INCASSO (in miljarden euro)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INCASSO (in miljarden euro)"

Transcriptie

1 A lgemene omgeving Samenloop van omstandigheden Voor de verzekering was 2011 een jaar van onverwachte omstandigheden en risico s. Niets ongewoons voor verzekeraars, die als beroep precies het beheersen van risico s hebben? Zij mogen zich toch niet laten verrassen door risico s die voor statistische waarneming in aanmerking komen, en moeten zich kunnen aanpassen, ook al verschijnt er in een reeks min of meer voorspelbare factoren af en toe een zwarte zwaan (dat wil zeggen een hoogst onwaarschijnlijke gebeurtenis met een grote impact), zou je denken. Bij een samenloop van omstandigheden kan er echter ook sprake zijn van een reeks met elkaar verbonden eventualiteiten. In die zin is het wel degelijk een aaneenschakeling van volslagen nieuwe factoren die een stempel gedrukt heeft op de sector, die nauwelijks van de crisis van eind 2008/begin 2009 hersteld was. Als gevolg van die crisis, die voortkwam uit roekeloze kredieten die de kopers van derivaten van die portefeuilles uiteindelijk met toxische producten opgezadeld hebben, dienden de regeringen de banken te hulp te schieten, wat de schuldenlast van de overheden verzwaarde. Even leek het vertrouwen terug te keren. Maar tien jaar na de invoering van de euro, waardoor de verzekeraars zonder wisselkoersrisico op een veel grotere beleggingsruimte terecht konden, was de crisis er weer. Initiële politieke vergissingen, conjuncturele tegenvallers en structurele weeffouten van de eenheidsmunt of eigenlijk het gebrek aan begrotingsdiscipline in verschillende landen van de eurozone en het getalm over de reddingsplannen, stortten de financiële markten in een ongewoon lange paniektoestand. Telkens als de overheden olie op de woelige golven gooiden, bleek de storm maar voor enkele dagen te gaan liggen en vervolgens weer in alle hevigheid los te barsten. Voor de verzekeringssector zal 2010 de geschiedenisboeken ingaan als het jaar van de stabiele vooruitgang na de crisis van Het totale premie-inkomen bedroeg 29,4 miljard euro in 2010, wat in vergelijking met 2009 een groei betekent van 3,4%. De premie-inkomsten Leven groeiden iets sneller dan de premie-inkomsten bij de schadeverzekeringen. Toch stegen de premie-inkomsten voor bijna alle schadeverzekeringen, behalve in de takken Krediet en Borgtocht, Arbeidsongevallen en Transport. De eerste schatting voor 2011 wijst op een daling van het premie-inkomen met ongeveer 300 miljoen euro. In het totaal komt het incasso van de Belgische ver- INCASSO (in miljarden euro) Niet - Leven Leven Individueel tak 21 Leven Groep Leven Individueel tak 23 Bron: Assuralia

2 Incasso Bron: Assuralia, extrapolatie na 3de trimester 2011 Verrichtingen Incasso s Nominale groei (miljoenen euro) (in %) (schatting) (schatting) Totaal niet-leven en leven ,4% -0,9% Totaal leven ,0% -3,2% Leven individueel ,7% -4,7% Gewaarborgde rente (tak 21-22) ,6% -6,0% Beleggingsfondsen (tak 23) ,1% 9,7% Kapitalisatie (tak 26) ,5% -34,7% Leven groep ,8% 1,3% Gewaarborgde rente ,9% 1,7% Beleggingsfondsen ,1% -10,9% Totaal niet-leven ,4% 3,3% Ongevallen, zonder AO ,2% 2,9% Arbeidsongevallen (AO) ,6% -1,1% Ziekte ,0% 5,1% Auto ,7% 3,8% Brand ,9% 4,6% Algemene BA ,4% 0,7% Andere verrichtingen niet-leven ,1% 3,0% zekeringsmarkt in 2011 uit op iets meer dan 29,1 miljard euro, wat ten opzichte van 2010 een daling van 0,9% betekent. In 2011 maakt de Belgische verzekeringsmarkt 8,2% uit van het Bruto Binnenlands Product. Dit is minder dan in 2009 en 2010, toen de penetratiegraad respectievelijk 8,4% en 8,3% bedroeg. De penetratiegraad voor de producten Niet-Leven blijft gelijk op 3%, maar bij de producten Leven daalt hij van 5,4% in 2009 naar 5,2% in Nochtans groeit het premie-inkomen Leven over deze periode, maar de Belgische economie groeit intussen sterker. De schadeverzekeringen, die wat de omzet betreft goed bestand zijn tegen economische schommelingen, tekenen ook in 2011 een lichte groei op. In de nasleep van de economische crisis daalt het premie-inkomen in de tak Arbeidsongevallen nog lichtjes. Bij Andere verrichtingen niet-leven is er in 2011 een groei van het premie-inkomen voor de takken Krediet en Borgtocht, Transport en Rechtsbijstand terwijl er een daling van het premie-inkomen is voor de takken Hulpverlening en Diverse geldelijke verliezen. Op het eerste zicht lijkt de nominale premiegroei Niet-Leven van 3,3% in 2011 belangrijker dan de 2,4% premiegroei in In reële cijfers geeft dit echter een ander beeld. Aangezien de inflatie voor 2010 op 2,2% ligt, bedraagt de reële groei van het premie-inkomen Niet-Leven 0,2%. In 2011 ligt het inflatiecijfer op 3,5%. Hierdoor komt de reële groei Niet-Leven in 2011 uit op -0,2%. Tussen 2009 en 2011 groeit het premie-inkomen Niet-Leven exact even snel als de index der consumptieprijzen, namelijk +5,8%. Het premie-inkomen Leven daalt in 2011 met 3,2% tot 18,5 miljard euro. Dit blijkt althans uit de beschikbare cijfers bij het ter perse gaan van dit verslag. Bij de levensverzekering kennen de individuele producten met gewaarborgde rente een achteruitgang, deels uit vrees voor regeringsmaatregelen om bepaalde verzekeringsproducten (extra) te belasten. De collectieve producten met gewaarborgde rente kennen daarentegen een lichte vooruitgang. De 8-9 A lgemene omgeving

3 A lgemene omgeving levensverzekeringen tak 23 individueel, die verbonden zijn aan beleggingsfondsen, stijgen en komen in 2011 uit op een incasso van 2 miljard euro. Dit betekent een vooruitgang van 9,7 % ten opzichte van Een mooie groei, maar het premie-inkomen ligt nog ver af van de zes miljard euro van zes jaar geleden. De levensverzekeringsproducten met gewaarborgde rente blijven als spaarvorm een vaste waarde bij het grote publiek. Deze verzekeringen waarborgen immers, als enige, een rendement op lange termijn, en dat is een uniek voordeel voor de klant. De laatste jaren hebben aangetoond dat andere beleggingsopties het risico inhouden dat de waarde van zorgvuldig opgebouwde activa snel kan kelderen. Met een globaal verlies van 4 miljard euro was 2008 een zeer slecht jaar voor de verzekeringssector. In 2009 werd er een sectorwinst van 865 miljoen euro genoteerd en in 2010 was er een winst van miljoen euro is voor de sector een enorm wisselvallig jaar geworden, zowel qua resultaten als qua latente meerwaarden. Na het tweede kwartaal van 2011 leek de sector op koers om het resultaat van 2010 te evenaren, terwijl de resultaten van het derde kwartaal aantonen dat dit niet het geval zal zijn. Er zijn ondertussen eenmalige afboekingen gebeurd die een belangrijke invloed hebben op het resultaat. De meeste van die afboekingen zijn afwaarderingen op Griekse overheidsobligaties. Zo zal het netto sectorresultaat in 2011 terugvallen tot een lager niveau dan dat van 2009 of Aan de hand van de definitieve cijfers, die in het najaar op beschikbaar zullen zijn, zal deze eerste balans verfijnd kunnen worden. Het einde van overheidspapier als veilige belegging? Hoewel de vertrouwenscrisis de openbare financiën harder treft dan de financiële sector, en de banken meer dan de verzekeringsondernemingen, hebben deze laatste waardeverminderingen op hun activa moeten slikken, ofwel door onder marktvoorwaarden activa te verkopen waarop koortsachtig gespeculeerd werd, ofwel door deel te nemen aan de haircut op de Griekse overheidsschuld, ofwel door afboekingen. EVOLuTIE RENDEmENT BELgISChE 10-jARIgE OLO* ( ) 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% * OLO = Obligation linéaire / lineaire obligatie Bron: NBB

