Agressiebeheersing vanuit het emotionele ontwikkelingsprofiel 28/04/2015 EMOTIONELE ONWIKKELING. buitenkant versus binnenkant

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Agressiebeheersing vanuit het emotionele ontwikkelingsprofiel 28/04/2015 EMOTIONELE ONWIKKELING. buitenkant versus binnenkant"

Transcriptie

1 Agressiebeheersing vanuit het emotionele ontwikkelingsprofiel Dr. Iris Van den Brandei.o. SEN vzw Centrum voor Therapie en Welzijn Balans EMOTIONELE ONWIKKELING buitenkant versus binnenkant intrapsychisch eerder dan interpersoonlijke aspecten van probleemgedrag Onderliggend: vraag / nood ontwikkelingsprofiel kwetsbaarheid Wat mag ik verwachten? Lichamelijk: wat kan iemand fysiek? Verstandelijk: wat weet iemand? Emotioneel: wat kan iemand aan? Sociaal: hoe gaat iemand met de ander om? Levensgeschiedenis: wat maakte iemand mee? totaalbeeld : holistische mensvisie (Hermeneutische cirkel E. Bosch) 1

2 Vermeulen en Eecloo, 2011 bevrediging van basale emotionele behoeften - adaptief gedrag - adequate psychosociale ontwikkeling -psychische gezondheid Begrijpen van gedrag Persoon Omgeving interactie /gedrag Ernst en de schadelijkheid disfunctioneel gedrag Duur en frequentie van disfunctioneel gedrag Situatie gebonden ontwikkelingsdynamisch: onderliggende emotionele noden 2

3 Alle gedrag is communicatie AGRESSIE bij verstandelijke beperking o Zien als communicatie o Welke onderliggende boodschap? o Kaderen binnen het ontwikkelingsniveau Wat is normaal gedrag i.k.v. : o Ontwikkelingsniveau o Omstandigheden o Onderliggende problematiek Onderscheid tussen probleemgedrag en problematisch gedrag Ontwikkelingsdynamisch kader Fase md Adaptatiefase Homeostase vs. disregulatie Fase md 1 Socialisatiefase Vertrouwen vs. wantrouwen Fase 3 18 md 3 j 1 Individuatiefase Autonomie vs. afhankelijkheid Fase j Identificatie Initiatief vs. geremdheid Zelfvertrouwen vs. minderwaardigheid Cognitieve vsemotionele ontwikkeling Bij harmonische ontwikkeling: parallel verloop van cognitieve en emotionele ontwikkeling diep V.B. ernstig V.B. matig V.B. licht V.B. adaptatie 1 socialisatie 1 individuatie identificatie Fase j Realiteitsbewustwording Realiteitsbewustwording 3

4 1. Adaptatiefase (0 6m) homeostase vs. dysregulatie fysiologische aanpassing en regulatie zintuiglijk de wereld proberen te ordenen: sensorische integratie arousal, het innerlijke spanningsniveau structuren van ruimte, tijd en personen: eerste ervaring van vastheid en continuïteit Fase 1 : Adaptatiefase (0-6m) De draad zoeken Aansluiting vinden Nabijheid en responsiviteit Structuur : Voorspelbaarheid in tijd, ruimte en activiteiten Prikkelarm, rust REGULEREN 2. Eerste socialisatiefase vertrouwen vs. wantrouwen (6 18m) actief nabijheid opzoeken, actief verzorger volgen hechten - symbiose (fusie; tweeeenheid basale emotionele veiligheid Nood aan warme hechtingsfiguur (=een veilige haven om bij te tanken) 4

5 Fase 2 : Eerste socialisatie (6-18m) Verbinding en overdracht Nabij op afstand Grenzen stellen Basale veiligheid : hechting CIRKELEN 3. Eerste individuatiefase autonomie vs. afhankelijkheid (18m 3j) autonomie groeit zonder verbinding met omgeving te verliezen egocentrisme begin van interesse voor leeftijdsgenootjes en andere kinderen beginnend normgedrag : de wet (extern aanwezigheid = nodig) verdere differentiatie van de emoties Fase 3 : Eerste individuatie (18m-3j) Begeleiding op afstand Koppigheid Optimaal frustreren : probeerruimte met veilige terugvalbasis, flexibel overnemen Regels en consequenties Deelverantwoordelijkheid 5

6 Probleemgedrag 90% van de stoornissen bij mensen met een verstandelijke beperking hebben te maken met fases 1 3! 4. Identificatiefase (3 7j) initiatief vs. geremdheid steeds meer afstand nemen van de zorgfiguren initiatief / keuzes hoe en waarom-vragen eerste vriendjes: samen > het geweten : verinnerlijking van de wet zich identificeren met belangrijke anderen en bijgevolg ook vergelijken -wat en hoe ben ik (ipv wie)? verdere differentiatie in de emoties Fase 4 : Identificatiefase (3-7j) Vertrouwen geven om zelf dingen te doen en fouten te maken Uitnodigen en stimuleren Vertrouwensrelatie begeleider Dragen van verantwoordelijkheid obv succeservaring AFSTANDBEDIENING 6

7 5. Realiteitsbewustwording (7 12j). zelfvertrouwen vs. minderwaardigheid eigen plaats en rol in de sociale omgeving zelfvertrouwen zelf vulling geven aan vriendschap en vrije tijd komen tot prestaties balans tussen eigen mogelijkheden en verwachtingen van de omgeving introspectie en reflectie geweten: volledig geïnternaliseerd. verantwoordelijkheid Fase 5 : realiteitsbewustwordingsfase (7-12j) Samen reflecteren Contextueel Ondersteunen en inzichtgeven Zowel groep als individu : peers invloed Herinterpreteren van negatief beleefde ervaringen VAARDIGHEDEN Experimenteel SEO-R Discussie-instrument Geen test maar schaal Observatie en bevraging 7

