NVBkrant. pre-conference. Als de cultuursubsidies weg moeten, zou ik zeggen gelijk oversteken. Michel Wesseling: je moet blijven leren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NVBkrant. pre-conference. Als de cultuursubsidies weg moeten, zou ik zeggen gelijk oversteken. Michel Wesseling: je moet blijven leren"

Transcriptie

1 pagina 1 Michel Wesseling je moet blijven leren NVBkrant De NVBkrant is een uitgave van Essentials en de NVB (Nederlandse Vereniging voor Beroepsbeoefenaren in de bibliotheek-, informatie- en kennissector) 10 november 2010 de Reehorst, Ede pagina 9 Workshop businessmodellen nieuwe media zorgen voor nieuwe kansen pagina 17 pre-conference Als de cultuursubsidies weg moeten, zou ik zeggen gelijk oversteken Op Prinsjesdag spraken we met Maarten van Rossem, keynotespreker tijdens het NVB Jaarcongres. Hij vindt internet een zegen, is verslaafd aan teletext en stelt dat linkse hobby s nog altijd een stuk goedkoper zijn dan rechtse hobby s. In het verleden heeft de bibliotheek in het bijzonder de universiteitsbibliotheek wel een rol gespeeld bij het schrijven van mijn boeken. Maar naarmate ik welvarender ben geworden is dat eigenlijk steeds minder geworden. Ik ben iemand die het liefst achter zijn rug alles in de boekenkast heeft staan. Als ik aan een project begin, koop ik min of meer ongeremd, op vrij grote schaal. Ik heb dan wel eerst een onderzoekje gedaan, zoals het vergelijken van verschillende bibliografieën. Wat is het beste op een bepaald terrein? Wat is er de afgelopen tien jaar verschenen? En als het enigszins kan koop ik het allemaal. Als het niet meer geleverd kan worden, dan zorg ik er voor dat ik het uit de bibliotheek haal. Maar Amazon heeft ook een uitstekende afdeling tweedehands ik heb wel eens een grote-lettereditie gekocht wat onhandig was omdat het notenapparaat ontbrak. Voor het boek over de drie oorlogen (Drie oorlogen. Een kleine geschiedenis van de 20e eeuw red.) heb ik een boek gebruikt dat alle data op een rijtje zet een soort encyclopedie van de Koude Oorlog. Iemand heeft opgeschreven wat er op bepaalde data gebeurd is. 12 maart 1947, het begin van de Truman Doctrine. De lol is dan om te lezen wat er op de dag daarna gebeurde. Voor een schrijver is het lastig precieze data en getallen te achterhalen. Als je alle boeken vergelijkt, stuit je op verschillen in data en getallen. Als auteur Colofon Deze NVB pre-conferencekrant is een eenmalige uitgave van Essentials en de NVB (Nederlandse Vereniging voor Beroepsbeoefenaren in de bibliotheek-, informatie- en kennissector). Zie ook Redactie: Erik Bouwer, Essentials, Rotterdam Druk: DeltaHage, Den Haag. NVB 2010 Hoofdsponsor NVB en NVB Jaarcongres 2010 moet je dan zien uit te vinden wat de meest betrouwbare informatie is. Wat is bijvoorbeeld het aantal schepen dat aan D-Day Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal tijdens de ALV op 21 oktober Michel Wesseling gekozen worden tot voorzitter van de NVB. Als enige kandidaat kan hem de benoeming bijna niet meer ontgaan. Wie is Michel Wesseling, hoe denkt hij over het vak en wat wil hij als voorzitter bereiken? Henk Verbooy sprak met hem in de coffee corner van het Nationaal Archief. Michel Wesseling is sinds zes jaar Head of Library and IT Services bij het ISS, het Institute of Social Studies in Den Haag. Daarvoor heeft hij aan alle kanten van de bibliotheekautomatisering en informatievoorziening gewerkt: vijf jaar bij OCLC Pica als Business Unit directeur, zes jaar directeur GEAC voor Europa en vier jaar hoofd I&A (Informatisering en Automatisering) van de KB springen daarbij het meest in het oog. Het had ook anders kunnen lopen. Ik ben heeft deelgenomen? Dat varieert van 3500 tot Sommige boeken blijken enorme hoeveelheden betrouwbare feiten te Michel Wesseling: je moet blijven leren in het bibliotheekvak gekomen als middelbare scholier. Ik was 17 en liep in Utrecht over de Neude langs een uitzendbureau dat iemand vroeg voor de bibliotheek van het onderwijsadviescentrum in de wijk Ondiep. Kennis van UDC (Universele Decimale Classificatie red.) was verplicht. Nou wist ik niet wat UDC was, dus dat ben ik binnen maar gaan vragen. De mevrouw van het uitzendbureau wist het ook niet, maar omdat ik echt belangstelling voor die baan had, heb ik het onderwijsadviescentrum gebeld. Ik mocht langskomen, kreeg de gewenste uitleg en werd zowaar aangenomen. Later werkte Wesseling nog een tijdje in de OB van Soest en deed hij zijn vervangende dienstplicht bij de Blindenbibliotheek in Amsterdam. Pas daarna begon hij in Groningen aan de parttime opleiding bibliothecarissen en openbare bibliotheken, een opleiding die al lang niet meer bestaat. Ik ben Leeswijzer wat vindt u in deze NVB Preconferencekrant? In deze krant vindt u alle informatie over het NVB Jaarcongres 2010, dat afgaand op het aantal inschrijvingen, exposanten en sponsoren opnieuw een groot succes gaat worden. U kunt in deze krant nader kennismaken met een aantal sprekers; de belangrijkste sponsoren presenteren zich en u treft een uitgebreide toelichting aan op de verschillende programmaonderdelen. De laatste updates over het programma zijn uiteraard ook online te vinden op Als deelnemer aan het NVB Jaarcongres ontvangt u op 10 november ook het programmaboekje, uw gids voor de dag. Inschrijven? Ga naar en registreer als deelnemer. Tot ziens op 10 november in Ede! geven. In dit geval meteen een goede tip voor alle researchers de Oxford Companionreeks: door en door gecheckte informatie. Maar ook die kan je in de steek laten. Voordat de digitalisering inzette was het gebruik van kranten en tijdschriften een probleem. Als ze heel oud zijn kan je naar de KB. Ik ben ook wel eens naar het Vredespaleis geweest voor de New York Times uit de jaren 40. Die werden destijds zo uitgeleend, ik had een bestelautootje gehuurd nu is dat waarschijnlijk niet meer mogelijk. Voor mijn inaugurale rede, die zou gaan over het Poldermodel en hoe het buitenland daar naar kijkt, bleek het lastig te zijn lees verder op pagina 3 niet in het bibliotheekwezen gestapt omdat ik een lezer ben. Ik ben vanaf het begin en dat is in Ondiep begonnen geïnteresseerd geweest in het informatiebemiddelen; dat je mensen kon helpen om informatie te vinden. Ik zag ook meteen al dat automatisering een kans was en geen bedreiging. In die tijd, begin jaren tachtig, kwam net de bibliotheekautomatisering op gang. Ik heb dus altijd iets met informatievoorziening, automatisering, ICT en bibliotheken te maken gehad. Dead end street Wesseling vond toen al de kaartcatalogus een dead end street. Vooral vanwege de beperkingen. Je mocht bijvoorbeeld maar twee andere auteurs opnemen. Een titel mocht maar drie trefwoorden hebben of twee UDC-codes. Voor één boek moest je lees verder op pagina 3

2 2 NVB pre-conference krant

3 NVB pre-conference krant 3 vervolg van pagina 1, interview Michel Wesseling net zoveel kaarten maken als er auteurs, trefwoorden en UDC-codes waren. En als een boek uit de collectie verdween, moesten al die kaarten weer worden opgezocht en verwijderd. Dat was een heel werk en er ging dan ook regelmatig wat mis. Dat was de situatie in 1980, maar ondanks de automatisering duurde het nog heel lang voordat daar verandering in kwam. We hebben in de bibliotheekautomatisering in de Pica s van deze wereld nog wel 20 jaar volgens dit concept gedacht. En er zijn nog steeds mensen die maar twee of drie auteurs vermelden, of twee of drie trefwoorden. De ISB-regels, die zogenaamd voor de automatisering waren bedacht, hebben nog steeds dat soort beperkingen. Nu is dat niet meer nodig; als er honderd auteurs zijn worden er honderd auteurs vermeld. Prioriteitenlijstje Over de vraag wat hij straks als voorzitter het eerste wil aanpakken hoeft Wesseling niet lang na te denken. Bovenaan mijn lijstje staat vergroting van het ledenaantal. Daarnaast moeten we nodig beginnen aan de voorbereiding van het congres in 2012 naar aanleiding van ons 100-jarig bestaan. Verder neemt de directeur van de NVB begin 2012 afscheid omdat hij met pensioen gaat, dus we moeten binnenkort ook gaan denken over wie hem op gaat volgen. Tijdens het congres Kennis in Uitvoering in juni van dit jaar vertelde Michel Wesseling al dat groei van de vereniging van 3000 naar 5000 leden prioriteit zou zijn indien hij voorzitter zou worden. Hij wil dat onder meer bereiken door breed uit te dragen dat het lidmaatschap van de beroepsvereniging door de werkgever betaald kan worden. Die kan het fiscaal aftrekken, iets wat werknemers niet meer kunnen. Het mag dan wel om een klein bedrag gaan, maar elke 5 euro is een drempel. Maar dat is niet het enige. We moeten onze leden ook vragen wat zij van de NVB verwachten en op basis daarvan ons aanbod van diensten en producten uitbreiden en verbeteren. Dan worden we ook aantrekkelijker voor professionals die nu nog geen lid zijn. In zijn huidige baan, bij het Institute of Social Studies, kan hij bijna al zijn ideeën over het vak kwijt. Toen ik bij het ISS begon, leefde daar nog heel erg het idee dat we een bibliotheek moesten hebben met boeken. Er lag ook een advies van Deloitte om de twee disciplines bibliotheek en ICT uit elkaar te houden; ICT was interne automatisering, en bibliotheek was een verzameling boeken en rapporten, het aantal elektronische bronnen was heel klein. Ik heb toen gezegd dat de wereld van ons vergt dat hier een volledig digitale bibliotheek komt. In de landen waar het ISS voor werkt (Wesseling vermijdt het woord ontwikkelingslanden red.) zullen nooit boekenbibliotheken komen, maar wel toegangspoorten tot internet. Ik heb bij ISS de bibliotheekfunctie veranderd van primair gedrukt naar primair elektronisch. Voor de aanschaf van gedrukte boeken hebben we nog even veel budget als vijf jaar geleden, maar we geven wel veel meer uit aan e-resources. Een andere doelstelling die ik had, was studenten veel meer informatievaardig maken en om dat ook in het curriculum te krijgen. Dat is gelukt en sinds het vorige studiejaar zijn er ook studiepunten aan verbonden. Dat is belangrijk, want onze studenten zijn masterstudenten die voor 15 maanden naar Den Haag komen en een heel druk programma hebben. Ze zullen dus niet gauw iets doen waar ze geen punten voor krijgen, daar hebben ze geen tijd voor. Search engines Wesseling is zich er terdege van bewust dat de wereld om hem heen doorlopend verandert. Als informatieprofessional moet je constant in de gaten houden wat er gebeurt. Je moet altijd bezig zijn met uit te vinden hoe je mensen beter kunt helpen en hoe het zoekproces naar informatie valt te verbeteren. Informatievaardigheden ging vroeger vooral over zoeken, wij leggen de focus heel erg op evalueren. Informatie was vroeger een schaars goed, nu verdrink je erin. Je moet kunnen beoordelen wat je nodig hebt, je moet bronnen kunnen waarderen. Search engines doen steeds beter waarvoor ze ontwikkeld zijn, ze maken de informatie steeds beter vindbaar. Daar moeten we wat mee doen. Een heel simpel voorbeeld: maak je in de bibliotheekcatalogus een typefout dan krijg je 0 resultaten, terwijl de Googles en Yahoos van deze wereld antwoorden met u bedoelt zeker.... Search engines onthouden ook steeds beter wat je eerder gezocht en geselecteerd hebt, waardoor de ranking zich aanpast aan je wensen. Met location based services kan er tevens een verwijzing komen naar bijvoorbeeld de dichtstbijzijnde bibliotheek. Het is ons vak te weten en in de gaten te houden hoe search engines zijn verbeterd, dat door te geven aan onze klanten en er tevens voor te zorgen dat we die technologie op onze eigen locatie aanbieden. Ook moeten we in het onderwijs actief zijn om informatievaardigheden te onderwijzen aan leerlingen en studenten, en buiten het onderwijs aan de burgers. Live long learning Dat elke professie een goede beroepsvereniging nodig heeft, is voor Wesseling vanzelfsprekend. De belangrijkste taak van een beroepsvereniging is volgens hem het verder ontwikkelen van professionals in dat beroep middels live long learning. Te veel van mijn collega s denken dat ze, omdat ze ooit op school zijn geweest, rustig hun pensioen kunnen halen. Maar zo is het niet; je moet blijven leren. De belangrijkste taak van de NVB is dan ook zorgen voor een continu aanbod van scholing. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van workshops, congressen, netwerkbijeenkomsten e.d. Onze beroepsgroep moet continu geprikkeld worden om nieuwe dingen te leren. Niet alleen op het gebied van informatievaardigheid laten we zeggen interfacen met de doelgroep, de gebruiker maar ook op gebieden als digitaliseren, DRM, open access, perpetual access, gesprekspartner met uitgevers... al die rollen die we moeten spelen als informatieprofessional om ervoor te zorgen dat de informatie die we nu hebben over tien jaar nog toegankelijk is. Informatieprofessionals moeten continu in een staat van verandering zijn de enige stabiele factor is de verandering en dat kun je alleen als je continu nieuwsgierig blijft naar wat er allemaal om je heen gebeurt. Die nieuwsgierigheid is de motor voor leren, want leren begint met nieuwsgierig zijn. door Henk Verbooy vervolg van pagina 1, interview Maarten van Rossem kranten en tijdschriften van de afgelopen vijf jaar te raadplegen. De Economist is bijvoorbeeld voor het grootste deel gedigitaliseerd. Voor de researcher is dat fantastisch. Je hoeft ook niet meer naar de VS. Daar heb ik wel eens een half jaar in een bibliotheek gezeten met een notitieblokje, waarna de microfilmdienst een microfilm zou maken, die dan een half jaar later naar je huisadres werd opgestuurd. Een wonderbaarlijke service, maar nu niet meer nodig en dat is wel een zegen. Als adolescent wilde ik professioneel krantenlezer worden. Het mooiste wat er is, is kranten lezen. Ik moet eerlijk bekennen, en het klinkt verschrikkelijk, ik vind het verwerven van informatie veel leuker dan die daarna weer door te geven. Dat laatste is ook wel leuk, maar het allerleukste bij elk project is het lezen. Ik kijk regelmatig op, ontdek dat dingen net anders zitten. Ik voel me dan ook enorm gedepriveerd als ik twee of drie dagen niet naar informatie heb kunnen kijken. Ik was laatst een lang weekend bij mensen op bezoek en daar kwam het er niet van. Ik kwam thuis, zette de televisie op teletext (ik ben verslaafd aan teletext) en ik zie dat Rabin is doodgeschoten. Het was al 24 uur bekend en nu wist ik het pas. Wat verder onzin is ik ben geen Israël-deskundige en niemand belt me daarvoor maar het idee dat mij dat ontgaan is Ik gebruik onder andere Google News, je kunt dat per land en op basis van voorkeuren instellen, maar het selectiemechanisme van Google News is mij verder volkomen duister. Het is maar een computer, maar wel een die niet goed bij zijn hoofd is. En het heeft dezelfde handicap als het gewone nieuws: het wordt gedreven door incidenten, grote ontwikkelingen worden niet meegenomen. Op andere plaatsen, zoals bij Arts & Letters Daily, een selectiesite, of bij The Browser, kom je wel geweldige dingen tegen. We hebben niets aan een amorfe overvloed aan informatie. Je moet van te voren al weten wat je wil weten. Je moet mechanieken in je hoofd hebben om informatie te waarderen. Je hebt analytisch vermogen nodig, anders heb je er niets aan. Je moet niet alleen de vaardigheid ontwikkelen om informatie te zoeken, je moet eerst een systeem in je hoofd hebben voordat je die zoekvaardigheid kunt ontwikkelen. Zonder zo n soort verwijzingssysteem in je hoofd wat je zou moeten meekrijgen op school kan je helemaal niets met al die informatie. Het internet is natuurlijk ook een riool van waanzin. Onderzoek maakt duidelijk dat mensen het internet gebruiken voor het opzoeken van een vakantiebestemming of voor porno, het spelen van games of het op zoek gaan naar een afspraakje. Daar moet je geen illusies over hebben. Vroeger stonden de bibliotheken ook niet vol met de heffe des volks. De Diamantbewerkersbond hoopte dat arbeiders naar Beethoven zouden gaan luisteren of Proust zouden gaan lezen. Daar hadden ze helemaal geen puf in en dat hebben ze nog steeds niet. Ze kijken liever naar de Toppers. Internet is amorf. Het heeft geen hoofd, het wordt niet beheerst. Je kunt er dus in feite alles mee doen wat je wil. Dat betekent ook dat iedereen naar eigen behoefte kan winkelen op het internet. Voor mij is het internet een zegen, maar voor een pornozoeker is het waarschijnlijk ook een zegen. Als de cultuursubsidies weg moeten, zou ik zeggen gelijk oversteken : dan moet de culturele sector zichzelf bedruipen. Ik ben best bereid wat extra te betalen. Maar dan gaan we ook alle achtergestelde leningen aan voetbalstadions, gemeentelijke subsidies aan de clubs en de ME door de sector zelf laten betalen en door die halve zolen die op zondag komen kijken. De rechtse hobby s, zo kan ik u verzekeren, zijn gemiddeld vijf keer zo duur als de zogenaamde linkse hobby s : denk aan de JSF of de hypotheekrenteaftrek. door Erik Bouwer