4 Dergelijke bijsturingen waren vroeger ondenkbaar voor Europese staatsleningen, die ruimschoots aanwezig zijn in de portefeuilles van de verzekeraars, al diversifiëren die wel tussen openbare en private emittenten en tussen openbare emittenten onderling. Nu hebben de verzekeraars hun posities in Belgische obligaties versterkt, omdat ze ervan overtuigd zijn dat de fundamentals van de Belgische economie gezond zijn. Zo is de werkgelegenheidsgraad vrij hoog, het begrotingstekort verre van alarmerend en de spaarquote bij de hoogste in Europa. Deze ontwikkelingen doen zich voor terwijl de hervormingen van het reglementaire kader die nu voor de verzekeringsondernemingen doorgevoerd worden, hun actief-passiefbeheer op losse schroeven zetten door overdreven veel aandacht te schenken aan het principe van de dagwaarde of de waan van de dag? en daarbij vergeten dat de verzekeraars uiteraard ook institutionele beleggers op lange termijn zijn. Een factor van stabiliteit die de economie hard nodig heeft, wordt zo op een wel heel slecht moment aan het wankelen gebracht. De sector heeft niettemin bevestigd dat de solvabiliteit van de ondernemingen, ondanks die samenloop van ongunstige gegevens, standhoudt en het vertrouwen van de consumenten verdient. Dat geldt voor België, net zoals dat geldt voor Europa in het licht van de in 2011 uitgevoerde impactstudies wat ook de mate van precisie ervan was en stresstests (samen met een analyse van de blootstelling aan soevereine schuld). De verzekeraars staan voor een levensgroot dilemma: het aanhouden van activa toegewezen aan voor hun solvabiliteitsmarge, in casu overheidspapier, onder de dreiging dat ze tegen marktwaarde geboekt moeten worden, terwijl een beroep op andere activa evidente volatiliteitsrisico s inhoudt. Die factor versterkt het pleidooi voor een toezicht en voor rapporteringsvereisten die meer rekening houden met de zwakke blootstelling van de verzekeraars aan de huidige onrust en met hun rol als financiële tussenpersonen die op lange, zelfs heel lange termijn werken. Een zwarte zwaan aan de Belgische hemel Dat algemene oordeel wordt niet gelogenstraft door het geval APRA Leven. Voor de eerste keer sinds het bestaan van de wet die een algemeen toezicht op de verzekeringsactiviteiten in België heeft ingevoerd (1975), verliest een verzekeringsonderneming haar toelating, als gevolg van een atypisch en riskant investeringsbeleid dat zich met name richtte op vastgoedmarkten in landen die met een abrupte conjunctuuromslag af te rekenen kregen. Ondanks de procedures inzake controle van de rekeningen en toezicht diende de onderneming ontbonden te worden. Hopelijk kunnen de lessen die uit deze ervaring zijn getrokken, door een nauwgezetter toezicht en striktere eisen voor risicobeheersing en kapitaalvorming zoals die zullen voortvloeien uit de binnenkort in te voeren nieuwe solvabiliteitsregels, ervoor zorgen dat een dergelijk geval zich niet meer zal voordoen. In het geval van APRA zijn de individuele verzekerden uit de problemen geholpen door het optreden van het Bijzonder Beschermingsfonds dat onlangs op kosten van de ondernemingen opgericht is, terwijl de bij een pensioenregeling aangesloten personen door de betrokken werkgevers gesteund zullen zijn. Solvabiliteit II: de laatste loodjes Het aftellen naar de inwerkingtreding van de Solvency II-richtlijn is volop bezig bij het verschijnen van dit verslag. Dat proces is gepaard gegaan met een intense en soms gespannen dialoog tussen de belangrijkste partijen daarin, namelijk de Europese Commissie en het Europese Parlement, de Europese autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (meestal met het Engelse letterwoord EIOPA aangeduid) en de nationale toezichthouders enerzijds en de marktpartijen anderzijds. Ook nu dienen er nog belangrijke beslissingen genomen te worden. Die hebben onder andere betrekking op technische kwesties die een grote impact kunnen hebben op de voorwaarden waaronder de verzekeraars hun producten zullen kunnen aanbieden of zich op de kapitaalmarkt financieren. Het gaat dan vooral om producten met langetermijnverplichtingen zoals pensioenen, renten en vergoedingen voor lichamelijk letsel, zonder de klanten A lgemene omgeving

5 A lgemene omgeving daarvoor de excessieve kapitaalkosten die voortvloeien uit zeer volatiele solvabiliteitsmarges te moeten aanrekenen of hun keuze te beperken. Assuralia vindt het bijzonder belangrijk dat marktspelers met een kleinere portefeuille en een beperkter personeelsbestand voor een vereenvoudigde toepassing in aanmerking kunnen komen. Het proportionaliteitsbeginsel is trouwens een van de uitgangspunten van de richtlijn zelf. Nu is het zaak dat principe te laten doordringen in de werkzaamheden die de richtlijn vaste vorm moeten geven, niet alleen tot aan de inwerkingtreding van het nieuwe stelsel maar ook daarna. Zo blijft de verscheidenheid die de markten kenmerkt in stand, zowel wat de kleinere verzekeraars betreft als de grotere bedrijven die in een bepaald verzekeringssegment soms minder prominent aanwezig zijn. In de praktijk moet er een evenwicht bestaan tussen de eisen van de toezichthouders en de informatie die elke onderneming moet verschaffen. De Solvabiliteit II-richtlijn staat immers toe dat de ondernemingen hun eigen methodes gebruiken en moedigt ze daartoe zelfs aan. Dat vereist van de leiders van verzekeringsondernemingen dat ze nadenken over hun risicotolerantie en over de dekking van die risico s. Dat betekent vervolgens dat die verschillende methodeswordenopgezetopeenredelijkemanierdierekeninghoudtmetdekenmerken van elke verzekeraar, en worden goedgekeurd vóór het startsein voor de toepassing van de nieuwe richtlijn. Overigens moet worden voorzien in een geleidelijke overgang gedurende verschillende boekjaren naar de volledige toepassing van de richtlijn. Om het weerstandsvermogen zoals dat uit de jongste studies naar voren komt te bevestigen, moeten de uitvoeringsmaatregelen oordeelkundig bijgesteld worden om met name rekening te houden met het feit dat de verzekeraars beleggers op lange termijn zijn. Gezien de wet- en regelgevende agenda is een aantal aspecten van die aanpassingen uitgesteld: begrijpelijk, maar niettemin hachelijk in deze fase van het aftellen naar het aannemen van de nieuwe normen. Dat maakt de keuzes die in de loop van 2012 gemaakt moeten worden alleen maar belangrijker en ondernemingen zowel als prudentiële toezichthouders zullen klaar moeten staan om de daaruit voortvloeiende methoden onmiddellijk toe te passen. Coherentere boekhouding Naast de modernisering van de solvabiliteitseisen staat er een ander belangrijk project op stapel, namelijk de komende overgang naar internationale boekhoudstandaarden (de zogenoemde IFRS) die de jaarrekeningen van de verzekeringsondernemingen consistenter en beter vergelijkbaar moeten maken. Deze hervormingen vinden plaats op een schaal die ruimer is dan de Europese ruimte, waarbij het samenspel met de Verenigde Staten moeizaam verloopt en de agenda nog wat ingewikkelder maakt. Ze impliceren niettemin dat de Europese autoriteiten het licht op groen zetten voor de bepalingen waaraan nu gewerkt wordt. Twee aspecten betreffen meer bepaald de verzekering, namelijk de boekhouding van de verzekeringsovereenkomst enerzijds en die van de financiële instrumenten die het belangrijkste deel van de activa van de verzekeraars uitmaken anderzijds. Voor de verzekeraars gaat het erom dat de boekhouding een getrouwe weergave van hun intrinsieke financiële toestand is en er geen vertekend beeld van geeft dat opnieuw leidt tot excessieve volatiliteit in de bekendgemaakte cijfers. Ook hier gaan de inspanningen om realistisch met de verzekeringspraktijk rekening te houden gepaard met een strak tijdschema voor de verzekeraars, die zich nu al op de invoering van het nieuwe boekhoudstelsel voorbereiden. Wereldwijde dimensie Hoewel de hervorming van de solvabiliteitsvereisten en die van de boekhoudregels technisch kunnen lijken en zich afspelen op een niveau waar de stem van Europa doorslaggevend is, moet het duidelijk zijn dat het zwaartepunt van de krachtlijnen van de financiële regulering na de crisis van 2008 verschoven is. Voortaan staat de financiële stabiliteit op de agenda van de G20 en worden de grote keuzes vastgesteld binnen een groep landen die gaat van Australië tot Zuid-Afrika, natuurlijk met inbegrip van de Verenigde Staten, Europa, Japan en