8 SEO-R Omgaan met eigen lichaam Omgaan met emotioneel belangrijke anderen Beleving van zichzelf in interactie met de omgeving Omgaan met een veranderende omgeving/ permanentie van object Angsten Omgaan met gelijken Omgaan met materiaal Communicatie Differentiatie van emoties Agressieregulatie Invulling vrije tijd -spelontwikkeling Morele ontwikkeling Regulatie van emoties Agressieregulatie Fase 1 : reageert onmiddellijk en fel op prikkels Fase 2 : ongecontroleerd agressief tov omgeving Fase 3 : ongecontroleerd agressief naar persoon die frustratie veroorzaakt Fase 4 : gecontroleerd agressief tov de persoon Fase 5 : kan agressie onderdrukken Morele ontwikkeling Fase 1 : nog geen geweten Fase 2 : geen eigen geweten, fysieke aanwezigheid belangrijke ander bepaalt regels Fase 3 : ontwikkelt een extern geweten Fase 4 : overgang van extern naar intern geweten. Beginnend normbesef en empathie Fase 5 : ontwikkeld intern geweten 8

9 Regulatie van emoties Fase 1 : regulatie autonoom zenuwstelsel Fase 2 : regulatie in interactie belangrijke andere Fase 3 : regulatie o.b.v. individuatiebehoeften Fase 4 : regulatie door groeiende egoaspecten Fase 5 : regulatie door zelfcontrole INGANGEN VOOR AGRESSIEBEHEERSING Belang van inschalen van emotionele ontwikkelingsniveau Specifieke handvaten voor aanpak en begeleiding afgestemd op onderliggende noden Specifieke informatie uit domeinen SEO Ingangen voor : preventie, aanpak en zin en onzin van belonen en straffen Dr. Iris Van den Brande Psychologe-psychotherapeute Centrum voor Therapie en Welzijn BALANS Antwerpseweg 197, Vlimmeren(Beerse) 0476/

8/05/2017. Hoe kijk je naar gedrag? Hulpvraag van de cliënt centraal. Waarop moet ik letten?

8/05/2017. Hoe kijk je naar gedrag? Hulpvraag van de cliënt centraal. Waarop moet ik letten? Hoe kijk je naar gedrag? Moeilijk te begrijpen? Een serieus probleem? Een beetje vervelend? Soms willen ze echt niet mee werken?! Ze kunnen het & toch doen ze het niet!? Wat met de invloed van jullie houding

Nadere informatie

Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk. Els Ronsse www.psysense.be

Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk. Els Ronsse www.psysense.be Het is alleen maar een gevoel, SEO in de praktijk Els Ronsse www.psysense.be Van alle tijden, en van alle mensen EO is behoorlijk universeel: wij, VB, NB, autisme, VB én autisme, NB en autisme Emotionele

Nadere informatie

4. Verantwoordelijkheid

4. Verantwoordelijkheid 4. Verantwoordelijkheid Geef kinderen meer verantwoordelijkheid Kinderen ontwikkelen zich door belangrijk te mogen zijn. Kinderen kunnen in toenemende mate al veel zelf en het is voor hen belangrijk dat

Nadere informatie

KERE KE WERE! SYMPOSIUM SEN-SEO 4.12.2015

KERE KE WERE! SYMPOSIUM SEN-SEO 4.12.2015 KERE KE WERE! SYMPOSIUM SEN-SEO 4.12.2015 BUITENGEWOON ONDERWIJS: SEN-SEO KLASSE! SEN-SEO SYMPOSIUM 4 DECEMBER 2015 An Van Wolvelaer BuSO De Karwij Leo Audenaert OC St.Jozef Joris Van de Velde BuO De Vinderij

Nadere informatie

De hermeneutische cirkel

De hermeneutische cirkel De hermeneutische cirkel Over beeldvorming en het formuleren van passende ondersteuningsvragen. Esther Keller, kennisdag D-SH/ CMB 1 december 2016 Beeldvorming 2 2 Beeldvorming is niet alleen de ontwikkelingsgebieden

Nadere informatie

SENSEO VERTAALSLAG. Van inschatting op de SEO naar dagelijkse begeleiding van cliënten

SENSEO VERTAALSLAG. Van inschatting op de SEO naar dagelijkse begeleiding van cliënten SENSEO VERTAALSLAG Van inschatting op de SEO naar dagelijkse begeleiding van cliënten FASE 1: EERSTE ADAPTATIE (0 6 MAANDEN) 1. Omschrijving Algemene kenmerken In deze fase is men nog volop bezig zich

Nadere informatie

DE DRAAD IS EEN VERHAAL

DE DRAAD IS EEN VERHAAL DE DRAAD IS EEN VERHAAL De draad heeft maar zin als hij ergens kan aanhangen. De dynamiek in de draad leidraad sterkste draad kwetsbare draad Dynamiek bij cliënt en ouder / begeleider Dynamiek in eerste

Nadere informatie

(Ont)hechting: over de balans tussen afstand en nabijheid.

