Inhoud. Huidkanker voorkomen. Een deskundig team onder één dak. Wat mag u van ons verwachten? Huidkanker herkennen. Veel gestelde vragen.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud. Huidkanker voorkomen. Een deskundig team onder één dak. Wat mag u van ons verwachten? Huidkanker herkennen. Veel gestelde vragen."

Transcriptie

1 Huidoncologie

2 Inhoud 03 Een deskundig team onder één dak 11 Huidkanker voorkomen 04 Wat mag u van ons verwachten? 12 Huidkanker herkennen 06 Huidkanker 14 Veel gestelde vragen 08 Behandelingen 15 Equipe Zorgbedrijven 10 Het consult 02

3 Een deskundig team onder één dak Huidkanker komt de laatste jaren steeds meer voor. We gaan immers steeds vaker op vakantie, zijn meer in de zon en gaan vaker onder de zonnebank. Een overdosis zonlicht kan de huid beschadigen, en op lange termijn ontstaan daardoor kwaadaardige afwijkingen. Hoewel huidkanker in verreweg de meeste gevallen goed te genezen valt, is het wel van groot belang om er op tijd bij te zijn. Speciaal voor onderzoek en behandeling van huidkanker kunt u terecht bij Helder Kliniek Huidoncologie. Op deze afdeling wordt u deskundig en snel geholpen. Als u zich zorgen maakt over bepaalde moedervlekken of andere huidafwijkingen, dan is het verstandig om naar uw huisarts te gaan. Indien uw huisarts het nodig vindt kunt u van hem/haar een verwijzing krijgen. U kunt dan snel bij ons terecht voor de diagnose en behandeling. Wat maakt een behandeling bij Helder Kliniek nu anders dan een behandeling in een andere privé-kliniek of ziekenhuis? In de eerste plaats dat we nauwelijks of geen wachtlijsten kennen. Ook op de uitslag van het pathologie onderzoek hoeft u niet lang te wachten: binnen 7 dagen heeft u een definitieve diagnose. U zit dus niet onnodig lang in onzekerheid. 03 Een ander groot verschil is dat er bij Helder Kliniek een multidisciplinair team voor u klaar staat. Het hele team is gespecialiseerd in huidoncologie en alle leden werken nauw met elkaar samen. U wordt dus niet doorverwezen van de ene specialist naar de andere, maar wordt meteen gezien door de juiste mensen. Een uniek concept in Nederland. Helder Kliniek wil niet alleen goede zorg bieden voor patiënten met huidkanker, maar óók proberen om deze ziekte zoveel mogelijk te voorkomen. Eén van de manieren waarop we dat doen, is door middel van molemapping, een grote verbetering bij het opsporen en voorkomen van melanomen. Helder Kliniek is tot nu toe één van de weinige plaatsen waar u voor molemapping terecht kunt. Daarmee hopen wij ons steentje bij te dragen aan een toekomst waarin huidkanker niet vaker, maar juist mínder vaak zal voorkomen. Artsen en medewerkers Helder Kliniek

4 Wat mag u van ons verwachten? 04 Als u een huidoncologische behandeling moet ondergaan, wilt u er zeker van zijn dat u wordt geholpen in een kliniek waar kwaliteit en veiligheid voorop staan. Waar uw arts uitgebreid aandacht voor u heeft en een duidelijk en eerlijk advies geeft. En waar u bent verzekerd van de beste zorg en begeleiding door een gespecialiseerd multidisciplinair team, ook ná uw behandeling. Bij Helder Kliniek zijn al deze zaken goed geregeld. Daarom kunnen we u de volgende beloftes doen: Persoonlijke benadering U merkt het al tijdens uw eerste contact met onze kliniek: bij ons bent u geen nummer. Wij kiezen voor een persoonlijke benadering, omdat we vinden dat uw zorgen, wensen en verwachtingen heel belangrijk zijn. Tijdens het consultgesprek ziet u de arts die u gaat behandelen. Hij of zij neemt de tijd om al uw vragen te beantwoorden, zodat u met een goed gevoel de behandeling tegemoet kunt zien. Snel en efficiënt Wat voor ons dagelijks werk is, is voor u onbekend en spannend. Logisch. Daarom nemen we ruim de tijd voor u. We leggen u duidelijk uit hoe onze procedures verlopen en doen er alles aan om u zo snel en efficiënt mogelijk te helpen. Dat betekent bijvoorbeeld dat u tijdens het eerste consult altijd wordt gezien door een dermatoloog, gespecialiseerd in huidoncologie. Deze werkt nauw samen met de plastisch chirurg. Er gaat dus geen tijd verloren aan doorverwijzen en nieuwe afspraken maken. Ook laten we u niet onnodig lang in spanning over de uitslag van het weefselonderzoek. Dankzij afspraken met het laboratorium, kunnen we u binnen 7 dagen de uitslag laten weten. En daarna gaan we meteen met de behandeling van start. Pijnbestrijding Uw comfort staat bij ons voorop. Dus doen we er alles aan om de behandeling zo prettig mogelijk te laten verlopen. We besteden veel aandacht aan pijnbestrijding en zoeken altijd naar de optimale manier van verdoven. Voor alle behandelingen geldt, dat u na de ingreep adviezen en pijnstillers mee naar huis krijgt om de napijn en het ongemak zoveel mogelijk te verminderen. Uitgebreide telefonische informatie Helder Kliniek heeft een Informatiecentrum waar speciaal opgeleide medewerkers de tijd nemen om u te woord te staan. Zij kunnen u informatie geven over alle behandelingen bij Helder Kliniek. Overigens kunt u uw vragen ook per stellen. Wilt u een afspraak maken, dan zullen de medewerkers van het Informatiecentrum u alvast een aantal vragen stellen. Zo kunnen we goed voorbereid starten met het eerste consult. De best mogelijke zorg Helder Kliniek levert de best mogelijke medische zorg bij huidkanker. Wij volgen de richtlijnen van de beroepsverenigingen voor dermatologie en plastische chirurgie, en werken samen met een zeer goed pathologie laboratorium. Alle gegevens van het weefselonderzoek worden net zoals in een regulier ziekenhuis opgeslagen in de landelijke database, zodat pathologen van verschillende centra toegang hebben tot de uitslagen. Vrijwel alle gevallen van huidkanker kunnen bij ons behandeld worden. Voor zeldzame tumoren die academische zorg behoeven, kunnen wij u snel doorverwijzen naar de afdelingen Dermatologie van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. 24 uur per dag bereikbaar Helder Kliniek is 24 uur per dag bereikbaar, 7 dagen in de week. Dat is prettig om te weten. Mocht u na een behandeling twijfelen of uw herstel wel goed verloopt of mocht er onverhoopt een complicatie optreden, dan staan wij altijd voor u klaar om u te helpen. Geen wachtlijsten Helder Kliniek heeft geen wachtlijsten. Wanneer u besluit tot een behandeling kunt u altijd snel bij ons terecht.

5 05

6 Huidkanker De meest voorkomende vorm van kanker in Nederland Elk jaar wordt in Nederland bij tienduizenden mensen de diagnose huidkanker gesteld. Daarmee is huidkanker de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. In verreweg de meeste gevallen kan huidkanker goed behandeld worden, als u er maar op tijd bij bent. Basaalcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Geschat wordt dat er het komende jaar in Nederland nieuwe gevallen geconstateerd zullen worden. Zonlicht en UV-straling uit zonnebanken zijn de belangrijkste oorzaak voor deze soort huidkanker. Basaalcelcarcinoom ziet eruit als een glad, glazig knobbeltje of een afgeplat rood bolletje met een parelmoer randje. Soms lijkt het op een puistje of eczeemplekje dat maar niet wil verdwijnen. In bijna alle gevallen ontstaat na verloop van tijd in het midden een zweertje of wondje. Basaalcelcarcinoom groeit langzaam en zaait bijna nooit uit. Toch is het belangrijk om het op tijd te behandelen, omdat de tumor gezond weefsel in de omgeving aantast. 06 Plaveiselcelcarcinoom Het plaveiselcelcarcinoom is op één na de meest voorkomende vorm van huidkanker. Ook bij deze vorm van huidkanker is er een duidelijke relatie met blootstelling aan de zon. Een plaveiselcelcarcinoom ontstaat in de buitenste lagen van de huid. Voordat er sprake is van kanker, is er eerst een voorstadium dat we actinische keratose noemen. Er zijn dan plekjes met korstjes zichtbaar, die kunnen zorgen voor pigmentvlekken, ontkleuring, rimpels, verwijde bloedvaatjes en een verdikte hoornlaag. Hoewel de aandoening in dit stadium nog niet kwaadaardig is, kan hij dat na verloop van tijd wel worden. Het is belangrijk dat een plaveiselcelcarcinoom (of het voorstadium ervan) tijdig ontdekt en behandeld wordt. De tumor groeit namelijk sneller dan een basaalcelcarcinoom en heeft de neiging tot uitzaaiing. Melanoom Melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat in de melanocyten, de pigmentvormende cellen van de huid. Een melanoom ontstaat vaak op een plek waar al een moedervlek zit. Daarom moet een moedervlek die gaat groeien, van kleur verandert, onregelmatig van vorm wordt, anders aanvoelt (jeuk, prikkeling) of gaat bloeden altijd nader bekeken worden. Soms ontstaat een melanoom niet uit een