4 4 NVB pre-conference krant OCLC bundelt bibliotheekautomatisering in de cloud Bibliotheken hebben de afgelopen decennia lang gewerkt met verschillende lokale systemen. Als het aan OCLC ligt, verplaatsen bibliotheken de komende jaren hun data en applicaties naar de cloud. Gezien de toenemende financiële druk geen slecht idee. In de IT-sector is cloud computing een manier om kosten te besparen en flexibiliteit en wendbaarheid van bedrijven te vergroten. Cloud computing is ook het model waar OCLC voor gaat. Het betekent dat bibliotheken de komende jaren steeds meer systemen en data de deur uit kunnen doen. Besparen op infrastructuur stelt bibliotheken beter in staat te blijven investeren in collecties, licenties en dienstverlening aan de klanten. Eric van Lubeek, verantwoordelijk voor sales en operations van OCLC EMEA: Bibliotheken staan voor enorme uitdagingen. Er wordt steeds meer digitaal aangeboden, er wordt door bibliotheken zelf gedigitaliseerd, maar er is aan de andere kant bij veel bibliotheken ook nog steeds een grote gedrukte collectie aanwezig, die in heel veel gevallen nog goed gebruikt wordt. Die combinatie leidt tot hogere kosten, terwijl de budgetten bijna overal teruglopen. Niet alleen op gemeentelijk niveau bij de OB s; ook de budgetten van universiteits- en hogeschoolbibliotheken staan onder druk. Het aanhouden van lokale gegevens en systemen vereist servers, ruimte en beheer vanuit bijvoorbeeld een rekencentrum of IT-afdeling. Volgens Van Lubeek worden in bijna alle gevallen de data nog volledig lokaal opgeslagen. Er is natuurlijk steeds meer gezamenlijk gecatalogiseerd, maar die gegevens worden in veel gevallen zowel centraal als lokaal opgeslagen. mee zichtbaar. Volgens Van Lubeek geven bibliotheken veel uit aan het inkopen van full text content, maar is de ontsluiting niet altijd optimaal. Daarnaast digitaliseren steeds meer bibliotheken hun collecties, denk bijvoorbeeld aan de VU die een unieke collectie kleitabletten heeft gedigitaliseerd. Toch weten gebruikers vaak niet waar een bibliotheek over beschikt. Ook hier kan de cloudbenadering bijdragen aan ontsluiting. OCLC is vooral bekend van catalogiseren en WorldCat en in Europa tevens als leverancier van verschillende bibliotheekgerichte IT-systemen. We supporten ruim duizend verschillende bibliotheeksystemen die lokaal bij bibliotheken staan. Daarbij is de trend dat bibliotheken steeds vaker kiezen voor hosted oplossingen. Het ligt voor de hand dat dit complexe IT-landschap geconsolideerd gaat worden. Cloudmodel De stap naar de cloud lijkt ingrijpend, maar bibliotheken maken al meer van virtuele hun inkoopbudget administreren. Daarmee gaat de traditionele lokale bestelmodule van bibliotheken naar de cloud en daar moet het mogelijk zijn alle verschillende mediavormen te managen. Noorwegen Bij het cloudplatform zoals OCLC dat voor ogen heeft, komen zowel toepassingen (systemen, software) als data (catalogi, records met metadata) in de cloud te staan. In de praktijk komt dat neer op een toekomst waarbij bibliotheken lokaal geen software en geen data meer in huis hebben. OCLC heeft nu twee datacenters, waarvan een in Dublin, Ohio en een tweede voor de redundancy. Wij zullen in de toekomst ook datacenters in Europa en Azië openen. De eerste stappen zijn al gezet, aldus Van Lubeek: In Noorwegen hebben we recent een grote opdracht gewonnen van Bibsys, een Noorse organisatie die een centraal systeem voor Noorse bibliotheken beschikbaar stelt. Bibsys (zie de applicaties aan te bieden in een soort apps store. Er worden vaak mooie dingen bedacht en gemaakt door bibliotheken. Die komen daarmee beschikbaar voor anderen. Er is nu bijvoorbeeld al een app ontwikkeld voor mobiele diensten. Er zijn koppelingen van WorldCat aan sociale netwerken, waar in toenemende mate ook interessegroepen ontstaan. WorldCat kunnen we ook op de smartphone aanbieden, zodat de gebruiker via Google Maps kan zien waar de dichtstbijzijnde locatie is van een bepaalde bron. Het kan daarbij ook gaan om bijvoorbeeld beeldbanken met digitale collecties. Google Een andere cloudpartij is Google. Google is niet alleen een zoekmachine, maar via vele verschillende toepassingen ook een aanbieder van content en een opslagplaats van data. OCLC werkt nu op onderdelen samen met Google, onder andere op het vlak van Google Books. Via WorldCat zijn de metadata voor boeken die gedigitali- Kostendruk Bibliotheken hebben beperkte mogelijkheden om kosten te besparen: collectie, gebouw en mensen zijn de grootste posten, maar raken ook direct de kwaliteit van dienstverlening. Bibliotheken hebben vaak maar kleine IT-afdelingen. Bibliotheekautomatisering is nu vaak een lokale activiteit en daarbij zijn er meerdere lokale systemen in gebruik. Het aantal systemen dat naast elkaar staat, verschilt natuurlijk per bibliotheek maar naast het ILS (het geïntegreerde bibliotheeksysteem) is er vaak een ERMsysteem, bestaat er een aparte zoekomgeving, een aparte website en is er een linkresolver in gebruik. Volgens Van Lubeek voelen bibliotheken druk om hun ITlandschap te herstructureren, vanwege toenemende complexiteit, een veelheid aan systemen en de behoefte om kosten te besparen. OCLC ziet hier een taak voor zichzelf weggelegd. Van Lubeek: We werken vanuit een strategisch concept waarbij we denken dat bibliotheken voor hun toekomst op het internet aanwezig moeten zijn. Wij willen dus web scale realiseren: schaalgrootte via het web. Ontsluiting Internet speelt natuurlijk al een grote rol. WorldCat is bereikbaar vanuit verschillende zoekomgevingen, want mensen starten tegenwoordig met zoeken op een zoekmachine of een sociaal netwerk. Vanuit WorldCat proberen we door te linken naar de bibliotheek. Het genereren van die traffic is onze kracht: collecties worden daar- diensten gebruik dan menigeen beseft: zo worden er veel databases afgenomen die al helemaal niet meer in huis aanwezig zijn. Je logt in en komt terecht in een Springer-, Elsevier- of EBSCO-omgeving, aldus Van Lubeek. Over een tijdje zal deze weg ook van toepassing zijn voor het management van de bibliotheek. De werknaam van de OCLC-cloud computing oplossing is WMS, Web-scale Management Services. Naast het catalogiseren komen als eerste een uitleenmodule en acquisitiesysteem beschikbaar. Daarnaast zal een knowledgebase beschikbaar komen met een geïntegreerde linkresolver functionaliteit waardoor toegang geboden kan worden tot elektronische bronnen. Uitgevers konden hun aanbod al presenteren op WorldCat Selection, waarmee dat aanbod voor bibliotheken op een overzichtelijke plaats beschikbaar is. In het cloudsysteem van OCLC, zo is de bedoeling, kunnen bibliotheken direct bestellen en ook red.) migreert de totale gehoste omgeving naar het WMS-platform. Na implementatie zullen nauwelijks nog lokale applicaties operationeel zijn. Behalve de CRM-database met de landelijke ledenadministratie die men liever zelf in Noorwegen blijft beheren. Bibsys heeft door voor de cloud te kiezen eigenlijk een voorschot genomen op de toekomst. In het offertetraject was nog maar weinig te tonen. Het is voor Bibsys een grote shift. Als eerste Europese gebruiker zullen ze begin 2013 live gaan. Het proces dat bibliotheken overstappen op het nieuwe platform zal geleidelijk verlopen, waarbij het ook mogelijk blijft om lokale applicaties te gebruiken in aansluiting op het platform. Apps De cloud omgeving wordt op basis van open architectuur ontwikkeld. OCLC biedt ook de mogelijkheid om lokaal ontwikkel- seerd zijn in Google Books beschikbaar: als een boek wordt gevonden en het is digitaal beschikbaar via Google, dan wordt ook die link aangeboden. In Nederland heeft de KB recent een overeenkomst gesloten voor het digitaliseren van een deel van haar collectie in Google Books en voegt daarmee gedigitaliseerde materialen toe aan de Google cloud. De metadata daarvan zullen in de GGC (Gemeenschappelijke Geautomatiseerde Catalogus) en World- Cat beschikbaar zijn en gelinkt aan het volledige gedigitaliseerde boek. De cloud luidt overigens niet het begin van het einde in. Gedrukte boeken zullen niet zo maar verdwijnen, de doorbraak van het e-book en de e-reader is een geleidelijk proces. Maar dat de IT-omgeving van bibliotheken de komende jaren gaat veranderen, dat staat vast. door Erik Bouwer