6 de belangrijkste groeilanden (BRIC). De Financial Stability Board (FSB) is als het ware de gewapende arm van die aanpak. De Bretton Woodsinstellingen IMF en Wereldbank gaan na of de macro-economische voorschriften op de sectorale realiteit aansluiten. Ten slotte beheren de Bazelse instellingen, de Bank voor Internationale Betalingen voorop, de sectoren waaruit de wereld van het geldwezen bestaat, waarbij de internationale vereniging van verzekeringstoezichthouders (IAIS) bevoegd is voor de verzekeringsbranche. Toch brengt de verzekering geen groot systeemrisico teweeg dat in de sector en daarbuiten een kettingreactie van faillissementen op gang kan brengen. De boodschap is aangekomen aangezien de IAIS die specificiteit van de sector bevestigd heeft: voor zover de verzekeraars zich niet wagen aan activiteiten die van hun corebusiness afwijken, zal hun model hen behoeden voor systeemrisico s die uit hun portefeuille zouden voortkomen. De IAIS besluit dat, wat de verzekering betreft, situaties van vereffening van ondernemingen met een aangepast reglementair kader opgevangen moeten worden zonder klakkeloos het voor de banken geldende systeem over te nemen en toe te passen. De verzekeraars zullen deze boodschap overbrengen aan de Europese instantie die zich met het systeemrisico bezighoudt en deel uitmaakt van het Europese raamwerk voor financieel toezicht. Overigens is Bazel vandaag het centrum van nieuwe vormen van coördinatie van de principes voor het verzekeringstoezicht door middel van Insurance Core Principles, die de kern vormen van wat een verzekeringstoezicht die naam waardig zou moeten zijn, en van een Common Framework dat, liefst op een consistente wijze, toepasselijk is op internationale groepen om te voorkomen dat bepaalde verzekeraars onder een soort afzonderlijk statuut werken. Al deze maatregelen verkleinen de autonomie van wetgevers die zich op steeds symbolischere grenzen beroepen om naar eigen goeddunken te handelen. Compliance officers opleiden, natuurlijk wel... Al sinds verschillende jaren heeft er zich in de sector een nieuwe functie ontwikkeld, namelijk die van compliance officer, dat wil zeggen de persoon die moet toezien op de naleving van reglementen en procedures die op een onderneming (in casu een verzekeringsonderneming) van toepassing zijn. Die personen moeten meer bepaald erkend zijn door de Autoriteit voor Financiele Diensten en Markten, die de voorwaarden voor die erkenning vastlegt in een reglement. De circulaire van de voormalige Commissie voor het Bank-, Financieen Assurantiewezen (CBFA) over die functie zal worden herzien. In andere dossiers, zoals dat van de Griekse leningen, zijn er daarentegen organisaties opgericht die zowel bankiers en verzekeraars vertegenwoordigen om voor een vertegenwoordiging van de verschillende segmenten van de financiële sector op internationaal vlak te zorgen, zodat de verzekeraars op heel wat meer fronten aanwezig moeten zijn om hun stem daar waar nodig te laten horen. De internationale samenwerking tussen verzekeraars is dan ook intensiever geworden, zowel via de nationale verenigingen als door het streven naar synergie met de voor specifieke aspecten, zoals financieel beheer of risicobeheer, opgezette structuren om een zo groot mogelijke overtuigingskracht aan de dag te kunnen leggen. Die voorwaarden omvatten onder andere de vereiste van een opleiding en het slagen voor een examen. Assuralia en zijn opleidingscentrum werken die opleiding uit. Dat neemt niet weg dat compliance officers nog andere verantwoordelijkheden hebben dan hun plichten tegenover de FSMA. Assuralia zou het dan ook betreuren dat het wettelijke kader van die in de ondernemingen cruciaal geworden functie in overdreven mate opgesplitst zou worden als elke autoriteit die ter zake enige bevoegdheid heeft, haar eigen specifieke eisen zou opleggen A lgemene omgeving

7 A lgemene omgeving Eindelijk een regeringsprogramma De nationale wetgevende actualiteit is miniem gebleven door de langdradige regeringsonderhandelingen. Het deel van het eind 2011 tot stand gekomen akkoord dat de gefedereerde entiteiten autonomer wil maken, zendt geen schokgolven door het beleid op het vlak van de verzekering, hoewel de regionalisering van de verkeersveiligheid (vergezeld van een coördinatie die het voeren van nationale bewustmakingscampagnes wel nog mogelijk maakt), de brandweer en het Rampenfonds invloed heeft op de takken Auto en Brand. Dat betekent natuurlijk niet dat de sector of zijn beroepsvereniging geen aandacht heeft voor de beslissingen die de gefedereerde entiteiten nemen in de domeinen waarvoor ze bevoegd zijn, bijvoorbeeld de preventie van overstromingen of het beheer van het wegennet. Het deel van het akkoord over een efficiëntere federale Staat handelt vooral over het communautaire en de begrotingsbeheersing. Het voorgestelde beleid stelt zich weliswaar ten doel de werkgelegenheid van oudere werknemers op verschillende manieren aan te moedigen, waaronder het anders belasten van de tweedepijlerpensioenen, maar de uitdagingen van de vergrijzing blijven levensgroot. Het regeringsprogramma voorziet weliswaar in een uitbreiding van de aanvullende bedrijfspensioenen (zonder de praktische voorwaarden daarvan toe te lichten), maar besnoeit tegelijk op de via beroepspensioenen gevormde voordelen. Daarom heeft Assuralia erop gewezen dat de betrokken werknemers al in zeer grote mate aan de solidariteit bijdragen en dat die pensioenen in ieder geval veel meer een kwestie van voorzorg dan van voorrecht zijn, gezien de geringe dekkingsgraad van het wettelijke pensioen in verhouding tot het laatste loon van die werknemers. De sector heeft zich ook met succes verzet tegen de suggesties om al te zeer te tornen aan het statuut van het pensioensparen of van de fiscaliteit voor contracten van meer dan acht jaar. De laatste jaren hebben de opeenvolgende heffingen zoals de belasting van 1,1 % op de individuele polissen en de bijdrage aan het beschermingsfonds de ontwikkeling van de branche afgeremd en de resultaten voor toekenning van winstdeelnames aanzienlijk afgeroomd. Het is dus mooi geweest. En er is blijkbaar naar de verzekeraars geluisterd, want het begrotingsakkoord van eind november 2011 heeft dan nog wel een impact op de verzekering, het heeft geen overmatig negatieve invloed op de voorzorg. Aantal werknemers met een contract van onbepaalde duur Verdeling vrouwen / mannen (situatie op 31.12) Vrouwen mannen Totaal Bron: Assuralia

