LANs, WANs en Protocollen Cowley H4, H5 en H6. Robbert Jan Beun

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LANs, WANs en Protocollen Cowley H4, H5 en H6. Robbert Jan Beun"

Transcriptie

1 LANs, WANs en Protocollen Cowley H4, H5 en H6 Robbert Jan Beun

2 Jullie hoeven geen afkortingen te kennen

3 Leer met de slides erbij en probeer ze te begrijpen. Ze laten zien wat we belangrijk vinden.

4 Heeft iemand opmerkingen over het vak?

5 Even terug naar vorige week

6 Waar gaat het om? Adressering Wie communiceert met wie? Aandacht Hoe zet je de communicatie op? Vermijden van fouten (door ruis) Hoe detecteer en herstel ik fouten? Synchronisatie van de overdracht Hebben zender en ontvanger hetzelfde ritme? De snelheid van de overdracht De invloed van beperkte bandbreedte en verwerkingstijd Beveiligen Wie mag mee communiceren en wie niet?

7 Waar gaat het om? Adressering Wie communiceert met wie? Aandacht Hoe zet je de communicatie op? Vermijden van fouten (door ruis) Hoe detecteer en herstel ik fouten? Synchronisatie van de overdracht Hebben zender en ontvanger hetzelfde ritme? De snelheid van de overdracht De invloed van beperkte bandbreedte en verwerkingstijd Beveiligen Wie mag mee communiceren en wie niet?

8 Encapsulatie Data moet ingepakt worden voor de verzending Toevoegen van bits voor protocol informatie adressering, volgorde, synchronisatie, foutencontrole, Ook encryptie, compressie, etc. cfuflfojt xpseu fyqsft wfstmvjfse (?) Preamble Destination Address Source Address Ethernet frame Type Data + Pad Frame Check Sequence

9 identifier Encapsulatie header header trailer

10 Encapsulatie Source Destination Application Stream of data Application Stream Presentation Stream of data Presentation Stream Session Stream of data Session Stream Transport Data Data Data Transport Segment Network Network Header Data Network Datagram (Packet) Data link Frame Header Network Header Data Frame Trailer Data link Frame Physical Physical Bits Physical Network Medium

11 Vandaag Source Destination Application Stream of data Application Stream Presentation Stream of data Presentation Stream Session Stream of data Session Stream Transport Data Data Data Transport Segment Network Network Header Data Network Datagram (Packet) Data link Frame Header Network Header Data Frame Trailer Data link Frame Physical Physical Bits Physical Network Medium

12 OSI & TCP/IP Models Compared OSI Model TCP / IP Model Applicatie Presentatie Application Applicatio Sessie n Transport Transport Netwerk Internet Internet Internet Data Link Fysiek Netwerk Toegang

13 Twee belangrijke begrippen Flow stroom van pakketten van bron naar bestemming Quality of service behoeftes van de flow betrouwbaarheid, vertraging, jitter, bandbreedte

14 Quality of Service! Toepassing Betrouwbaarheid Vertraging Jitter Bandbreedte Hoog Laag Laag Laag Bestandsoverdracht Hoog Laag Laag Gemiddeld Webtoegang Hoog Gemiddeld Laag Gemiddeld Inloggen op afstand Audio on demand Video on demand Hoog Gemiddeld Gemiddeld Laag Laag Laag Hoog Gemiddeld Laag Laag Hoog Hoog Telefoon Laag Hoog Hoog Laag Videoconferencing Laag Hoog Hoog Hoog

15 Vandaag 4. Local Area Networks (LAN) 5. Wide Area Networks (WAN) 6. Netwerkprotocollen

16 Netwerktypes en afstanden Afstand Locaties 1 m Kamer 10 m Kamer 100 m Gebouw 1 km Campus 10 km Stad 100 km Land 1000 km Continent km Aarde PAN LAN MAN WAN Internet

17 Local Area Networks (H4) Waaruit bestaat een LAN? Rollen Overdracht en componenten LAN standaarden Ethernet Andere Speciale functies Opslagnetwerken Grid computing

18 Rollen in LAN

19 Eindsystemen Hosts Eindsystemen/computers in netwerk (clients en servers, peers) Clients PC s, laptops, smartphones, (eindgebruikers) Servers Computers met speciale toepassing zoals web- en mailservers Peers Computers in netwerk met gelijke privileges Peer-to-peer Client-server

20 Peer-to-Peer (P2P) Geen enkele host heeft controle over de LAN Zowel client als server op verschillende momenten P2P LANs georganiseerd rond hubs of switches Computer Computer Computer Computer Voordelen Makkelijk te installeren Geen netwerk administrator Users in controle over eigen bronnen en kunnen zelf kiezen of ze kunnen files kunnen sharen Computer Hub/Switch All computers can act as client or server Computer Computer Computer Nadelen Mogelijk beveiligingsproblemen Beperkt aantal nodes (<10)

21 Client-Server Server beantwoordt requests van client hosts (Zie H7) Server heeft speciaal netwerkbesturingssysteem (NOS) dat interactie controleert tussen clients onderling en server (vooral gericht op beveiliging). Voordelen Gecentraliseerde user accounts en security: administratie is eenvoudiger Backup (allemaal op een plaats) Server Computer Hub/Switch Computer Computer Computer Nadelen Kwetsbaarder Duurder: aparte administrator en software nodig Computer Computer Computer Computer Computer

22 Overdracht en componenten

23 Overdrachtsmedium Jack-45 (RJ-45) Kabel Meestal UTP (Unshielded Twisted Pair) Cat 5 (gespecificeerd tot 100 Mb/s) Draadloos (WLANs, zie H10) Voordelen: Makkelijk op te zetten, computers niet vast Nadelen: Security, lagere bitrate, gevoelig voor storingen Bijv. Wi-Fi (Wireless Fidelity) radiosignalen draadloos ethernet

24 Componenten Tussen computer en netwerk NIC (netwerkkaart) Wi-Fi hardware Bij meerdere devices Wiring Closet Wiring closets, Patch panels, Hub, Bridge, Switch, Modem, Router 48 ports Patch Panel

25 Tussen computer en netwerk Network Interface Card Binnen computer Buiten computer Netwerkkaart (NIC) Verbinding tussen PC en netwerk Codeert uitgaande data Foutendetectie (soms TCP/IP checksum) Beregelt dataoverdracht (een computer tegelijk) Parallelle verbinding naar data bus binnen computer Seriële verbinding naar netwerk Wifi Wireless Acces Point (bijv. hotspot)

26 Verbinding tussen computers Hub Geeft signaal door aan alle andere computers in netwerk (ook wel repeater) OSI Layer 1 Denk aan Chatroom Switch Geeft signaal door aan specifiek (MAC) adres OSI layer 2 Maakt virtuele LAN mogelijk (VLAN)

27 Virtual LAN (VLAN) Preamble Destination Address Source Address Tag Length/ Type Data Frame Check Sequence Logische (dus geen fysieke) groep hosts Second Floor Switch C bijv. afdelingen Lidmaatschap van groep Router IEEE 802.1q VLAN tag (4 byte) First Floor Switch B Layer 2 switches Flexibel, veiliger en efficiënter relocatie, nieuwe hosts, Ground Floor Switch A HR VLAN Accounts VLAN

28 Verbinding tussen computers Router (H5 Cowley) Koppelvlak tussen LANs en WAN of tussen VLANs Kent adressen, maar doet ook routing Kan ook fungeren als firewall OSI Layer 3 Modem Koppeling met buitenwereld Tegenwoordig altijd m.b.v. draaggolf (ADSL, ISDN) Netwerk naar/van analoge telefoonlijn of kabel

29 Netwerkdevices Nadelen Vertraging (latency) Verschillende modes Cut-through : zo snel mogelijk doorsturen als MAC-adres bekend is (geen check op fouten) Store and forward : kort opslaan en check op fouten, kan snelheid aanpassen Fragment free : alleen de eerste 64 bytes wordt gelezen en gecheckt

30 Quality of Service! Toepassing Betrouwbaarheid Vertraging Jitter Bandbreedte Hoog Laag Laag Laag Bestandsoverdracht Hoog Laag Laag Gemiddeld Webtoegang Hoog Gemiddeld Laag Gemiddeld Inloggen op afstand Audio on demand Video on demand Hoog Gemiddeld Gemiddeld Laag Laag Laag Hoog Gemiddeld Laag Laag Hoog Hoog Telefoon Laag Hoog Hoog Laag Videoconferencing Laag Hoog Hoog Hoog