5 NVB pre-conference krant 5 Banenmarkt tijdens het NVB Jaarcongres 2010 Wegens het succes van vorig jaar zal de Banenmarkt ook dit NVB-jaarcongres geprolongeerd worden. Meer van hetzelfde? Ja, maar toch anders. Wat gaat er gebeuren? Tijdens het lunchprogramma komt er weer een c.v.-check. Iedere congresdeelnemer kan zijn of haar c.v. laten checken door een ervaren recruiter/intercedent. Hierbij moet je denken aan vragen als: wat zet ik wel of niet op m n c.v.? En hoe zet ik het erop? Vragen over vormgeving en presentatie: ze kunnen allemaal aan bod komen. Daarbij bieden we de mogelijkheid je c.v. al van tevoren op te sturen, zodat je tijdens het congres direct feedback krijgt. Aan de c.v.- check zullen Erwin la Roi van Hatch Search Talent, Mariëlle Pronk van Reekx en Nonja Voorhaar van Mailprofs meewerken. De sollicitatie- en netwerkcheck komen dit jaar mogelijk in een andere vorm terug, waarbij aandacht is voor netwerkopbouw en hoe je je netwerk voor je kunt laten werken in je zoektocht naar een nieuwe baan. Daarbij is ook van belang hoe je je vervolgens succesvol kunt presenteren. Succes in de banenjacht is allang niet meer gegarandeerd door het simpel reageren met een handgeschreven brief op een advertentie. Zo is bijvoorbeeld netwerken in nogal wat situaties veel effectiever. Je wacht dus niet af tot je de ideale advertentie tegenkomt, je gaat zelf op zoek naar wat voor jou de ideale plek is. Je moet antwoord kunnen geven op de vraag waar je wilt werken en met wie je contact moet krijgen om daar te komen. Daarvoor moet je weten hoe je dat in contact komen aanpakt en hoe je die pasverworven netwerkcontacten vasthoudt en uitbouwt. Bij de sollicitatiecheck gaat het over de vraag waar je op moet letten als het gaat om woordkeuze, stem, lichaamshouding, attitude en kleding. Waarover kun je wel of juist niet onderhandelen en hoe pak je dat aan? We stipten net de handgeschreven brief aan. Niet alleen wordt zoiets in negen van de tien gevallen niet meer gevraagd, het is ook hopeloos ouderwets in deze tijd van , sociale netwerken en dergelijke. Hoe presenteer je jezelf in het algemeen meer, zeg maar, 2.0? We spelen met de gedachte in één van de zalen deelnemers die dat willen de mogelijkheid te geven een korte videopitch van zichzelf op te laten nemen. Die komt dan na het congres beschikbaar en kun je op de NVB-site laten zetten of opgestuurd krijgen, zodat je hem kunt oploaden naar bijvoorbeeld YouTube of een ander platform. Tenslotte bieden we een verzameling relevante, actuele vacatures aan. We zullen trachten om de werkgevers aanwezig te laten zijn. Daarom: vind je het tijd voor wat anders? Laat het in de lunchpauze het niet alleen bij een broodje en een kopje koffie, maar schuif aan bij de Banenmarkt! Muziek tijdens het lunchprogramma Tijdens uw wandeling over de beursvloer zult u ergens in de Reehorst stuiten op muziek. Dit jaar is gekozen voor viool en cello. Het jeugdige strijkersduo Tutti le Corde (Emma Laura Schouten en Vivian Bouwer) speelt uiteenlopende stukken: klassieke duetten maar ook film- en operamuziek. Er worden stukken ten gehore gebracht van onder meer Bach, Marais, Purcell en Händel. Foto: Iwein Maassen De borrel Niets is beter dan na een inspannende en boeiende congresdag even de zinnen te verzetten. Aan het einde van de congresdag is er een gezellige borrel waar u nog even ontspannen kunt napraten.

6

7 NVB pre-conference krant 7 Nieuwsgierigheid is kerncompetentie Het informatiedomein verandert. Dat is een feit! Dat alles op de schop gaat, is geen gemakkelijke boodschap. Wat kan helpen bij het aanvaarden van deze ontwikkeling is dat de vaste waarden van de informatievoorziening overeind blijven staan. Sterker nog; de zorg voor de betrouwbaarheid, integriteit en bruikbaarheid van informatie is in het digitale tijdperk een zaak van de hele organisatie. Informatievoorziening is straks niet langer een afdeling, maar een mentaliteit. Het management zal pal moeten staan voor de kaders die nodig zijn om de betrouwbaarheid, integriteit en bruikbaarheid van informatie te borgen. Die kaders maken dan deel uit van de inrichting van onze systemen, van front- tot backoffice en alles daar tussen in. Dat zijn de kansen die er liggen voor de moderne informatieprofessional! Het benutten van deze kansen gaat echter niet vanzelf. Vaak is her-, op- of bijscholing nodig. Informatievoorziening in een digitale omgeving is echt anders dan we gewend zijn. Technologische, organisatorische en maatschappelijke ontwikkelingen hebben zoveel invloed op de rol van de informatiespecialist, dat constante ontwikkeling nodig is. SOD-Opleidingen helpt u bij deze ontwikkeling. Dat doen wij door, naast onze vakinhoudelijke cursussen en opleidingen, ook opleidingsactiviteiten aan te bieden die zich richten op (communicatieve) vaardigheden, ICT en Management & Organisatie. Nieuwsgierigheid Het aanboren en benutten van lerend vermogen is de core business van SOD-Opleidingen. Juist in een omgeving die zo aan verandering onderhevig is als de wereld van de informatievoorziening, is ontwikkeling (zowel persoonlijk, als de organisatie) essentieel om een vooraanstaande rol te spelen. Naast de bekende en gewaardeerde Mbo-4 opleiding SOD-I (medewerker informatiedienstverlening) en de Hbo-bachelor opleiding HMDI (coördinator, manager of adviseur informatievoorziening), verzorgt SOD-Opleidingen ook een actueel en uitgebreid aanbod aan cursussen (tussen 1 en 12 lesdagen), onderwijs op afstand (schriftelijk en via Skype) en maatwerk/in company trainingen. Eén aspect hebben al onze opleidingsactiviteiten gemeen: zij stimuleren nieuwsgierigheid naar nieuwe ontwikkelingen en een proactieve houding. Een onmisbare competentie voor iedereen die succesvol wil functioneren in de wereld van de informatie! Want of de informatiespecialisten het nu willen of niet: de veranderingen die de digitale revolutie met zich meebrengt, zijn onvermijdelijk. Ook wie de hakken in het zand zet, zal merken dat de aarde onder zijn voeten verschuift. Dan zijn er een paar opties: je kunt vallen en ten onder gaan; je kunt je passief laten meevoeren of je kunt zelf gaan lopen zodat je invloed hebt op waar je uitkomt. Investeer in competenties Ieder individu bepaalt zelf hoe hij met de hierboven geschetste veranderingen omgaat. Maar als je als informatiespecialist mee wilt blijven draaien in de veranderende wereld van de informatievoorziening is er geen andere keuze dan die voor een proactieve opstelling en een bereidheid tot het investeren in de ontwikkeling van je competenties. En wie dit niet doet of wil, blijft vroeg of laat achter! SOD-Opleidingen loopt graag met u mee in de richting van een succesvolle rol in de digitale informatiehuishouding. Ervaren en deskundige docenten uit de dagelijkse praktijk begeleiden u tijdens dit traject. Zij helpen u bij de vertaling van theorie naar uw dagelijkse praktijk. SOD-Opleidingen helpt u op weg naar een digitale toekomst die gisteren al is begonnen. Dat doen wij met een actueel aanbod van opleidingen, cursussen en workshops. Kijk op voor al onze opleidingsactiviteiten.

8 8 NVB pre-conference krant Verder in dienstverlening met RFID Hoe technologie de bibliotheek verandert Nedap Benelux wordt Librix een samenvoeging van bricks en library. Iedere bibliotheek zal de komende tijd met bouw en verbouw bezig zijn bezuinigen, opnieuw positioneren en innovaties doorvoeren in de dienstverlening. Het verder rationaliseren van de bibliotheek biedt mogelijkheden. Een gesprek met Librix over RFID. Begin augustus kwamen VOB en SIOB met het bericht naar buiten dat 93 procent van de Nederlandse bibliotheken geconfronteerd wordt met ingrijpende bezuinigingen. Er zijn al bibliotheken die openingstijden beperken en er worden her en der vestigingen gesloten. Nedap Benelux, leverancier van onder meer RFID-oplossingen, ziet juist door dit wat sombere toekomstscenario mogelijkheden. We zien het als positief. De grootste bezuinigingsmogelijkheid zit in het personeel, zo stelt Wim Markus. Vijftig procent van de kosten van bibliotheken heeft betrekking op personeelskosten. Als er radicaal bezuinigd moet worden, komt de inzet van RFID naar voren. De Nederlandse bibliotheeksector loopt qua bibliotheekautomatisering voorop in vergelijking met de rest van de wereld. Er zijn in ons land openbare bibliotheken waarvan ongeveer drievierde deel met RFID werkt. Het marktaandeel van Nedap ligt boven de 50%. Uiteindelijk zullen alle openbare bibliotheken overgaan op de inzet van RFID, zo is de overtuiging van Markus. serveerde materialen kunnen worden klaargezet. Dienstverlening verbreden Met de bezuinigingen die op bibliotheken afkomen, is de ROI van RFID gunstig. Door de sterke concurrentie zijn de kosten voor de aanschaf van RFID-technologie flink gezakt. In veel gevallen is de terugverdientijd een jaar, zegt Markus. Vaak wordt geredeneerd vanuit personeelskosten zoals in iedere sector is ook in de bibliotheeksector al langere tijd duidelijk dat automatisering personele gevolgen heeft. Lager geschoold werk met een logistiek accent zal steeds minder aan de orde zijn. Maar met logistieke innovatie kan een bibliotheek ook haar dienstverlening verbreden. Daarmee kan de bibliotheek meer een ontmoetingsplek en informatieplein worden dan een logistieke fabriek. De hardste maatregelen die je kan nemen als je moet bezuinigen, is personeel vervangen door techniek. Dat zal steeds meer gaan gebeuren. aanwezig is, maar waar alleen op bepaalde uren een menselijke vraagbaakfunctie aanwezig is. Die informatiespecialist zou ook elders gehuisvest kunnen zijn. De OB van Singapore werkt met een telefonische helpdesk op afstand en de rest van het uitleenproces is geautomatiseerd, aldus een notitie van NBD Biblion uit In ons eigen land komt deze werkwijze ook voor: in Ewijk zorgt een Cybrarian voor de informatieverstrekking vanuit de Centrale Bibliotheek van de OB Gelderland-Zuid. Er liggen ook kansen op het gebied van fuzzy logic automatisering, waarbij steeds van materiaal globaal bekend is waar het vertoeft. Grasduinen in de bibliotheek is er dan niet meer bij en de smartphone kan nog niet volledig de weg wijzen: de introductie van mobiele toepassingen is nog lastig met de huidige RFID-technologie. Door het hoogfrequente dataverkeer hebben mobiele readers moeite gegevens gericht uit te lezen in de omgeving van (vaak metalen) boekenkasten. De mogelijkheid Nedap wordt Librix Marco Gerritsen en Wim Markus runnen Nedap Library Solutions Benelux, dat sinds kort de naam Nedap Librix draagt. Nedap heeft een eigen R&D- en productielocatie in Groenlo; de sales, marketing, service en supportorganisatie van Librix is gevestigd in Groenekan (onder de rook van Utrecht). De werknemers (circa 25) zijn ondernemer binnen het bedrijf, dat geen formele functies kent. De organisatie is leuk plat, aldus Markus. Gerritsen: De directeur is ondergeschikt aan de organisatie. Librix is tijdens het NVB Jaarcongres sponsor van Track 4 - Technologie en is uiteraard aanwezig op de beursvloer (standnummer 34). gen dat hij meewerkt in de logistiek van de bibliotheek, aldus Gerritsen: hij denkt aan meer zakelijke omgevingen of aan specifieke doelgroepen. De essentie, vat Markus samen, is toch dat er steeds gekeken moet worden naar de situatie en de behoeften en mogelijkheden die er zijn er zijn geen standaardrecepten. Zelfs binnen het concept volledig geautomatiseerde bibliotheek zijn allerlei varianten. In Ewijk is bijvoorbeeld een met Eerste stap Selfservice via RFID is maar een eerste stap. Markus: Wanneer alle materialen voorzien zijn van een chip, wordt veel meer mogelijk. Het accent ligt nu op beveiliging, inname en uitlenen, maar daarna komt de backoffice aan de orde: het vereenvoudigen van de logistieke processen. Bulkgroepen binnen de fysieke collectie kunnen bijvoorbeeld in één keer worden ingelezen en verwerkt: denk aan wisselcollecties, afschrijvingen of nieuwe aanwinsten. Een doos afkomstig van NBD Biblion wordt door een tunnelreader gehaald en belandt daarmee in één handeling in het systeem. De RFID-tags die NBD Biblion gebruikt, zijn wel geprogrammeerd, maar nog niet geadministreerd dat zit helaas nog niet in het proces, aldus Marco Gerritsen, Het Centraal Boekhuis doet dit bijvoorbeeld al wel richting de boekhandel, zij leveren geprogrammeerde tags, een digitale paklijst en een databestand voor het managementsysteem aan. De gebruikersgroep van Nedap, zo legt Markus uit, houdt zich wel met dit vraagstuk bezig eindgebruikers maken daar hun wensen kenbaar, ook richting Nedap. Met RFID neemt het aantal logistieke mogelijkheden toe, iets dat ook positieve gevolgen heeft voor de snelheid en de manier waarop bibliotheken met hun collectie omgaan. Populaire materialen kunnen een hogere omloopsnelheid krijgen; collecties kunnen sneller van samenstelling wisselen en de privacy voor de lener neemt toe. Die logistiek wordt volgens Markus nog maar door een relatief klein deel van de OB s aangepakt. Binnen die logistieke vernieuwing zijn weer interessante mogelijkheden waarmee klanten kunnen worden bediend, zoals de inzet van lockers waarmee gere- Gerritsen onderstreept deze ontwikkeling: De sorteermachines worden steeds groter. Ze kunnen steeds meer bulkverwerking aan. Ze maken meer sorteerslagen en krijgen een bufferfunctie. Dat is met name interessant voor bibliotheken, waar personeel beperkt beschikbaar is. Waar nu nog per implementatie wordt afgerekend, zou je in de toekomst ook kunnen denken aan een fee per gebruiker of per transactie. In de VS worden bibliotheken al geprivatiseerd via outsourcing; Markus geeft aan dat die variant of dienstverlening op basis van een zogenaamd managed services contract nog niet echt geaccepteerd is in Nederland, maar dat Nedap er klaar voor is en op de markt wacht. The future is here Onbemenste filialen zijn al gerealiseerd door Nedap zoals in Ewijk en Zaamslag, waar weliswaar een beheerder in een gebouw ligt voor de hand dat met een nieuwe generatie RFID-technologie de klant zijn smartphone gebruikt als tool voor zowel het zoeken van informatie als het vinden van fysieke informatiedragers. De haalbaarheid van dit soort toepassingen wordt mede bepaald door de wijze waarop de bibliotheek is ingericht, reageert Gerritsen. Wanneer je kiest voor hoeken en thema s, wordt er al meer mogelijk. En met dit soort methoden maak je van je lener of gebruiker steeds meer een coproducent, vult Markus aan. Er zijn geen standaardoplossingen Met name voor de OB is het vooral belangrijk dat het personeel tijd kan besparen en zich kan richten op andere taken dan het tillen van boeken, zo stelt Markus; hij ziet het echter niet als reëel dat een moeder met drie kinderen ook nog boeken moet gaan terugzetten. Er zullen best omgevingen zijn waarin je van de klant kunt verlan- RFID uitgeruste intelligente kast geplaatst, waar retourmaterialen door de klant in worden geplaatst maar ook direct weer uit meegenomen worden door de volgende lener, uiteraard met in beide gevallen geautomatiseerde registratie. In Ewijk gaat het vooral om jeugdboeken en romans die een hoge omloopsnelheid hebben die kast raakt dus niet zo heel snel vol. In Zaamslag is gekozen voor een relatief kleine collectie volwassenenromans welke van 8.00 tot uur toegankelijk is. Dit soort voorzieningen moeten goed ingebed worden. Door goede voorlichting te geven aan het personeel wordt iets dat eerst beschouwd wordt als mogelijk bedreigend daarna gezien als high tech om trots op te zijn zoals bibliotheekbezoekers zich soms ook staan te vergapen aan de automatische sorteermachines. Technologie heeft ook zijn leuke kanten. door Erik Bouwer