8 De nieuwe regering neemt het op voor de consument en belooft de prijsontwikkeling in het oog te houden; de verzekering is daarbij niet uitdrukkelijk vernoemd, maar de bedoeling is wel om zo nodig in die ontwikkeling in te grijpen. In dit verband is de autoverzekering de dienst die het gevoeligst is voor een dergelijk kritisch onderzoek, al stelt de sector gewoon vast dat de Belgische huishoudens in ,40 promille van hun uitgaven aan de post verzekeringen betreffende vervoermiddelen besteedden, terwijl dat cijfer in ,39 promille bedroeg voor een dekking die sindsdien fors is uitgebreid (we hoeven maar te denken aan de dekking van de zwakke weggebruikers). Bovendien onderstreept het Consumer Scoreboard van de Europese Commissie de uitstekende score die de consumenten aan de belangrijkste verzekeringen geven: het Belgische resultaat overtreft meestal dat van de buurlanden. Het regeerakkoord bevestigt vervolgens de wens om de consumenten de mogelijkheid te bieden collectieve rechtsvorderingen tot schadevergoeding in te stellen. Veeleer dan aan struisvogelpolitiek te doen, heeft Assuralia er in dit dossier de voorkeur aan gegeven aan het debat deel te nemen. De beroepsvereniging heeft duidelijk uitgelegd dat de verzekeraars geen vragende partij zijn voor dergelijke procedures en gepleit voor het bevorderen van minnelijke regelingen van geschillen. Ze heeft daarbij gewezen op de noodzakelijke waarborgen die op Europese schaal in acht genomen moeten worden als de communautaire wetgever die weg zou inslaan op gebieden zoals de gevolgen van overtredingen van onder andere het mededingingsrecht, het consumentenrecht of het milieurecht. Het zou moeilijk te begrijpen zijn dat België hier zijn eigen gang gaat en daarna zijn koers moet bijstellen op grond van de uitkomst van de Europese werkzaamheden die nu bezig zijn. Ten slotte verheugen de verzekeraars zich over het voornemen om de gerechtelijke achterstand weg te werken en onze hoven en rechtbanken doeltreffender te maken, net als de rechtzoekenden, die ook gebaat zouden zijn met een doortastender werkende justitie. Meer efficiëntie in dit domein brengt voor de verzekering besparingen mee in het administratieve beheer en de interestlasten. De sector wil niets liever dan een snelle dienstverlening te kunnen garanderen. Administratieve vereenvoudigingen Aangezien de verzekering een levende materie is, onder andere door het verschijnen van nieuwe risico s en frequente wetswijzigingen, zijn aanpassingen van de verzekeringsovereenkomsten een middel om op nieuwe ontwikkelingen in te spelen. Al sinds een hele tijd zijn de belanghebbende partijen het erover eens dat die wijzigingen rechtmatig zijn, al dienen ze met de nodige omzichtigheid doorgevoerd te worden om geen afbreuk te doen aan de bescherming van de consument. Een werkgroep in de Commissie voor Verzekeringen legt de laatste hand aan een voorontwerp van wet die op dit vlak rechtszekerheid moet garanderen. Momenteel moet de verzekeraar een door de verzekeringnemer ondertekend polisbijvoegsel kunnen overleggen, waardoor hij verplicht is een archief van honderdduizenden aldus goedgekeurde verzekeringsovereenkomsten bij te houden. Het idee is nu dat de verzekeraar die instemming mag bewijzen door het feit dat de verzekeringnemer de nieuwe premie betaald heeft. Assuralia is blij dat die werkzaamheden vorderen, zowel voor wijzigingen als gevolg van nieuwe regelgeving als van andere factoren. Nu moet er nog overeenstemming gevonden worden over de termijnen waarin de verzekeringnemer zich over de aangekondigde wijzigingen moet uitspreken. Het tweede punt dat geregeld moet worden, betreft het archiveren van de voorwaarden die de wederzijdse verplichtingen vastleggen, om met zekerheid de exacte bewoordingen terug te vinden die op een verzekerde gebeurtenis van toepassing zijn. Dat zou kunnen gebeuren in het dossier Mijn verzekeringen van de klant bij zijn verzekeraar wat in het internettijdperk logisch lijkt of, als standaardprocedure, bij instellingen die daartoe gemachtigd zijn A lgemene omgeving

9 A lgemene omgeving Verandering van tussenpersoon vergemakkelijken Het evolutieve karakter van de verzekering komt ook tot uiting in de mogelijkheid voor de verzekeringnemer om het beheer van zijn verzekeringen aan een nieuwe tussenpersoon toe te vertrouwen. Nu is het gebruikelijk dat die overdracht van rechten verloopt via een pro-formaopzegging van het contract, zelfs al heeft noch de verzekeringnemer, noch de verzekeringsonderneming de bedoeling een einde te maken aan hun wederzijdse verplichtingen. Wat we vandaag onder plaatsingsmandaat verstaan een hardnekkig barbarisme geeft aanleiding tot moeilijkheden en betwistingen, vooral bij de aan de kant geschoven tussenpersoon. Daaraan zal een einde komen wanneer de klant een bericht van verandering van tussenpersoon dat klinkt al normaler kan gebruiken waarmee hij de verzekeringsonderneming zijn beslissing meedeelt om het beheer van de polis uitsluitend aan de in dat bericht genoemde tussenpersoon toe te vertrouwen en om het recht op commissieloon betreffende die polis aan de nieuwe tussenpersoon over te dragen. Die mededeling zou dan wel minstens drie maanden voor de vervaldag van de polis gedaan moeten worden en de overdracht zou op die vervaldatum effectief worden. De polis zelf en het recht op commissieloon worden in dit opzicht van elkaar gescheiden. toekenning van ecocheques is de verhoging van alleen de sectorale minimumloonschalen met 16 euro, met dien verstande dat deze verhoging geen enkele invloed op de eventuele bedrijfsloonschalen zal hebben. Het akkoord voorziet in de oprichting van acht specifieke werkgroepen, waarvan een aantal zich zal buigen over een door Assuralia aangebrachte problematiek, namelijk de vergrijzing van de sector. Bij ongewijzigd beleid, dat wil zeggen bij een jaarlijkse aanwerving van ongeveer duizend medewerkers, zal de sector geconfronteerd worden met de realiteit dat meer dan een derde van de werknemers 60 jaar oud zal zijn in 2015 en meer dan de helft ouder dan 50 jaar in Daarom heeft Assuralia duidelijk laten weten dat het een einde wilde maken aan het sectorale stelsel van brugpensioen vanaf 58 jaar, maar bereid was met de vakbonden na te denken over een betere loopbaanbegeleiding met het oog op een grotere motivering van oudere werknemers. Het Parlement speelt volop mee Assuralia wil in zijn jaarverslagen niet alleen terugblikken maar ook naar de toekomst kijken. Die benadering lijkt zeker aangewezen als het over de Europese besluitvorming met betrekking tot verzekeringskwesties gaat. Assuralia verheugt zich over de consensus die met de drie federaties van tussenpersonen (Feprabel, FVF en BVVM) bereikt is en hoopt dat de nieuwe regeling in 2012 in werking kan treden na een brede informatiecampagne. Sociaal: loon en loopbaan De sociale partners van de verzekeringssector hebben op 10 oktober 2011 een sectorakkoord voor gesloten. Door de toekenning van voordelen in de vorm van ecocheques hebben ze de verhoging van de koopkracht van de werknemers, met 150 euro in 2011 en 190 euro vanaf 2012, kunnen verzoenen met de naleving van het koninklijk besluit van 28 maart 2011 dat de beschikbare loonmarges voor de jaren 2011 en 2012 vastlegt. De enige uitzondering op de Het Europese Parlement heeft sinds het Verdrag van Lissabon aan gewicht gewonnen in de totstandkoming van de Europese regels. Het laat zich gelden in concrete dossiers zoals de herziening van de solvabiliteitsregels voor verzekeringsondernemingen. Dat heeft voelbare gevolgen, zowel inhoudelijk als op het vlak van de (langere) tijd die nodig is om de besluitvorming af te ronden. Uitvoeringsbepalingen op Europees niveau In het verleden werd de uitvoering van Europese richtlijnen en verordeningen hoofdzakelijk aan de Lidstaten overgelaten, terwijl de Commissie (in samenwerking met EIOPA, de Autoriteit die het toezicht op het EU-niveau overkoepelt) nu zelf de uitvoeringsbepalingen in toenemende mate bepaalt. Dit heeft tot

10 gevolg dat de regels in toenemende mate gelijk worden getrokken in alle lidstaten. Daar staat tegenover dat politieke beslissingen niet noodzakelijk worden genomen met voldoende voeling met de specificiteitenvanonze nationale verzekeringsmarkt. EIOPA mist start niet De financiële crisis heeft EIOPA momentum bezorgd en zij is vast van plan om dat ten volle te benutten. Zo eist de kersverse Europese toezichthouder bijvoorbeeld erg uitdrukkelijk haar rol op voor het invullen van de zo belangrijke uitvoeringsbepalingen van de Solvency II-richtlijn. Daarnaast lanceert EIOPA meerdere publieke consultaties tegelijk, onder andere over de herziening van de pensioenfondsrichtlijn, de informatie- en verkoopspraktijken voor bepaalde renteproducten ( variable annuities ), interne klachtenbehandeling bij ondernemingen, de vereisten inzake de eigen analyse van de risico s en solvabiliteitsvoorzieningen (ORSA) en reporting. Distributie Als de nieuwe MiFID-regels worden doorgetrokken voor de verzekeringen, dan staat de Belgische verzekeringsdistributie voor een belangrijke hervorming. Geïnspireerd door het beleid in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen wilt de Europese Commissie bijvoorbeeld voor bepaalde levensverzekeringen een totaal verbod van commissielonen invoeren voor de onafhankelijke tussenpersonen. Ter illustratie: een (omstreden) evaluatierapport in opdracht van het Nederlandse ministerie van financiën vermeldt dat het provisieverbod de bedrijfsvoering van niet minder dan 10% van de onafhankelijke tussenpersonen in het gedrang heeft gebracht terwijl 22% melding maakt van aanzienlijke financiële problemen. De publicatie van de voorstellen ter herziening van de richtlijn verzekeringsbemiddeling (IMD) en ter invoering van bijzondere regels voor verpakte retail beleggingsproducten (PRIPs) is gepland voor februari-maart Discriminatie op basis van geslacht, leeftijd en handicap Door het fameuze en nogal cryptisch geformuleerde arrest van 1 maart 2011 mogen individuele verzekeringsovereenkomsten gesloten na 21 december 2012 nergens in de Europese Unie nog een onderscheid maken op basis van geslacht. Dat geldt zelfs wanneer geslacht een aantoonbaar relevante indicator is voor het te verzekeren risico. Geconfronteerd met de onzekerheid die dit arrest in heel Europa heeft veroorzaakt, bracht de Commissie in december 2011 richtsnoeren uit die preciseren hoe consumenten en verzekeraars het arrest moeten toepassen. Het is nu aan de markt om die toepassing nog tijdig voor mekaar te krijgen. Gelet op het feit dat deze demarche de premies omhoog duwt en tot kostelijke beheersmatige aanpassingen noopt, zijn heel wat lidstaten bovendien erg terughoudend geworden ten aanzien van het voorstel van richtlijn inzake discriminatie op basis van leeftijd en handicap. Hoewel het onwaarschijnlijk is dat de voorgestelde richtlijn als geheel in de komende maanden door de Raad van ministers geraakt, groeit de politieke consensus over het feit dat differentiatie op basis van leeftijd en handicap in de context van verzekeringen geenszins een ongeoorloofde discriminatie uitmaakt. Pensioenfondsen Terwijl het nog steeds wachten is op adequate solvabiliteitsregels voor verzekeringsactiviteiten op lange termijn, groeit de aandacht van de verzekeringssector voor de herziening van de richtlijn die het prudentiële regime voor pensioeninstellingen vastlegt. Net als in Solvency II streeft de Commissie er naar om alle risico s verbonden met het aanbieden en beheren van pensioenen op een exhaustieve en markt-consistente manier in kaart te brengen. Het spreekt voor zich dat het resultaat van deze herziening niet alleen bepalend zal zijn voor gelijke concurrentievoorwaarden in die hoedanigheid onder de beheerders van beroepspensioenen binnen de tweede pijler, maar ook het prudentiële kader A lgemene omgeving