7 moedervlek, maar duikt hij op een helemaal gave huid op. Melanoom komt minder vaak voor dan de andere vormen van huidkanker, maar is wel de gevaarlijkste. Een melanoom groeit namelijk snel en kan in een vrij vroeg stadium uitzaaien. Vroegtijdig opereren is dus belangrijk. Voorstadia Niet elke huidkanker ontstaat uit het niets. Soms gaat er een fase aan vooraf waarin de eerste tekenen zichtbaar worden. Deze zogenaamde premaligne aandoeningen kunnen in de loop der tijd maligne (kwaadaardig) worden. Het is dus van groot belang dat ze op tijd herkend worden. Actinische keratose: op plaatsen die chronisch aan de zon zijn blootgesteld, kunnen actinische keratosen ontstaan. Deze zonlichtbeschadigingen zijn te herkennen als ruw aanvoelende, lichtbruine plekjes. Naast korstjes kan er ook sprake zijn van een vlekkerige pigmentatie, fijne en grove rimpels, verwijde bloedvaatjes, een gelige verdikte hoornlaag of een verdunde huid. Ruim de helft van de gevallen van plaveiselcelcarcinoom begint met actinische keratose. Atypische naevus: de atypische naevus is een onrustige moedervlek, die een voorstadium van een melanoom kan zijn. Daarom moet een atypische naevus altijd verwijderd worden. De dermatoloog kan een verdachte vlek bekijken met behulp van dermatoscopie, waarbij de vlek vele malen vergroot wordt. Wanneer een moedervlek pijnlijk wordt, gaat jeuken, bloeden of groeien, is dat altijd een waarschuwingsteken. Moedervlekken: gemiddeld heeft een mens veertig moedervlekken. Zolang de vlekken niet veranderen van kleur of vorm en niet anders aanvoelen, is er niets aan de hand. Slechts een heel klein percentage van alle moedervlekken ontwikkelt zich tot melanoom. Ouderdomswratten: ouderdomswratten zien eruit als ruwe, donkergekleurde vlekken die iets op de huid liggen. Vaak zijn ze onregelmatig van kleur en ze kunnen wel enkele centimeters in doorsnede worden. Ouderdomswratten worden soms ten onrechte aangezien voor melanomen, maar dat zijn het absoluut niet. Ze zijn volkomen ongevaarlijk. Gesteelde fibromen: deze onschuldige huidafwijkingen worden ook wel steelwratjes genoemd. Ze komen vaak voor op latere leeftijd in huidplooien, zoals de oksels en de liezen. Levervlekken: levervlekken (lentigo s) worden ook wel ouderdomsvlekken genoemd omdat ze op latere leeftijd ontstaan. Het zijn egaal bruine vlekken, die vaak grillig begrensd zijn. Ze kunnen enkele centimeters groot worden. De meeste levervlekken zijn onschuldig. Verraderlijk is echter dat levervlekken erg sterk kunnen lijken op lentigo maligna, een beginstadium van melanoom. Zo n lentigo maligna is te herkennen aan een wisselende en grillige pigmentatie. Het is dus van belang dat u levervlekken goed in de gaten houdt. 07 Onschuldige huidafwijkingen Veel vlekken of onregelmatigheden lijken misschien op huidkanker, maar zijn het niet. Veel voorkomend zijn bijvoorbeeld: Sproeten: een moedervlek bestaat uit een opeenhoping van pigmentcellen, een sproet bevat alleen pigmentkorrels (de donkere kleurstof). Ze kunnen zich niet ontwikkelen tot melanoom zoals moedervlekken dat wel kunnen, omdat ze geen pigmentcellen bevatten. Sproeten kunnen dus geen kwaad.

8 Behandelingen Een compleet aanbod van de modernste technieken 08 Huidkanker kan op verschillende manieren behandeld worden. Voor welke methode wordt gekozen hangt af van verschillende factoren, zoals de vorm, de plaats en de grootte van de huidafwijking. Lang niet altijd hoeft er gesneden te worden: we beschikken over een scala moderne therapieën om ervoor te zorgen dat uw huidafwijking geneest met een zo mooi mogelijk cosmetisch resultaat. Excisie In veel gevallen kan de tumor operatief verwijderd worden (excisie). Het aangedane weefsel plus een extra stukje eromheen worden dan weggesneden. Het weggehaalde weefsel wordt met behulp van een microscoop onderzocht. Wanneer blijkt dat niet alle tumorcellen verwijderd zijn, wordt er een tweede excisie gedaan waarbij iets meer weefsel wordt weggenomen. Wanneer er veel weefsel moet worden verwijderd, is het niet altijd mogelijk om de wond meteen te hechten. Dan moet er een reconstructie gedaan worden door de plastisch chirurg. Die zal de wond sluiten door middel van een verschuiving of transplantatie van huidweefsel. Excisie is effectief, geneest over het algemeen snel en de kans dat de tumor terugkomt is klein. Lokale chemotherapie Bij chemotherapie worden cytostatica (anti-kanker middelen) ingezet, zeer agressieve medicijnen die de deling van cellen belemmeren. Kankercellen zijn gevoeliger voor deze medicatie dan normale cellen en zullen daarom eerder worden uitgeschakeld. Bij huidkanker kan deze medicatie van buitenaf in de vorm van een crème of zalf precies op de juiste plek aangebracht worden. U krijgt de cytostatica dus niet binnen, en daardoor kunnen er veel hogere doses gebruikt worden dan bij tumoren in het lichaam zonder dat uw lichaam daar veel last van heeft. Lokale chemotherapie kunt u zelf thuis toepassen. Deze methode geeft geen littekenvorming en dus een goed cosmetisch resultaat. De behandeling duurt wel relatief lang: de crème moet een aantal weken op nauwgezette tijden worden aangebracht en weer afgewassen. CO2 laser Met de CO2 laser kan een dun laagje van de opperhuid worden verwijderd. Niet alleen de gezonde huidcellen, maar ook alle onregelmatigheden in de opperhuid worden op deze manier weggehaald. Met name bij actinische keratose (een voorstadium van huidkanker) geeft deze laserbehandeling goede resultaten. Omdat de laser computergestuurd is, kan er tot op tienden van millimeters nauwkeurig worden gewerkt. Zo is er geen kans dat er te veel huid wordt verwijderd. Indien nodig kan de arts een tweede of zelfs derde flinterdun laagje laten verdampen. Deze laser geeft bovendien een cosmetisch mooi resultaat: de huid wordt er egaler en gladder door. De behandeling is wel pijnlijk. U krijgt daarom een plaatselijke verdoving. Het herstel duurt enkele weken, maar de huid kan nog een aantal maanden rood blijven. TCA peeling Bij de TCA peeling wordt een oplossing met trichloorazijnzuur gebruikt om een dun laagje van de opperhuid te verwijderen. Niet alleen de gezonde huidcellen, maar ook alle onregelmatigheden in de opperhuid worden op deze manier weggehaald. De TCA peeling kan, net als de CO2 laser, worden gebruikt voor de behandeling van actinische keratose (een voorstadium van huidkanker). Een TCA peeling geeft een cosmetisch mooi resultaat: de huid wordt er egaler en gladder door. Tijdens het opbrengen van de vloeistof ervaart u enkele minuten een intens brandend gevoel. Daarna wordt de huid gekoeld en vermindert het branderige gevoel snel. Uw huid kan na de behandeling nog een poosje branderig aanvoelen en rood en gezwollen zijn. Na enkele dagen begint uw huid te vervellen, dit duurt ongeveer een week. Elektrochirurgie Bij elektrochirurgie wordt net als bij chirurgie gesneden, maar dan met behulp van een elektrisch verwarmd mesje, bolletje of draadlusje. Hiermee kunnen allerlei groeisels van de huid weggehaald worden, waarbij de bloedvaatjes meteen dichtgebrand worden. Het wondje bloedt dus niet na.