9 NVB pre-conference krant 9 Aan de slag met kansen en innovatie, zoeken wordt vinden! Workshop en masterclass tijdens NVB Jaarcongres Ieder jaar zijn zowel masterclass als workshop een succes. Dit jaar besteden we aandacht aan het vinden van nieuwe kansen in een snel veranderende omgeving (workshop business modellen), relevant voor bibliotheken die ondanks teruglopende budgetten toch willen vernieuwen en verbeteren. Ook is er aandacht voor professionele vaardigheden: zoeken wordt vinden met de masterclass Het verborgen web. Workshop Businessmodellen Nieuwe media zorgen voor nieuwe kansen. In het digitale tijdperk is er een groter potentieel bereik en door schaalvergroting en innovaties worden productiekosten steeds lager. Dit creëert de mogelijkheden om op een andere manier naar geld verdienen te kijken en dus andere businessmodellen te implementeren, zoals het netwerk effect businessmodel, freemium- of opensourcemodellen. Nieuwe businessmodellen zorgen voor bedreigingen voor de bestaande organisaties, maar creëren zeker ook kansen: door een nieuw businessmodel te hanteren kan een hele markt op zijn kop gezet worden, er kunnen nieuwe markten geopend worden en er kan een ander publiek bereikt worden. Organisaties die goed op de hoogte zijn, hier creatief mee om kunnen gaan, en zich snel kunnen aanpassen, kunnen hier van profiteren. In een workshop van circa twee uur laat expert Ben van der Burg zien hoe organisaties kunnen profiteren van het inspelen op veranderende omstandigheden. Duur: ca. 2 uur. Het aantal beschikbare plaatsen is beperkt. Kijk voor kosten, kortingen en inschrijven op Masterclass: Het verborgen web Tot 50 procent van openbare digitale bronnen is niet via een zoekmachine te vinden. Hoe vind je al die verborgen gegevens toch? Probleem is dat je niet weet wat je niet weet. Hoe ontdek je iets wat niet zomaar zichtbaar is? Zoekspecialist Henk van Ess komt met een verrassend simpele contra-intuitieve methode om het verborgen web snel en trefzeker te vinden. Programmamakers van Spoorloos, Zembla en Adres Onbekend maken er inmiddels dankbaar gebruik van. Met veel praktische voorbeelden en een gratis cheatsheet voor bij de pc of mac. Duur: ca. 2 uur. Het aantal beschikbare plaatsen is beperkt. Kijk voor kosten, kortingen en inschrijven op

10 10 NVB pre-conference krant registratie plenair programma Opening door voorzitter NVB Uitreiking Victorine van Schaickprijs Keynote Maarten van Rossem Frits Kantelberg afwisselend cabaret einde plenair einde plenair einde plenair einde plenair track1 track2 track3 track4 Efficiënt organiseren De Professie Marketing & Sociale media Technologie Ben van der Burg Henk van Ess Joost Steins Bisschop Hans Appel lunchprogramma lunchprogramma lunchprogramma lunchprogramma Unconference presentatie bibliotheek.nl einde lunchprogramma einde lunchprogramma einde lunchprogramma einde lunchprogramma vervolg track1 vervolg track2 vervolg track3 vervolg track Ingrid v.d. Stadt Arno Reuser Dick Rijken Huub Verhoeff & Lukas Kost theepauze theepauze theepauze theepauze Fred Wiltenburg Lutgens/Goris Dick Gaasbeek Bertus Douwes Kees Hamann Ben Gussinklo Wilma van den Brink Annette Dortmund volgt - volgt - volgt - volgt volgt - volgt - volgt - volgt volgt - volgt - volgt - volgt Michael Leuchner borrel borrel borrel borrel Plenair Traditioneel begint het NVB Jaarcongres met een plenaire openingssessie in de grote zaal (Schouwburg). De voorzitter van de NVB trapt af. Dit jaar is dat naar alle waarschijnlijkheid Michel Wesseling. Naar alle waarschijnlijkheid, want hij moet nog officieel worden gekozen. Als voorschot op dit heuglijke feit is in deze krant een interview met hem opgenomen. Daarna volgt de uitreiking van de Victorine van Schaick Prijs NVB en de BibliotheekInitiatiefprijs. Jawel, twéé prijzen, dus twéé prijswinnaars die met een geldbedrag naar huis gaan. Pièce de résistance is de keynote van dr. Maarten van Rossem: historicus, Amerikadeskundige en veelgevraagd commentator voor radio en televisie. Ook met hem een interview in deze krant. Het plenaire deel wordt afgesloten door drs. Frits Kantelberg (foto) van Adviesbureau One Step uit Beverwijk. Hij geeft een indringend exposé over het toekomstperspectief van de bibliotheekbranche. Tussendoor is er cabaret, waarover we nog even niets willen vertellen. Behalve dan dat u onder meer kunt rekenen op een dove-buikspreek-act. RFID beyond selfservice: een midlife crisis? Wat valt er nog te verhapstukken aan en met RFID? Is dit het nu allemaal? Alle bibliotheken voorzien, personeel eruit en apparatuur erin, in welke volgorde dan ook? Of valt er, bouwend op de fundamenten van RFID as it is, nog een hoop te innoveren door het technologische principe te verruimen en in te zetten ten behoeve van allerlei andere activiteiten? Tijdens het NVB Jaarcongres presenteren verschillende RFID-bedrijven hun visie op de toekomst, waarbij geldt dat de fantasie grenzeloos mag zijn en de sky the limit is. Zoals het er nu naar uit ziet doen Nedap, Kno-Tech, Autocheck, EastBridge, mk Sorting Systems en Aturis ieder in een pitch van hooguit vijf minuten hun verhaal. Daarop mag het publiek reageren door zich met verve en ziel in de discussie te storten.

11 NVB pre-conference krant 11 ALV SB ALV HB ALV BMI ALV WB einde plenair einde plenair einde plenair einde plenair track5 Innovatie in Informatievoorziening Christian van der Ven lunchprogramma lunchprogramma lunchprogramma lunchprogramma IK Debat Bibliotheek: Techniek erin, personeel eruit RFID beyond selfservice product review ex libris einde lunchprogramma einde lunchprogramma einde lunchprogramma einde lunchprogramma er vervolg track5 Max Beekhuis theepauze Luud de Brouwer Hugo Butter volgt - volgt - volgt - volgt Masterclass Zoeken Henk van Ess Workshop Businessmodellen Ben van der Burg borrel borrel borrel borrel Deelnamekosten, inschrijven en meer informatie Deelname aan het congres kost 65,- voor leden van de NVB en voor leden van de volgende organisaties: AIN (Amsterdams Informatie Netwerk), ZIN (Zuidelijk Informatie Netwerk), CNIN (Centraal Nederland Informatie Netwerk), HIN (Haags Informatie Netwerk), NIN (Noordelijk Informatie Netwerk), OIN (Oostelijk Informatie Netwerk), NVBA (Netwerk voor Bedrijfsmatig Archiveren), ABD-BVD (Belgische Vereniging voor Documentatie), VVBAD (Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen), IHOL (Infostructuur Hoger Onderwijs Limburg), SOD en Het Overleg. IDM-studenten betalen 22,50 en alle andere deelnemers betalen 195,-. Deelname aan een masterclass of workshop kost extra: 155,- voor NVBleden en 255,- voor niet-leden let op, het aantal beschikbare plaatsen is beperkt. Combineer congresdeelname met een NVB-lidmaatschap en bespaar 75 euro! Bent u nog geen lid van de NVB en wilt u toch profiteren van het gereduceerde congrestarief? Dan kunt u zich bij uw inschrijving aanmelden als NVB-lid tot eind U betaalt dan 65,- voor deelname aan het komende congres en u ontvangt in januari een factuur voor het NVB-lidmaatschap voor 2011 ( 55,-). De NVB-lidmaatschapskosten zijn voor uw werkgever fiscaal aftrekbaar en u profiteert ook bij het NVB Jaarcongres 2011 opnieuw van de korting voor NVB-leden! Inschrijven voor congres, masterclass/workshop, voorovernachting Inschrijven kan gemakkelijk online via Uw inschrijving is definitief wanneer u een bevestiging op het door u opgegeven adres heeft ontvangen. U ontvangt een factuur. Wanneer u zich per afmeldt vóór 21 oktober 2010 heeft u recht op volledige restitutie van uw inschrijfgeld. Bij afmelding op of na 21 oktober 2010 blijft u de volledige toegangsprijs verschuldigd. Congresbezoekers en sponsoren/exposanten kunnen gebruikmaken van het speciale NVB-Reehorst hotelarrangement voor de nacht van 10 op 11 november 2010, maar het aantal kamers is beperkt. Kosten: 1-persoonskamer incl. ontbijt = 93,50, excl. toeristenbelasting ( 1,35 p.p.); 2-persoonskamer incl. ontbijt bij tweepersoons bezetting = 108,50, excl. 1,35 toeristenbelasting p.p. Ook voor meer informatie, contactgegevens of reserveringen voor Hotel De Reehorst kunt u terecht op Dit cheatsheet biedt u een globaal overzicht van het programma. De details vindt u op Dit overzicht is een momentopname. Op de website staat altijd de geactualiseerde versie. Deelsponsors Verschillende bedrijven hebben een onderdeel van het programma gesponsord: DB - Keynote Maarten van Rossem Adlib - Track1 IP - Track2 Reekx - Track3 Nedap - Track4 SOD-opleidingen - Track5 Vogin - Masterclass Zoeken -lunchdebat De bibliotheek: personeel eruit, techniek erin De bibliotheek: personeel eruit, techniek erin het lijkt onvermijdelijk, maar is het ook erg? Of gaat de bibliotheek een nieuw en interessanter leven leiden? Met betere mogelijkheden haar klanten te bedienen? Wordt het verrijking of verarming? De degens worden gekruist door EBSCO, Swets, OCLC, DOK, Nedap en de nieuwe voorzitter van de NVB. Het publiek - u dus - krijgt alle gelegenheid mee te discussiëren. Eventueel met volle mond; het is uiteindelijk tijdens de lunch.

12 12 NVB pre-conference krant This Week in Libraries Online in actie Het team van DOK Delft - Erik Boekesteijn en Jaap van de Geer - komt net als vorig jaar weer met een videoregistratie van het NVB jaarcongres. Dit jaar zullen ze een aflevering van hun wereldvermaarde en goed bekeken This Week In Libraries opnemen vanaf de vloer en in de wandelgangen. Zij zullen de verwachtingen, ervaringen en reacties van congresbezoekers polsen, prangende vragen stellen en discussies uitlokken. De registratie zal enkele dagen na het congres te zien zijn via Uiteraard is op dat moment op www. nvbcongressen.nl de juiste link te vinden. Algemene Leden Vergaderingen van afdelingen NVB Update Het programma zoals aangegeven in deze krant kan nog worden aangepast of uitgebreid. Kijk voor het laatste nieuws en voor het meest actuele programma op de congressite van de NVB, Daar vindt u ook de meest recente informatie over sponsoren en exposanten. Het NVB jaarcongres biedt afdelingen van de NVB de mogelijkheid een ALV te beleggen, voorafgaand aan de congresdag. De volgende afdelingen houden op 10 november s ochtends een ALV of bijeenkomst: SB Speciale Bibliotheken HB Hogeschool Bibliotheken WB Wetenschappelijke Bibliotheken BMI Biomedische Informatie Aanvang uur, einde uur Ook dit jaar is een NVB-Jaarcongres zonder getwitter en geblog ondenkbaar. Op verschillende plaatsen kunnen Twitterfountains op schermen gevolgd worden. De te gebruiken tags zijn voor Twitter #nvb10 en elders, bijvoorbeeld voor Slideshare of Flickr, nvb10. Verder is er een Linkedin-subgroep opgezet als onderdeel van de bestaande NVB Linkedin groep. Daar kunnen ontmoetingen gearrangeerd worden, afspraken gemaakt, vragen worden gesteld en beantwoord. De kans bij uitstek om uw netwerk weer verder uit te breiden en kennis en informatie uit te wisselen. Kijk op de NVB Group van Linkedin.