(Ont)hechting: over de balans tussen afstand en nabijheid. (Ont)hechting: over de balans tussen afstand en nabijheid. Congres het Hietveld 08.11.2012 Filip Morisse, outreach De Steiger-De Meander P.C. Dr. Guislain, Gent (B) 1 Hechting aldus de wetenschap aldus

Nadere informatie

MOGELIJKHEDEN VAARDIGHEDEN. Ken je leerlingen. BuO de Triangel. 1. Sensorische Integratie. Sensorische integratie (Jane Ayres)

MOGELIJKHEDEN VAARDIGHEDEN. Ken je leerlingen. BuO de Triangel. 1. Sensorische Integratie. Sensorische integratie (Jane Ayres) BuO de Triangel Ken je leerlingen Sensorische integratie (Jane Ayres) Sociaalemotionele ontwikkeling (Dösen) Schoolgerichte pedagogische hulpverlening (Bruyninckx W.) Niet gewoon maar buitengewoon! Suggesties

Nadere informatie

DE DRAAD TUSSEN KIND EN OUDER

DE DRAAD TUSSEN KIND EN OUDER 1 DE DRAAD TUSSEN KIND EN OUDER Gerrit Vignero De metafoor de draad wil aan de hand van een aantal draden de sociaal emotionele ontwikkeling verhelderen. De draad is een beeld om deze complexe realiteit

Nadere informatie

Wacht maar tot ik groot ben!

Wacht maar tot ik groot ben! www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11

Inhoud. Woord vooraf 11 Inhoud Woord vooraf 11 Inleiding 15 Deel 1 21 Hoofdstuk 1 Personen met een verstandelijke beperking en geestelijke gezondheidsproblemen 23 1. Inleiding 23 2. Definiëring 24 3. Prevalentie 26 4. Typering

Nadere informatie

SCHOTEL 5 SEO-R²: AAN DE SLAG ERMEE. KERE KE WERE! SYMPOSIUM SEN-SEO 4.12.2015

SCHOTEL 5 SEO-R²: AAN DE SLAG ERMEE. KERE KE WERE! SYMPOSIUM SEN-SEO 4.12.2015 KERE KE WERE! SYMPOSIUM SEN-SEO 4.12.2015 SCHOTEL 5 SEO-R²: AAN DE SLAG ERMEE. Filip Morisse (MIC-outreach De Steiger- De Meander, PC Dr. Guislain - HoGent, expertisecentrum E-QUAL Soetkin Roskam (MFC

Nadere informatie

Het Ontwikkelingshuis: Een kijk op de co- evolutie van kinderen en gezinnen

Het Ontwikkelingshuis: Een kijk op de co- evolutie van kinderen en gezinnen Het Ontwikkelingshuis: Een kijk op de co- evolutie van kinderen en gezinnen Greet Splingaer Congres GGZ 16-17 september 2014 Antwerpen casus 1 Een systemische kijk op groei en ontwikkeling. Ruimere kijk

Nadere informatie

Sociaal-emotionele ontwikkeling

Sociaal-emotionele ontwikkeling Sociaal-emotionele ontwikkeling Omschrijving fasen en bijbehorende begeleidingsstijl Sandra Zaal, gz-psycholoog Margriet Boerhave, video-interactie begeleider Marianne Koster, gz-psycholoog 2 e herziene

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

Wat weet u nog over HECHTING

Wat weet u nog over HECHTING Wat weet u nog over HECHTING John Bowlby 1907-1990 Hechtingstheorie HECHTING BOWLBY : Attachment theory : Hechting : is een duurzame emotionele binding tussen het kind en zijn verzorgers intern schema

Nadere informatie

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe?

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gejo Duinkerken Motivatie 0 10 Op een schaal van 1 tot 10, hoe belangrijk vindt u het om uw achterstand in te lopen? Even voorstellen Wat is de rol van motivatie

Nadere informatie

Negatieve factoren bij het ontstaan van onveilige hechting en faalangst

Negatieve factoren bij het ontstaan van onveilige hechting en faalangst Negatieve factoren bij het ontstaan van onveilige hechting en faalangst. I Kind - afwezig ontmoediging van eigen initiatief - onvoorspelbaar cognitie wordt vertraagd - onverschillig minder lust aan eigen

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen. Els Ronsse. Psysense Oc br ebergiste. www.psysense.be

Stemmingsstoornissen. Els Ronsse. Psysense Oc br ebergiste. www.psysense.be Stemmingsstoornissen Els Ronsse Polikliniek PC Guislain Psysense Oc br ebergiste www.psysense.be Inleiding Stemmingsstoornissen bij V.G. zijn veel meer dan stoornissen in de stemming, ook in cognitie motivatie

Nadere informatie

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld?

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? - Normaal begaafde kinderen van 4 tot 13 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Zuid, die in hun gedrag signalen afgeven die mogelijk duiden op een problematische

Nadere informatie

Inhoud 20-10-2011. Gehechtheidstheorie: Cees Janssen Gevaar van chronische stress Bewijs: onderzoek Sterkenburg

Inhoud 20-10-2011. Gehechtheidstheorie: Cees Janssen Gevaar van chronische stress Bewijs: onderzoek Sterkenburg 1 Inhoud Gehechtheidstheorie: Cees Janssen Gevaar van chronische stress Bewijs: onderzoek Sterkenburg Praktijk: Tineke Pilon Consequenties voor praktijk: alles is liefde 2 Definitie Gehechtheidsband Met

Nadere informatie

LEREN IN DE KLAS Over kunnen, aankunnen, moeten en willen

LEREN IN DE KLAS Over kunnen, aankunnen, moeten en willen LEREN IN DE KLAS Over kunnen, aankunnen, moeten en willen Aandacht voor emotionele ontwikkeling van kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking EEN BROCHURE VOOR LEERKRACHTEN Als een kind niet

Nadere informatie

KANS OP SLAGEN. Definitie van probleemgedrag. Autisme en Probleemgedrag. Steven Degrieck. 14 juni 2012. Definitie van probleemgedrag

KANS OP SLAGEN. Definitie van probleemgedrag. Autisme en Probleemgedrag. Steven Degrieck. 14 juni 2012. Definitie van probleemgedrag KANS OP SLAGEN Definitie van probleemgedrag Autisme en Probleemgedrag Steven Degrieck 14 juni 2012 Altijd een sociale definitie (normen; omgeving) Gevaar voor persoon zelf, gevaar voor omgeving of belemmert

Nadere informatie

Ouders aan het woord over de emotionele ontwikkeling van hun volwassen kind met een verstandelijke beperking

Ouders aan het woord over de emotionele ontwikkeling van hun volwassen kind met een verstandelijke beperking Universiteit Gent Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Academiejaar 2011-2012 Ouders aan het woord over de emotionele ontwikkeling van hun volwassen kind met een verstandelijke beperking

Nadere informatie

Een blik op de emotionele ontwikkeling. Is een inschaling ook nuttig bij autisme en een normale begaafdheid?