31 Types Wired LAN

32 OSI data link layer 2 voor LANs Twee sublayers Logical Link Control sub-layer (LLC) - Interface tussen Network Layer (layer 3) en MAC sub-layer - Flow control en betrouwbaarheid - Subset van High Level Data-link Control (HDLC, zie H6.3) Logical Link Control Sub-layer Media Access Control Wireless LAN x MAC sub-layer Media Access Control Voegt fysiek MAC adres toe aan dataframe Dit is het adres van de computers NIC Physical Layer Ethernet Token Ring Other LAN Standard Other LAN Standard Other LAN Standard Other LAN Standard

33 Ethernet Dé netwerkstandaard voor LANs Lange historie (Xerox, 1973, Metcalfe & Boggs) Simpel, betrouwbaar en goedkoop Standaarden IEEE Institute of Electrical and Electronics Engineers IEEE 802 staat voor LAN en MAN standaarden.3 staat voor ethernet Bitrate tot 1 Gb/s Ethernet standaarden Bitrate in megabits, BASE, type medium Vb. 100BASE-T = 100 Mb/s over niet gemultiplexed kanaal en Twisted pair

34 Het (MAC) protocol voor non-switched varianten (hub) Carrier Sense Multiple Access/Collision Detection (CSMA/CD) Carrier sense station observeert/ziet/beluistert bus Multiple access Bus meerdere stations hebben tegelijkertijd toegang Alleen transmissie bij geen activiteit Stel twee zien tegelijkertijd geen activiteit volgt uit beperkte bandbreedte Collision detection stuur jamming signaal wacht een periode verstuur data opnieuw Na 16 keer, melden aan layer erboven

35 Iedere Ethernetkaart heeft uniek MAC adres: maker + unieke identifier Destination Address Ethernet II Frame Preamble Source Address Type Data + Pad Frame Check Sequence timing info einde timing MAC adres ontvanger MAC adres zender Layer / lengte Data > 46 bytes < 158 bytes CRC code 7 1 Start Preamble Frame Delimiter 6 Destination Address 6 Source Address 2 Length/ Type LLC Header + Data + Pad 4 Frame Check Sequence IEEE Frame

36 Ethernet Ontwikkelingen Van hub naar switches beter adressering Van coax naar twisted pair en glasvezel nu ook voor logische verbindingen Van fysieke bus naar fysieke ster, logische bus verandering van topologie Van LAN naar WAN gebruik op wide area networken Name 100 Mbps Ethernet Gigabit Ethernet Data rate 100 Mbps 1000 Mbps Mbps 10-Gb E 40-Gb E 100-Gb E Mbps Mbps

37 Power over Ethernet (PoE) Levert tegelijkertijd energie en data Twisted paar Handig voor mobiele applicaties, access points, webcams,... Beperkt vermogen 25 Watt (DC) (IEEE 802.3af-2009), dus niet handig voor PC en servers.

38 Andere types LAN Token Ring (IEEE 802.5) - token (bitpatroon) dat circuleert - alleen toegang als token ontvangen - garandeert maximale wachttijd - duurder dan Ethernet Asynchrone transfer mode (ATM) - point-to-point netwerk (virtual circuit) - eigenlijk WAN technologie - gebruik voor multimedia - vaste grootte van cellen (soort frames) Homeplug Lans - data via het electriciteitsnet

39 Storage Area Network (SAN) Koppeling tussen servers en opslagapparaten Hoge bitrate Internet Small Computer System Interface (iscsi) encapseld binnen IP-datagrammen LAN IP TCP iscsi SCSI DATA Servers SAN Tape Libraries RAID Arrays

40 Grid Computing Gedistribueerd computing Computers in samenwerkingsverband Samen krachtige supercomputer Gekoppeld voor gemeenschappelijk doel, bijv. thuisgebruikers stellen capaciteit beschikbaar voor zoeken naar buitenaards leven Kankeronderzoek, seismische analyse, economische voorspellingen, Server Cluster Processor Cycles Stolen from Users PCs Rack-mounted Server Cluster Server Server Resource Management Station Supercomputer

41 Wide Area Networks (H5)

42 Onderwerpen Algemeen Publiek telefoonnetwerk Frame Relay Integrated Digital Services Network (ISDN) Digital leased lines Digital Subscriber Line & Kabel Modem Manieren om LANs op afstand te benaderen Routers Gebruik van ATM en Ethernet in WANs Cloud computing

43 Algemeen Afstand Locaties 1 m Kamer 10 m Kamer 100 m Gebouw 1 km Campus 10 km Stad 100 km Land 1000 km Continent km Aarde PAN LAN MAN WAN Internet OSI Model Applicatie Presentatie Applicatio Sessie n Transport Netwerk Internet Data Link Fysiek

44 Algemeen Bedoeld voor grote afstanden Providers (carriers)/telecombedrijven zorgen voor toegang Zowel spraak, data and video Fysieke en datalink layer Bitrate lager dan bij LANs Long Distance Carrier Long Distance Carrier LAN Long Distance Carrier LAN LAN

45 Openbare telefoonnetwerk Public Switched Telephone Network (PSTN) In het begin digitale communicatie via dit netwerk Oorspronkelijk ontworpen voor spraak Groot verschil in snelheid Omzetting via modem Dikwijls internationaal digitaal, lokaal analoog Zie ook en 2.5 Modem Telephone line Modem

46 Twee types verbinding Connection oriented verbindingsgericht alle pakketten volgen hetzelfde pad er wordt eerst een verbinding aangelegd facturering en quality of service bijv. PSTN Connectionless verbindingsloos paketten kunnen verschillende wegen volgen bijv. ARPANET robuuster met datagrammen pakketten worden verzonden met adres (H6.2.2)

47 X.25 technologie Eerste openbare gegevensnetwerk (jaren 70 vorige eeuw) Verbindingsgericht (virtuele circuits) Analoge techniek onbetrouwbaarder Veel foutencontrole (op basis van link-by-link) Eerst werd andere computer opgebeld toekenning gegevensnummer dat werd gebruikt in gegevensoverdrachtpaketten 12 bit verbindingsnr., pakketvolgnr., bevestigingsnr. en 128 bytes data Toepassing voornamelijk wide area LANs (kantoren van bedrijven) Modem Modem DTE DCE DCE DTE X.25 network cloud

48 Frame Relay 1 Gebaseerd op X.25 technologie Digitale techniek (dus betrouwbaarder) Verbindt DTE s met DCE s op packet-switched data netwerken DTE: Data Terminal Equipment (DTE) bijv. computer of router DCE: Data Circuit Terminating Equipment (DCE) bijv. modem (verbindt met service provider) FRAD: Frame Relay Access Device FRAD PVC FRAD Frame Relay Cloud

49 Frame Relay 2 Data wordt eerst opgebroken in frames voor verzending virtual circuits (SVCs of PVCs) Fouten op hogere lagen afgehandeld (dus niet link-by-link) Contracten op basis van bitrate en niet verbindingstijd Vroeger speciale dedicated lijn, dat was kostbaar Data frame gebaseerd op HDLC protocol (zie 6.3) Onder meer data link connectie identifier (DLCI) dat het virtuele circuit (het adres) aangeeft van het frame FRAD PVC FRAD Frame Relay Cloud

50 Integrated Services Digital Network (ISDN) Ook lokaal digitaal (dus nu volledig digitaal telefoonnetwerk) Circuit switched Biedt daarom verschillende services (integrated services) Basic Rate Interface (BRI) 2 kanalen: B:spraak of data (2x64Kb/s) en D: signalen (16Kb/s) Tegelijk bellen en internetten Primary Rate interface (PRI) Tot 30 kanalen (30B+64KbD) (max. 2Mb/s) Bonding: kanalen kunnen gecombineerd worden 2x64 wordt 128 Kb/s (of meer bij PRI) Trunk Exchange ISDN Exchange ISDN Exchange ISDN Router ISDN Telephone ISDN Router ISDN Telephone Ethernet Ethernet

51 Leased Line Permanente verbinding tussen twee punten Maakt gebruik van faciliteiten van telecombedrijf Weinig last van vertraging en jitter, altijd beschikbaar, maar wel duur Je betaalt voor de huur van lijn Router en Channel Service Unit/Data Service Unit (CSU/DSU) conversie dataframes LAN/WANs LAN Router CSU/DSU Leased Line CSU/DSU Router LAN