9 Photo Dynamic Therapy PDT (fotodynamische therapie) is een behandeling waarbij de kankercellen extreem gevoelig gemaakt worden voor zichtbaar licht. De aangedane plek wordt ingesmeerd met crème of gel die een stof bevat die opgenomen wordt door de kankercellen. Via de natuurlijke stofwisseling van de cel wordt die stof omgezet in een lichtgevoelige stof. Wanneer de plek daarna onder een lamp komt met licht van een specifieke golflengte, worden de kankercellen gedood. Bij Helder Kliniek wordt de fotodynamische therapie op één dag uitgevoerd. Er wordt eenmaal crème of gel aangebracht, en daarna wordt u met een tussenpauze tweemaal behandeld met licht. Na deze behandeling zijn bij meer dan 95% van de patiënten alle kankercellen verdwenen. PDT is een pijnlijke, maar over het algemeen te verdragen behandeling. Desnoods wordt met injecties verdoving aangebracht. In de eerste week kunnen roodheid, korstjes en wondjes ontstaan. Dit geneest snel daarna (meestal binnen twee weken na de behandeling). PDT is een selectieve behandelingsvorm: alleen de tumor wordt vernietigd, maar het omliggende, gezonde weefsel blijft gespaard. Controle is belangrijk! 09 Hoe geavanceerd de technieken ook zijn, geen enkele methode geeft 100% garantie dat de huidafwijking compleet wordt verwijderd of vernietigd. Daarom is controle altijd nodig. Na een behandeling zullen we u op gezette tijden terug willen zien bij Helder Kliniek. Wij willen benadrukken dat het in het belang van uw gezondheid is om deze controle afspraken na te komen!

10 Het consult One-stop-shop: zonder omwegen snel en vriendelijk geholpen 10 Helder Kliniek hanteert het principe van one-stop-shop: u ziet meteen de juiste specialisten en krijgt al tijdens het eerste consult een voorlopige diagnose en een behandelplan. Dat voorkomt doorverwijzen en onnodig wachten. Bij ons weet u snel waar u aan toe bent. Intake Tijdens het intake-consult wordt u gezien door een dermatoloog en een verpleegkundige. Beiden zijn gespecialiseerd in huidoncologie. Tijdens dit eerste consult bekijken we uw huid en maken we, als dat nodig is bij veel of atypische moedervlekken, gebruik van een molemap. De dermatoloog kan in de meeste gevallen meteen een diagnose stellen en een voorlopig behandelplan opstellen. Wanneer er meer gegevens nodig zijn voor het stellen van de juiste diagnose, wordt een biopsie verricht. Er wordt dan een klein stukje van het verdachte weefsel weggehaald en opgestuurd naar het laboratorium. Daar kan de patholoog vaststellen of het inderdaad om huidkanker gaat, en zo ja, om welk type. Uitslag binnen 7 dagen De uitslag van het laboratoriumonderzoek krijgt u binnen 7 dagen telefonisch van ons. Als de uitslag de voorlopige diagnose bevestigt, blijft het behandelplan ongewijzigd. Mocht de uitslag afwijken, dan wordt een nieuw behandelplan met u besproken. Er kan dan meteen een afspraak gepland worden voor de behandeling. Molemapping Om alle moedervlekken op uw huid nauwkeurig vast te leggen en ook op langere termijn in de gaten te houden, maken we gebruik van molemapping. Daarbij wordt uw hele lichaam met behulp van de nieuwste apparatuur digitaal gefotografeerd. Van verdachte afwijkingen wordt een extra vergrote foto (dermatoscopie) gemaakt. Al deze gegevens worden opgeslagen in een medisch dossier, de molemap. Bij een regelmatige check-up kunnen we precies zien of en waar de moedervlekken veranderd zijn. Nazorg Nadat u bent behandeld voor huidkanker blijft u nog een periode onder controle bij de kliniek. Er bestaat immers een kans dat de tumor terugkomt, of dat zich nieuwe tumoren ontwikkelen. Hoe eerder dit ontdekt wordt, hoe sneller u behandeld kunt worden en hoe beter de kansen op herstel. Het is dus van groot belang dat u aan elke controle-oproep gehoor geeft. Naast de reguliere controles adviseren wij in sommige gevallen om regelmatig een check-up te laten doen. Dat kan bijvoorbeeld eens per half jaar, eens per jaar of om de twee jaar, afhankelijk van de gestelde diagnose. Dankzij het innovatieve molemapping-systeem kunnen onze specialisten elke verandering in uw huidbeeld nauwkeurig digitaal monitoren. Behandeling Snel na het eerste consult kunt u bij Helder Kliniek terecht voor een behandeling. Grotere chirurgische ingrepen en ingrepen aan het gezicht worden door de plastisch chirurg gedaan. In alle gevallen zal er een nauwe samenwerking zijn met de dermatoloog. Kleinere chirurgische ingrepen kunnen zowel door de plastisch chirurg als door de dermatoloog worden uitgevoerd. De dermatoloog doet ook alle niet-chirurgische behandelingen, zoals TCA peeling, elektro-chirurgie, fotodynamische therapie (PDT) en CO2 laserbehandelingen.

11 Huidkanker voorkomen Bescherm uzelf altijd en overal tegen de zon Het is misschien een cliché, maar voorkomen is beter dan genezen. En dat geldt in het bijzonder voor huidkanker. Bijna alle vormen worden veroorzaakt door UV-straling. Daarom is het belangrijk om bewust en verstandig om te gaan met de zon. Zo kunt u zelf het risico op huidkanker beperken. Zonlichtschade Wanneer uw huid te vaak of te lang wordt blootgesteld aan de zon, kan zowel UVA- als UVB-straling de huidcellen beschadigen. Het erfelijk materiaal in de celkernen (het DNA) kan daardoor veranderen. Soms kan de schade door speciale eiwitten worden gerepareerd, soms sterft de huidcel gewoon af. Maar in sommige gevallen wordt het DNA verkeerd of helemaal niet gerepareerd. De cel kan zich dan ongecontroleerd en ongeremd gaan delen. En zo kan huidkanker ontstaan. Inmiddels is het verband tussen zonlichtschade en verschillende vormen van huidkanker onomstotelijk aangetoond. Een groter risico Veel in de zon: een te grote hoeveelheid UV-straling (van de zon én de zonnebank) kan de cellen van de opperhuid ernstig beschadigen. Daardoor kan, meestal pas na vele jaren, huidkanker ontstaan. Veel in de zon als kind: wie als kind (tot 15 jaar) veel in de zon is geweest, loopt meer risico op het ontwikkelen van basaalcelkanker op latere leeftijd. Hoe hoger de UV-belasting, hoe groter het risico. Vaak verbrand: bij elke keer dat u (als kind of als volwassene) verbrandt, stijgt de kans dat u huidkanker krijgt. Huidtype I: mensen met een lichte huid, blond of rood haar en blauwe ogen (huidtype I) zijn van nature gevoeliger voor UV-straling. Daarom wordt zonnen en het gebruik van zonnebanken afgeraden voor mensen met huidtype I. Leeftijd: het duurt jaren voordat een moedervlek zich ontwikkelt tot een tumor. Basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom worden vooral gezien vanaf veertig jaar. Voor het melanoom geldt dit leeftijdrisico overigens niet: een melanoom kan ook op jongere leeftijd ontstaan, maar over het algemeen komen ze meer voor bij ouderen. Veel moedervlekken: wanneer u meer dan honderd moedervlekken heeft, loopt u een hoger risico om een melanoom te ontwikkelen. Deze vorm van huidkanker ontstaat immers vaak uit pigmentcellen van de huid. Erfelijk: sommige vormen van huidkanker zijn erfelijk. Werken in de buitenlucht: wanneer u voor uw werk veel buiten bent, krijgt uw huid een grote dosis UV-straling te verduren. Goed beschermd Om schade door zonlicht te beperken, zijn zonnebrandcrèmes een prima hulpmiddel. Deze crèmes bevatten filters die UV-straling absorberen of reflecteren. Hoe meer filters een crème bevat, hoe hoger de beschermingsfactor (BF of SPF) is. Als vuistregel kunt u aanhouden: hoe hoger de beschermingsfactor, hoe beter u bent beschermd. Reserveer zonnebrandcrème niet alleen voor de vakantie, maar gebruik m elke keer als u of uw kinderen in de zon komen (wandelen, fietsen, buiten spelen, in de tuin werken). Breng een royale hoeveelheid crème minimaal twintig minuten voordat u in de zon gaat gelijkmatig aan en herhaal dat elke twee uur. Smeer kinderen zo nodig nog vaker in: door spelen, zwemmen en transpireren verdwijnt de crème snel. Smeren alleen is niet genoeg Hoewel een zonnebrandcrème uw huid grotendeels beschermt tegen de zon, moet u altijd aanvullende maatregelen nemen. Blijf uit de zon op de tijdstippen dat de straling het hoogst is (tussen en uur) en zoek ook daarvoor en daarna regelmatig de schaduw op. Draag zoveel mogelijk beschermende kleding, zoals een shirtje, een petje of zonnehoed en een zonnebril. Ga ook niet langer in de zon liggen omdat u een zonnebrandcrème heeft opgesmeerd. U loopt dan namelijk weer opnieuw een hoger risico. 11