Een blik op de emotionele ontwikkeling. Is een inschaling ook nuttig bij autisme en een normale begaafdheid? AUTISME CENTRAAL 2015/01 32 DEEL 1 Een blik op de emotionele ontwikkeling Is een inschaling ook nuttig bij autisme en een normale begaafdheid? Els Ronsse klinisch psycholoog bij Psysense De emotionele

Nadere informatie

BANG, BANGER, BOOST DR. DELPHINE VANHAMME KINDER- EN JEUGDPSYCHIATER DE DAUW, MOREGEM

BANG, BANGER, BOOST DR. DELPHINE VANHAMME KINDER- EN JEUGDPSYCHIATER DE DAUW, MOREGEM BANG, BANGER, BOOST DR. DELPHINE VANHAMME KINDER- EN JEUGDPSYCHIATER DE DAUW, MOREGEM BANG, BANGER, BOOST Voorstelling De Dauw Autismespectrumstoornis en emoties In de praktijk VOORSTELLING DE DAUW Kleinschalig

Nadere informatie

ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET

ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET SCHEMATHERAPIE (ST) EN DIALECTISCH GEDRAGSTHERAPIE (DGT) IN ACTIE BIJ PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN MET STERKE AFFECT FOBIE SECTIE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN VGCT NAJAARSCONGRES,

Nadere informatie

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016

Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Autisme en een verstandelijke beperking 20 september 2016 Cecile Blansjaar: orthopedagoog/autisme specialist Gedragskundige Stichting de Waerden Mede oprichter De Sociale Bron Wat is Autisme? In Nederland

Nadere informatie

Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als

Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als 1 Temperament van het kind en (adoptie)ouderschap Sara Casalin Ouders gebruiken voor het temperament van hun kind(eren) spontaan woorden als verlegen, blij, impulsief, zenuwachtig, druk, moeilijk, koppig,

Nadere informatie

Inspiratiedag exclusief-inclusief WWW.KOCA.BE

Inspiratiedag exclusief-inclusief WWW.KOCA.BE Inspiratiedag exclusief-inclusief wie of waar je ook bent, wij staan naast je, opdat je op eigen krachten verder kan Visie Expertisecentrum Binnen muren van KOCA indien nodig Inclusief waar mogelijk Ter

Nadere informatie

FEEL-KJ. Vragenlijst over emotieregulatie bij kinderen en jongeren. HTS Report. David-Jan Punt ID 256-4 Datum 27.08.2014.

FEEL-KJ. Vragenlijst over emotieregulatie bij kinderen en jongeren. HTS Report. David-Jan Punt ID 256-4 Datum 27.08.2014. FEEL-KJ Vragenlijst over emotieregulatie bij kinderen en jongeren HTS Report ID 256-4 Datum 27.08.2014 Zelfrapportage FEEL-KJ Profielformulier 3 / 27 PROFIELFORMULIER Vragenlijst over emotieregulatie bij

Nadere informatie

Hou me vast, maar raak me niet aan

Hou me vast, maar raak me niet aan Hou me vast, maar raak me niet aan verstandelijke beperking, hechtingsproblematiek en probleemgedrag 19 september 2013 Mirjam Wouda, orthopedagoog & gz-psycholoog Ons Tweede Thuis m.wouda@onstweedethuis.nl

Nadere informatie

Gehechtheid in de klas

Gehechtheid in de klas Gehechtheid in de klas Corinne Verheule SAV Kennismiddag Adoptie 4 november 2016 Adoptiekind in de klas Kijken door een hechtingsbril 2 Gehechtheid Een duurzame, emotionele en wederkerige band tussen een

Nadere informatie

Stoppen met langdurig antipsychoticagebruik voor gedragsproblemen. Gerda de Kuijper Arts verstandelijk gehandicapten/senior onderzoeker

Stoppen met langdurig antipsychoticagebruik voor gedragsproblemen. Gerda de Kuijper Arts verstandelijk gehandicapten/senior onderzoeker Stoppen met langdurig antipsychoticagebruik voor gedragsproblemen Gerda de Kuijper Arts verstandelijk gehandicapten/senior onderzoeker Congres Focus op onderzoek Utrecht 22 juni 2015 Inhoud presentatie

Nadere informatie

Stevensbeek Beloning- en ontspanningsmomenten binnen het speciaal onderwijs

Stevensbeek Beloning- en ontspanningsmomenten binnen het speciaal onderwijs Stevensbeek Beloning- en ontspanningsmomenten binnen het speciaal onderwijs VSO De Korenaer Stevensbeek Inhoud: pagina nummer 1) Speciaal Onderwijs 3 a) Visie b) Hoe werkt dit in de praktijk? 2) Beloning-

Nadere informatie

Doe mij maar een gewoon leven

Doe mij maar een gewoon leven Triple C model Doe mij maar een gewoon leven Het Relationeel Competentiemodel Triple C is binnen ASVZ niet meer weg te denken in de omgang met cliënten die intensieve begeleiding vragen. Daarnaast wordt