52 Leased Line Soms ook toepassing van multiplexers Data en spraak over dezelfde lijn Bitrate tot 140 Mb/s (E4) LAN CSU/DSU Router Multiplexer Leased Line Telephone System

53 Digital Subscriber Line (DSL) Breedband technologie via telefoonlijn Maakt gebruik van multiplexing Symmetrisch DSL (SDSL) alleen datatransmissie zelfde bitsnelheid in beide richtingen Asymmetrisch DSL (ADSL) opsplitsing in digitaal en analoge spraak(splitter) sneller in de ene richting dan de andere (upload en download) voor thuisgebruik (ook gebruik van de oude analoge telefoonlijn) Bitrate tot 50 Mb/s Veel goedkoper dan leased lines, maar ook onbetrouwbaarder Customer Premises Computer Bitrate (Mb/s) ADSL Modem Splitter Analogue Telephone Aantal aders Local Exchange DSLAM Kabel dikte (mm) Internet Analogue Telephone Network Afstand (km)

54 Kabelmodems Breedband verbinding om data via kabeltelevisienetwerk te transporteren (internet over coax) Technologie anders dan ADSL, maar zelfde mogelijkheden Modulatie en demodulatie Tamelijk onbetrouwbaar en onveilig Data over Cable Service Interface Specification (DOCSIS) voor specificatie van dataoverdracht Cable Modem Cable Modem Coaxial Cable Cable Modem Coaxial Cable Coaxial Cable Fibre Optic Cable Cable Company Head- End

55 ATM in de WAN ATM: Asynchronous Transfer Rate (dus niet synchroon zoals telefoon) Verbindingsgericht Bedoeld om telecom en computers te integreren Dus zowel dataverkeer als multimedia Minimale vertraging Constant Bitrate (CBR) voor spraak en video en variabele bitrate (VBR) voor LAN Video Data Conversion to ATM Data Types 48-byte Length Forward cell through network Add 5- byte Header Convert to Correct Optical or Electrical Format Video Data Voice Voice Adaption Layer Layer 3 ATM Layer Layer 2 Physical Layer Layer 1

56 Toegang op afstand LANs Remote node Computer op afstand maakt deel uit van de LAN Dus op afstand werken alsof het een locale computer is Remote control Alleen de controle van de PC in de LAN (muisclicks, toetsenbord), scherm veranderingen worden teruggestuurd. De remote computer doet de processing. Bij lage snelheden Via WEB browser Werken via Internet en gebruik maken van webtechnologie Meestal via VPN (veiliger door encryptie, zie H8)

57 Ethernet in de WAN Ethernet voor WAN links 10GBASE-ER, tot 40 Km glasvezel Compatibel met WAN fysieke-layer standaard Synchronous Optical NETwork/Synchronous Digital Hierarchy (SONET/SDH) (bitrate: 10 Gb/s) Data en multimedia Goedkoop Branch A Ethernet Ethernet Branch C Ethernet Carrier Ethernet Network Ethernet Branch B Headquarters

58 Cloud Computing IT service over het Internet Voordeel is flexibiliteit en snel inspelen op veranderingen Je kunt precies gebruiken wat je nodig hebt Nadeel is verlies van controle en betrouwbaarheid Drie soorten: Infrastructure as a Service (IaaS) Platform as a Service (PaaS) Software as a Service (SaaS)

59 Cloud Computing Software as a service (SaaS) - aanbod van eindapplicaties via de cloud - , klantbeheer, personeelsbeheer, etc. - aanbieder heeft volledige controle - Ajax, HTML5, ook gebruik via API Platform as a service (PaaS) - aantal diensten bovenop infrastructuur - toegangsbeheer, identiteitsbeheer, portaalfunctionaliteit,... - klant is professionele partij - definiëren van functionaliteit in Python,.NET, Java, IaaS - servers, netwerken, opslagcapaciteit etc. - volledige vrijheid over hardware (dus ook meer kennis nodig)

60 Routers De schakelelementen van het netwerk Verbinding tussen twee netwerken (kan ook met PC) Gespecialiseerd OS voor configuratie (config) files Config files bevatten regels en instructies om the dataflow in de router te controleren Routing protocol bepaalt optimaal pad voor packets (zie H6) OIS layer 3 Serial Interface Ethernet Interface Voorbeeld config file interface Ethernet0/0 ip address /24 no shutdown interface Serial0/0/0 ip address /24 no shutdown router rip network network

61 Internetwork Configuration File interface Ethernet0/0 ip address no shutdown interface Serial0/0 ip address no shutdown router rip network network

62 Routing Tabel voor Router A Bestemming Link Alternatieve Link Alternatieve Link A B C D E A Link 1 Link 4 B Link 2 Link 6 C Link 3 D Link 5 E

63 Network Protocollen (H6)

64 Onderwerpen Internet Protocol versie 4 (IPv4) Adressering Address Resolution Protocol Fragmentatie Internet Protocol versie 6 (IPv6) Internet Control Message Protocol (ICMP) Transmission Control Protocol (TCP) User Datagram Protocol (UDP) High-level Data Link Control (HDLC) Multiprotocol Label Switching Routing Protocols

65 Het Internet H J C D A B Hiërarchische structuur

66 Internet Protocol ontwerpprincipes Zorg dat het werkt Houdt het simpel Maak heldere keuzes Maak zo veel mogelijk gebruik van modules (lagen) Anticipeer op heterogeniteit Voorkom statische opties en parameters Het hoeft niet perfect te zijn Streng bij verzenden, tolerant bij ontvangen Denk na over schaalbaarheid Balans kosten en performance

67 Heterogeniteit Het netwerk is bijzonder divers groot aantal devices veel verschillende soorten devices veel verschillende paden verschillende topologieën verschillende dataformaten verschillende fysieke verbindingen verschillende bandbreedtes verschillende betrouwbaarheid veel verandering

68 Het Internetprotocol (IP) Functie afleveren van packets aan bestemming forwarding (welke uitgaande link) en routing (welk pad) Werkt op netwerklaag laagste laag die zich bezighoudt met end-to-end-transmissie kent o.a. topologie van het communicatiesubnet (routers en verbindingen) Twee protocoltypes IPv4 en IPv6 Packets/Datagrammen logische adressering i.p.v. fysiek

69 IP-Adressen en Interfaces Een host heeft één link met het netwerk Een router heeft tenminste twee links (in en uit) De overgang tussen router/host met netwerk noemt men de interface IP eist dat elke interface een uniek adres heeft Het IP-adres is dus gebonden aan de interface, niet aan de host of router (vergelijk met MAC-adres) LAN A Network Internet Router LAN B Network

70 IP version 4 (IPv4) Adressering MAC adres (Ethernet) 48 bits vlak : bedrijf en identifier (zie p 58) IP-adres hiërarchisch: netwerk deel en host deel 32 bit binair getal (in principe > 4 miljard adressen) voor leesbaarheid omgezet in decimaal getal, bijv packets bevatten adressen van zender en ontvanger eerst netwerk, dan host drie klassen netwerken A, B en C Class A Class B Network Host Host Host 8 24 bits Network Network Host Host 16 bits 16 bits Class C Network Network 24 bits Network Host 8

71 Adresklasses Klasse A: grote netwerken drie rechter octetten hosts: 16 miljoen adressen (24 bits) linker bit is altijd wordt gebruikt voor testen van IP software (localhost) is altijd klasse A Klasse B: medium netwerken octet 1 en 2 voor netwerk, octet 3 en 4 voor host laatste twee bits altijd is altijd klasse B Klasse C: kleine netwerken =< 254 hosts octet 1-3 voor netwerk, octet 4 voor host Tussen 192 en 223 Class A Class B Network Host Host Host 8 24 bits Network Network Host Host 16 bits 16 bits Class C Network Network 24 bits Network Host 8

72 Gereserveerde adressen Sommige adressen kunnen niet worden gebruikt als host adres Netwerkadres dat netwerk identificeert Twee LANs: en (zie fig. 1) Broadcast: eindigen op.255 (zie fig. 2) Alleen de router die het netwerk verbindt kent de interne adressen! LAN A Network LAN A Broadcast Address Internet Internet Router LAN B Network LAN B Broadcast Address figuur 1 figuur 2