13 NVB pre-conference krant 13 Standhouders NVB Jaarcongres 2010 Randstad/ProBiblio Adlib Information Systems Stichting Bibliotheek.nl Dow Jones Infor Library and Information Solutions Rechtsorde bv Reekx App Software Aturis Aura Software Autocheck Systems BeeSmart ICT Solutions BiblioMondo EastBridge RFID EBSCO Information Services Elsevier BV Essentials Ingressus Jongbloed Juridische Boekhandel Kno-Tech LexisNexis mk Sorting Systems Selexyz Zakelijk SOD-Opleidingen Springer Media BV Square Information Systems Biblionet ID Ex Libris NBD Biblion SURFdiensten Swets Burgundy Information Services GO opleidingen Cambridge University Press Nedap Librix Textinfo CvE (IM) Solutions/CuadraStar ILGE Subscription Management InfoManagement OCLC BV ProQuest Thomson Reuters Wolters Kluwer Health / Ovid Sponsoren NVB Jaarcongres 2010 Een groot congres organiseren is onmogelijk zonder de steun van partners. Een aantal sponsoren heeft specifieke onderdelen van het congres geadopteerd. Het NVB Jaarcongres 2010 wordt mogelijk gemaakt door de volgende organisaties: DOK Delft, co-sponsor, Zilver, sponsor videoregistratie Digitale Bibliotheek, co-sponsor, Brons, sponsor keynote Reekx, co-sponsor, Brons Swets, hoofdsponsor NVB Jaarcongres 2010, Platina EBSCO Information Services, semi-hoofdsponsor, Goud Infor, co-sponsor, Brons, sponsor grote zaal InformatieProfessional, co-sponsor, Brons, sponsor track De Professie App Software, co-sponsor, Brons OCLC, co-sponsor, Zilver Essentials, co-sponsor, sponsor IK-debat, Zilver Adlib, co-sponsor, Brons Vogin, co-sponsor, Brons Nedap Librix, co-sponsor, Zilver SOD-Opleidingen, co-sponsor, Brons

14 14 NVB pre-conference krant Het nieuwe werken met de bibliotheek Met de massale inburgering van de smartphone in het afgelopen jaar en de opkomst van een tussenmodel in de vormen van een pad, tab of tablet kan de bibliotheek haar online diensten nog beter aanbieden. De investeringen die al gedaan zijn om informatie online aan te bieden kunnen nu eindelijk in klinkende munt worden uitbetaald. Grote uitdaging nu is de gebruikers zover te krijgen dat zij hun systemen afstemmen op de bibliotheek. In gesprek met Hans-Peter Meulekamp, Account Development Manager bij EBSCO Information Services. Hans Peter Meulekamp: Enkele maanden geleden was ik onderweg naar de VS voor familiebezoek. Op de rij naast mij zat een wat oudere heer druk te schrijven op een notitieblok met een hoop vellen en losse papieren. Na een paar keer gevallen papieren voor hem te hebben opgeraapt en op zijn stapel te hebben gelegd vroeg ik hem wat hij aan het doen was. Hij vertelde dat hij onderweg was naar een medische conferentie en dat hij zich aan het voorbereiden was op zijn lezing. Hij deed onderzoek naar toepassing van telecommunicatieoplossingen in de medische sector. Hij legde uit dat hij een jaar daarvoor op dezelfde conferentie een lezing had gehouden en dat iemand hem toen tijdens de presentatie onderbrak en vertelde over een nieuw onderzoek dat al drie maanden online was, dat zijn onderzoek bevestigde maar ook nieuwe inzichten bood. Hij had zich voor deze keer voorgehouden om alles bij te houden zodat hij dit zelf mee kon nemen in de presentatie. Hij had dus de afgelopen twee weken het internet afgestruind en elk artikel dat hem een beetje interessant leek uitgeprint. Hij verzuchtte dat het resultaat enigszins tegenviel en dat hij wel erg veel papier bij zich had, hij had echt alles uitgeprint om er maar zeker van te zijn dat hij niets vergeten was. Ik vroeg hem of hij de bibliotheek om hulp had gevraagd. Zijn antwoord was ontluisterend: Maar ik heb het toch op internet gevonden, de bibliotheek kan mij daar echt niet bij helpen. Snel iets opzoeken op een smartphone Meulekamp vertelt dat hij gegevens heeft uitgewisseld en later enkele blogposts van informatieprofessionals en verhalen uit de EBSCO-vakbladen heeft toegestuurd. De onderzoeker heeft zich inmiddels bij zijn bibliotheek gemeld, hij heeft een ipad gekocht en maakt nu bijna dagelijks gebruik van de online diensten van de bibliotheek, lacht Meulekamp. De laatste keer vertelde hij mij dat hij nu automatische zoekprofielen heeft aangemaakt, dat hij de artikelen meeneemt op zijn ipad en dat dit hem de flexibiliteit geeft om onderweg extra artikelen te downloaden. Vroeger was hij altijd bang niet genoeg mee te nemen, nu weet hij dat hij extra informatie met een druk op de knop kan opzoeken. Laatst heeft hij tijdens een avondje uit met een oud-studiegenoot in de kroeg snel iets opgezocht met zijn telefoon, waarna zij er samen druk over doorgediscussieerd hebben. Het verhaal gaat dat de kroegbaas hen als laatste en na veel gesmeek naar buiten heeft kunnen zetten. Hij had nooit gedacht dat de bibliotheek hem zo n leuke avond in de kroeg kon geven. Het verbaast Meulekamp dat een onderzoeker zo weinig weet van de diensten van de eigen bibliotheek: Veelal gaan de gesprekken die wij als intermediairs hebben met bibliotheken over administratieve zaken. Wat mij betreft nog te weinig hoe wij kunnen helpen de zichtbaarheid, of beter gezegd de acceptatie, van de bibliotheek binnen de organisatie te verhogen. Het Nieuwe Werken De laatste maanden is het Nieuwe Werken weer erg populair in de bladen en op internet. Veelgehoord argument, aldus Meulekamp, is dat het een gedragsverandering is die veel tijd en energie kost. Zomaar een gebouw neerzetten dat volgens de architect helemaal voldoet aan alle eisen voor het Nieuwe Werken is niet genoeg. Dat geldt natuurlijk ook voor de bibliotheek, zegt Meulekamp. Je kunt de beste en meest complete collectie hebben van Nederland, maar dat zegt nog niets over hoe deze gebruikt wordt. Een gebruiker wil deze het liefst in één keer kunnen doorzoeken. Hier speelt de laatste ontwikkeling met discovery producten goed op in. De gehele bibliotheek is in één zoekopdracht doorzoekbaar. De extra kracht zit in het beschikbaar en doorzoekbaar maken van de eigen digitale collectie samen met de rest van de wereld. De eigen digitale collectie kan de catalogus zijn, maar ook digitale beeldbanken of andere gedigitaliseerde collecties. Veel bibliotheken steken grote hoeveelheden tijd en geld in het digitaliseren van de unieke collectie. Een discovery product maakt deze op een unieke wijze vindbaar naast alle andere aangekochte bronnen. Optimale mix realiseren Volgens Meulekamp spelen er op dit moment verschillende ontwikkelingen naast elkaar. EBSCO heeft de focus gelegd op een maximale doorzoekbaarheid van de gehele bibliotheekcollectie, dus niet alleen online abonnementen of e-books. Door bibliografische bestanden die vaak al decennia lang in gebruik zijn bij bibliotheken te doorzoeken in combinatie met de catalogus van een bibliotheek, krijg je in onze ogen een optimale mix. Meulekamp legt uit dat op deze manier ook rapporten, conferentiematerialen, foto s en illustraties en videobronnen kunnen worden ontsloten. Door de gehele bibliotheek in één zoekmachine toegankelijk te maken is het voor de gebruiker veel eenvoudiger om te ontdekken welke rijkdom de bibliotheek biedt. Rijkdom staat hierbij natuurlijk voor kennis. In het geval van de onderzoeker uit het voorbeeld, die erg gericht is op een klein onderzoeksgebied en daarbinnen zeer specifieke informatie zoekt, is het fijn als de informatie die hij doorzoekt geïndexeerd is door specialisten. Nu wordt dit al jarenlang gedaan op vele verschillende vakgebieden. Iedereen in ons vakgebied kent enkele of meerdere van deze indexbestanden. Meulekamp geeft als bekende voorbeelden platforms zoals Medline, PsycINFO, INSPEC, AGRICOLA, ERIC, GEOREF en ATLA. De onderzoeker heeft met de hulp van de bibliotheek weer een goed beeld van de ontwikkelingen en krijgt de informatie direct in zijn RSS-lezer of eventueel per . De meeste gebruikers willen vanuit deze bronnen direct toegang tot de full-text. Bij EBSCO kunnen wij dit garanderen. Alle diensten zijn geïntegreerd. De bibliotheek kan alle online abonnementen, los of in pakketvorm, e-books en zelfs het beheer van open access tijdschriften aan EBSCO uitbesteden. De bibliotheek selecteert en EBSCO beheert en integreert. Vergeet de backoffice niet Op het moment dat een abonnement wordt geselecteerd, zal EBSCO zorgen voor de betaling naar de uitgever en het abonnement wordt zichtbaar op de tijdschriftenlijst van de bibliotheek. Eén-klik-links naar de full-text worden zichtbaar in de discovery oplossing en de EBSCOhost databanken, en de titel wordt toegevoegd aan de linkresolver. Tevens is het mogelijk om titels via een maandelijkse MARC update toe te laten voegen aan het bibliotheeksysteem. Meulekamp benadrukt dat er, naast deze integratie voor de frontoffice, natuurlijk ook aan de backoffice is gedacht. Niet zo sexy: de bibliotheek wordt immers voornamelijk afgerekend op de ervaringen die de eindgebruikers hebben met de bibliotheek en niet op hoe goed ze de backoffice hebben ingericht, aldus Meulekamp, Hier is volgens ons nog veel winst te behalen. Wij zien nog vaak dat er veel administratieve taken dubbel worden uitgevoerd en dat niet de maximale resultaten worden behaald. Voor de backoffice bieden wij bijvoorbeeld uitgebreide integratieoplossingen voor bibliotheek- en bedrijfssystemen. Stel dat een organisatie kosten verdeelt over verschillende kostenplaatsen. EBSCO kan dit administratief verwerken en vervolgens een elektronische factuur sturen naar het bedrijfssysteem op basis van de kostenverdeling. De bibliotheek krijgt vervolgens zeer gedetailleerde kostenoverzichten per bestelling en afdeling. Kosten besparen Wellicht belangrijker dan de droge factuurstof is de vraag wat er beschikbaar is en hoe het gebruikt mag worden. Voor veel bibliotheken is het nog een onaangename klus om bij te houden welke titels beschikbaar zijn op welk platform, wat de jaarlijkse wijzigingen zijn en of een tijdschriftartikel opgenomen mag worden in een syllabus. Deze informatie maken wij ook beschikbaar. Er is een eenvoudig rekenmodel ontwikkeld dat aangeeft dat EBSCO kan helpen vele duizenden Euro s te besparen bij het beheren van papieren collecties. De online collectie is nog veel complexer en bevat veel meer variabelen. De besparingen zijn dan ook vele malen groter. Gelukkig zien veel uitgevers, consortia en klanten wereldwijd dit in. Daarom kunnen wij al jaren een enorme groei laten zien. EBSCO is dankbaar dat klanten dit opmerken en hun vertrouwen schenken, zo stelt Meulekamp niet zonder trots: Op dit moment is meer dan 50 procent van onze omzet te danken aan puur online content. Wij kunnen dus terecht zeggen dat wij een e- agent zijn. De komende maanden komen er nog een paar mooie nieuwe ontwikkelingen. Ik zou iedereen adviseren om zich aan te melden voor onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven. Aanmelden voor de EBSCO Nieuwsbrief kan via de website door Erik Bouwer

15 Iedere seconde alle bronnen actueel In kennisintensieve omgevingen is het van belang om snel de juiste informatie te vinden. Zowel interne, als externe informatie. EASY is een product van Square Information Systems, een bedrijf dat zich al ruim 26 jaar bezighoudt met het ontsluiten van kennis. In gesprek met Jeroen Mom. Zoekfunctie naar actualiteit EASY is een webapplicatie. Met deze webapplicatie is het mogelijk om informatie te zoeken in vele bronnen tegelijkertijd, zonder dat je handmatig bij iedere bron hoeft in te loggen. Dit bespaart kostbare tijd. We gebruiken een technologie die de internet-werkwijze van de toekomst aankan. Je geeft je zoekopdracht in op één centrale plek en EASY geeft deze opdracht vervolgens aangepast door aan de verschillende online bronnen. Pas op dat moment wordt er een koppeling gelegd met de site van de uitgevers. Hierdoor worden iedere seconde de dan actuele bronnen weergegeven in de zoekresultaten. De gebruiker vindt personalisatie hierbij een must, zodat hij kan zoeken in bronnen die hij interessant vindt. Onafhankelijk en flexibel systeem Door deze technologie is EASY dus onafhankelijk van het feit of de aanbieder de informatie ter indexering kan of wil afstaan aan een derde partij. Er is door de werkwijze ook geen beperking in de beschikbare bronnen waarin überhaupt gezocht kan worden, wat de flexibiliteit en volledigheid van het aanbod vergroot. Het is bovendien mogelijk om naast externe informatie ook de interne informatie te doorzoeken. Informatie delen met andere juristen Als professional werk je met collega s aan verschillende zaken. Nu krijg je de mogelijkheid om de relevante informatie en artikelen te taggen en op te slaan voor eigen gebruik, maar ook om deze te delen. Het terugvinden van deze eerder gevonden informatie wordt makkelijk toegankelijk door de centrale manier van opslaan, taggen en doorzoeken. Inzicht in brongebruik Naast deze gebruiks-voordelen is er ook een kostenvoordeel. EASY biedt namelijk uitgebreide statistieken. Zo zie je in één oogopslag het feitelijk gebruik en de behoefte, wat je al snel kunt doorvertalen in een besparing op abonnementskosten. En doordat er met een gehoste service wordt gewerkt zijn de kosten minimaal terwijl ook de interne gegevens goed beschermd blijven. Actuele kwalitatief goede informatie vinden op een efficiënte manier Eenvoudige toegang tot de meest actuele online bronnen Gelijktijdig zoeken in vele databases Onafhankelijk, iedere bron is toe te voegen, ook interne gegevens Efficiënt vinden door bewaren en delen van relevante zoekresultaten met collega s Registreren en evalueren van feitelijk gebruik van uw bronnen Centraal beheer en veilige opslag van toegangsgegevens Meer informatie: Square Information Systems Bisschop Boermansstraat XL Roermond T: F: Bezoek onze stand nr. 52 op de informatiemarkt