Nadere informatie

Veilig gehechte kinderen ontwikkelen steeds rijkere verbindingen, krijgen meer integratie en adequate prefrontale functies

Veilig gehechte kinderen ontwikkelen steeds rijkere verbindingen, krijgen meer integratie en adequate prefrontale functies BLOK III LIEFDE Veilig gehechte kinderen ontwikkelen steeds rijkere verbindingen, krijgen meer integratie en adequate prefrontale functies Met opgroeien van veilige hechtingsrelaties ontwikkelen kinderen

Nadere informatie

New Tools nieuwe- kanseninterventie. -Erken de gevoelens van de jongere -Constructieve communicatie onderhouden/ vaak bevestigen

New Tools nieuwe- kanseninterventie. -Erken de gevoelens van de jongere -Constructieve communicatie onderhouden/ vaak bevestigen Bijlage 2: Werkwijze LSCI- interventies per nieuwe- kanseninterventie Red Flag nieuwe- kanseninterventie -Ontladen van emoties/ beheers je eigen agressie -Erken de gevoelens van de jongere -Communicatie

Nadere informatie

AUTISME EN CONFLICTHANTERING. Anneke E. Eenhoorn

AUTISME EN CONFLICTHANTERING. Anneke E. Eenhoorn AUTISME EN CONFLICTHANTERING Anneke E. Eenhoorn UITGANGSPUNT UITGANGSPUNT DRIE VOORBEELDEN Rosa van 8 jaar. Na een ogenschijnlijk gewone dag op school, haalt ze fel uit Mike van 11 jaar. Na een kleine

Nadere informatie

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf Gedragsinterventies als leerstraf Erkende gedragsinterventies als leerstraf Naam Inhoud Frequentie* Uren Respect limits Regulier 10 bijeenkomsten / 1 ouderbijeenkomst Respect limits Regulier Plus 10 bijeenkomsten

Nadere informatie

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden Psychologische behandeling van bipolaire patiënten Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden Omgaan met stessoren (1) Stressgevoeligheid Stress Generation theory The

Nadere informatie

Doe mij maar een gewoon leven

Doe mij maar een gewoon leven Triple C model Doe mij maar een gewoon leven Het Relationeel Competentiemodel Triple C is binnen ASVZ niet meer weg te denken in de omgang met cliënten die intensieve begeleiding vragen. Daarnaast wordt

Nadere informatie

MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie

MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie Enkele cijfers 17,9 % van de patiënten met een angststoornis lijdt aan een alcoholverslaving 19,4% van de alcoholverslaafden heeft een angststoornis (Addiction

Nadere informatie

Tanja Gouverneur 21 maart 2012

Tanja Gouverneur 21 maart 2012 Tanja Gouverneur 21 maart 2012 1. What s in a name? 2. Meerwaarde hersteldeskundigheid 3. Hersteldeskundigen in een zorgteam 4. Deskundigheid in de GGZ 5. Rol van de zorgkundige in de GGZ 6. Valkuilen

Nadere informatie

FEEL-E. Vragenlijst over emotieregulatie bij volwassenen. HTS Report. Simon Janzen ID 4589-2 Datum 11.11.2015. Zelfrapportage

FEEL-E. Vragenlijst over emotieregulatie bij volwassenen. HTS Report. Simon Janzen ID 4589-2 Datum 11.11.2015. Zelfrapportage FEEL-E Vragenlijst over emotieregulatie bij volwassenen HTS Report ID 4589-2 Datum 11.11.2015 Zelfrapportage FEEL-E Inleiding 2 / 14 INLEIDING De FEEL-E brengt de strategieën in kaart die volwassenen gebruiken

Nadere informatie

Procesadvisering Bijeenkomst 4

Procesadvisering Bijeenkomst 4 Procesadvisering Bijeenkomst 4 Inhoud Terugblik bijeenkomst 3 Hoofdstuk 4: De beleving van adviseur en geadviseerde Rolopvatting adviseur Cyclus van veranderingen Appriciative inquiry Weerstand bij veranderingen

Nadere informatie

Probleemgedrag begrijpen en preventief aanpakken

Probleemgedrag begrijpen en preventief aanpakken Probleemgedrag begrijpen en preventief aanpakken Albert Janssens 12.12.2011 Kinderen die probleemgedrag stellen, raken ons in ons werk en in onze persoon. In ons werk: Gevoel van te weinig aandacht voor

Nadere informatie

Amanis. een thuis voor mensen met ernstige gedrags- en psychische problemen in de gehandicaptenzorg

Amanis. een thuis voor mensen met ernstige gedrags- en psychische problemen in de gehandicaptenzorg Amanis Dienstverleningscentrum t Zwart Goor een thuis voor mensen met ernstige gedrags- en psychische problemen in de gehandicaptenzorg Amanis ontstond vanuit de vaststelling dat er in de bestaande voorzieningen

Nadere informatie

Wonen in een behandelgroep

Wonen in een behandelgroep Wonen in een behandelgroep 3-MILIEUVOORZIENING: EEN VEILIGE WOON- EN LEEROMGEVING Informatie voor ouders en verzorgers van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking en zeer ernstige gedragsproblemen

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen

Rijksuniversiteit Groningen De adolescentiefase: over puberen, hersenontwikkeling, studiekeuze, risicogedrag en de relatie met ouders. Dr. Saskia Kunnen i.s.m. Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Afdeling Ontwikkelingspsychologie Rijksuniversiteit

Nadere informatie

SI bij SMs ontwikkeling

SI bij SMs ontwikkeling SI bij SMs ontwikkeling De zintuigen. 1) Ruiken, olfactorisch 2) Zien, visuele systeem 3) Horen, auditieve systeem 4) Proeven, gustatorisch 5) Voelen, tactiele systeem 6) Evenwichtorgaan, vestibulaire