73 arp -a Address Resolution Protocol (ARP) Hardware in datalinklaag begrijpt geen IP-adressen Omzetten van IP-adres naar MAC adres (binnen netwerk) Bijhouden van ARP tabel (zet IP-adressen om in MAC-adressen) Opbouwen tabel Eerst eigen Ethernet segment bekijken ARP request Opslaan in RAM Mijn IP-adres is Mijn hardware adres is 00-e0-7d-87-c5-c7 Wie heeft adres ? Internet Address Physical Address a-8c-6c b-f1-c6-7e fa Mijn IP-adres is Mijn hardware adres is 01-ff-6e-a4-c5-7c ARP Request Packet

74 De reis van een datagram Internet is koppeling van verschillende netwerken Datagram worden voortdurend omgezet in geschikt frame voor ander netwerk Bijv. verschillen in max. datalengte (MTU) Ethernet 1500 bytes 16 Mb/s Token Ring: bytes Internet: 576 bytes fragmentatie en reassemble Source Network A Router A Network B Router B Network C Destination Header A Header B Header C IP Datagram IP Datagram IP Datagram IP Datagram IP Datagram IP Datagram IP Datagram

75 Path MTU Discovery Alternatief voor fragmentatie Zender kijkt eerst wat minimale MTU is in hele netwerk Toevoegen van DF Flag (Don t Fragment Flag) Routers sturen (ICMP) boodschappen terug indien datagram te groot is met de maximale grootte (bevat MTU) Voordeel is dat de routers minder werk hebben Source reduces path MTU to destination. Destination Source Host is unreachable. Fragmentation is required. Next hop MTU size is.

76 Toekenning van IP Adressen Naast MAC adres ook IP adres Statische toekenning administrator kleine netwerken Dynamische toekenning RARP, BOOTP, DHCP Dynamic host configuration protocol (via DHCP-server)

77 Dynamic Host Configuration Protocol DHCP Server bevat pool van IP-adressen Werking client: discover (broadcast: wie kan mij een adres sturen?) servers: offer (ik heb het volgende aanbod ) client: request (broadcast: ik heb het aanbod geaccepteerd van server x) server: ACK (info met netwerkinstellingen worden teruggestuurd) Makkelijk nieuwe hosts toe te voegen, dus handig in grote netwerken Minder fouten, bijv. dubbele adressen DHCP Server DHCP client PCs request IP addresses IP Address Database DHCP server listens for requests & assigns IP addresses DHCP Client PC DHCP Client PC DHCP Client PC DHCP Client PC

78 Het tekort aan IP-adressen Ieder device moet unieke identifier hebben (en er zijn erg veel devices) Veel verspilling van adressen Voorlopige oplossingen Private IP adres: zelfde adressen binnen deelnetwerken Network Address Translation (NAT): maakt gebruik van lokale poort Subnetting Internet NAT Router This address can be seen on the Internet Class First Address Last Address A B C NAT Private IP adres

79 Private IP adres Klasse Eerste adres Laatste adres A B C Hetzelfde adres kan simultaan gebruikt worden in verschillende netwerken Kan alleen gebruikt worden binnen een netwerk (dus kan niet van buitenaf worden geadresseerd)

80 Network Address Translation (NAT) Veranderen van IP-adres dat de router passeert Netwerk naar buiten toe als een (1) adres Computers niet bereikbaar/herkenbaar vanuit externe netwerk Intern en extern andere adressen Port-mapping tabel: NAT-router houdt bij welk intern device zend of ontvangt via een extern adres via de poort er kunnen alleen maar pakketten binnenkomen nadat dat is aangevraagd (basis firewall) Er kan maar een computer tegelijk Oplosbaar met meerdere globale adressen Internet NAT Router This address can be seen on the Internet

81 Subnetting: wat en waarom? Hiërarchische opsplitsing in subnetten met IP die verbonden zijn door routers Functie: Koppeling van verschillende datalinkprotocollen (bijv. Ethernet en Token ring) Beveiliging (hosts op ander subnet alleen via router bereikbaar) Bandbreedte: In Ethernet broadcasting geeft veel dataverkeer (Routers minimaliseren nu dataverkeer en sturen niet meer naar ieder device de data, maar naar een subnet)

82 Subnetting: hoe? Als een router een datagram ontvangt bepaalt hij tot welk netwerk het behoort M.b.v. subnetmasker wordt bepaald welk gedeelte host en welk gedeelte netwerk is van een IP-adres Dit gebeurt m.b.v. subnetmasker Een subnetmasker heeft gelijk aantal bits als IP-adres Subnetmasker en IP adres worden met elkaar vermenigvuldigd (logische AND) Router kent nu IP netwerk Er zijn subnetmasks voor de drie klasses IP-adressen

83 Bewerking op enen en nullen (tweetallig/binair stelsel) OR, XOR, AND, NAND, optellen, vermenigvuldigen, aftrekken, delen zie ook Wikipedia Binair Hier AND (binair vermenigvuldigen): 0 AND 0 = 0 0 x 0 = 0 0 AND 1 = 0 0 x 1 = 0 1 AND 0 = 0 1 x 0 = 0 1 AND 1 = 1 1 x 1 = 1

84 Subnet masking Address: Subnet Mask C: ( ) Result: Class C Network: Subnet Mask Class Subnet Mask A (/8) B (/16) C (/24) Network Host Number

85 Custom Class C Subnet Masks subnets 254 hosts subnets 126 hosts subnets 62 hosts subnets 30 hosts subnets 14 hosts subnets 6 hosts subnets 2 hosts

86 Variable-Length Subnet Masking hoeft niet

87 Classless Interdomain Routing (CIDR) Stel organisatie heeft meer dan 260 adressen nodig (is meer dan C klasse) Dan valt hij dus in de B klasse Maar dat heeft adressen (veel te veel dus) Een blok adressen kan worden gerepresenteerd door een summary -adres Dat heet route summarisation, aggregation of supernetting

88 Route Aggregation Stel ik wil 1000 adressen. Dat zijn vier klasse C netwerken (/24) Vier klasse C netwerken kunnen worden samengevat als een ISP router met een 22 bit masker /22 Router 1 Router 2 Router 3 Router / / / /24

89 Route Aggregation The Class C addresses in the preceding figure are as follows: Router 1: (binary: ) Subnet mask: (binary: ) Router 2: (binary: ) Subnet mask: (binary: ) Router 3: (binary: ) Subnet mask: (binary: ) Router 4: (binary: ) Subnet mask: (binary: ) These are summarised as /22, which substantially reduces the size of the ISP router s routing table

90 IP Version 6 (IPv6) Volgende generatie IP Ook voor peer-to-peer en mobiele applicaties Zie appendix A Cowley Base header (40 octets) en Extension header (variabel) Velden Versie traffic class (priority) flow label (packets of same flow) Payload length (aantal bits in datagram) next header (type of header) hop limit (aantal nodes) adressering Geen fragmentatie, opties of checksum Je hoeft de precieze indeling niet te kennen!

Bespreking. Je kunt je met je team hier inschrijven om je werk te bespreken op dinsdag of donderdag. tinyurl.com/b1iuwtrust

Bespreking. Je kunt je met je team hier inschrijven om je werk te bespreken op dinsdag of donderdag. tinyurl.com/b1iuwtrust Inleveren Zet de studentnamen en teamnaam bovenaan het document. Zet de naam van je begeleider (sa) bovenaan het document. Stuur werk op naar begeleider via email en in een normaal formaat. Maak de procesbeschrijving

Nadere informatie

Communications and Networking: An Introduction

Communications and Networking: An Introduction Communications and Networking: An Introduction Hoofdstuk 4 Local Area Networks 1. Voordelen Gebruikersaccounts en beveiliging gecentraliseerd op server computer, waardoor administratie eenvoudiger wordt.