16 16 NVB pre-conference krant Essentials gaat digitaal in 2011

17 NVB pre-conference krant 17 DOK Delft blijft innoveren Margot Nicolaes nieuwe directeur DOK Delft Margot Nicolaes is de nieuwe directeur van DOK Delft. Per 1 juni 2010 heeft ze het stokje overgenomen van Eppo van Nispen tot Sevenaer. Nicolaes werkte lange tijd als producent onder meer voor René Stokvis Producties en was directeur van twee televisiemaatschappijen. Ze werkte in opdracht van RTL, Llink, MAX, NCRV, BNN en produceerde onder andere TROS Opgelicht!?, maar ook Anouk in Gelredome. In 2008 won ze een Gouden Kalf (publieksprijs) voor de productie van de speelfilm Mafrika. Hoogste tijd voor een nadere kennismaking. Iedereen vraagt aan mij hoe het mogelijk is dat je een overstap maakt van dat bruisende en aantrekkelijke Hilversum naar de oude, stoffige bibliotheeksector. Toen Eppo vijf jaar geleden de overstap van omroep naar bibliotheek maakte, stelde ik mijzelf ook die vraag. Ik ben Eppo en DOK toen wel gaan volgen. Ik wist dat in geen geval in een stoffige bibliotheek terecht zou komen. Het idee van dat spetterende omroepland klopt ook niet meer: Deze omgeving is meer inspirerend dan die van de televisie, waar je aan allerlei regels moet voldoen omdat je een zender hebt, een netcoördinator, budgetten en kijkcijfers. Het wordt steeds moeilijker om te doen wat je wil. Ik rende bovendien al vijftien jaar in die omroepmolen mee en vroeg me af of dat wel was wat ik wilde blijven doen. Overdragen en verbinden Om een beter beeld en gevoel te krijgen bij welke kant ze op zou willen is ze na haar ontslagname artikelen uit kranten en tijdschriften gaan verzamelen. Na een maand heb ik geprobeerd de rode lijn te ontdekken in die verzameling. Daar kwamen twee dingen uit: het overbrengen van informatie en het binden van mensen. Bij televisie gaat het uiteraard vooral om bewegend beeld waarmee je informatie kunt overdragen en mensen wijzer kunt maken. Het laatste dat ik heb gedaan is het produceren van een driedelige serie voor de NRCV over vier jongeren, geboren in nu voormalig Oost-Duitsland op het moment dat de Muur viel. Dat werpt een licht op de andere kant van het verhaal over de vreugde rondom de val. Maar ze is ook heel trots op de door haar geproduceerde concertregistratie van een live concert van Anouk, ook op DVD verschenen. Met andere woorden, Nicolaes is thuis in medialand. Wat gebeurt er in de bibliotheek? Ik had niet zo n heel duidelijk beeld van de bibliotheek. Ik ken natuurlijk de Leidse OB en ik weet nog goed hoe de bibliotheek uit mijn jeugd er uit zag. Ik zie de bibliotheek als een medium: een middel om mensen te bereiken. Ik ben wel verrast over het feit dat geen enkele bibliotheek hetzelfde is. Ze zijn natuurlijk lokaal georiënteerd, mede bepaald door de visie van zowel lokale directeuren als de wijze waarop de gemeente met haar bevolking omgaat. Nicolaes heeft de indruk dat het grootste deel van de bibliotheken volgend van karakter is dat hoeft niet altijd een probleem te zijn, maar kan wel bijdragen aan de kwetsbaarheid. Of bibliotheken die mogelijkheid tot lokale invulling zouden kunnen verliezen, betwijfelt ze. De gemeente is de opdrachtgever, maar die weet niet altijd wat hij wil. Colleges wisselen regelmatig. Bibliotheken moeten dus doorlopend duidelijk maken waar ze voor staan en wat de resultaten zijn. Die maken we in grote lijnen te weinig meetbaar, er worden te vaak korte termijn afspraken gemaakt. Sommige Bibliotheek is sterke partij in medialandschap Nicolaes is ook bestuurslid van Dutch Media Professionals. Door mijn stap in bibliotheekland heb ik de bibliotheek toegevoegd aan het medialandschap. Bibliotheken maar ook andere mediapartijen realiseren zich misschien wel te weinig wat voor sterke intermediair de bibliotheek is naast internet en televisie en ook print. Ik denk dat veel bibliothecarissen zichzelf niet zien als onderdeel van dat medialandschap. Tijdens het laatste Rethinking the media -event legde iemand van de New York Times uit hoe die krant verhalen vertelt: niet alleen via artikelen maar ook met een achterliggend systeem van videomateriaal. Bibliotheken kunnen veel leren van hoe televisie en internet en print als kanalen hun publiek proberen te bereiken. activiteiten hebben tijd nodig voordat ze hun waarde bewijzen. Je zou moeten streven naar afspraken voor de langere termijn zodat bij een wisselend college er niet plotseling een nieuwe visie komt. Om de gemeente in staat te stellen een deskundige visie te ontwikkelen zullen bibliotheken voortdurend moeten uitleggen wat ze doen en bereiken, aldus Nicolaes. Een opdrachtgever zou moeten weten wat hij moet inkopen, maar dat is niet realistisch. Er zullen uitzonderingen zijn, maar ik denk niet dat raadsleden precies weten wat er in hun bibliotheek gebeurt. Dat is dus aan ons om te laten zien. In de aanval Er komt een grote bezuinigingsgolf aan en bibliotheken worden overspoeld door digitalisering. Maakt Nicolaes zich zorgen? Ik kan wel roepen dat er niet moet worden bezuinigd en dat we juist meer geld nodig hebben, maar ik besef terdege dat de gemeente straks minder geld heeft. Ik vind dat we in de aanval moeten gaan: uitleggen hoe we het willen hebben. We hebben jaren lang op te grote voet geleefd. Op veel plaatsen is geld uitgegeven aan het opnieuw uitvinden van het wiel. Op meerdere plaatsen zijn de zelfde soort initiatieven opgepakt. De nieuwe tijd zal vragen om coördinatie en waar mogelijk samenwerking, aldus Nicolaes en dat hoeft zich niet te beperken tot bibliotheken alleen. De kans die zich voordoet, is dat uit de bezuinigingen ook goede dingen gaan voortkomen. We zullen beter gaan kijken naar processen en betere keuzen maken. Er zal naar alle facetten gekeken moeten worden. Maar voorop staat dat bibliotheken aan hun PR moeten blijven werken. DOK zet nieuwe stappen Ook DOK zal zich gezien de bezuinigingen moeten beraden op de toekomst. DOK onderscheidt zich door allerlei innovatieve initiatieven: het TWIL-kanaal (This Week in Libraries), de TankU downloadzuil die momenteel als pilot op Schiphol staat, een interactieve audiovisuele tentoonstellingswand in de Delftse bibliotheek, de multitouch-tafel. We ontwikkelen dat soort zaken altijd in de hoop dat ook andere bibliotheken en andere sectoren musea of congrescentra daar wat aan hebben en het kunnen overnemen. Nicolaes is echter niet bang dat de innovatieactiviteiten van DOK gaan sneuvelen. Dat is ook ondernemerschap: we wachten niet af, maar werken momenteel aan een plan. Er zijn vreselijk veel ideeen binnen DOK, daar moeten scherpe keuzen in worden gemaakt. In financieel opzicht lopen de budgetten terug, maar er zijn nog veel mogelijkheden waar we geen gebruik van maken. De innovatiecapaciteit van DOK, zo legt Nicolaes uit, zal dus op een andere manier moeten worden veiliggesteld, onder meer door innovaties commercieel te vermarkten. Er wordt nu nagedacht over de scheiding tussen de publieke taak van de OB gefinancierd door de gemeente en een aparte organisatie die innovaties op een zakelijke manier exploiteert. Niet om bergen geld mee te verdienen, zoals Nicolaes stelt, maar wel zodat er een potje kan ontstaan waardoor de bibliotheek kan blijven profiteren van die innovaties. Natuurlijk zal de wisselwerking voor de bibliotheeksector moeten worden vastgelegd. We zijn aan het verkennen en bezig met een business plan. Met deze benadering zou de publieke taak de core business geborgd kunnen worden en wordt de bibliotheek minder afhankelijk van de gemeente. door Erik Bouwer

18 18 NVB pre-conference krant Swets: over de uitdagingen voor de markt De ontwikkelingen in alles wat met informatie te maken heeft volgen elkaar razendsnel op. En dat stelt serieuze uitdagingen aan ieder die op een of andere manier in het informatievak actief is: maker, bemiddelaar en gebruiker. Bart Vancoppenolle, commercieel directeur Swets Benelux, vertelt daarbij ondersteund door commercieel manager Richard Puijk (links op de foto) hoe Swets met die ontwikkelingen om gaat. Binnen en buiten de bibliotheek is de shift van papier naar digitaal, naar e, het centrale thema. Nu eens in het nieuwe werken dankzij virtuele toepassingen, of in het nieuwe lezen vanaf ipad of e-reader, dan weer in e-learning & e-science. Of in de digital natives die het overnemen van de e- migrants, zowel in hoger onderwijs en onderzoek als op de werkvloer. Re-inventing The Library. Challenges of the New Information Environment was dan ook niet toevallig het thema van de LIBER-jaarconferentie die jl. juni in Aarhus plaats vond. het budget te verzekeren, en hoe bij te dragen tot de positie van de organisatie waartoe je bibliotheek behoort. 3. Hoe het e-book een plaats geven in die nieuwe omgeving. De uitdagingen Swets heeft het antwoord op die uitdagingen. Te beginnen met Hoe gebruikers bij de juiste of gevraagde informatie brengen. SwetsWise biedt hiervoor een oplossing. Als database én interface informeert het de klant over beschikbaarheid van digitale versies voor zijn papieren abonne- De tweede uitdaging is Hoe de kerncollectie aanhouden. Om die uitdaging te tackelen is het noodzakelijk goed onderbouwde beslissingen te nemen. Fouten kun je je nauwelijks veroorloven. Swets kan hier bijdragen leveren op het gebied van kosten- en tijdsbeheer. En ook hier is de stap naar digitale bronnen te overwegen. SwetsWise Subscriptions reikt de meest relevante en up-to-date informatie aan in de vorm van rapporten, bijvoorbeeld over tarieven en uitgaven van de afgelopen drie jaar, of over beschikbaarheid van digitale versies voor uw abonnementen. In Swets- chiveren en te ontsluiten met die vragen kun je terecht bij Swets. Je zult immers moeten beslissen welke e-books je aanschaft, hoe je dat bepaalt, of het om publicaties per uitgever(scollectie) gaat of om individuele titels op aggregatorplatform. En niet onbelangrijk: hoe je wenst aan te kopen, dus het aanschafmodel. Eerst en vooral is er de meest volledige online catalogus van e-books, SwetsWise. Handig daarin is de vergelijking die je per titel kan maken qua prijszetting en aanschafmodel. En kom je er niet uit met deze giga-catalogus, klop dan aan bij de e- De opdracht LIBER is het belangrijkste netwerk van onderzoeksbibliotheken in Europa. Het is ook een organisatie waarmee Swets een partnership onderhoudt. Niet verwonderlijk dus dat Swets zich graag door LIBER laat inspireren. Vancoppenolle: Aan bod kwamen zowat alle uitdagingen waarvoor informatieprofessionals zich vandaag gesteld zien en in precies die omgeving waarbinnen Swets & Zeitlinger in 1901 is ontstaan: de universiteiten en onderzoeksinstellingen. Maar voordat Vancoppenolle op die uitdagingen wil ingaan, staat hij er op eerst Clifford Lynch te citeren (zie kader). Deze director van de Coalition for Networked Information in Washington was één van de meest inspirerende keynote speakers in Aarhus; hij deed een niet mis te verstane oproep aan alle informatieprofessionals, niet minder van belang voor Swets strategie van de toekomst. Het is een prachtige opdracht, nietwaar? Vervolgens noemt hij - in zijn ogen - drie belangrijke uitdagingen waarvoor informatieprofessionals zich vandaag gesteld zien: 1. Hoe gebruikers bij de juiste of gevraagde informatie brengen. 2. Hoe de kerncollectie aanhouden in crisistijd en bij budgetkorting, hoe zich van menten en is daarmee hét vertrekpunt om met een digitale collectie van start te gaan. Overzicht heb je er over uitgaven en tarieven in de voorbije jaren, wat uiterst belangrijk is vanwege de druk op het budget. De uiteenlopende modules van SwetsWise Clifford Lynch Start communicating more actively, listen to and influence all your stakeholders, and thus become networkers and marketeers using all new tools and technologies the internet and web 3.0 is providing. You have to step out of your corner, leave the desk, outsource certain activities, make choices (develop a strategy) because of budget restriction, build new real and virtual relationships, set up partnerships, start to re-design the library space and building... Listen to, work and play with the born-digital generation. Interact more with the library end-users, collaborate also and propose an integrated service environment for e-science & e-learning. Introduce why not e-readers and e-books in the library space, in the class-room, the research lab. Teach educators about new information environments and how to use them, teach about critical reading, help re-inventing the reading and learning. New literacy skills to be taught. Set up short lunch time sessions/webinars. And why not set up initiatives for fundraising; 3rd parties get involved. Labeling? Cataloguing? Staffing? Learn to live and work with or in a data deluge, with XML workflows, the semantic web, cloud services and increasingly intelligent devices. Software will more and more become service/tool on demand. Become entrepreneural and more visible. Hire new skills: more and stronger ICT-teamwork and collaboration-communication-legal expertise-marketing! Hire staff able to make the transition! In an integrated Learning environment/research environment/information environment. So that change is not outpacing the librarian! zorgen naast overzicht, search & browse, ook voor toegang en het beheer ervan: SwetsWise Searcher (federated search engine), SwetsWise Linker (open url link resolver), SwetsWise OnlineContent (gateway to e-access), SwetsWise TitleBank (Ato-Z browser of all library holding). Stuk voor stuk werkinstrumenten aangeboden als geïntegreerde totaaloplossing die gezaghebbende bibliotheken wereldwijd vandaag al helpen in hun beleidsvragen. Wise Selection Support harvesten we gebruiksstatistieken van uitgeverssites en verrijken we die informatie met prijs per raadpleging, minder of meer gebruikte bronnen e.d. Deze tools helpen bij het nemen van beslissingen over het heroverwegen van bronnen en het vrijmaken van budget. In Europa en de VS maken al meer dan 40 klanten gebruik van Selection Support. Bovendien is het van belang om de beleidsmakers binnen de organisatie aan te tonen dat de beslissingen worden genomen op basis van cijfermatige en meetbare gegevens. Het helpt de strategische keuzes in de bibliotheek rationeel te onderbouwen. In die context kan het ook handig zijn strategische beslissingen te nemen over het outsourcen van bepaalde activiteiten. Ook hierin beschikt Swets over jarenlang opgebouwde expertise en ervaren medewerkers. De activiteiten die we vandaag als outsourcing service & solution partner van talloze organisaties wereldwijd volbrengen, kunnen we makkelijk samenvatten onder de noemer: wegwijs maken en begeleiden van een papieren naar een digitale omgeving. Het e-book heeft in de voorbije twee jaar een trage en stille intrede gemaakt in de bibliotheek. Quasi onopgemerkt eerst, maar nu het aanbod onmetelijk breed wordt in alle talen en disciplines vraagt het e-book een weloverwogen beleid. De derde uitdaging is dan ook Hoe het e-book een plaats geven in die nieuwe omgeving. Vancoppenolle: Met vragen als welk papieren boek bestaat in e-bookversie, of welke te vervangen, wat te doen met de archivering, met het ter beschikking stellen, hoe te ar- books salesmanager van de Benelux, Thierry Hottat, een expert intussen die deze dagen tussen Parijs en Amsterdam pendelt om klanten waar dan ook met raad en daad terzijde te staan. De toekomst Swets moet niet alleen oplossingen bieden voor de uitdagingen waar informatieprofessionals zich voor gesteld zien, het moet zelf ook het hoofd bieden aan deze uitdagingen. Zo heeft Swets onlangs haar dienstverlening aan klant en uitgever alsmede haar productportfolio doorgelicht. Deze oefening heeft geleid tot soms ingrijpende aanpassingen in de organisatiestructuur wereldwijd en investeringen in de processtromen. Dat die oefening wat gebrekkig is gecommuniceerd in de markt en voor bepaalde klanten en uitgevers in enkele landen een tijdelijke inzinking in de kwaliteit van Swets dienstverlening heeft meegebracht willen Vancoppenolle en Puijk niet verhullen. Maar door attent te blijven en waar nodig bij te sturen, liggen we zeker nog dit najaar op koers en halen we kwaliteit op niveau. Vandaag al is Swets zoveel meer dan een traditionele subscription agent. De toekomst maakt van Swets nog meer een professionele outsourcingpartner met een breed palet aan diensten en oplossingen. door Henk Verbooy Bart Vancoppenolle is commercieel directeur Benelux en algemeen directeur België bij Swets. Richard Puijk is commercieel manager Nederland.