11 A lgemene omgeving voor de activiteiten van verzekeringsondernemingen binnen de tweede pijler zou moeten beïnvloeden. Collectieve vordering en alternatieve geschillenbeslechting De opwinding van de voorbije jaren rond de collectieve vordering leidt nu stilaan tot een aantal eerste concrete initiatieven. In het najaar van 2011 schetste de Commissie een concreet instrument met betrekking tot alternatieve manieren om geschillen tussen het bedrijfsleven en particulieren (B2C) op te lossen (alternatieve geschillenbeslechting). Een gelijkaardig voorstel voor de regeling van geschillen tussen bedrijven onderling (B2B) wordt voorbereid tegen het einde van Inzake de collectieve vordering plant de Commissie de publicatie van een regelgevend voorstel in de loop van juni 2012, zij het toegespitst op schade ten gevolge van inbreuken op het mededingingsrecht. Voor Assuralia blijft het belangrijk om ook op dit domein de uitwassen te voorkomen die kenmerkend zijn voor de class actions in de VS, omdat zij de toegang tot en het bereik van aansprakelijkheidsverzekering, rechtsbijstandsverzekering en herverzekering negatief beïnvloeden.

12 Ap ersoonsverzekeringen lgemene omgeving Leven Nu het onevenwicht tussen jong en oud binnen de bevolking steeds duidelijker wordt en de mensen beetje bij beetje aanvoelen dat het wettelijke pensioen alleen later niet zal volstaan, zou men een groei verwachten van de individuele en collectieve levensverzekering. De cijfers wijzen echter in een andere richting: de groepsverzekering ging er in 2010 met 0,8 % op achteruit en de individuele verzekering, die toen nog met 5,7 % steeg, zakt in 2011 weer weg. Overigens moeten de verzekeraars een staatswaarborgfonds voeden dat moet optreden wanneer een verzekeraar ten onder gaat. gemaakt zijn, lijkt de boodschap te zijn aangekomen. Ze beperken zich ertoe de vervroegde uitbetaling van aanvullende pensioenen enigszins minder aantrekkelijk te maken en de fiscale voordelen van het langetemijnsparen af te toppen. De belasting van 16,5 % op de vervroegde uitkering op 60 jaar stijgt tot 20 % op die leeftijd, en tot 18 % op 61 jaar. Het fiscale voordeel wordt teruggebracht tot een uniform percentage, namelijk 30 %, terwijl dat voordien tussen 30 en 40 % lag volgens het inkomen van de betrokkene. De verzekeraars vertrouwen erop dat die op zich onprettige, maar noodzakelijke maatregelen onder meer om de activiteitsgraad van de 60- tot 65-jarigen te verhogen, zullen bijdragen aan de sanering van de openbare financiën zonder de inspanning inzake langetermijnvoorzorg van de burger teniet te doen. In deze benauwde context zou het misplaatst geweest zijn te raken aan het vertrouwenscontract met de burger, dat stabiele fiscaliteit op lange termijn veronderstelt. De individuele levensverzekering maakte het al mee toen in 2006 een bescheiden taks van 1,1 % geheven werd. Vijf jaar later is het premie-inkomen nog altijd niet op het peil van weleer. Gelet op de begrotingskeuzes die eind 2011 Intussen weegt de financiële crisis op de rendabiliteit van de verzekeraars en het vertrouwen van de burger. Een stijgende langetermijnrente zou de verzekerde ertoe kunnen aanzetten zijn levensverzekeringsovereenkomst af te kopen. Mocht hij die beslissing nemen binnen de eerste acht jaar, dan stijgt de roerende voorheffing daarop van 15 naar 21 %. gemiddelde PREmIE LEVENSVERZEKERINg PER INWONER IN BELgIË (in euro) Leven groep Leven Individueel tak 23 Leven Individueel tak 21 Bronnen: CBFA / NBB + eigen berekening Assuralia

13 De levensverzekeraars zelf hebben nogal wat staatsobligaties in portefeuille, hetgeen tot minderwaarden zou kunnen leiden. Gelukkig kunnen de verzekeraars tegen een stoot aangezien hun dekkingsoverschot dit is het verschil tussen de technische voorzieningen en de dekkingswaarden in vergelijking met hun toezeggingen 11 % bedroeg in 2010, en nog 10 % eind Bovendien ligt hun solvabiliteitsmarge nog altijd beduidend hoger dan wat prudentieel vereist is. Het hele jaar 2011 hebben de levensverzekeraars dan ook benadrukt dat ze hun verbintenissen zeer rigoureus beheren. In de onmiddellijke toekomst moeten ze zich voorbereiden op het aanbieden van gelijke premies voor mannen en vrouwen, moeten ze de overheden doen inzien dat complexe producten en risicovolle producten niet hetzelfde zijn en moeten ze, ten slotte, de onvervangbare rol benadrukken van de aanvullende pensioenen. Voorwaar, een niet eenvoudige opdracht binnen een context van loonmatiging en besparingen in het algemeen. Gendergelijkheid heeft een prijs Statistieken bewijzen dat vrouwen ongeacht de duur van de verzekering een beduidend kleiner overlijdensrisico kennen dan mannen. Bijgevolg is het geslacht, samen met de leeftijd, een van de meest doeltreffende en bepalende actuariële criteria bij de beoordeling van een individueel levensverzekeringsrisico. Precies daarom hadden de verzekeraars een uitzondering verkregen op de eind 2007 in werking getreden Europese richtlijn die iedere vorm van discriminatie op basis van het geslacht verbiedt wat betreft de toegang en het aanbod van goederen en diensten. In een arrest van 1 maart 2011 heeft het Europees Hof van Justitie verklaard dat deze aan de verzekeraars toegestane uitzondering om in hun premies af te wijken van de algemene regels op de gelijkheid tussen mannen en vrouwen nietig is vanaf 21 december Het Hof heeft geoordeeld dat het om een overgangsmaatregel ging en dat niets de verlenging ervan rechtvaardigt. Die rechtspraak zal waarschijnlijk voor zowel de consumenten als de verzekeraars aanzienlijke gevolgen hebben. Consumenten zullen de premieverhogingen vooral voelen voor producten waar het verschil in sterftegraad vertaald wordt in een lagere premie, zoals de overlijdensverzekering voor vrouwen en renteproducten voor mannen. Aangezien het om strikt individuele producten gaat, sluit de cliënt die polissen vaak louter in zijn eigen belang. Nu de verzekeraars niet langer de actuariële geslachtsfacor mogen hanteren, zullen ze veel complexere gemiddelde RESERVE PER INWONER IN BELgIË (in euro) Leven Groep Leven Individueel tak Leven Individueel tak 21 Bronnen: CBFA / NBB + eigen berekening Assuralia p ersoonsverzekeringen - l even