Nadere informatie

LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen:

LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen: LAN, MAN, WAN Telematica Networking (Netwerk laag) Hoofdstuk 11, 12 Schakeltechnieken 4Circuitschakeling: tussen zender en ontvanger wordt een verbinding gelegd voor de duur van de communicatie 4Pakketschakeling:

Nadere informatie

4Logical Link Control: 4Medium Access Control

4Logical Link Control: 4Medium Access Control Opdeling Datalink Laag Telematica LANs Hoofdstuk 15 4Logical Link Control: n Error handling n Flow Control 4Medium Access Control: n Framing n Access Control n Addressing LLC en MAC sublagen MAC 4Medium

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Programma 1. Activiteiten Van Dusseldorp Training 2. Alarmcommunicatie algemeen 3. LAN-WAN 4. Toegangsnetwerken

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Computernetwerken

Hoofdstuk 15. Computernetwerken Hoofdstuk 15 Computernetwerken 1 Figuur 15.1: Bustopologie. Figuur 15.2: Stertopologie. Figuur 15.3: Ringtopologie. Transport layer Network layer Datalink layer Physical layer OSI model 4 3 2 1 TCP IP

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Computernetwerken

Hoofdstuk 15. Computernetwerken Hoofdstuk 15 Computernetwerken 1 Figuur 15.1 Bustopologie Figuur 15.2 Stertopologie Figuur 15.3 Ringtopologie isolatie kern afscherming Figuur 15.4 Coaxkabel Figuur 15.5 Tweeaderige UTP Coating Core Cladding

Nadere informatie

Datacommunicatie Computercommunicatie

Datacommunicatie Computercommunicatie Datacommunicatie Computercommunicatie ir. Patrick Colleman Inhoud Afkortingen Voorwoord 1 Hoofdstuk 1: Inleiding tot de lokale netwerken 1 1.1 Definitie en ontwerpdoelstellingen. 3 1.2 Voordelen van lokale

Nadere informatie

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert Practicum Netwerken CISCO: Deel 1 Philippe Dellaert 17-03-2007 Hoofdstuk 1 Inleiding Dit is de oplossing die ik heb samen gesteld voor het eerste practicum van het vak Computernetwerken met de CISCO routers.

Nadere informatie

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum IPv6 @ NGN Wageningen, 30 oktober 2008 Iljitsch van Beijnum Blok 3+4: Routering & adressering When is the tube empty? HD ratio: in hierarchical system never possible to use every single address: HD = log(addresses

Nadere informatie

Sweex Broadband Router + 4 poorts 10/100 Switch

Sweex Broadband Router + 4 poorts 10/100 Switch Sweex Broadband Router + 4 poorts 10/100 Switch Toepassingsmogelijkheden Creëer een netwerk voor meerdere gebruikers, en deel het Internet in een handomdraai, zonder hier een ander stukje software voor

Nadere informatie

Netwerken. 6 januari 2014 David N. Jansen

Netwerken. 6 januari 2014 David N. Jansen Netwerken 6 januari 2014 David N. Jansen Huiswerkopdracht 2 donderdag 9 januari al inleveren! Leerstof voor vandaag. Stallings hoofdst 17 www.williamstallings.com /OS/OS6e.html M17_STAL6329_06_SE_C17.QXD

Nadere informatie

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken In deze les staan we stil bij datacommunicatie op Ethernet netwerken en Wifi netwerken. 2.1 Wat is datacommunicatie? We spreken van datacommunicatie

Nadere informatie

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000.

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000. S u b n e t t e n t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000 Part 1 Inhoud Wat is een subnet?... 2 Waarom?... 3 Het begin.... 3 Een voorbeeld...

Nadere informatie

OSI-model. Mogelijke toepassingen van netwerken. Protocollen. Eenvoudig MS-DOS netwerk (LAN) Novell, IPX / SPX. Applicatie laag.

OSI-model. Mogelijke toepassingen van netwerken. Protocollen. Eenvoudig MS-DOS netwerk (LAN) Novell, IPX / SPX. Applicatie laag. 5.1 5.2 OSI-model Applicatie laag Presentatie laag Sessie laag Transport laag Netwerk afhankelijk Netwerk laag Datalink laag Fysieke laag 5.3 5.4 Mogelijke toepassingen van netwerken Protocollen Fileserver-systems

Nadere informatie

uw ICT partner ADSL Home en Business

uw ICT partner ADSL Home en Business uw ICT partner ADSL Home en Business ADSL Home en Business Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1.0 Introductie 2 1.1 Wat is DSL 2 1.2 Hoe werkt DSL 2 1.3 ADSL is de Asymmetrische variant van de DSL techniek

Nadere informatie

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid Internet Protocol Telematica Quality Of Service (Netwerk laag) Hoofdstuk 5 4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid n Pakketten kunnen verloren raken

Nadere informatie

Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41

Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41 v Inhoud 1 Het netwerk verkennen 1 1.1 Netwerk-resources 1 1.1.1 Netwerken van verschillende grootten 1 1.1.2 Clients en servers 2 1.1.3 Peer-to-peer 3 1.2 LAN s, WAN s en Internet 4 1.2.1 Netwerkcomponenten

Nadere informatie

Toetsmatrijs examen 8491

Toetsmatrijs examen 8491 Kwalificatie en Crebo: MK-telecom ICT engineer 10926 Deelkwalificatie en Crebo: 4087 56105 Servicedocument: 6591 Titel van het examen: Theorie routering en switching Relevante eindtermen. Taco. 1 de leerling

Nadere informatie

Theoretische Voorstudie

Theoretische Voorstudie Theoretische Voorstudie Woensdag 19 oktober 2005 Netwerk: een aantal apparaten die met elkaar verbonden zijn. Een netwerk in een beperkte omgeving is een LAN (Local Area Network) WLAN (Wireless Local Area

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

Gigaset pro VLAN configuratie

Gigaset pro VLAN configuratie Gigaset pro VLAN configuratie Hogere betrouwbaarheid door gebruik van VLAN s. De integratie van spraak en data stelt eisen aan de kwaliteit van de klanten infrastructuur. Er zijn allerlei redenen waarom

Nadere informatie

Hoe werkt een thuisnetwerk

Hoe werkt een thuisnetwerk Hoe werkt een thuisnetwerk Als je thuis met meer dan één PC werkt zal je vroeg of laat de behoefte hebben om data van de ene PC naar de andere PC over te brengen. Maar de meeste gebruikers willen het Internet

Nadere informatie

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC 802.11b Wireless router w. 4 port switch StarTech ID: BR411BWDC Share your Internet connection without being constrained by cables with StarTech.com s 802.11b wireless router. The BR411BWDC lets you share

Nadere informatie

IP & Filtering. philip@pub.telenet.be

IP & Filtering. philip@pub.telenet.be IP & Filtering philip@pub.telenet.be Inleiding Wie ben ik en waar hou ik me mee bezig? Un*x hacker, uitgesproken voorkeur voor BSD varianten Paranoide security freak Ervaring als systems en network administrator

Nadere informatie

Configureren van de Wireless Breedband Router.

Configureren van de Wireless Breedband Router. Configureren van de Wireless Breedband Router. 1.1 Opstarten en Inloggen Activeer uw browser en de-activeer de proxy of voeg het IP-adres van dit product toe aan de uitzonderingen. Voer vervolgens het

Nadere informatie

Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag

Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag Computerarchitectuur en netwerken 10 TCP congestion control Netwerklaag Lennart Herlaar 6 oktober 2015 Inhoud Congestiebeheer TCP congestiebeheer Netwerk laag principes van de netwerklaag IP adressen IP

Nadere informatie

In de General Setup kunt u het IP-adres aanpassen. Standaard staat het IP-adres op 192.168.1.1 zoals u ziet in onderstaande afbeelding.

In de General Setup kunt u het IP-adres aanpassen. Standaard staat het IP-adres op 192.168.1.1 zoals u ziet in onderstaande afbeelding. LAN LAN Setup In deze handleiding kunt u informatie vinden over alle mogelijke LAN instellingen van de DrayTek Vigor 2130 en 2750. Hierin zullen wij alle algemene instellingen bespreken die van toepassing

Nadere informatie

Computernetwerken Deel 2

Computernetwerken Deel 2 Computernetwerken Deel 2 Beveiliging Firewall: toegang beperken IDS: inbraak detecteren en alarmeren Encryp>e: gegevens verbergen Firewall Waarom? Filteren van pakkeben Wildcard mask: omgekeerd subnetmasker

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst en protocoloverzicht

Verklarende woordenlijst en protocoloverzicht Eurofiber Safariweg 25-31 t +31(0)30 242 8700 3605 MA Maarssen f +31(0)30 242 8765 Postbus 7072 info@eurofiber.com 3502 KB Utrecht www.eurofiber.com KVK 34.13.43.77 Document Verklarende woordenlijst Verklarende

Nadere informatie

n Korte afstanden (max 1 à 2 km) n Grote snelheden tegen lage kosten (10- n Grote betrouwbaarheid n Meestal broadcast netwerk, dus geen

n Korte afstanden (max 1 à 2 km) n Grote snelheden tegen lage kosten (10- n Grote betrouwbaarheid n Meestal broadcast netwerk, dus geen Telematica Wireless/LANs Hoofdstuk 13-14 LAN 4Local Area Network kenmerken: n Korte afstanden (max 1 à 2 km) n Grote snelheden tegen lage kosten (10-1000Mb/s) n Grote betrouwbaarheid n Meestal broadcast

Nadere informatie

ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router

ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router Stap 1: Het instellen van uw computer Instellen netwerkkaart om de modem te kunnen bereiken: Windows 98/ME: Ga naar Start Instellingen Configuratiescherm

Nadere informatie

Computernetwerken! E-mail: SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol

Computernetwerken! E-mail: SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol Computernetwerken 1. Fundamentals Communicatie vereist regels, deze regels noemt met protocollen. Mensen kunnen met relatief losse regels (protocollen) communiceren, bij computers moet dit strikt vastliggen.