12 12 Huidkanker herkennen Let op: dit zijn de signalen! Huidkanker is goed te behandelen, wanneer u er maar op tijd bij bent. Vroege ontdekking kan uw leven redden. Het is dan ook belangrijk dat u weet waar u op moet letten. Waarschuwingssignalen Van een melanoom Een moedervlek is verdacht wanneer deze: groter wordt van kleur verandert van vorm verandert een vage grens krijgt blijft jeuken spontaan gaat bloeden recent is ontstaan Van een basaalcelcarcinoom of plaveiselcelcarcinoom Alle plekjes en vlekjes zijn verdacht wanneer deze: een wondje vormen dat niet geneest binnen 6 weken een wondje dat lijkt op eczeem maar niet reageert op een eczeembehandeling Uw huid moet ook gecontroleerd worden door een arts wanneer er sprake is van actinische keratose. Deze aandoening komt vooral voor op huidgebieden die ernstig door de zon beschadigd zijn. Wist u dat Zonblootstelling een verhoogde kans geeft op het krijgen van een huidtumor? Dat kinderen onder de 1 jaar eigenlijk helemaal niet in de zon mogen? Dat u uzelf en uw kinderen élke dag zou moeten beschermen tegen de zon? Vernieuwende technologie Molemapping en dermatoscopie betekenen een grote verbetering bij het opsporen en voorkomen van huidkanker. In Australië heeft men het ontstaan van de gevaarlijkste vorm van huidkanker (een dik melanoom) door veranderd zongedrag en goede zorg zoals molemapping kunnen verminderen. In Nederland wordt de molemapping-technologie echter vrijwel niet benut. Ook het zongedrag van veel Nederlanders is nog buitensporig. Helder Kliniek wil in Nederland een belangrijke rol spelen in preventie, diagnostiek en behandeling van huidkanker. Twijfel? Twijfelt u of een moedervlek er normaal uitziet? Maakt u zich zorgen over plekjes die er vreemd uitzien? Weet u niet zeker of een moedervlek groter geworden is? Laat er dan altijd uw huisarts naar kijken. Hij/zij kan bepalen of een moedervlek of ander plekje nader onderzocht moet worden.

13 13

14 Veel gestelde vragen 14 Ik heb een moedervlek op m n been, maar weet niet of die er al langer zat Wanneer u elke maand uw huid onderzoekt, leert u uw huid beter kennen. Zo n huidinspectie is niet moeilijk en kost niet veel tijd. U kleedt u uit en gaat voor de spiegel staan. Dan kijkt u systematisch naar uw borst, buik en voorkant van armen en benen, de achterzijde van armen en benen, de zijkant van uw lichaam, uw gezicht en oren, en (via een handspiegel) uw rug. Noteer eventueel waar en hoeveel vlekjes u ziet. Herhaal deze huidinspectie elke maand. Merkt u veranderingen of verdachte plekjes op, ga dan naar uw huisarts. Mijn zus heeft huidkanker, loop ik nu ook meer risico? Dat kan. Bij ongeveer 5-10% van de mensen die een melanoom krijgen, is er sprake van erfelijke aanleg. Erfelijk melanoom ontstaat vaak op jongere leeftijd. Mensen met deze aanleg hebben vaak veel en grote moedervlekken in een bont patroon. Ook basaalcelcarcinoom kan erfelijk zijn. In ongeveer 1-5% van de gevallen speelt erfelijke aanleg een rol. Vooral wanneer deze vorm van huidkanker op jonge leeftijd ontstaat of wanneer er meerdere tumoren zijn, is de kans groot dat er sprake is van erfelijkheid. Ik heb vrij veel moedervlekken. Is zo n molemap iets voor mij? Jazeker. Als u meer dan 100 moedervlekken heeft, loopt u meer risico op huidkanker. Bij molemapping worden alle moedervlekken op uw lichaam in kaart gebracht en nauwkeurig gedocumenteerd. Door deze scan regelmatig te herhalen kunnen we elke verandering beoordelen, en zo vroegtijdig huidafwijkingen opsporen en behandelen. Huidkanker is een ziekte, kan ik daarvoor niet beter gewoon naar het ziekenhuis gaan? In het ziekenhuis wordt u in eerste instantie gezien door de dermatoloog. Die kan u eventueel doorverwijzen naar een plastisch chirurg. De wachtlijsten in ziekenhuizen zijn echter vaak lang en voor elke vervolgafspraak (voor een consult door een andere specialist of een behandeling) moet u opnieuw wachten. Bij Helder Kliniek hebben we dit hele traject gestroomlijnd: u ziet meteen de juiste mensen, alle specialisten werken in nauw overleg met elkaar en er gaat dus geen kostbare tijd verloren. De dermatoloog en plastisch chirurg die u bij ons ziet, zijn gespecialiseerd in de behandeling van huidkanker. U bent dus verzekerd van de allerbeste specialistische zorg. Helder Kliniek is toch een privé-kliniek, wordt de behandeling dan wel vergoed? Ja. De behandeling van huidkanker en alle voorstadia daarvan, worden in alle gevallen vergoed door de zorgverzekeraar. U heeft hiervoor wel een verwijzing van uw huisarts of specialist nodig. Helder Kliniek heeft met alle grote zorgverzekeraars afspraken gemaakt over de vergoeding van alle huidoncologie behandelingen. Voor de vergoeding maakt het dus niet uit of u wordt behandeld in een algemeen ziekenhuis of bij Helder Kliniek. Je hoort zo vaak dat mensen een plekje hebben dat huidkanker blijkt te zijn. Hoe gevaarlijk is dat eigenlijk? Van patiënten met een basaalcelcarcinoom geneest bijna 100%, bij het plaveiselcelcarcinoom ligt dit percentage op ruim 90%. Toch is vroegtijdige behandeling heel belangrijk: ook al gaan de meeste mensen er niet aan dood, de tumor kan behoorlijk wat schade toebrengen aan het weefsel. Vooral wanneer de tumor in het gezicht zit (neus, oor), kunnen hele delen aangetast worden. En dat is maar moeilijk te herstellen. Melanoom is duidelijk gevaarlijker. Wanneer de tumor vroeg wordt behandeld zijn de kansen goed, maar bij uitzaaiingen wordt behandeling moeilijker. Jaarlijks overlijden in Nederland ruim 600 mensen aan een melanoom.