14 Ap ersoonsverzekeringen lgemene omgeving en waarschijnlijk duurdere parameters moeten gebruiken om een individueel risico te evalueren. Voor de verzekeraars was het belangrijk snel te weten wat het verbod vanaf 21 december 2012 precies omvat, zodat ze navenant kunnen handelen. In België gold de uitzondering alleen nog in de levensverzekering, terwijl andere lidstaten de uitzondering ook toegestaan hadden voor andere takken. De Europese Commissie heeft haar richtsnoeren hierover precies één jaar voor de inwerkingtreding van het arrest gepubliceerd. Ze bevestigt dat het unisekstarief voor de berekening van de premies en uitkeringen alleen van toepassing is op de nieuwe contracten die vanaf 21 december 2012 gesloten worden. Onder nieuw contract verstaat de Commissie ook het contract dat een bestaand contract verlengt dat anders zou zijn verstreken. Als bestaande contracten beschouwt de Commissie daarentegen alle contracten die automatisch verlengd worden, die waarvan individuele elementen aangepast worden zonder dat daarvoor toestemming van de verzekeringnemer vereist is of waarvan de bedragen door de verzekeringnemer aangepast worden, alsook de contracten in een portefeuille die aan een andere verzekeraar overgedragen wordt zonder wijziging van de inhoud van die contracten. Bovendien wijst de Commissie erop dat het arrest geen betrekking heeft op de tweede pensioenpijler, voor zover het gaat om een verzekering die de werkgever voor zijn werknemer gesloten heeft. Gestructureerde beleggingsproducten «on hold» om duidelijkheid te scheppen Toezichthouder FSMA wil een specifieke regelgeving opstellen voor complexe beleggingsproducten, en heeft daartoe een openbare raadpleging gelanceerd. Tot dan heeft de FSMA de financiële sector opgeroepen om aan particuliere beleggers geen gestructureerde producten aan te bieden die als bijzonder complex beschouwd worden. Nagenoeg alle verzekeraars hebben zich vrijwillig aangesloten bij dit moratorium en hebben aan Assuralia gevraagd te antwoorden op de raadpleging. Assuralia heeft de autoriteiten gewezen op de typische eigenschappen van een verzekeringsproduct. Die komen tot uiting in een specifieke regelgeving, zowel in België als Europees (de richtlijn en het Koninklijk Besluit Leven, die een informatieplicht opleggen en de richtlijn IMD betreffende distributie die een adviesplicht invoert). Daarnaast zal het erop aankomen een coherentie te uitkeringen LEVENSVERZEKERINgEN PER INWONER (in euro) Leven Groep (tak 21 + tak 23)** Leven Individueel tak 23* Leven Individueel tak Bron: berekeningen Assuralia *= afkopen inbegrepen **= overdrachten bij uittreding niet inbegrepen

15 behouden met de Europese regelgeving die op tafel ligt omtrent retail-beleggingsproducten. Het mag niet zo zijn dat het aanbod van gestructureerde producten beperkt wordt louter wegens hun complexe karakter. Een hogere graad van ingewikkeldheid kan immers ook voordelen bieden voor de cliënt zoals bescherming van het kapitaal. De beste houding ten aanzien van de cliënt is er een van transparantie. Op dat vlak heeft de verzekeringssector al initiatieven genomen die algemeen als good practices beschouwd worden, zoals de invoering, op sectorniveau, van een gestandaardiseerde informatiefiche en transparantievereisten in de reclame. Schuldsaldoverzekering en gezondheidsrisico gestegen Assuralia is het idee genegen om de toegang tot de schuldsaldoverzekering voor personen met een ongunstig gezondheidsrisicoprofiel te vergemakkelijken. Anderzijds meent de beroepsvereniging dat de wet van 21 januari 2010 over de toegang tot de schuldsaldoverzekering, die overigens nog altijd niet in werking getreden is, onuitvoerbaar is. Assuralia meent dat een oplossing die méér gericht is op de zwaar zieken die nu geen verzekering vinden, nodig is en ook eenvoudiger en sneller opgezet kan worden. De weerslag op de premie van de gemiddelde consument zal hierdoor ook meer binnen de perken blijven dan in de regeling die de wet nu voorziet. Gegevensbank «aanvullende pensioenen» eindelijk operationeel Vijf jaar na de ambitieuze beslissing van de autoriteiten om een gegevensbank aanvullende pensioenen te creëren, is deze operationeel. Eind 2011 moesten de verzekeraars en pensioenfondsen alle gegevens over de volgende pensioenplannen meedelen betreffende werknemers: de collectieve plannen in uitvoering van de wet betreffende de aanvullende pensioenen (WAP-plannen), de individuele pensioentoezeggingen (IPT) en de solidariteitsverbintenissen. In 2013 zullen in principe de andere aanvullende pensioenen aan de beurt zijn (de andere plannen van de tweede pijler van de werknemers en de pensioenplannen voor zelfstandigen, onder andere de VAPZ). Zo zullen de overheden over een doeltreffend instrument beschikken om de aanvullende pensioenen te meten en te controleren en zich rekenschap te geven van de onontbeerlijke rol ervan om het voortbestaan van de pensioenen te garanderen. In een EVOLuTIE VAN het AANTAL VAPZ CONTRACTEN (Vrij Aanvullend Pensioen Zelfstandigen) Bron: Assuralia p ersoonsverzekeringen - l even

16 Ap ersoonsverzekeringen lgemene omgeving advies van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB ) vragen de sociale partners dat periodiek een verslag opgesteld wordt waarin de in deze gegevensbank beschikbare gegevens samengevat worden. Op de website van deze gegevensbank, die beheerd wordt door de vzw Sigedis, staan alle praktische details over hoe de gegevens moeten ingegeven worden en wie ze moet ingeven. Loonnorm Bij gebrek aan interprofessioneel akkoord voor heeft de regering de loonnorm vastgesteld voor die periode. De evolutie van de loonkost (uitgezonderd indexering en baremaverhogingen) werd vastgesteld op 0 % voor 2011 en 0,3 % voor Het dwingende karakter van deze norm blijft ook niet zonder gevolgen voor de groepsverzekeringen aangezien de door de werkgevers gestorte bijdragen vallen onder de definitie van loonkost. De loonnorm mag dan ook wel van toepassing zijn op de financiering van de aanvullende pensioenen, toch blijft het perfect mogelijk te kiezen tussen voordelen die niet aan de bijdrage op de ziekte-invaliditeitsverzekering onderworpen zijn. Overigens kan een pas opgericht bedrijf nog altijd een pensioenplan creëren: alleen de eventuele aanpassing ervan het daaropvolgende jaar zal onder de loonnorm vallen. De werkgever is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de loonnorm. Hij kan daartoe altijd informatie inwinnen bij zijn tussenpersoon, zijn sociaal secretariaat of zijn verzekeraar. Aanvullende pensioenen: beter gekend, beter bemind In 2011 heeft Assuralia twee documenten uitgebracht die het belang van de aanvullende pensioenen nog eens in de verf zetten. Het eerste, dat vooral voor de politieke wereld bedoeld is, geeft een vrij algemene beschrijving van de inzet van de pensioenen ten aanzien van de evolutie van de bevolking en van de voorwaarden die moeten gecreëerd worden om het voortbestaan van het Belgische systeem te vrijwaren, op basis van een evenwicht tussen drie pijlers. Het tweede is een gebruikershandleiding bestemd voor de sociale partners en gaat over de sectorplannen. De vergrijzing van de bevolking zet zich alsmaar meer door en dus zetten de verzekeraars hun rol in de verf wat betreft de toekomst van de pensioenen. Het wettelijke pensioen moet de hoeksteen blijven en iedere gepensioneerde een inkomen verschaffen dat hem tegen armoede moet beschermen. De wettelijke pensioenen in België, met uitzondering van de ambtenarenpensioenen, behoren tot de laagste in Europa. Zo kan een werknemer met een volledige loopbaan bij zijn pensioen slechts rekenen op 40 % van zijn laatste brutoloon. Aangezien er geen budgettaire ruimte is om de wettelijke pensioenen op te trekken, moet het aanvullende pensioen die kloof voor een deel kunnen dichten, die voor zelfstandigen overigens nog veel groter is. Wie zijn levensstandaard wenst te behouden na zijn pensioen, zal dus absoluut moeten kunnen rekenen op een aanvullend pensioen. Bijna 80 % van die aanvullende pensioenen wordt door de verzekeraars beheerd.