Nadere informatie

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Fridoline van Binsbergen Stierum KPN AUDIT vrije Universiteit amsterdam 7 April 2003 File 17-A Internet techniek & beveiliging 2003 Programma PROGRAMMA

Nadere informatie

De module is bedoeld voor starters in de IT.

De module is bedoeld voor starters in de IT. Exameneisen Network and Datacommunication Foundation (NDF) Publicatiedatum 1-04-2008 Startdatum 1-01-2004 Doelgroep De module is bedoeld voor starters in de IT. Voorkennis Hoewel een kandidaat zonder specifieke

Nadere informatie

INHOUD. Videolessen Deel 3 DATACOMMUNICATIE INTERNET

INHOUD. Videolessen Deel 3 DATACOMMUNICATIE INTERNET INHOUD Ethernet Internet Protocol... 3 LAYER 1: PHISICAL LAYER... 4 verbindingen:... 4 LAN NETWERKEN... 4 HUB... 4 Netwerkkaart... 5 UTP bekabeling... 5 Lengte van UTP bekabeling... 7 Glasvezel... 7 UITDAGINGEN

Nadere informatie

Wat basiskennis... IPv4, is het einde nabij? Applicatie. Sessie. Fysiek

Wat basiskennis... IPv4, is het einde nabij? Applicatie. Sessie. Fysiek Wat basiskennis... TCP/IP model Applicatie Transport Internet Fysiek OSI model Applicatie Presentatie Sessie Transport Netwerk Data Link Fysiek MAC (bv: 90:fb:a6:ae:b3:5a) IPv4 (bv: 127.0.0.1) (R)ARP TCP,

Nadere informatie

Sweex BroadBand Router + 4 poort switch + printserver

Sweex BroadBand Router + 4 poort switch + printserver Sweex BroadBand Router + 4 poort switch + printserver Management Web-Based Management Remote Management Voordelen Internet Sharing - Wanneer u een breedband Internetverbinding heeft kunt u meerdere PC

Nadere informatie

Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel

Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Protocollen Protocol Netwerkprotocollen Een protocol is een stelsel afspraken waarin het formaat en de volgorde van de berichten wordt gedefinieerd die tussen

Nadere informatie

DMX512 over Ethernet (2)

DMX512 over Ethernet (2) DMX512 over Ethernet (2) In het tweede deel van deze serie gaan we dieper in op ethernet. Eerst de hardware, dan de adressering. Het deel over de adressering heeft een hoog ICT-gehalte. Maar weten hoe

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Bekijken we nu het resultaat van een ipconfig /all op een IPv6 geconfigureerde Windows 7 box dan zien we toch een aantal merkwaardigheden.

Bekijken we nu het resultaat van een ipconfig /all op een IPv6 geconfigureerde Windows 7 box dan zien we toch een aantal merkwaardigheden. 1 Op de userdag van september 2009 heb ik in de sessie over netwerken een Intranet netwerkmodel uitgetekend dat gebaseerd is op de volgende concepten: (+) Alle clients verhuizen we buiten de perimeter.

Nadere informatie

Communications and Networking: An Introduction

Communications and Networking: An Introduction Communications and Networking: An Introduction Hoofdstuk 7 Internet Application Layer Protocols 1. a) Op het moment van schrijven:.eu (Europese Unie). b) B.v.:.au (Australië),.at (Oostenrijk > Austria)

Nadere informatie

1. inleiding. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen 3.0 Unported licentie

1. inleiding. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen 3.0 Unported licentie 1. inleiding Misschien zonder het te beseffen, maak je dagelijks gebruik van computernetwerken. Of je nu WhatsApp gebruikt om je vrienden een bericht te sturen of Google Chrome om iets op te zoeken, je

Nadere informatie

Sweex Wireless BroadBand Router + 4 poort switch + printserver

Sweex Wireless BroadBand Router + 4 poort switch + printserver Sweex Wireless BroadBand Router + 4 poort switch + printserver Voordelen Internet Sharing - Wanneer u een breedband Internetverbinding heeft kunt u meerdere PC s tegelijk gebruik laten maken van het Internet.

Nadere informatie

Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden

Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden IP-VPN van Telenet Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden De veelzijdigste VPN-oplossing om uw vestigingen te verbinden U wilt dat de verschillende vestigingen

Nadere informatie

Sweex Wireless BroadBand Router + 4 poort switch

Sweex Wireless BroadBand Router + 4 poort switch Sweex Wireless BroadBand Router + 4 poort switch Management Web-Based Management Remote Management Toepassingsmogelijkheden Creëer een netwerk voor meerdere gebruikers, en deel het Internet in een handomdraai,

Nadere informatie

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

Your Pathway to the Real-Time Enterprise. Belgacom Explore Infrastructure Services. Connectiviteitsdiensten

Your Pathway to the Real-Time Enterprise. Belgacom Explore Infrastructure Services. Connectiviteitsdiensten Your Pathway to the Real-Time Enterprise Belgacom Explore Infrastructure Services Connectiviteitsdiensten 2.1.1. Connectiviteitsdiensten Dienstbeschrijving V1.0 1. Inleiding Belgacom Explore is een openstandaard-mpls-netwerk

Nadere informatie

In figuur 1 is de traditionele oplossing afgebeeld om LAN's onderling aan elkaar te koppelen via gehuurde WAN-verbindingen.

In figuur 1 is de traditionele oplossing afgebeeld om LAN's onderling aan elkaar te koppelen via gehuurde WAN-verbindingen. 9 Frame relaying Voorkennis Datacommunicatie: De betekenis van open systeem. Inleiding In figuur 1 is de traditionele oplossing afgebeeld om LAN's onderling aan elkaar te koppelen via gehuurde WAN-verbindingen.

Nadere informatie

Tornado 840 / 841 handleiding

Tornado 840 / 841 handleiding 1.1 Opstarten en inloggen Tornado 840 / 841 handleiding Activeer uw browser en de-activeer de proxy of voer het IP-adres van dit product in bij de uitzonderingen. Voer vervolgens het IP-adres van dit product

Nadere informatie

NAT (Network Address Translation)

NAT (Network Address Translation) Technical Note #019 Auteur: Olaf Suchorski Gemaakt op: 11 juli 2000 Bijgewerkt op: 11 juli 2000 NAT (Network Address Translation) In deze Technical Note worden de meest voorkomende situaties met NAT doorgelicht.

Nadere informatie

Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 7 november 2007, 9.00 12.30

Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 7 november 2007, 9.00 12.30 Page 1 of 12 Naam Initialen Studentnummer Studierichting Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 7 november 2007, 9.00 12.30 Opmerkingen: Alleen 1 dubbelzijdig blad met aantekeningen / samenvatting

Nadere informatie

Mobiele data: 2G, 3G, 4G, wifi,... Verschillen in eigenschappen, toepassingen...

