adviezen na een hernia-operatie. Staar (cataract) ZorgSaam

Oogheelkunde adviezen na een hernia-operatie. Staar (cataract) ZorgSaam Oogheelkunde adviezen na een hernia-operatie Staar (cataract) ZorgSaam 1 STAAR (cataract) Wat is staar Vóór in het oog, vlak achter de pupil, zit de heldere en doorzichtige ooglens. Naarmate we ouder worden,

Nadere informatie

ZICHTBAAR BETER INRICHTEN

ZICHTBAAR BETER INRICHTEN ZICHTBAAR BETER INRICHTEN REKENING HOUDEN MET SLECHTZIENDEN IN VERPLEEGHUIZEN SPEERPUNT ZORG EN TECHNOLOGIE, HOGESCHOOL UTRECHT 1 Colofon Speerpunt Zorg en Technologie, september 2012 Onderzoek: Tekstbewerking:

Nadere informatie