Nadere informatie

Hoe bevorder je integer gedrag? Hoe verschillende triggers de integriteit binnen organisaties beïnvloeden

Hoe bevorder je integer gedrag? Hoe verschillende triggers de integriteit binnen organisaties beïnvloeden Hoe bevorder je integer gedrag? Hoe verschillende triggers de integriteit binnen organisaties beïnvloeden Dr. S.N. Ponsioen Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Economie en Bedrijfskunde 1 2 3 Integriteit

Nadere informatie

De juiste vraag? Van inschatten van emotionele ontwikkeling naar ondersteuning van mensen met een (verstandelijke) beperking

De juiste vraag? Van inschatten van emotionele ontwikkeling naar ondersteuning van mensen met een (verstandelijke) beperking De juiste vraag? Van inschatten van emotionele ontwikkeling naar ondersteuning van mensen met een (verstandelijke) beperking Een verstandige vraag is de helft van wijsheid (F. Bacon) Leen De Neve (red.)

Nadere informatie

Het puberbrein. Het vermogen om te leren is een talent. De kunde om te leren is een vaardigheid, maar de bereidheid om te leren is een keuze.

Het puberbrein. Het vermogen om te leren is een talent. De kunde om te leren is een vaardigheid, maar de bereidheid om te leren is een keuze. Het puberbrein Het vermogen om te leren is een talent. De kunde om te leren is een vaardigheid, maar de bereidheid om te leren is een keuze. Ze kunnen er niets aan doen Verbeter je kind, begin bij jezelf

Nadere informatie

ADHD-werking binnen CAR Accent

ADHD-werking binnen CAR Accent ADHD-werking binnen CAR Accent ADHD is een ontwikkelingsstoornis waarbij de verwerking van informatie in de hersenen verstoord verloopt. Als gevolg hiervan vertonen kinderen met deze stoornis vooral problemen

Nadere informatie

Preventief omgaan met probleemgedrag. Dag van het remediërend onderwijs Perceptie!!!

Preventief omgaan met probleemgedrag. Dag van het remediërend onderwijs Perceptie!!! Preventief omgaan met probleemgedrag Dag van het remediërend onderwijs 20.11.2012 Perceptie!!! 1 Wat kan ons zeker helpen? Kennis De overtuiging dat onze perceptie kan veranderen Welke bril zet ik op?

Nadere informatie

Over kunnen, (niet) aankunnen, moeten en (niet) willen

Over kunnen, (niet) aankunnen, moeten en (niet) willen Over kunnen, (niet) aankunnen, moeten en (niet) willen Brochure over emotionele ontwikkeling voor familie van kinderen, jongeren en volwassenen met een beperking. Over kunnen, aankunnen, moeten en willen

Nadere informatie

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? - Normaal begaafde kinderen van 4 tot 13 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Zuid, die in hun gedrag signalen afgeven die mogelijk duiden op een problematische

Nadere informatie

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Doelgroep s Heeren Loo, Almere: Alle leeftijden: kinderen, jongeren & volwassenen (0 100 jaar) Alle niveaus van verstandelijke

Nadere informatie

CLOSE HARMONY. Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg

CLOSE HARMONY. Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg CLOSE HARMONY Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg dr. B. Serbruyns, dr. M. Claes en Kathleen Nieulandt DIALECTISCH

Nadere informatie

Over kunnen, aankunnen, moeten en willen

Over kunnen, aankunnen, moeten en willen Deze brochure kwam in stand mbv: Anton Došen Els Ronsse - Joris Marrecau - Edda Janssens - Hilde Lammens Grietje Van de Velde - Christiane Devriese Jasmien Bruynooghe Pieter Perdaen Jana Degroote - Nele

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

TUINTHERAPIE BIJ PERSONEN MET DEMENTIE

TUINTHERAPIE BIJ PERSONEN MET DEMENTIE TUINTHERAPIE BIJ PERSONEN MET DEMENTIE Inhoud Beschrijving van de beoogde doelgroep Kort historisch overzicht van het initiatief Financiering van het project Hoe wordt het medium tuinieren en de tuin als

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Beeldend werken: De lijn van het zijn.

Beeldend werken: De lijn van het zijn. Beeldend werken: De lijn van het zijn. Open atelier, een ontmoeting op ervaringsniveau. In het werken met vellen papier of delen er van, met nabijheid of afstand, met figuur en achtergrond, met punten

Nadere informatie

ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM

ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM ERVAREN DOE JE MET HET LICHAAM DAN ONTVOUWT ZICH BETEKENIS Schematherapie Pessotherapie EMDR 3 manieren om het verleden toegankelijk te maken Doel: realistisch perspectief op de werkelijkheid Lichamelijke

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Caroline Ploeg, Gedragstherapeut Femy Wanders, Klinisch psycholoog

Caroline Ploeg, Gedragstherapeut Femy Wanders, Klinisch psycholoog Caroline Ploeg, Gedragstherapeut Femy Wanders, Klinisch psycholoog Overzicht presentatie Ontstaan van KINGS Doelgroep KINGS-model (incl. MASTR) Verschillende interventies uit het MASTR Progressive Counting

Nadere informatie

Woord vooraf 11. Deel 1. Wat is er aan de hand? 13. Inleiding 15. Wat als het spookt op school? 15. Hoofdstuk 1. Angst 17

Woord vooraf 11. Deel 1. Wat is er aan de hand? 13. Inleiding 15. Wat als het spookt op school? 15. Hoofdstuk 1. Angst 17 5 Inhoud Woord vooraf 11 Deel 1. Wat is er aan de hand? 13 Inleiding 15 Wat als het spookt op school? 15 Hoofdstuk 1. Angst 17 1. Wat is angst? 19 1.1 Externe factoren 20 1.2 Interne factoren 20 1.3 Intern