Mobiele data: 2G, 3G, 4G, wifi,... Verschillen in eigenschappen, toepassingen... Mobiele data: 2G, 3G, 4G, wifi,... Verschillen in eigenschappen, toepassingen... Paul Dekkers Summerschool Mobiele apps, augustus 2012 Inhoud Wat doet SURFnet Ontwikkelingen mobiel in Nederland Mobiele

Nadere informatie

Productmeeting EqualLogic

Productmeeting EqualLogic Productmeeting EqualLogic Storage - algemeen Donderdag 8 november 2007 Peter Van Waeleghem Agenda Opslag van gegevens Principe Technologie Optimalisatie van de opslag RAID Opslag via een netwerk Extra

Nadere informatie

IPv6 Workshop. Woensdag 18 mei 2005 SARA Almere. Andree Toonk - SARA High Performance Networking 1

IPv6 Workshop. Woensdag 18 mei 2005 SARA Almere. Andree Toonk - SARA High Performance Networking 1 IPv6 Workshop Woensdag 18 mei 2005 SARA Almere Andree Toonk - SARA High Performance Networking 1 Even voorstellen Andree Toonk Netwerkspecialist SARA HPN Andree@sara.nl Andree Toonk - SARA High Performance

Nadere informatie

DJANAH, EEN TOTAL CONVERSATION VIDEO TELEFOON IN DE WEB BROWSER TECHNISCHE EISEN VOOR TOLK OP AFSTAND OP LOCATIE, NETWERK EN COMPUTERS

DJANAH, EEN TOTAL CONVERSATION VIDEO TELEFOON IN DE WEB BROWSER TECHNISCHE EISEN VOOR TOLK OP AFSTAND OP LOCATIE, NETWERK EN COMPUTERS DJANAH, EEN TOTAL CONVERSATION VIDEO TELEFOON IN DE WEB BROWSER TECHNISCHE EISEN VOOR TOLK OP AFSTAND OP LOCATIE, NETWERK EN COMPUTERS V.0 Arnoud van Wijk arnoud@greengiraffe.nl INTRODUCTIE INTERNET EISEN

Nadere informatie

Onder het menu LAN General Setup kunt Settings wijzigen die te maken hebben met de DHCP en TCP/IP instelling voor het LAN segment (interne netwerk).

Onder het menu LAN General Setup kunt Settings wijzigen die te maken hebben met de DHCP en TCP/IP instelling voor het LAN segment (interne netwerk). LAN General Setup LAN General Setup Onder het menu LAN General Setup kunt Settings wijzigen die te maken hebben met de DHCP en TCP/IP instelling voor het LAN segment (interne netwerk). Hieronder ziet u

Nadere informatie

BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM. Inhoudsopgave

BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM. Inhoudsopgave BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM Inhoudsopgave Introductie van ESG103/ESG104 breedband routers......................... 1 Systeem vereisten.....................................................

Nadere informatie

computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015

computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015 2015 computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. datacommunicatie... - 3-3. het TCP/IP model... - 6-4. protocollen... - 8-5. computernetwerken... - 15-6. netwerkapparatuur...

Nadere informatie

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

Kansen en aandachtspunten van draadloos PROFINET

Kansen en aandachtspunten van draadloos PROFINET Kansen en aandachtspunten van draadloos PROFINET Automatiseringshiërarchie ERP Ethernet MES Automatiseringshiërarchie Ethernet? Hoe werkt het eigenlijk WLAN WLAN Frameformat To From 0 0 Ad-hoc Network

Nadere informatie

Zakelijk Internet Asymmetrisch Dienstbeschrijving

Zakelijk Internet Asymmetrisch Dienstbeschrijving Tele2 Zakelijk Postbus 22697 1100 DD Amsterdam T 020-750 10 00 F 020-750 10 01 tele2.nl/zakelijk Kvk Amsterdam 33303418 Tele2 Zakelijk is een handelsnaam van Tele2 Nederland B.V. Dienstbeschrijving 2 van

Nadere informatie

Ethernet-verbinding. Klik op een van de volgende onderwerpen voor meer informatie over de ethernet-functie van de printer: Ethernet-lichtjes

Ethernet-verbinding. Klik op een van de volgende onderwerpen voor meer informatie over de ethernet-functie van de printer: Ethernet-lichtjes Ethernet-inhoudsopgave Ethernet-verbinding Met de ingebouwde ethernet-functie van de printer kunt u de printer rechtstreeks aansluiten op een ethernet-netwerk zonder een externe afdrukserver te gebruiken.

Nadere informatie

Communicatienetwerken

Communicatienetwerken Communicatienetwerken Oefeningen 4 : ALGEMEEN (niet voor MTI) Woensdag 2 december 2009 1 VRAAG 1 : MAC/IP adressen toekennen 2 VRAAG 1 : MAC/IP adressen toekennen Scenario Link 1 Link 2 Link 3 Link 4 Link

Nadere informatie

Computerarchitectuur en netwerken. Inleiding NETWERKEN

Computerarchitectuur en netwerken. Inleiding NETWERKEN Computerarchitectuur en netwerken 7 Inleiding NETWERKEN Lennart Herlaar 22 september 25 Inhoud Hoe gaat de informatie door het netwerk heen? Algemene principes Protocollen Connecties virtuele circuits

Nadere informatie

Toetsmatrijs examen 8432

Toetsmatrijs examen 8432 Kwalificatie en Crebo: MK-TMA, TCS 10230 & 10231 Deelkwalificatie en Crebo: 4057 versie 3 50863 Servicedocument: 6552 Titel van het examen: Theorie transportnetwerken Relevante eindtermen. Taco. 1 de leerling

Nadere informatie

Extended Ethernet. uw ICT partner

Extended Ethernet. uw ICT partner Extended Ethernet uw ICT partner Extended Ethernet Inhoudsopgave Inhoudsopgave...1 1.0 Introductie...2 1.1 Wat is Extended Ethernet...2 1.2 Hoe werkt Extended Ethernet...2 1.3 Wat zijn de leveringsvoorwaarden

Nadere informatie

Installeren Internet Plus. Handleiding

Installeren Internet Plus. Handleiding Installeren Plus Handleiding Inhoudsopgave 1. Introductie handleiding 4 2. Plus 4 3. Koppelen van uw netwerk met het Ziggo netwerk 5 3.1 De standaard Plus dienst 5 3.2 Plus dienst met optie van Ziggo 5

Nadere informatie

Conceptronic C100BRS4H Snelle Installatie Gids. Gefeliciteerd met de aankoop van uw Conceptronic 4-poort Breedband Router.

Conceptronic C100BRS4H Snelle Installatie Gids. Gefeliciteerd met de aankoop van uw Conceptronic 4-poort Breedband Router. Conceptronic C100BRS4H Snelle Installatie Gids Gefeliciteerd met de aankoop van uw Conceptronic 4-poort Breedband Router. De bijgevoegde Hardware Installatie Gids geeft u een stapsgewijze uitleg van hoe

Nadere informatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie Modem en Codec Telematica Data Transmissie (Fysieke laag) Hoofdstuk 6 t/m 8 Een modem gebruikt analoge signalen om digitale signalen te versturen Een codec gebruikt digitale signalen om analoge signalen

Nadere informatie

Netwerken in productiesystemen. Automatiseringspiramide SCADA. Inleiding computersystemen en netwerken deel 2

Netwerken in productiesystemen. Automatiseringspiramide SCADA. Inleiding computersystemen en netwerken deel 2 6.1 6.2 Netwerken in productiesystemen 6.3 6.4 Automatiseringspiramide ERP (Enterprise Resource Planning) MES (Manufacturing Execution System) SCADA (Supervisory Control and Data Aquasition) 6.5 6.6 SCADA

Nadere informatie

Installatie & Snel Start Gids AISnet Internet Basis Station AIS Ontvanger

Installatie & Snel Start Gids AISnet Internet Basis Station AIS Ontvanger Installatie & Snel Start Gids AISnet Internet Basis Station AIS Ontvanger SNEL START GIDS AISnet VR1 1. Introductie Hartelijk dank voor het aanschaffen van de AISnet Internet Basis Station AIS Ontvanger.