15 Equipe Zorgbedrijven voor de beste medische zorg Helder Kliniek is onderdeel van Equipe Zorgbedrijven. In deze organisatie zijn verschillende klinieken bijeen gebracht, die zich stuk voor stuk hebben gespecialiseerd in een bepaalde tak van zorg. Onze klinieken bieden hoogstaande medische zorg, met oog voor uw wensen. Zo bewijst Equipe Zorgbedrijven dat zorg slimmer, beter en vriendelijker kan. Equipe Zorgbedrijven is er voor ú U kunt rekenen op meer begeleiding en persoonlijke aandacht van onze ervaren specialisten, en dus op een beter resultaat. Wij nemen de tijd voor u; niet alleen om u te informeren vóór een behandeling, maar ook tijdens de zorg erna. Onze klinieken zijn ultramodern en voldoen ruimschoots aan alle wettelijke eisen, maar bieden toch een prettige en ontspannen omgeving. Bovendien wordt u altijd snel en zonder omwegen geholpen. Equipe Zorgbedrijven levert zorg van topkwaliteit! Meer informatie over Equipe Zorgbedrijven kunt u vinden op: www. equipezorgbedrijven.nl Zorg op maat Onder Equipe Zorgbedrijven vallen drie klinieken: Helder Kliniek, Velthuis Kliniek en Xpert Clinic. Elke kliniek is supergespecialiseerd in een bepaalde zorgtak, en heeft daarvoor de beste artsen en technieken in huis. Tevens beschikken al onze klinieken over het ZKN-keurmerk. Helder Kliniek is gespecialiseerd in de behandeling van Huidoncologie en biedt daarnaast een totaalconcept voor de behandeling van spataderen en anale aandoeningen (proctologie). Een team van gespecialiseerde artsen staat klaar om u zonder wachtlijsten te helpen. U ziet meteen de juiste specialist en het aantal herhaalbezoeken wordt tot een minimum beperkt. Helder Kliniek bied u de beste medische kwaliteit en persoonlijke service! Velthuis Kliniek is gespecialiseerd in cosmetische chirurgie en is de grootste kliniek op dit gebied in Nederland. U kunt er terecht voor alle cosmetisch chirurgische en dermatologische ingrepen. Velthuis Kliniek was de eerste privékliniek in ons land met een gecertificeerd kwaliteitssysteem. Niet voor niets scoort de kliniek standaard hoog in de onderzoeken van de Consumentenbond. Voor hand- en polsaandoeningen bent u welkom bij Xpert Clinic. Xpert Clinic behandelt veel voorkomende aandoeningen zoals het carpaal tunnel syndroom en duimbasisslijtage, maar verricht ook complexere ingrepen als kijkoperaties en implantologie. Innovatie en wetenschappelijk onderzoek staan bij Xpert Clinic hoog in het vaandel. 15

16 Helder Kliniek Eindhoven Helder Kliniek Enschede Helder Kliniek Hilversum Helder Kliniek Rotterdam Helder Kliniek Velp Pastoriestraat 137 Capitool 7 Landgoed Zonnestraal Jan Leentvaarlaan Middellaan 8a 5612 EK Eindhoven 7521 PL Enschede Loosdrechtse Bos DC Rotterdam 6881 RP Velp 1213 RH Hilversum (lokaal tarief) november 2011

Spataderen Anale aandoeningen Huidkanker

Spataderen Anale aandoeningen Huidkanker Spataderen Anale aandoeningen Huidkanker Helder kliniek biedt een deskundig team onder één dak - u wordt dus snel en zonder omwegen geholpen. Spataderen Uniek totaalconcept Spataderen geven vaak een zwaar

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Huidkanker ExpertiseCentrum

Patiënteninformatie. Huidkanker ExpertiseCentrum Patiënteninformatie Huidkanker ExpertiseCentrum Inhoudsopgave Pagina Huidkanker: Onze zorg 4 Huidkanker komt veel voor 4 Topteam Dermatologie Tergooi 4 UV-licht en huidkanker 5 Wat is huidkanker? 5 Actinische

Nadere informatie

Hoe ontstaan moedervlekken. Hoe zien moedervlekken eruit

Hoe ontstaan moedervlekken. Hoe zien moedervlekken eruit Moedervlekken Hoe ontstaan moedervlekken Iedereen heeft moedervlekken, soms wel veertig of meer. Een moedervlek is een onschuldige opeenhoping van pigmentvormende cellen in de huid. Moedervlekken zijn

Nadere informatie

Chirurgische behandeling van huidkanker in het gezicht

Chirurgische behandeling van huidkanker in het gezicht Bij u is een vorm van huidkanker vastgesteld, namelijk basaalcelcarcinoom (BCC) of plaveiselcelcarcinoom (PCC). In overleg met uw plastisch chirurg is besloten een operatie uit te voeren. In de meeste

Nadere informatie

Actinische keratosen. Poli Dermatologie

Actinische keratosen. Poli Dermatologie 00 Actinische keratosen Poli Dermatologie Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen zijn plekjes op de huid die ontstaan door schade van zonlicht. Deze plekjes ontstaan op delen van het lichaam

Nadere informatie

BASAALCELCARCINOOM 303

BASAALCELCARCINOOM 303 BASAALCELCARCINOOM 303 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een basaalcelcarcinoom (basalioom) geconstateerd. In deze folder staat meer informatie over een basaalcelcarcinoom en de behandelmogelijkheden.

Nadere informatie

Basaalcelcarcinoom Plastische chirurgie

Basaalcelcarcinoom Plastische chirurgie Basaalcelcarcinoom Plastische chirurgie Wat is een basaalcelcarcinoom Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige veranderingen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Huidkanker. Polikliniek Plastische Chirurgie

PATIËNTEN INFORMATIE. Huidkanker. Polikliniek Plastische Chirurgie PATIËNTEN INFORMATIE Huidkanker Polikliniek Plastische Chirurgie 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil de polikliniek Plastische Chirurgie van het Maasstad Ziekenhuis u informeren

Nadere informatie

PHOTO DYNAMISCHE THERAPIE (PDT)

PHOTO DYNAMISCHE THERAPIE (PDT) PATIËNTENINFORMATIE SPIJKENISSE Medisch Centrum PHOTO DYNAMISCHE THERAPIE (PDT) In deze folder geeft het Spijkenisse Medisch Centrum u algemene informatie over de Photo Dynamische Therapie (PDT) bij actinische

Nadere informatie

Actinische keratosen

Actinische keratosen Actinische keratosen Uw behandelend arts heeft actinische keratosen bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden Wat zijn actinische keratosen?

Nadere informatie

Specialist voor hand- & polszorg

Specialist voor hand- & polszorg Specialist voor hand- & polszorg De juiste diagnose, de juiste ingreep en de juiste therapie: daarin schuilt het geheim voor een snel en goed herstel. Er zijn in Nederland maar weinig plastisch chirurgen

Nadere informatie

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom?

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Basaalcelcarcinoom Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan

Nadere informatie

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom?

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom? MELANOOM 1179 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een melanoom geconstateerd. Deze folder geeft u informatie over een melanoom en de behandelmogelijkheden. Daarnaast krijgt u meer informatie over zelfonderzoek

Nadere informatie

BASAALCELCARCINOOM Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom?

BASAALCELCARCINOOM Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Basaalcelcarcinoom BASAALCELCARCINOOM Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)- kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan in de onderste

Nadere informatie

Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis

Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis Plastische Chirurgie Plaveiselcelcarcinoom i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder leest u wat een plaveiselcelcarcinoom inhoudt en welke behandelingen er bij Plastische Chirurgie

Nadere informatie

Kwaadaardige huidafwijkingen

Kwaadaardige huidafwijkingen Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de meest frequent voorkomende kwaadaardige huidafwijkingen. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de

Nadere informatie

Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie

Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie Plaveiselcel carcinoom Plastisch chirurgie Wat is een plaveiselcelcarcinoom Het plaveiselcelcarcinoom van de huid is een kwaadaardige vorm van huidkanker. Het ontstaat in de opperhuid en kan soms uitzaaien

Nadere informatie

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe krijgt u een basaalcelcarcinoom?

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe krijgt u een basaalcelcarcinoom? Basaalcelcarcinoom Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Ongeveer 1 op de 6 Nederlanders krijgt een

Nadere informatie

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom Melanoom Wat is een melanoom In de huid bevinden zich talrijke pigmentcellen (melanocyten). Wanneer deze pigmentcellen ongeremd gaan groeien en daardoor een agressief groeiende tumor ontstaat, spreekt

Nadere informatie

Huidkanker Het basalioom of het basaalcelcarcinoom

Huidkanker Het basalioom of het basaalcelcarcinoom Huidkanker Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de meest frequent voorkomende kwaadaardige huidafwijkingen. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan

Nadere informatie

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Wat zijn de verschijnselen?