19

20

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier!

Waarom dit e-book. De vele mogelijkheden van LinkedIn zal in dit e-book uitgebreid uitgelegd worden. Ik wens je veel leesplezier! Waarom dit e-book Breng jezelf en je bedrijf onder de aandacht bij LinkedIn. LinkedIn is voor iedereen die zichzelf, product of dienst en bedrijf onder de aandacht wilt brengen. Met dit e-book laat ik

Nadere informatie

De Openbare Bibliotheek en de catalogus

De Openbare Bibliotheek en de catalogus De Openbare Bibliotheek en de catalogus Daniel van Spanje Senior productmanager Metadata Services OCLC Leiden 2 oktober 2012 Bij een open opstelling heb je geen catalogus nodig De boekwinkel Selexyz Dekker

Nadere informatie

CEN T R A L E ME TA DATA P RO D U C TIE

CEN T R A L E ME TA DATA P RO D U C TIE CENTRALE METADATAPRODUCTIE NBD Biblion produceert metadata voor openbare bibliotheken De centrale productie van data door NBD Biblion bespaart de branche niet alleen enorme bedragen per jaar, het vormt

Nadere informatie

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan Masterclass Business Model Canvas gebruiken bij communicatie Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan De laatste jaren hanteren organisaties steeds vaker het Business Model Canvas

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975.

Nu een paar bibliotheekbepalingen in de Wet specifiek cultuurbeleid 1994, rudimenten uit de Welzijnswet 1987 en de Bibliotheekwet 1975. Wetsvoorstel stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen Aad van Tongeren @AadvanTongeren VOB Bibliotheekwet als kans! 17 november 2014 Waarom een nieuwe bibliotheekwet? Nu een paar bibliotheekbepalingen

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan Project Meer met Mediavoorzieningen een onderzoek naar rol en positionering Mediavoorzieningen: Essentieel en Effectief Samenvatting rapport over de meerwaarde van de diensten van Mediavoorzieningen voor

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015

Strategische visie. van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Strategische visie van de Drentse bibliotheken 2012-2015 Al deze veranderingen hebben ingrijpende gevolgen De bibliotheken in Drenthe krijgen te maken met bezuinigingen en veranderende politieke opvattingen.

Nadere informatie

Customer Case VIBA. Feiten in het kort:

Customer Case VIBA. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: NV Medewerkers: 100 Activiteiten: is een technische handelsonderneming met de hoofdvestiging in Zoetermeer. De organisatie telt drie divisies: Bevestigen; Machinegereedschappen

Nadere informatie

De JB heeft binnen de UvA twee belangrijke partners: a. De Faculteit b. de UB

De JB heeft binnen de UvA twee belangrijke partners: a. De Faculteit b. de UB Meerjarenplan 2014-2016 Juridische Bibliotheek In 2016 zal de JB met de Faculteit naar het Roeterseiland verhuizen. Dit meerjarenplan beperkt en richt zich op de periode dat we ons enerzijds voorbereiden

Nadere informatie

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten

Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten Intuïtief Website Stappen Plan voor een Doorlopende Stroom Klanten 2015 Annie Massop Hart en Ziel Marketing - Alle rechten voorbehouden - 1 Inleiding Dit stappenplan sluit aan op de workshop Hoe je intuïtief

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Internationaal samenwerken met een nationaal tintje: UKB migreert naar het WorldShare Platform

Internationaal samenwerken met een nationaal tintje: UKB migreert naar het WorldShare Platform OCLC Klantencontactdag 9 oktober 2014 Internationaal samenwerken met een nationaal tintje: UKB migreert naar het WorldShare Platform Simone Kortekaas& Harry Alberda Projectteam UKB UKB naar WorldSharePlatform:

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

geen dag zonder een goed CV White Label

geen dag zonder een goed CV White Label White Label Als intermediair, detacheringorganisatie of uitzendbureau bestaat uw core business uit het verzamelen, beoordelen en herlabelen van CV s. Met name het herlabelen van CV s is een van de punten

Nadere informatie

24 november 2015 - Postillion Hotel Utrecht Bunnik. Supereffectief werken volgens de nieuwste digitale technieken! www.infotraining.

24 november 2015 - Postillion Hotel Utrecht Bunnik. Supereffectief werken volgens de nieuwste digitale technieken! www.infotraining. 24 november 2015 - Postillion Hotel Utrecht Bunnik Supereffectief werken volgens de nieuwste digitale technieken! www.infotraining.nl Digitaal werken geeft je vleugels! De digitale informatiestroom speelt

Nadere informatie

Online Presence. Praktijkgerichte computercursussen voor particulieren en bedrijven

Online Presence. Praktijkgerichte computercursussen voor particulieren en bedrijven Online Presence Praktijkgerichte cursussen voor particulieren en bedrijven Online Presence Compu Act Opleidingen onderscheidt zich op het gebied van flexibiliteit, prijsniveau en individuele mogelijkheden.

Nadere informatie

WorldShare & openbare bibliotheken

WorldShare & openbare bibliotheken Werkconferentie Plusbibliotheken 19 juni 2015 WorldShare & openbare bibliotheken Saskia Leferink * Nander Lankhorst* Martin van Muyen Agenda 1. Korte introductie: strategie van OCLC in NL 2. De waarde

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren

BUSINESS INNOVATION. BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren BUSINESS INNOVATION BE TOMORROW, CHALLENGE TODAY > Waarom innoveren? > Innovation drivers > Succes- en faalfactoren EEN MASTERCLASS VAN MASTERCLASS INSTITUTE IN SAMENWERKING MET: BUSINESS INNOVATION Be

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Dia 1 Introductie max. 2 minuten!

Dia 1 Introductie max. 2 minuten! 1 Dia 1 Introductie max. 2 minuten! Vertel: Deze les gaat vooral over het gebruik van sociale media. Maar: wat weten jullie eigenlijk zelf al over sociale media? Laat de leerlingen in maximaal een minuut

Nadere informatie

Wise, nu al voor de bibliotheek van morgen. Henk Kuijpers - HKA

Wise, nu al voor de bibliotheek van morgen. Henk Kuijpers - HKA Wise, nu al voor de bibliotheek van morgen Henk Kuijpers - HKA HKA Systeemleverancier voor Openbare Bibliotheken Maatwerk voor Nederland Wise Standaard software Integraal / Modulair Koppelvlakken Bouwstenen

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Hét centrale startportaal voor het onderwijs!

Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Mijn Omgeving Online (kortweg MOO) is een complete, persoonlijke digitale leer- en werkomgeving met sociale functionaliteiten. Door de modulaire opbouw kan

Nadere informatie

NET WERK ABONNE MENT

NET WERK ABONNE MENT NET WERK ABONNE MENT NETWERK- ABONNEMENT Als u op zoek bent naar een nieuwe baan, dan wordt er regelmatig tegen u gezegd dat u moet netwerken. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. 50 Company is een

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent November 2011 - BHP Groep - www.bhp.nl Interviewspecial Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent Aaltje Vincent (1960) is één van de experts op het gebied van het

Nadere informatie

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE 1 Boeiend en verrijkend. Ook verschillend van invalshoeken en belangen Het was mijn doel om van de ervaringen van anderen te leren en dat is geslaagd De rondetafelsessies

Nadere informatie

A picture paints a 1.000 words

A picture paints a 1.000 words Online Content Publiceren Kennismarketing naar de next level Omdat publiceren steeds belangrijker wordt, is de gedachte ontstaan om het zelf kunnen publiceren zeer laagdrempelig te maken en daarbij geheel

Nadere informatie

Frans de Hoyer GW Management. E-Mail Marketing (mysterye-mail) E-Mailnieuwsbrief Social media voor de Automotive. De wereld is veranderd

Frans de Hoyer GW Management. E-Mail Marketing (mysterye-mail) E-Mailnieuwsbrief Social media voor de Automotive. De wereld is veranderd Frans de Hoyer GW Management E-Mail Marketing (mysterye-mail) E-Mailnieuwsbrief Social media voor de Automotive De wereld is veranderd 1 We kopen online We plaatsen alles online 2 Dit onderdeel valt ineens

Nadere informatie

StepStone in cijfers September 2015

StepStone in cijfers September 2015 StepStone in cijfers September 2015 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 1.077.987 Aantal bezoeken 384.782 Unieke bezoekers 275.829 Aantal vacatures

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Extreme Library Makeover

Extreme Library Makeover Extreme Library Makeover Innovatie audit voor de bibliotheek van de 21e eeuw en verder DOKLAB b.v. Vesteplein 1 00 2611 WG Delft info@doklab.nl Bank rek.nr. 166145971 KVK nr. 54081653 BTW nr. NL851151450B01

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

De ultieme manier om als klein merk machtig te worden

De ultieme manier om als klein merk machtig te worden De ultieme manier om als klein merk machtig te worden Independent Insurances Whitepaper 8/10 05-2015 De ultieme manier om als klein merk machtig te worden Independent Insurances Whitepaper 8/10 05-2015

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015

Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015 Monitor Klik & Tik de Bibliotheek [voorbeeld] september 2014 augustus 2015 Inhoud 1. Inleiding... 1 2. Dienstverlening en deelnemers in de Bibliotheek [voorbeeld]... 2 2.1 Dienstverlening... 2 2.2 Deelnemers...

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

Self service. 360 o Klantbeeld. Door én met klanten. Grip op markten. Antwoord op dynamiek. Adoptability

Self service. 360 o Klantbeeld. Door én met klanten. Grip op markten. Antwoord op dynamiek. Adoptability Self service 360 o Klantbeeld Door én met klanten Antwoord op dynamiek Adoptability Grip op markten De front office betaalt en de front office bepaalt door Chris Ras, Michel Peters en Roel Corzaan De groei

Nadere informatie

Hoe bouw ik een goede website?