Nadere informatie

1. Controleren van de aansluiting op de splitter

1. Controleren van de aansluiting op de splitter Configuratie Copperjet 1616-2p (SurfSnel ADSL connected by BBned) 1. Controleren van de aansluiting op de splitter 2. Toegang tot de modem 3. Router installatie bij afname meerdere IP adressen (8, 16 of

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten)

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module C3 Datacommunicatie Plaats van de module in de opleiding: In de module 'Datacommunicatie' leer je diverse

Nadere informatie

Situatieschets + vereisten Logisch LAN ont werp ( + VLAN s) Fysieke bekabeling WAN ontwerp Beveiliging. Concept ACL s

Situatieschets + vereisten Logisch LAN ont werp ( + VLAN s) Fysieke bekabeling WAN ontwerp Beveiliging. Concept ACL s Situatieschets + vereisten Logisch LAN ont werp ( + VLAN s) Fysieke bekabeling WAN ontwerp Beveiliging Concept ACL s Secundaire school m et 2 vest igingsplaat sen en 3 gebouwen Hoofdvestiging: Gebouw A:

Nadere informatie

Lezing. Routers. Bron afbeeldingen en kennis c t magazine voor computertechniek. Rein de Jong

Lezing. Routers. Bron afbeeldingen en kennis c t magazine voor computertechniek. Rein de Jong Lezing Routers Rein de Jong Bron afbeeldingen en kennis c t magazine voor computertechniek Wat is een router? Verkeersregelaar op het netwerk Op basis van TCP/IP Netwerkinformatie Wat is intern Wat moet

Nadere informatie

Mr. Heyns. Groep 5. Cisco. Andy Janssens

Mr. Heyns. Groep 5. Cisco. Andy Janssens Mr. Heyns Groep 5 Cisco Andy Janssens INHOUD 1. Netwerk... 1 1.1. Netwerkplan... 1 1.2. IP Plan... 3 1.2.1. VLSM... 3 1.2.2. Packet tracer... 4 1.2.3. VLAN s... 4 2. bespreking services... 6 2.1. DHCP...

Nadere informatie

Checklist Netopia R91xx t.b.v MXStream

Checklist Netopia R91xx t.b.v MXStream Technical Note #025 Auteur: Olaf Suchorski Gemaakt op: 09 mei 2001 Bijgewerkt op: 09 mei 2001 Beschrijft: MXStream Checklist Netopia R91xx t.b.v MXStream De Netopia R9100/910 is een ethernet naar ethernet

Nadere informatie

communicatie is onderhevig aan fouten

communicatie is onderhevig aan fouten 1.1 Een communicatiemodel Algemeen communicatiemodel Model voor datacommunicatie Verschil datacommunicatie en telecommunicatie Communicatie schematisch communicatie is onderhevig aan fouten Datacommunicatie

Nadere informatie

NETBITER REMOTE ACCESS FUNCTIE

NETBITER REMOTE ACCESS FUNCTIE NETBITER REMOTE ACCESS FUNCTIE HULPDOCUMENT NEDERLANDS Serial RS232 or RS485 or Ethernet Communication with PLC, HMI, Frequency drive or other device. DURANMATIC B.V. ROBIJN 800 3316 KE DORDRECHT TEL:

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen 1 Dienstbeschrijving dataverbindingen Lancom heeft als doelstelling om een one stop shop te zijn voor het MKB en MKB+, dit betekent dat onze dienstverlening niet stopt bij de Firwall of de router. Van

Nadere informatie

Installatie- en gebruikershandleiding. Zyxel P-2612HW (SurfSnel ADSL connected by BBned)

Installatie- en gebruikershandleiding. Zyxel P-2612HW (SurfSnel ADSL connected by BBned) Installatie- en gebruikershandleiding Zyxel P-2612HW (SurfSnel ADSL connected by BBned) Handleiding Zyxel P-2612HW (SurfSnel ADSL connected by BBned) Inhoudsopgave 1 Het aansluiten van uw Zyxel ADSL modem

Nadere informatie

IPv6. Seminar Innoveer je campusinfrastructuur: DNSSEC en IPv6 4 december 2014 Niels den Otter

IPv6. Seminar Innoveer je campusinfrastructuur: DNSSEC en IPv6 4 december 2014 Niels den Otter <Niels.denOtter@surfnet.nl> IPv6 WAAROM HOE WANNEER Seminar Innoveer je campusinfrastructuur: DNSSEC en IPv6 4 december 2014 Niels den Otter IPv6 IP-versie 6 (IPv6) gaat wereldwijd doorbreken. Instellingen

Nadere informatie

Inhoud Inleiding switched netwerken 11 Basis-switch-concepten en confi guratie 39 3 VLAN s

Inhoud Inleiding switched netwerken 11 Basis-switch-concepten en confi guratie 39 3 VLAN s 5 Inhoud 1 Inleiding switched netwerken 11 1.1 LAN-ontwerp 11 1.1.1 Geconvergeerde netwerken 12 1.1.2 Switched netwerken 19 1.2 De switched omgeving 24 1.2.1 Frame-forwarding 24 1.2.2 Switch-domeinen 33

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie

Optibel Breedband Telefonie Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2100 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

MxStream & Linux. Auteur: Bas Datum: 7 november 2001

MxStream & Linux. Auteur: Bas Datum: 7 november 2001 MxStream & Linux Auteur: Bas Datum: 7 november 2001 Gebruikte bronnen http://www.weethet.nl/dutch/adsl_mxstream_alcatelhack.asp http://www.bruring.com/adsl/article.php?sid=6 http://security.sdsc.edu/self-help/alcatel/challenge.cgi

Nadere informatie

Hogere netwerksnelheid

Hogere netwerksnelheid PCI Express 10 gigabit Ethernet glasvezelnetwerkkaart met open SFP+ - PCIe x4 10 Gb NIC SFP+ adapter StarTech ID: PEX10000SFP De PEX10000SFP 10 gigabit glasvezelnetwerkkaart is een voordelige oplossing

Nadere informatie

Hier kunt u alle schijven en mappen afscannen op audio bestanden die ondersteund worden door de MP (mp3 en wma).

Hier kunt u alle schijven en mappen afscannen op audio bestanden die ondersteund worden door de MP (mp3 en wma). Netgear MP101 Dit apparaat speelt MP3's en WMV digitale bestanden en koppelt de stereo rechtstreeks aan de PC. Het apparaat werkt alleen in combinatie met een router of een wireless acces point. Er zit

Nadere informatie

Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8

Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 FttH Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 8 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Definities... 3 2. Dienstbeschrijving... 4 2.1. Overzicht van de FttH diensten... 4 2.2. Looptijd

Nadere informatie

Softphone Installatie Handleiding

Softphone Installatie Handleiding Softphone Installatie gids Softphone Installatie Handleiding Specifications subject to change without notice. This manual is based on Softphone version 02.041 and DaVo I en II software version 56.348 or

Nadere informatie

ZoneFlex 7731 802.11n Point to Point Wireless Bridge Handleiding

ZoneFlex 7731 802.11n Point to Point Wireless Bridge Handleiding ZoneFlex 7731 802.11n Point to Point Wireless Bridge Handleiding Inhoudsopgaven 1. Product uitleg 1.1. Led indicatie 1.2. Normaal mode 1.3. Richt mode 2. Installatie voorbereiding 2.1. Benodigdheden 2.2.

Nadere informatie

NETWERKOPLOSSINGEN. IP Private Network. IPSEC Virtual Private Network. Metro Ethernet Connect

NETWERKOPLOSSINGEN. IP Private Network. IPSEC Virtual Private Network. Metro Ethernet Connect NETWERKOPLOSSINGEN IPSEC Virtual Private Network IP Private Network Metro Ethernet Connect Signet Netwerkoplossingen OP MAAT GEMAAKTE OPLOSSINGEN VOOR KLEINE, GROTE OF COMPLEXE NETWERKEN Wanneer u op zoek

Nadere informatie

In deze les staan we stil bij netwerken. Waarom gebruiken we netwerken en hoe zitten ze in elkaar?

In deze les staan we stil bij netwerken. Waarom gebruiken we netwerken en hoe zitten ze in elkaar? Les D-01 Netwerken In deze les staan we stil bij netwerken. Waarom gebruiken we netwerken en hoe zitten ze in elkaar? 1.1 Wat is een netwerk? Een netwerk bestaat uit een aantal, met elkaar verbonden componenten,

Nadere informatie

Stage I. Alle 5 RiR s krijgen een laatste /8 toegewezen. IANA s pool van IPv4 adressen is uitgenut. Stage II RIPE NCC distribueert adressen

Stage I. Alle 5 RiR s krijgen een laatste /8 toegewezen. IANA s pool van IPv4 adressen is uitgenut. Stage II RIPE NCC distribueert adressen Het wereldwijde IP verkeer zal tussen 2012 en 2017 verdrievoudigen tot 1,4 zettabyte per jaar. Deze sterke groei van het dataverkeer is het gevolg van het 'Internet of Everything', dat tegen 2017 rond

Nadere informatie