Wat is een basaalcelcarcinoom? Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? Wat zijn de verschijnselen? BASAALCELCARCINOOM Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan

Nadere informatie

22. Basaalcelcarcinoom

22. Basaalcelcarcinoom 22. Basaalcelcarcinoom Dermatologie Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest

Nadere informatie

Basaalcelcarcinoom. Behandeling van huidkanker door de plastische chirurg

Basaalcelcarcinoom. Behandeling van huidkanker door de plastische chirurg Basaalcelcarcinoom Behandeling van huidkanker door de plastische chirurg Het basaalcelcarcinoom (of basalioom of basocellulair carcinoom ) is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige

Nadere informatie

BASAALCELCARCINOOM FRANCISCUS VLIETLAND

BASAALCELCARCINOOM FRANCISCUS VLIETLAND BASAALCELCARCINOOM FRANCISCUS VLIETLAND Wat is basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Deze vorm van huidkanker

Nadere informatie

Actinische keratosen. Dermatologie. Beter voor elkaar

Actinische keratosen. Dermatologie. Beter voor elkaar Actinische keratosen Dermatologie Beter voor elkaar 2 Actinische keratosen Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen, (Grieks: aktis = straal ; keratose = verhoorning van de huid), ook wel zonlichtbeschadigingen

Nadere informatie

Huidveranderingen door veroudering

Huidveranderingen door veroudering Huidveroudering Inleiding Helaas behoort veroudering bij het leven. Ook de huid veroudert met de jaren. Deze natuurlijke veroudering vindt over het gehele lichaam plaats. Daar boven op veroudert de huid

Nadere informatie

Actinische keratosen

Actinische keratosen Actinische keratosen ACTINISCHE KERATOSEN Actinische keratosen, ook wel zonlichtbeschadigingen genoemd, zijn meestal kleine veelal ruw aanvoelende verhoornde plekjes van de huid. De kleur varieert van

Nadere informatie

Fotodynamische therapie (PDT)

Fotodynamische therapie (PDT) Fotodynamische therapie (PDT) Inleiding Wat is fotodynamische therapie? De P in PDT is een afkorting van het engelse woord Photo. Fotodynamische therapie is een behandeling waarbij de kwaadaardige huidcellen

Nadere informatie

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit?

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit? Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Wat is een melanoom? Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). pigmentcellen komen vooral voor in de huid. In groepjes

Nadere informatie

ACTINISCHE KERATOSEN FRANCISCUS VLIETLAND

ACTINISCHE KERATOSEN FRANCISCUS VLIETLAND ACTINISCHE KERATOSEN FRANCISCUS VLIETLAND Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen zijn plekjes op de huid die ontstaan door schade van zonlicht. Deze plekjes ontstaan op delen van het lichaam

Nadere informatie

Wat u moet weten over het melanoom

Wat u moet weten over het melanoom Dermatologie/Chirurgie Patiënteninformatie Wat u moet weten over het melanoom U ontvangt deze informatie, omdat u meer wilt weten over het melanoom. Hierin leest u onder andere wat deze vorm van huidkanker

Nadere informatie

Goedaardige huidafwijkingen

Goedaardige huidafwijkingen Goedaardige huidafwijkingen Afdeling dermatologie In deze folder vindt u een korte beschrijving van de meest voorkomende goedaardige huidafwijkingen en de behandeling hiervan. Deze ongevaarlijke huidafwijkingen

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Informatie over basaalcelcarcinoom en de mogelijke behandeling daarvan terTER_

Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Informatie over basaalcelcarcinoom en de mogelijke behandeling daarvan terTER_ Patiënteninformatie Basaalcelcarcinoom Informatie over basaalcelcarcinoom en de mogelijke behandeling daarvan 1234567890-terTER_ Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom? 4

Nadere informatie

ACTINISCHE KERATOSE 17824

ACTINISCHE KERATOSE 17824 ACTINISCHE KERATOSE 17824 Inleiding De dermatoloog heeft bij u actinische keratosen geconstateerd. In deze folder staat meer informatie over actinische keratosen en de behandelmogelijkheden. Wat zijn actinische

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Basaalcelcarcinoom i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Wat is een basaalcelcarcinoom? Het basaalcelcarcinoom (of basocellulair carcinoom of basalioom) is de meest voorkomende vorm

Nadere informatie

Hoe krijgt u een melanoom?

Hoe krijgt u een melanoom? Melanoom Wat is een melanoom? Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de huid. In groepjes bij elkaar vormen zij een moedervlek.

Nadere informatie

lyondellbasell.com Huidkanker

lyondellbasell.com Huidkanker Huidkanker Hoeveel weet je hier van? Deze presentatie is bedoeld om je beter je leren begrijpen wat huidkanker is, welk effect het op je kan hebben en wat je kunt doen om het te voorkomen. De antwoorden

Nadere informatie

20. Actinische keratosen

20. Actinische keratosen 20. Actinische keratosen Dermatologie Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen zijn plekjes op de huid die ontstaan door schade

Nadere informatie

Melanoom. Poli Dermatologie Poli Chirurgie

Melanoom. Poli Dermatologie Poli Chirurgie 00 Melanoom Poli Dermatologie Poli Chirurgie Melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat vanuit pigmentcellen, die melanocyten worden genoemd.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Actinische keratose. Informatie over deze huidafwijking en de mogelijkheden er iets aan te doen

Patiënteninformatie. Actinische keratose. Informatie over deze huidafwijking en de mogelijkheden er iets aan te doen Patiënteninformatie Actinische keratose Informatie over deze huidafwijking en de mogelijkheden er iets aan te doen Actinische keratose Informatie over deze huidafwijking en de mogelijkheden er iets aan

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie Bij u is de volgende huidaandoening geconstateerd: Basaalcelcarcinoom Actinische keratose Ziekte van Bowen Met deze folder willen wij u informeren over fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom, actinische

Nadere informatie

Moedervlekken. Plastische Chirurgie

Moedervlekken. Plastische Chirurgie 1/6 Plastische Chirurgie Moedervlekken Inleiding Moedervlekken staan sterk in de belangstelling omdat bij elke moedervlek de (overigens zeer kleine) kans bestaat dat deze ontaart in een melanoom. Afhankelijk

Nadere informatie

Wat zijn de verschijnselen? Hoe wordt de diagnose gesteld? Wat is de behandeling?

Wat zijn de verschijnselen? Hoe wordt de diagnose gesteld? Wat is de behandeling? Basaalcelcarcinoom Uw behandelend arts heeft een basaalcelcarcinoom bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden. Wat is een basaalcelcarcinoom?

Nadere informatie

Fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom

Fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom Dermatologie Fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis De informatie in deze folder heeft tot doel u te informeren over fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinomen

Nadere informatie

Plaveiselcelcarcinoom. Behandeling huidkanker door de plastisch chirurg

Plaveiselcelcarcinoom. Behandeling huidkanker door de plastisch chirurg Plaveiselcelcarcinoom Behandeling huidkanker door de plastisch chirurg Plaveiselcelcarcinoom is een kwaadaardige woekering van de hoornvormende cellen in de huid (keratocyten) en deze tumor wordt dan ook

Nadere informatie

DERMATOLOGIE/CHIRURGIE

DERMATOLOGIE/CHIRURGIE Zorgpad: Melanoom Algemene informatie U bent door uw huisarts verwezen naar de dermatoloog op verdenking van huidkanker (melanoom). Indien u al onder behandeling bent bij de chirurg, komt u bij de chirurg

Nadere informatie

Verwijderen van een basaalcelcarcinoom

Verwijderen van een basaalcelcarcinoom Verwijderen van een basaalcelcarcinoom Binnenkort komt u bij de plastisch chirurg voor het verwijderen van een BCC (basaalcelcarcinoom). Deze operatie vindt onder plaatselijke verdoving plaats op de poliklinische

Nadere informatie

Fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom

Fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom Dermatologie Fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis De teksten uit de folder zijn ongewijzigd overgenomen van Galderma. De informatie in deze folder

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Melanoom

Patiënteninformatie. Melanoom Patiënteninformatie Melanoom Melanoom Inleiding In deze folder kunt u lezen wat een melanoom is, hoe een melanoom ontstaat en welke behandelingen mogelijk zijn. De folder is bedoeld als aanvulling op de

Nadere informatie

Actinische keratosen, Keratosis Actinica, Hoornkorstjes, UV schade

Actinische keratosen, Keratosis Actinica, Hoornkorstjes, UV schade Actinische keratosen, Keratosis Actinica, Hoornkorstjes, UV schade wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen (keratosis actinica) zijn kleine, ruw aanvoelende plekjes op de huid, vaak met een

Nadere informatie

Behandeling van een melanoom. Huidziekten

Behandeling van een melanoom. Huidziekten Behandeling van een melanoom Huidziekten Het melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Deze vorm van kanker ontstaat uit de pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de

Nadere informatie

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling

Huidkanker. Melanoom. Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom. Diagnostiek en behandeling Huidkanker Melanoom Plaveiselcelcarcinoom Basaalcelcarcinoom Diagnostiek en behandeling Is het huidkanker? Welke huidkanker? Hoe wordt de diagnose gesteld? Verhaal Hoe lang bestaat de afwijking? Verandering?