Hoe bouw ik een goede website? Hoe bouw ik een goede website? Inleiding Stel, u heeft een eigen bedrijf en u wilt een website. U hebt gezien dat u zelf een site kunt bouwen met behulp van gratis tools die sommige providers aanbieden.

Nadere informatie

SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42

SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42 SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42 Inhoudsopgave 1.0 Inhoudsopgave 1 1.0 Inleiding 2 1.1 Algemeen 2 1.2 Mijn leerdoelen 2 2.0 Beschrijving leerdoel 2 3 2.1 Responsive 3 2.2 Up- to- date HTML&CSS

Nadere informatie

Overzicht HvA > V1 > IA 2008 /2009

Overzicht HvA > V1 > IA 2008 /2009 HvA, Blok 2 / Informatie Architectuur Docent / Auke Touwslager 10 november 2008 Overzicht HvA > V1 > IA 2008/2009 Overzicht - Even voorstellen - Introductie vak - opdrachten & lesprogramma - Doel van het

Nadere informatie

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN E-BLOG ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN In carriere Zo worden vergaderingen interessant voor je. 4 simpele tactieken De vergadering is bij uitstek een plaats waar je kunt

Nadere informatie

VMware TRAININGEN EN CERTIFICERINGEN. Data Center Virtualization Cloud Management & Automation Network Virtualization Desktop & Mobility

VMware TRAININGEN EN CERTIFICERINGEN. Data Center Virtualization Cloud Management & Automation Network Virtualization Desktop & Mobility VMware TRAININGEN EN CERTIFICERINGEN w w w. g l o b a l k n o w l e d g e. n l / v m w a r e Data Center Cloud Management & Network VMware kennis opdoen en vastleggen in het tijdperk van de mobiele cloud

Nadere informatie

Inkoopcommissie digitale content

Inkoopcommissie digitale content Basispakket 2011 Inkoopcommissie digitale content Presentatie Hans van Velzen, voorzitter inkoopcommissie Lotte Sluyser, lid inkoopcommissie Peter van Eijk, lid inkoopcommissie Clementine Bevers, secretaris

Nadere informatie

Meerwaarde met Online Marketing Expertise

Meerwaarde met Online Marketing Expertise Meerwaarde met Online Marketing Expertise Webinar 26 mei 2015 Wat leer je in dit webinar? Nieuwe ontwikkelingen bij zelfstandig ondernemers De meest gestelde vraag door ondernemers Hoe je als VA daarop

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder

Social Media. Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder Social Media Presentatie verzorgd door de ouderraad, leerlingenraad, het team en een ouder DOEL VAN VANAVOND: Een kennismaking met sociale/nieuwe media welke sociale media gebruiken leerlingen veel en

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Voor je begint met bloggen

Voor je begint met bloggen Voor je begint met bloggen Gemma Kregting, Adviseur online marketing Corporate Communications & Marketing Voor je begint met bloggen Waarom bloggen? Stap 1: Onderwerp bepalen Stap 2: Wie gaat er bloggen

Nadere informatie

Leiderschap is alleen leuk als er nog iets te leiden valt

Leiderschap is alleen leuk als er nog iets te leiden valt Leiderschap is alleen leuk als er nog iets te leiden valt LEADERSHIP CHALLENGE 2012 14, 15, 16 september de Nudge Leadership Challenge is een samenwerking van met deelnemers van onder andere Een beetje

Nadere informatie

Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek

Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek Ambitie 1. Ambitie 2. Ambitie 3. Alle wetenschappelijke output van de UvA komt (min of meer automatisch) in de digitale bibliotheek terecht. Zoveel mogelijk informatie die onderzoekers nodig hebben voor

Nadere informatie

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een "Social Business"

doel bereikt zelfsturing inrichten veiligheid fundament Behoeftepiramide van een Social Business Behoeftepiramide van een "" (Naar analogie piramide van Maslow) Maslow rangschikte de volgens hem universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Volgens zijn theorie zou de mens pas streven naar bevrediging

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer

Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer Spanningsvelden in digitale marketing Strategieën, cases, kansen en meer Prof. dr. Peter S.H. Leeflang Prof. dr. Peter C. Verhoef Peter Dahlström MBA Dr. Tjark Freundt Rapport RUGCIC-2013-02 ISBN: 978-90-367-5935-9

Nadere informatie

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein

Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015. Auteur: Wendy Verkerk- Klein Jaarverslag Stichting jij bent TOV! 2015 Auteur: Wendy Verkerk- Klein Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van TOV te Tiel. Februari 2015 is stichting Jij bent TOV opgericht waardoor we dit jaar

Nadere informatie

Digivaardig personeel19. Optimaal gebruik maken van internet

Digivaardig personeel19. Optimaal gebruik maken van internet Digivaardig personeel19 Optimaal gebruik maken van internet LEESWIJZER Ben je zelfstandig ondernemer en overweeg je zakelijk actiever te worden op internet? Dan is deze informatie voor jou. Verdeeld over

Nadere informatie

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT

CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT Exact Online CASE STUDY JOANKNECHT & VAN ZELST DENKT VOORUIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY GROEI DOOR PROACTIEF ADVIES Het gaat goed bij Joanknecht & Van Zelst: dit Eindhovens

Nadere informatie

Portfolio Manager Hosted Desktop

Portfolio Manager Hosted Desktop Portfolio Manager Hosted Desktop Over IS Group IS (internedservices) Group is de grootste onafhankelijke Nederlandse aanbieder van IT en Cloud solutions. Opgericht in 1996 en door fusies en overnames gegroeid

Nadere informatie

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp.

Whitepaper. Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten. ..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK. www.implementatie-erp. Whitepaper Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie te vergroten..het effect van vreemde ogen.. VERTROUWELIJK W E www.implementatie-erp.nl info@opdic.nl Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT 5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT Na enkele jaren ervaring met de cloud, realiseren zowel gebruikers als leveranciers zich dat enkele van de vaakst gehoorde mythes over cloud computing eenvoudigweg... niet waar

Nadere informatie

Informatie vaardigheden

Informatie vaardigheden 0 Boek 77992.indb 0 02-2-09 6:4 Noordhoff Uitgevers bv Informatie vaardigheden Je dient informatievaardig te zijn om snel en grondig digitale informatie te zoeken, te selecteren en te verwerken. In dit

Nadere informatie

Social Strategy Masterclass 2014

Social Strategy Masterclass 2014 Social Strategy Masterclass 201 Bestemd voor Directie en Management actief in zowel B2B, B2C als Non profit Inhoudsopgave Inleiding Eendaagse Social Strategy MasterClass Programma Ochtendsessie Middagsessie

Nadere informatie

Gerard Bierens Overall WorldShare projectmanager Radboud Universiteit Nijmegen

Gerard Bierens Overall WorldShare projectmanager Radboud Universiteit Nijmegen Gerard Bierens Overall WorldShare projectmanager Radboud Universiteit Nijmegen Harm Derks Teamleider eresources & Licence Management Radboud Universiteit Nijmegen Project WorldShare Transitie bij Universiteitsbibliotheek

Nadere informatie

StepStone in cijfers Augustus 2014

StepStone in cijfers Augustus 2014 StepStone in cijfers Augustus 2014 StepStone feiten & cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 961,662 Aantal bezoeken 342,486 Unieke bezoekers 236,063 Aantal vacatures 957 Afgelopen maand in een notendop

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Hét complete Uitzendbureau in de Cloud. matcher

Hét complete Uitzendbureau in de Cloud. matcher Hét complete Uitzendbureau in de Cloud matcher Een processysteem in plaats van een administratiesysteem Meer dan twee keer zoveel tijd besteden aan sales en zo uw omzet verhogen. e-matcher maakt het mogelijk.

Nadere informatie

Wanneer je de Apps installeert via de Ipad, vergeet ze dan zeker niet te synchroniseren via itunes met je pc of omgekeerd.

Wanneer je de Apps installeert via de Ipad, vergeet ze dan zeker niet te synchroniseren via itunes met je pc of omgekeerd. Interessante Apps voor de ipad! Wat zijn Apps? Apps = Applications (toepassingen) Applicaties voor mobiele telefoons (iphone) en tablets (ipad) met internetverbinding. Deze Apps zijn verkrijgbaar via de

Nadere informatie

HANDLEIDING AAN DE SLAG MET 50 CLUB

HANDLEIDING AAN DE SLAG MET 50 CLUB HANDLEIDING AAN DE SLAG MET 50 CLUB Introductie Welkom bij 50 Club! Leuk dat we u als nieuw lid mogen verwelkomen. In deze handleiding vindt u alle informatie die u nodig hebt om uw profiel in 50 Club

Nadere informatie

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Chaffey, D. (2011). E-business en e-commerce. Amsterdam:

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

SLIM 3.0. Sluit Nederland aan op Internationale Metadatastandaarden ONDERDEEL: RDA. NOTITIE 2f Work records SLIM 3.0

SLIM 3.0. Sluit Nederland aan op Internationale Metadatastandaarden ONDERDEEL: RDA. NOTITIE 2f Work records SLIM 3.0 Sluit Nederland aan op Internationale Metadatastandaarden ONDERDEEL: RDA 2012 NOTITIE 2f Work records Datum 6 januari 2013 Documentgeschiedenis 10 oktober 2012: 1 e versie Peter Schouten 18 november 2012

Nadere informatie

EEN MODEL VOOR EEN INFORMATIECENTRUM

EEN MODEL VOOR EEN INFORMATIECENTRUM EEN MODEL VOOR EEN INFORMATIECENTRUM De toegevoegde waarde aantonen Bart van der Meij Onder invloed van de omgeving worden bedrijfsbibliotheken, informatie- en kenniscentra meer en meer gedwongen hun toegevoegde

Nadere informatie

StepStone in cijfers Juni 2015

StepStone in cijfers Juni 2015 StepStone in cijfers Juni 2015 Finding great people for great jobs StepStone in cijfers Enkele cijfers Bezochte pagina s 1.120.283 Aantal bezoeken 425.093 Unieke bezoekers 304.291 Aantal vacatures 1172

Nadere informatie

HoneyWiFi. Draadloos internet in praktijk bij Bibliotheek Rotterdam

HoneyWiFi. Draadloos internet in praktijk bij Bibliotheek Rotterdam HoneyWiFi Draadloos internet in praktijk bij Bibliotheek Rotterdam 2 De toekomst is voor ons al begonnen Een bibliotheek zonder internet, dat is tegenwoordig natuurlijk ondenkbaar. Bibliotheek Rotterdam

Nadere informatie

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Optimale ondersteuning voor Flevolandse bibliotheken De rol van de Nederlandse bibliotheken verandert. Enerzijds is een

Nadere informatie

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Deze brochure geeft een overzicht van de cursussen op het gebied van informatievaardigheid die worden aangeboden

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Productieplan. 3

Inhoudsopgave. Productieplan. 3 Safien Pinas 1 Inhoudsopgave Productieplan. 3 2 Voorwoord Voor dit project heb ik een applicatie (app) bedacht die studenten helpen om na hen opleiding aan een baan te komen. Het is niet zomaar een APP,

Nadere informatie

Brochure Operational Support & Analysis

Brochure Operational Support & Analysis Brochure Operational Support & Analysis Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de

Nadere informatie

Workshop Communicatie. Hans Donkers CEO Concapps

Workshop Communicatie. Hans Donkers CEO Concapps Workshop Communicatie Hans Donkers CEO Concapps Intro Communicatie in Sport Wat gaan we doen komende uur? Workshop Communicatie Wat is communicatie? Voorstel rondje Wie ben je? Welke vereniging vertegenwoordig

Nadere informatie

Slim werken met de ipad

Slim werken met de ipad 12 november / 25 november 2015 - Postillion Hotel Utrecht Bunnik Secretaresseworkshop Slim werken met de ipad Papierloos vergaderen, notuleren, presentaties maken en nog veel meer! Ook als incompany-training:

Nadere informatie

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT

HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT Exact Online CASE STUDY HOE EEN BEDRIJF 180 GRADEN DRAAIT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE TENSING BINNEN 1 JAAR 180 GRADEN DRAAIDE Tensing, een mobility en Geo- ICT software

Nadere informatie

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015 Maak kennis met wie is GeeFirm GeeFirm Ervaring en referenties in allerlei sectoren Synmotive Internet Overal Cloud - Telecom - Web - IT 24 x 7 support 100% web based office onderdeel van AllSolutions

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012

Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Nationaal Onderzoek Over Het Nieuwe Werken 2012 Alle feiten en cijfers Gegevens Datum : 20 juni 2012 Auteur : Redactie Inhoud Inleiding... 4 Onderzoek... 4 Verantwoording... 4 Belangrijkste conclusies...

Nadere informatie

Case Closed. Foto: Roy Beusker

Case Closed. Foto: Roy Beusker Case Closed Foto: Roy Beusker De Nationale Postcode Loterij, de Sponsor Bingo Loterij en de BankGiro Loterij vormen gezamenlijk de Goede Doelen Loterijen in Nederland. Deze loterijen streven ernaar een

Nadere informatie

Overheid & ICT. Bezoek onze stand D015 in de Jaarbeurs in Utrecht van 24-26 april 2012.

Overheid & ICT. Bezoek onze stand D015 in de Jaarbeurs in Utrecht van 24-26 april 2012. home introductie easyconference easycomfort scheduling over ons contact Overheid & ICT. Bezoek onze stand D015 in de Jaarbeurs in Utrecht van 24-26 april 2012. Met één klik brengt u iedereen die u wilt

Nadere informatie

Er bestaat een perfecte oplossing voor elk bedrijfsprobleem. [ bereid u voor op morgen ]

Er bestaat een perfecte oplossing voor elk bedrijfsprobleem. [ bereid u voor op morgen ] Er bestaat een perfecte oplossing voor elk bedrijfsprobleem. [ bereid u voor op morgen ] DIT IS WIE WE ZIJN. DIT IS WAT WE DOEN. Het zit in onze naam en in ons DNA: bij de RealDolmen Business Solutions

Nadere informatie