Nadere informatie

Horse Sense Redefined

Horse Sense Redefined Horse Sense Redefined (Herdefiniëring van gezond paardengevoel en verstand) 2-daagse EAPD Introductie Cursus In de EAPD - persoonlijke ontwikkeling met behulp van het paard laat Chris zijn studenten zien

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Uit crosscultureel onderzoek is bekend dat de cultuur waarin men opgroeit van jongs af aan invloed heeft op emotie-ervaringen en emotie-uitingen. Veel minder bekend is in welke

Nadere informatie

Visie op kinderen en volwassenen met psychische klachten: Grote mensen zijn net kinderen, liever niet andersom

Visie op kinderen en volwassenen met psychische klachten: Grote mensen zijn net kinderen, liever niet andersom Viki s View Viki s View is een methodiek die ontwikkeld is vanuit de orthopedagogiek. De benadering is klachtgericht en de therapie richt zich op het terug in balans brengen van mensen die zichzelf zijn

Nadere informatie

PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com Invloed van autisme op relaties en seksualiteit Sylvie Carette Autisme Centraal 23 februari 2010 Overzicht Invloed van autisme op seksualiteit Seksualiteitsprofiel volwassenen met AS (Hénault enattwood)

Nadere informatie

Zorgaanbod JuniorCare 2016

Zorgaanbod JuniorCare 2016 Wat maakt JuniorCare bijzonder? De zelfontwikkelde best practice-methodiek Samen aan de Slag. Zo kort als mogelijk en lang en intensief als nodig met oog voor nazorg of inzetbaar bij levensgebeurtenissen

Nadere informatie

Geert De Bolster. HOE ZORGT MEN DAT HONDEN EN HUN MENSEN HET GOED HEBBEN? Training en communicatie of Communicatie en training?

Geert De Bolster. HOE ZORGT MEN DAT HONDEN EN HUN MENSEN HET GOED HEBBEN? Training en communicatie of Communicatie en training? HOE ZORGT MEN DAT HONDEN EN HUN MENSEN HET GOED HEBBEN? Training en communicatie of Communicatie en training? 1 2 1 3 Africhting Opvoeding Heropvoeding Door beloning en straf Hield ik nog van mijn hond?

Nadere informatie

SAMENVATTING Introductie

SAMENVATTING Introductie Introductie Affect heeft een belangrijke functie in de organisatie van gedrag. Affect moet en kan in principe gereguleerd worden, als dit voor iemands doelen van belang is. Dysregulatie van effect verwijst

Nadere informatie

Inhoud. 1 Oriëntatie op de psychologie 15

Inhoud. 1 Oriëntatie op de psychologie 15 Inhoud 1 Oriëntatie op de psychologie 15 1.1 Inleiding 15 1.2 Wetenschap 16 1.3 Psychologie 19 1.3.1 Object van de psychologie 20 1.3.2 Object en theorie 23 1.4 Relatie tussen de psychologie en andere

Nadere informatie

Danstherapie. Panorama. Samenvatting. Trefwoorden ANN CHATAR 1,

Danstherapie. Panorama. Samenvatting. Trefwoorden ANN CHATAR 1, Danstherapie ANN CHATAR 1, Samenvatting Danstherapie (DT) is het psychotherapeutisch gebruik van beweging om emotionele, cognitieve, fysieke en sociale integratie van het individu te bevorderen. Trefwoorden

Nadere informatie

Studiedag Downsyndroom en dementie Antwerpen 20 maart 2010

Studiedag Downsyndroom en dementie Antwerpen 20 maart 2010 Studiedag Downsyndroom en dementie Antwerpen 20 maart 2010 KAREL DE CORTE Diepestraat 18 Orthopedagoog GSM 0479 91 88 47 9860 Balegem info@kareldecorte.be www.kareldecorte.be VOORAF CLICHE grappig, spontaan,

Nadere informatie

29/11/2011. Overzicht. Psychotherapie en emotionele belevingswereld bij personen met een mentale beperking. Achtergrond.

29/11/2011. Overzicht. Psychotherapie en emotionele belevingswereld bij personen met een mentale beperking. Achtergrond. Psychotherapie en emotionele belevingswereld bij personen met een mentale beperking. Katrien Beckx Shana Van Impe Annik Simons CEMA Antwerpen Overzicht achtergrond functies van probleemgedrag probleemsamenhang

Nadere informatie

VIB en Gehechtheid. Dorini Janssen De Rading Corinne Verheule SAV. Workshop AIT 30 mei 2016

VIB en Gehechtheid. Dorini Janssen De Rading Corinne Verheule SAV. Workshop AIT 30 mei 2016 VIB en Gehechtheid Dorini Janssen De Rading Corinne Verheule SAV Workshop AIT 30 mei 2016 Programma Wie zijn wij? VIB en Bouwstenen van hechting Hoe zie je gehechtheid in de praktijk? Wat is een hechtingsrepresentatie?