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie Fotodynamische therapie Afdeling dermatologie Vooraf Er is met u besproken dat uw huidaandoening behandeld wordt door middel van fotodynamische therapie. In deze folder leest u: wat de huidaandoeningen

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie Fotodynamische therapie (bij basaalcelcarcinoom) Dermatologie alle aandacht Fotodynamische therapie bij het basaalcelcarcinoom De informatie in deze folder heeft tot doel u te informeren over fotodynamische

Nadere informatie

ZONNESLIMME SCHOLENPROGRAMMA FACTSHEET

ZONNESLIMME SCHOLENPROGRAMMA FACTSHEET Factsheet ZONNESLIMME SCHOLENPROGRAMMA FACTSHEET WAT IS HUIDKANKER? Kanker is een ongeremde deling van lichaamscellen, die in het omliggende weefsel kunnen ingroeien en via de bloed-of lymfbanen kunnen

Nadere informatie

Fotodynamische therapie bij Morbus Bowen

Fotodynamische therapie bij Morbus Bowen Dermatologie Fotodynamische therapie bij Morbus Bowen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis De teksten uit de folder zijn ongewijzigd overgenomen van Galderma. De informatie in deze folder heeft

Nadere informatie

LICHTTHERAPIE VOOR THUIS

LICHTTHERAPIE VOOR THUIS PATIËNTENINFORMATIE LICHTTHERAPIE VOOR THUIS Het doel van deze brochure is om u te informeren over fotodynamische therapie (PDT) en uw Ambulight PDT behandeling. Wat is PDT? Fotodynamische therapie is

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie DERMATOLOGIE Fotodynamische therapie BEHANDELING U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak maken? Wij verzoeken u om

Nadere informatie

Kwaadaardige Huidafwijking

Kwaadaardige Huidafwijking Chirurgie Kwaadaardige Huidafwijking operatieve behandeling Inleiding U heeft met uw behandelend specialist afgesproken dat u een behandeling krijgt voor een kwaadaardige huidafwijking. Uw arts heeft u

Nadere informatie

Fotodynamische therapie bij Morbus Bowen

Fotodynamische therapie bij Morbus Bowen Dermatologie Fotodynamische therapie bij Morbus Bowen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis De informatie in deze folder heeft tot doel u te informeren over fotodynamische therapie bij de ziekte

Nadere informatie

Photodynamische therapie (PDT)

Photodynamische therapie (PDT) Photodynamische therapie (PDT) De arts heeft met u gesproken over photodynamische therapie (PDT). In deze folder wordt deze vorm van therapie uitgelegd. Voor wie is deze behandeling bedoeld? PDT wordt

Nadere informatie

Melanoom. Plastische Chirurgie

Melanoom. Plastische Chirurgie 1/5 Plastische Chirurgie Melanoom Wat is een melanoom? Een melanoom van de huid is een vorm van huidkanker die uitgaat van de pigmentcellen (melanocyten), die overal in de huid voorkomen. In vergelijking

Nadere informatie

Actinische keratosen

Actinische keratosen Actinische keratosen Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen zijn plekjes op de huid die ontstaan door schade van zonlicht. Deze plekjes ontstaan op delen van het lichaam die vaak in de zon

Nadere informatie

1. Inleiding 2. Oorzaak aandoening/aanleiding behandeling

1. Inleiding 2. Oorzaak aandoening/aanleiding behandeling Melanoom 1. Inleiding Binnenkort ondergaat u een operatie aan een melanoom in het ETZ TweeSteden op locatie Tilburg of ETZ Waalwijk. In deze folder leest u informatie over de operatie en krijgt u een aantal

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Moedervlekken. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Moedervlekken. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Moedervlekken i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Wat zijn moedervlekken Moedervlekken zijn goedaardige opeenhopingen van pigmentcellen in de huid. Het is een normaal verschijnsel.

Nadere informatie

Wat is de ziekte van Bowen? Hoe krijgt u de ziekte van Bowen? Welke klachten geeft de ziekte van Bowen en hoe ziet de ziekte van Bowen eruit?

Wat is de ziekte van Bowen? Hoe krijgt u de ziekte van Bowen? Welke klachten geeft de ziekte van Bowen en hoe ziet de ziekte van Bowen eruit? De ziekte van Bowen Wat is de ziekte van Bowen? Bij de ziekte van Bowen (andere namen morbus Bowen of plaveiselcelcarcinoom in situ) zijn kwaadaardige huidcellen te vinden alleen in de bovenste laag van

Nadere informatie

Moedervlekken, Naevus

Moedervlekken, Naevus Patiënteninformatie Moedervlekken, Naevus Informatie over het ontstaan, de diagnose en behandeling van moedervlekken 1234567890-terTER_ Inhoudsopgave Pagina Wat zijn moedervlekken? 5 Hoe ontstaan moedervlekken?

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom Basalioom, huidkanker

Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom Basalioom, huidkanker Patiënteninformatie Basaalcelcarcinoom Basalioom, huidkanker Inhoud Inleiding... 3 Wat is een basaalcelcarcinoom?... 3 Hoe krijgt u een basaalcelcarcinoom?... 3 Welke klachten geeft een basaalcelcarcinoom

Nadere informatie

Dermatologie Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Huidkankercentrum. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Huidkankercentrum. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Plastische Chirurgie Huidkankercentrum i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het Huidkankercentrum is er voor patiënten met (een voorstadium van) huidkanker of verdenking op

Nadere informatie

fact sheet zonneslimmescholenprogramma

fact sheet zonneslimmescholenprogramma 30 fact sheet zonneslimmescholenprogramma WAT IS HU IDKANKER? Kanker is een ongeremde deling van lichaamscellen. Die kunnen ingroeien in het omliggende weefsel en via de bloed-of lymfbanen uitzaaien naar

Nadere informatie

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512 Melanoom Dermatologie Inleiding Bij u is (mogelijk) sprake van een melanoom. De dermatoloog heeft dit met u besproken. In deze folder leest u meer over het ontstaan, de onderzoeken en de behandeling van

Nadere informatie

Dermatologie. Actinische keratosen

Dermatologie. Actinische keratosen Dermatologie Actinische keratosen 1 2 Wat zijn actinische keratosen? Actinische keratosen (Grieks: aktis = straal; keratose = verhoorning van de huid), ook wel zonlichtbeschadigingen genoemd, zijn meestal

Nadere informatie

Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Behandeling door de plastisch chirurg. Slingeland Ziekenhuis

Plastische Chirurgie. Patiënteninformatie. Basaalcelcarcinoom. Behandeling door de plastisch chirurg. Slingeland Ziekenhuis Plastische Chirurgie Basaalcelcarcinoom i Patiënteninformatie Behandeling door de plastisch chirurg Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw arts heeft bij u een basaalcelcarcinoom geconstateerd. In deze folder

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek

Patiënteninformatie. Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Patiënteninformatie Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Wat is een melanoom?... 5 Hoe krijgt u een melanoom?... 5 Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Fotodynamische therapie (PDT)

Patiënteninformatie. Fotodynamische therapie (PDT) Patiënteninformatie Fotodynamische therapie (PDT) Inhoud Inleiding... 3 Wat is fotodynamische therapie?... 3 Wat voor lestels kunnen hiermee behandeld worden?... 3 Zijn er nog andere behandelingsmogelijkheden?...

Nadere informatie

Dermatologie. Fotodynamische therapie (PDT)

Dermatologie. Fotodynamische therapie (PDT) Dermatologie Fotodynamische therapie (PDT) In overleg met uw behandelend dermatoloog is besloten dat u behandeld wordt met fotodynamische therapie (PDT). Deze folder geeft u algemene informatie over deze

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie Fotodynamische therapie (bij morbus Bowen) Dermatologie alle aandacht Fotodynamische therapie bij morbus Bowen De informatie in deze folder heeft tot doel u te informeren over fotodynamische therapie bij

Nadere informatie

HOE MOET HET NU VERDER?

HOE MOET HET NU VERDER? EEN MELANOOM HOE MOET HET NU VERDER? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over huidkanker of een melanoom. We geven u vooral de belangrijkste en zeker de juiste informatie mee.

Nadere informatie

Informatie over verstandig zonnen en bescherming van de huid.

Informatie over verstandig zonnen en bescherming van de huid. Informatie over verstandig zonnen en bescherming van de huid. Ieder jaar gaan er miljoenen mensen op vakantie naar zonnige oorden. Maar ook in eigen land kunnen we van de zon genieten. En daar is niets

Nadere informatie

Fotodynamische therapie (bij de ziekte van Bowen)

Fotodynamische therapie (bij de ziekte van Bowen) Fotodynamische therapie (bij de ziekte van Bowen) Inleiding Deze informatie heeft tot doel u te informeren over fotodynamische therapie bij de ziekte van Bowen. Wij raden u aan vooraf een goed beeld te

Nadere informatie

Fotodynamische. Locatie Amstelwijck en Zwijndrecht. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0595

Fotodynamische. Locatie Amstelwijck en Zwijndrecht. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0595 Fotodynamische therapie (PDT) Locatie Amstelwijck en Zwijndrecht Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0595 Inleiding Uw dermatoloog heeft met u besproken dat u behandeld gaat worden met fotodynamische

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Plaveiselcelcarcinoom i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Wat is een plaveiselcelcarcinoom? Plaveiselcelcarcinoom van de huid is een kanker van de huid. Het begint in de bovenste laag

Nadere informatie

Plaveiselcelcarcinoom. Huidkanker

Plaveiselcelcarcinoom. Huidkanker Plaveiselcelcarcinoom Huidkanker Uw behandelend arts heeft een plaveiselcelcarcinoom bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden. Wat is

Nadere informatie

Behandeling met gefractioneerde, ablatieve

Behandeling met gefractioneerde, ablatieve Dermatologie Behandeling met gefractioneerde, ablatieve CO2 laser Bij de CO2-laserbehandeling is het belangrijk dat u van tevoren goed op de hoogte bent van de instructies. Leest u de informatie in deze

Nadere informatie

Huidkanker: zo vroeg mogelijk herkennen! Prof. Dr. Wilma Bergman 29 maart 2008 Landelijke Contactdag Stichting Melanoom

Huidkanker: zo vroeg mogelijk herkennen! Prof. Dr. Wilma Bergman 29 maart 2008 Landelijke Contactdag Stichting Melanoom Huidkanker: zo vroeg mogelijk herkennen! Prof. Dr. Wilma Bergman 29 maart 2008 Landelijke Contactdag Stichting Melanoom Waarom? 1) kleiner litteken enz 2) minder onzekerheid/angst 3) grotere kans op overleving:

Nadere informatie

Ik zit goed in mijn vel Informatie over de behandelingen in het Esthetisch Medisch Centrum van Tergooi

Ik zit goed in mijn vel Informatie over de behandelingen in het Esthetisch Medisch Centrum van Tergooi Ik zit goed in mijn vel Informatie over de behandelingen in het Esthetisch Medisch Centrum van Tergooi 000905932 12012016 EMC 8 HB.indd 1 28-01-16 12:24 In het Esthetisch Medisch Centrum (EMC) van Tergooi

Nadere informatie

Dermatologie. Moedervlekken. Waar moet ik op letten? Moedervlekkenpoli. Met verwijzing huisarts. Dagelijks van 8.00-8.30 uur

Dermatologie. Moedervlekken. Waar moet ik op letten? Moedervlekkenpoli. Met verwijzing huisarts. Dagelijks van 8.00-8.30 uur Dermatologie Moedervlekken Waar moet ik op letten? Moedervlekkenpoli Met verwijzing huisarts Dagelijks van 8.00-8.30 uur Wat zijn moedervlekken? Moedervlekken zijn licht tot donker gekleurde vlekjes of

Nadere informatie

Melanoom. Dermatologie. Inhoudsopgave. 1. Inleiding

Melanoom. Dermatologie. Inhoudsopgave. 1. Inleiding Dermatologie Melanoom Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Algemene informatie over melanoom 3. Het stellen van de diagnose 4. Behandeling 5. Nazorg 6. Meer informatie 1. Inleiding U heeft te horen gekregen dat

Nadere informatie

Basaalcelcarcinoom (huidkanker)

Basaalcelcarcinoom (huidkanker) 1/6 Plastische Chirurgie Basaalcelcarcinoom (huidkanker) Inleiding Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van (huid)kanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan in bepaalde (de basale) cellen

Nadere informatie

Photodynamische therapie bij Morbus Bowen / basaalcelcarcinoom

Photodynamische therapie bij Morbus Bowen / basaalcelcarcinoom Patiënteninformatie Photodynamische therapie bij Morbus Bowen / basaalcelcarcinoom rkz.nl In deze folder krijgt u informatie over Photodynamische therapie (PDT). Dit is een nieuwe en succesvolle methode

Nadere informatie

25. Plaveiselcelcarcinoom

25. Plaveiselcelcarcinoom 25. Plaveiselcelcarcinoom Dermatologie Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Wat is plaveiselcelcarcinoom Plaveiselcelcarcinoom van de huid is een kanker van de huid. Het begint

Nadere informatie

Chemische peeling polikliniek dermatologie en flebologie

Chemische peeling polikliniek dermatologie en flebologie Chemische peeling polikliniek dermatologie en flebologie vestiging Tilburg De dermatoloog heeft voor u een chemische peeling van de huid afgesproken. In deze folder vindt u informatie en instructies waarvan

Nadere informatie

Heeft u een klacht? Laat het ons weten!

Heeft u een klacht? Laat het ons weten! Heeft u een klacht? Laat het ons weten! Equipe Zorgbedrijven Gespecialiseerde klinieken voor zorg van topkwaliteit Wat is een klacht? Als klacht zien wij iedere individuele uiting van onvrede over een

Nadere informatie

Fotodynamische therapie bij het basaalcelcarcinoom (huidkanker)

Fotodynamische therapie bij het basaalcelcarcinoom (huidkanker) Fotodynamische therapie bij het basaalcelcarcinoom (huidkanker) Met deze folder informeren we u te over fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinomen (BCC). Voor meer informatie over basaalcelcarcinomen

Nadere informatie

Huidveranderingen door veroudering

Huidveranderingen door veroudering Huidveroudering Veroudering hoort bij het leven. Ook de huid veroudert met de jaren. Deze natuurlijke veroudering vindt over het gehele lichaam plaats. Daarnaast veroudert de huid ook door invloeden van

Nadere informatie

Verstandig zonnen. J.L.M. van Houtum, dermatoloog. 8 mei 2012

Verstandig zonnen. J.L.M. van Houtum, dermatoloog. 8 mei 2012 Verstandig zonnen J.L.M. van Houtum, dermatoloog 8 mei 2012 Inhoud Wat is zonlicht? Ultraviolet licht Huidtypes Effecten van zonlicht: acuut en chronisch Zonnebrandcrèmes Hoe beschermt u uw huid het best

Nadere informatie

Photodynamische therapie

Photodynamische therapie Dermatologie Photodynamische therapie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is photodynamische therapie (PDT)?... 3 Wanneer kunt u met PDT behandeld worden?... 3 Voorbereiding... 4 De behandeling... 4

Nadere informatie

Behandeling met gefractioneerde, ablatieve

Behandeling met gefractioneerde, ablatieve Dermatologie Behandeling met gefractioneerde, ablatieve CO2 laser Bij de CO2-laserbehandeling is het belangrijk dat u van tevoren goed op de hoogte bent van de instructies. Daarom vragen wij u de informatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Huidveroudering

Patiënteninformatie. Huidveroudering Patiënteninformatie Huidveroudering Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Huidveranderingen door veroudering... 3 Droge huid... 4 Bloeduitstortingen... 4 Levervlekken... 4 Rimpels... 4 Vet- of ouderdomswratten...

Nadere informatie

Fotodynamische therapie (bij basaalcelcarcinomen)

Fotodynamische therapie (bij basaalcelcarcinomen) Fotodynamische therapie (bij basaalcelcarcinomen) Inleiding Deze informatie heeft tot doel u te informeren over fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinomen. Wij raden u aan vooraf een goed beeld te

Nadere informatie