Nadere informatie

Zelfsturing betekent openstaan voor een duurzame verandering: GRIP op ZELFSTURING

Zelfsturing betekent openstaan voor een duurzame verandering: GRIP op ZELFSTURING Zelfsturing betekent openstaan voor een duurzame verandering: GRIP op ZELFSTURING 12 april 2014 Waarom is ZELFSTURING ineens zo MODERN? Wat is het belang van het ZELF? WHO noemt 2 belangrijke aspecten

Nadere informatie

Hou dat vast! EMDR bij mensen met ( C ) PTSS en een laag IQ

Hou dat vast! EMDR bij mensen met ( C ) PTSS en een laag IQ Hou dat vast! EMDR bij mensen met ( C ) PTSS en een laag IQ 16-06-2017 info@poli-plus.nl Kan ik wel..? De PTSS wel goed diagnosticeren? De EMDR behandeling bij deze patiënt wel doen? (anders?) Juist inschatten

Nadere informatie

Lastpakken in de zorg. Christien de Jong, psychotherapeut Els Beekman & Koos van der Knaap, acteurs christiendejong@hetnet.nl

Lastpakken in de zorg. Christien de Jong, psychotherapeut Els Beekman & Koos van der Knaap, acteurs christiendejong@hetnet.nl Lastpakken in de zorg Christien de Jong, psychotherapeut Els Beekman & Koos van der Knaap, acteurs christiendejong@hetnet.nl Wat kan een goede patiënt? Zich verstandig aanpassen aan steeds weer veranderende

Nadere informatie

Verder met je kind..

Verder met je kind.. Verder met je kind.. Landelijke dag EpilepsiePlus 2012 - Uitwerking middagworkshop - Workshopleiders : Sara van der Lugt, orthopedagoge/ gedragsdeskundige Middin. Saskia Pontier-Koek, kaderlid EpilepsiePlus

Nadere informatie

Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback

Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback Ayse Dogan OPZ Geel- 6 Dec. 2012 Verloop Korte inleiding Reflectie- oefening Handvatten in veerkrachtig handelen bij feedback Tot slot Reflectie-

Nadere informatie

AGRESSIE. Basis emoties. Basis emoties. Agressie - sociologisch. Agressie - biologisch. Agressie en psychiatrie 16-3-2014

AGRESSIE. Basis emoties. Basis emoties. Agressie - sociologisch. Agressie - biologisch. Agressie en psychiatrie 16-3-2014 Basis emoties AGRESSIE en psychiatrische stoornissen Angst Verdriet Boosheid Verbazing Plezier Walging Paul Ekman Basis emoties Psychofysiologische reactie op een prikkel Stereotype patroon van motoriek,

Nadere informatie

RECHT OP MENSWAARDIGE BEHANDELING AVE REGINA VZW

RECHT OP MENSWAARDIGE BEHANDELING AVE REGINA VZW RECHT OP MENSWAARDIGE BEHANDELING AVE REGINA VZW INHOUD VAN DE WORKSHOP Doelgroep van Ave Regina vzw - Jongerenzorg Preventief werken binnen de leefgroep Vrijheidsbeperkende maatregelen en sanctiebeleid

Nadere informatie

Kaderdocument mbt ontwikkeling OZA in samenwerking tussen STIP VSO en Reinaerde vastgesteld op 9 juni2015

Kaderdocument mbt ontwikkeling OZA in samenwerking tussen STIP VSO en Reinaerde vastgesteld op 9 juni2015 1 OZA een eenduidige visie en uitwerking van arrangementen Aanleiding voor onderwijs zorg arrangementen. Op scholen voor speciaal onderwijs cluster 3 en 4 zitten leerlingen die tijdelijk of structureel

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Essay. Hoe maken jongeren van 18 tot 25 jaar keuzes met betrekking tot hun gedrag?

Essay. Hoe maken jongeren van 18 tot 25 jaar keuzes met betrekking tot hun gedrag? Essay Hoe maken jongeren van 18 tot 25 jaar keuzes met betrekking tot hun gedrag? Myrthe Koops 1604860 Periode D 27-05-2015 Content Design Madris Duric Bij de Faculteit Communicatie en Journalistiek wordt

Nadere informatie

Communicating about Concerns in Oncology K. Brandes

Communicating about Concerns in Oncology K. Brandes Communicating about Concerns in Oncology K. Brandes Nederlandse samenvatting Uit een recente rapportage van KWF Kankerbestrijding blijkt dat 64% van de (ex-) patiënten met kanker zorgen ervaart over psychosociale

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Wil hij of wil hij niet?

Wil hij of wil hij niet? Deze brochure is de tweede brochure in de rij rond emotionele ontwikkeling. Ze is gebaseerd op de brochure voor familieleden en is een eerste proef van Lies Theunis en Els Ronsse Illustraties: Philippe

Nadere informatie

Voorstelling Team Verslavingszorg

Voorstelling Team Verslavingszorg 27/05/2015 Voorstelling Team Verslavingszorg Ivo Vanschooland Doelgroep De afdeling staat open voor mannen en vrouwen uit gans Vlaanderen en Nederland met problemen gekoppeld aan misbruik of afhankelijkheid

Nadere informatie

Hilde Niehoff. Behandelaanbod Trajectum Hoeve Boschoord voor cliënten met agressie problematiek

Hilde Niehoff. Behandelaanbod Trajectum Hoeve Boschoord voor cliënten met agressie problematiek Hilde Niehoff Behandelaanbod Trajectum Hoeve Boschoord voor cliënten met agressie problematiek 1 Behandelprogramma agressie van wetenschap naar praktijk Specialisatie agressieproblematiek De specialisatie

Nadere informatie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen GGzE centrum kinder- en jeugd psychiatrie Universiteit van Tilburg, Tranzo http://www.youtube.com/watch?list=pl9efc

Nadere informatie

Afstand en nabijheid door: Gonnie Thomassen en Brenda Nelissen

Afstand en nabijheid door: Gonnie Thomassen en Brenda Nelissen Afstand en nabijheid door: Gonnie Thomassen en Brenda Nelissen Wie zijn wij? Wat gaan we doen vandaag? Even voorstellen: wie zijn wij en wat doen we binnen de NAH-afdeling van de Janskliniek. Uitleg over

Nadere informatie