17 Om iedereen de mogelijkheid te bieden aldus een aanvullend pensioen te vormen, moet dit veralgemeend worden. Naast de collectieve plannen zou iedere werkgever in staat moeten zijn een stelsel voor vrij aanvullend pensioen in te voeren. De werknemers zouden dan zelf vrij aanvullende stortingen kunnen doen. Daarnaast zou het mogelijk moeten worden om vanaf een bepaalde leeftijd (bijvoorbeeld 55 jaar) een percentage van het brutoloon om te zetten in een bijdrage voor een aanvullend pensioen. Het idee van die sectorplannen komt uit de wet die de aanvullende pensioenen wou democratiseren. Ze heeft haar doel niet gemist. Sinds de inwerkingtreding ervan in 2004 is het aantal werknemers dat een bedrijfspensioen geniet gestegen van 40 naar 75 %. Dankzij de sectorplannen is de proportie arbeiders die aangesloten is bij een tweedepijlerplan gestegen van 20 % in 2004 naar 65 % vandaag. Begin 2011 waren er 38 sectorplannen in België. Allemaal samen vertegenwoordigen die een miljoen werknemers. De publicatie over de sectorplannen legt aan de sociale partners uit hoe een sectorplan kan opgestart worden, welke voordelen het kan bieden, aan wie het kan toevertrouwd worden en hoe het kan evolueren. Instellingen voor bedrijfspensioenen EIOPA, de Europese toezichthouder, heeft een open raadpleging gelanceerd over het ontwerp tot herziening van de regelgeving betreffende de instellingen voor bedrijfspensioenen. Terecht heeft de Europese toezichthouder gemeend dat het advies moest gevraagd worden van al wie betrokken is bij het aanbod en beheer van bedrijfspensioenen, niet alleen de door deze regelgeving beoogde pensioenfondsen, maar ook verzekeraars, die in België bijna 80 % van de bedrijfspensioenen beheren. Assuralia heeft speciaal benadrukt dat het uitgangspunt voor die regelgeving de bescherming van de verzekerde moet zijn, en niet de aard van wie zich over zijn bedrijfspensioen ontfermt. In concreto betekent dit dat eenzelfde risico onder eenzelfde regelgeving zou moeten vallen. Indien de werkgever bepaalde toezeggingen op zich heeft genomen (in plaats van die aan een instelling voor bedrijfspensioenen toe te vertrouwen), dan zal hij ook rekenschap moeten afleggen wat betreft beschermingsregels en solvabiliteit. De sectorplannen Leidraad voor sociale partners Iedereen een aanvullend pensioen p ersoonsverzekeringen - l even

18 Ap ersoonsverzekeringen lgemene omgeving Gezondheid Belgen appreciëren levenslange waarborg 86 % van de Belgen is tevreden tot zeer tevreden over zijn hospitalisatieverzekering. De integrale terugbetaling van de kosten en de mogelijkheid om levenslang verzekerd te blijven voor de Belg de belangrijkste troeven van een hospitalisatiepolis. Dat is naar voren gekomen uit een onderzoek dat GfK Significant in 2011 uitvoerde voor rekening van Assuralia bij 800 burgers. Daarin werd gepeild naar hun perceptie van hun hospitalisatieverzekering en hun ervaringen ermee. 84 % van de bevraagde personen heeft zo n verzekering: hetzij via hun werkgever, hetzij via een polis die ze gesloten hebben bij een verzekeraar of een ziekenfonds. Meestal zijn alle gezinsleden gedekt door de polis. De hoge tevredenheidsgraad ten aanzien van hun hospitalisatieverzekering blijkt uit de volgende cijfers. 93 % van de bezitters denkt dat het een nuttige verzekering is en 75 % meent dat het hebben van een hospitalisatieverzekering alsmaar belangrijker zal worden gelet op het feit dat de overheden de stijgende gezondheidskosten niet zullen kunnen blijven dragen. De helft van de gezinnen heeft tijdens de voorbije drie jaar een beroep moeten doen op deze verzekering. TEVREDEN VERZEKERDEN (in %) Dienstverlening of afhandeling 11 Administratie van verzekeringsdossier 3 Bedrag van terugbetaling 1 3 Snelheid van terugbetaling Helemaal niet tevreden Niet tevreden Eerder tevreden Tevreden Helemaal tevreden De peiling door GFK-Significant bij personen die al beroep hebben gedaan op hun hospitalisatieverzekering toont een hoge graad van tevredenheid. gezondheid INCASSO (in miljoenen euro) Collectieve hospitalisatie Individuele hospitalisatie Gewaarborgd inkomen - collectief Gewaarborgd inkomen - individueel (schatting) Bron: Assuralia

19 91 % daarvan was tevreden tot zeer tevreden over de geleverde diensten of de manier waarop hun dossier afgehandeld werd. Die tevredenheid leidt ertoe dat heel wat van die gezinnen hun hospitalisatieverzekering trouw blijven: 91 % van de verzekerden heeft de intentie zijn verzekering te houden of zijn verzekeraar trouw te blijven. De integrale terugbetaling van de kosten en de mogelijkheid tot levenslange verzekering een waarborg die bestaat sinds de wet-verwilghen en aangeboden wordt door alle private verzekeraars zijn de voordelen die de keuze voor een nieuwe hospitalisatieverzekering het meest beïnvloeden. De derde bepalende factor daarbij is dat het bedrag van de hospitalisatiefactuur niet moet voorgeschoten worden. Het bedrag van de verzekeringspremie is slechts de vierde meest bepalende factor. Voor het overige verkiest een grote meerderheid (70 %) van de respondenten een beperkte jaarlijkse aanpassing van de premie eerder dan een grotere sprong iedere twee à drie jaar. Iedereen die verzekerd is via zijn werkgever heeft sinds een aantal jaren het recht om, wanneer hij die werkgever verlaat, zijn polis individueel voort te zetten. De meerderheid van die werknemers is eveneens bereid om vandaag iets meer te betalen om de premie betaalbaar te houden in geval van individuele voortzetting van de polis, bijvoorbeeld wanneer de verzekerden met pensioen gaan. Een kwart van die werknemers is volgens het onderzoek echter nog onwetend over dat recht. Bovendien is een meerderheid van de Belgen (63 %) bereid om zich te laten verzorgen in een tweepersoonskamer of een gemeenschappelijke kamer als dat kan bijdragen tot een minder dure premie. Anderzijds blijft nagenoeg een persoon op drie (29 %) enorm vasthouden aan het comfort van een privékamer. En wat met de chronisch zieken? De wet-verwilghen had voor de chronisch zieken die geen 65 jaar oud zijn voorzien in een recht om tegen bepaalde voorwaarden een hospitalisatieverzekering te sluiten bij een private verzekeraar. Die kon alleen de medische kosten uitsluiten die gerelateerd zijn aan de chronische ziekte of bestaande handicap. Die maatregel was tijdelijk en is geëvalueerd door het federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg KCE. Zo blijkt dat 15 % van de chronische zieken en gehandicapten een hospitalisatieverzekering heeft en dat slechts 2 % er geen heeft omdat ze geweigerd zijn of omdat ze vrezen geweigerd te worden. Ook al omdat er geen gegevens beschikbaar zijn van vóór de wet-verwilghen meent het kenniscentrum dat er geen reden is om die ervaring op te geven. gezondheid BRuTO TEChNISCh-FINANCIEEL SALDO (in % van de verdiende premies) Gewaarborgd inkomen - individueel 10 0 Gewaarborgd inkomen - collectief Individuele hospitalisatie Collectieve hospitalisatie Bron: Assuralia persoonsverzekeringen - g ezondheid

20 Ap ersoonsverzekeringen lgemene omgeving Gelijk voor de wet in 2012? Zullen de ziekenfondsen in 2012 eindelijk gelijkgeschakeld worden met de private hospitalisatieverzekeraars en dus eindelijk de Europese richtlijnen naleven inzake verzekering, en zullen de Belgische autoriteiten dan eindelijk hun verbintenis ten aanzien van de Europese Commissie nakomen? De wet van 26 april 2010 wil de ziekenfondsen op dezelfde wijze behandelen als deprivate verzekeraars: nu moet dit alleen nog concreet tot uiting komen in de uitvoering ervan. Die wet geeft de Koning immers een bepaalde actievrijheid die de private verzekeraars niet kan overtuigen. De Koning zou bijvoorbeeld kunnen verklaren dat sommige artikelen uit de wet op de landverzekeringsovereenkomst niet van toepassing zijn op het aanbod van de ziekenfondsen, zelfs voor door de ziekenfondsen aangeboden verzekeringsproducten. Hij zou ook het recht hebben af te wijken van de wetten inzake toezicht op de verzekeringsondernemingen en de verzekeringsdistributie. Overigens zijn de verzekeraars benieuwd naar wat die wet verstaat onder verrichtingen (de diensten die niet de aard van een verzekering hebben) en of ze een antwoord biedt op de vraag wat betreft de duur van de overeenkomsten. Woorden die spontaan met het begrip hospitalisatieverzekering geassocieerd worden Bron: GfK Significant

balans & vooruitzichten

balans & vooruitzichten balans 2011 2012 & vooruitzichten Inhoud 3 I nleiding door Bart de Smet Voorzitter 5 V oorwoord door PhIlIPPe Colle Gedelegeerd Bestuurder 7 a lgemene omgeving 19 PerSoonSVerzekerIngen 31 SChadeVerzekerIngen

Nadere informatie

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Employee Benefits Institute 1. Welke zijn de nieuwe rentevoeten die AXA Belgium waarborgt

Nadere informatie

HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW?

HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW? HERVORMING VAN DE WET OP DE AANVULLENDE PENSIOENEN: WAT IS NIEUW? De hervorming van de aanvullende pensioenen die werd aangekondigd in aansluiting op de hervorming van de 1 ste pijler van de pensioenen

Nadere informatie

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers

Agenda. 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? Besluit Questions & Answers 1 Persontmoeting 28 maart 2012 Agenda 2011, een bewogen jaar Waarheen met onze pensioenen? 1 ste pijler waarborgen 2 de pijler verder uitbouwen 3 de pijler stimuleren Besluit Questions & Answers 2 Persontmoeting

Nadere informatie

STANDPUNT VERZEKERINGEN

STANDPUNT VERZEKERINGEN Illustratie 1 logo vrouwenraad STANDPUNT VERZEKERINGEN De Richtlijn 2004/113/EG verbiedt discriminatie op grond van geslacht bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten. Er mag dus geen gebruikgemaakt

Nadere informatie

Door een aantal wettelijke beschikkingen moest een einde komen aan dergelijke vorm van aanvullende pensioenfondsen.

Door een aantal wettelijke beschikkingen moest een einde komen aan dergelijke vorm van aanvullende pensioenfondsen. PC 216 NOTARIAAT AANVULLEND PENSIOEN DER NOTARISBEDIENDEN Woord Vooraf In het verleden (vóór 1987) bestond er voor de notarisbedienden een aanvullend pensioen volgens een repartitiesysteem, verspreid over

Nadere informatie

De premies die de tijdelijke handelsvennootschap (THV) DIB-Ethias Lokale Contractanten ontvangt, worden op verscheidene manieren beschermd:

De premies die de tijdelijke handelsvennootschap (THV) DIB-Ethias Lokale Contractanten ontvangt, worden op verscheidene manieren beschermd: Welke zekerheden en garanties werden er ingebouwd in de groepsverzekering van de tweede pijler voor de contractuele personeelsleden van de lokale besturen? De premies die de tijdelijke handelsvennootschap

Nadere informatie

Persconferentie 3 maart 2015. Jaaroverzicht 2014 Zoom op schadeverzekeringen en natuurrampen De groepsverzekering in de lagerente-omgeving

Persconferentie 3 maart 2015. Jaaroverzicht 2014 Zoom op schadeverzekeringen en natuurrampen De groepsverzekering in de lagerente-omgeving Persconferentie 3 maart 2015 Jaaroverzicht 2014 Zoom op schadeverzekeringen en natuurrampen De groepsverzekering in de lagerente-omgeving 1 03/03/2015 Agenda Resultaten en markante feiten 2014 Antonio

Nadere informatie

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt IP/97/507 Brussel, 10 juni 1997 Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt De Europese Commissie heeft haar goedkeuring gehecht aan een Groenboek over aanvullende pensioenen

Nadere informatie

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369

Nadere informatie

CVO14061 29 september 2014 BERICHT VAN WIJZIGING VAN VERZEKERINGSTUSSENPERSOON. Nieuw model. Verklarende nota 1

CVO14061 29 september 2014 BERICHT VAN WIJZIGING VAN VERZEKERINGSTUSSENPERSOON. Nieuw model. Verklarende nota 1 CVO14061 29 september 2014 BERICHT VAN WIJZIGING VAN VERZEKERINGSTUSSENPERSOON Nieuw model Verklarende nota 1 A. Inleiding De vervanging van de verzekeringstussenpersoon op initiatief van de cliënt is

Nadere informatie

De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden

De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden Jean-Michel Kupper Bestuurder Directeur AG Employee Benefits & HC De uitdagingen van de tweede pijler voor loontrekkenden 1 29/04/2015 Agenda De uitdagingen van het wettelijke pensioen De uitdagingen van

Nadere informatie

Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering. AG Employee Benefits. Trust in expertise. Jean-Michel Kupper

Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering. AG Employee Benefits. Trust in expertise. Jean-Michel Kupper Jean-Michel Kupper Manager - Director AG Employee Benefits & Health Care Veralgemening van de 2de pijler in pensioen en hospitalisatieverzekering AG Employee Benefits Trust in expertise Auteur 02/04/2010

Nadere informatie

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering

Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Financiële Informatiefiche voor fiscale levensverzekering Geldig vanaf 6/2/2015 DL Strategy Type Levensverzekering Levensverzekering met intrestvoet gewaarborgd door de verzekeringsmaatschappij (Tak 21).

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan?

Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de crisis doorstaan? Hoe heeft de sociale zekerheid de economische crisis van 2009 en 2012 doorstaan? Die twee jaar bedraagt de economische groei respectievelijk -2,8% en

Nadere informatie

VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN AANVULLENDE PENSIOENEN VAST EN ZEKER MAKEN

VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN AANVULLENDE PENSIOENEN VAST EN ZEKER MAKEN VIJF VOORSTELLEN OM DE GEVOLGEN VAN DE VERGRIJZING OP TE VANGEN De vergrijzing van de bevolking stelt de overheid voor een grote uitdaging. Binnen een smalle budgettaire marge komt het er op aan het inkomen

Nadere informatie

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be

many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be many lives blijf uw leven beleven ook tijdens uw pensioen pension plan www.axa.be Beleef verschillende levens in één leven Op een serene manier verschillende levens beleven in één leven vol ervaringen

Nadere informatie

GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR

GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR Versie juni 2014 GEDRAGSREGELS VAN DE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERAAR VOORWOORD Deze gedragscode legt de regels vast die de rechtsbijstandsverzekeraars ten aanzien van de consument in acht zullen nemen. De

Nadere informatie

Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité INHOUD

Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité INHOUD Toezicht op de pensioeninstellingen en de binnenlandse verzekeringsondernemingen Bijlage 1 bij Circulaire WAP nr. 7 over de regels betreffende het paritair beheer en het toezichtscomité * In de tekst moeten

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2011

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2011 Kerncijfers verzekeren in Nederland september 2011 Nederlandse verzekeraars hebben in 2010: een premieomzet van 78 miljard euro, 70 miljard euro aan personen en bedrijven uitgekeerd, een winst geboekt

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24 COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 24 de dato 8 januari 2008 Gelet dat de Commissie voor aanvullende pensioenen, samengesteld krachtens art. 53 van de Wet van 28 april 2003 betreffende de

Nadere informatie

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten?

Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? Regeerakkoord: wat is de impact op de pensioenen en de verzekeringsproducten? DECAVI 25 februari 2015 Florence DELOGNE Adjunct-directeur Minister van Pensioenen 1 De huidige toestand van de 1 e pijlerpensioenen

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. augustus 2012

Kerncijfers verzekeren in Nederland. augustus 2012 Kerncijfers verzekeren in Nederland augustus 2012 Nederlandse verzekeraars hebben in 2011: dagelijks gemiddeld 197 miljoen euro uitgekeerd aan personen en bedrijven, 79 miljard euro aan premies ontvangen,

Nadere informatie

Pensioenplan voor de arbeiders van de baksteensector

Pensioenplan voor de arbeiders van de baksteensector Pensioenplan voor de arbeiders van de baksteensector www.federale.be www.baksteen.be Voorwoord Eind 2011 werd een sectoraal pensioenplan ingevoerd voor de arbeiders van de baksteensector. Met dit sectorpensioenplan

Nadere informatie

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1

Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Safe Return+ Laat uw belegging veilig groeien! 3,40 % in 2010! 1 Een vaste gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar Met Safe Return+ kiest u voor de absolute zekerheid van een aantrekkelijk rendement op

Nadere informatie

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2014

Kerncijfers verzekeren in Nederland. september 2014 Kerncijfers verzekeren in Nederland september 2014 In 2013 hebben Nederlandse verzekeraars: dagelijks gemiddeld zo n 200 miljoen euro uitgekeerd aan personen en bedrijven; 75 miljard euro aan premies ontvangen;

Nadere informatie

Waarborg en Sociaal Fonds Voedingsindustrie Aanvullend pensioen. Wat?

Waarborg en Sociaal Fonds Voedingsindustrie Aanvullend pensioen. Wat? Waarborg en Sociaal Fonds Voedingsindustrie Aanvullend pensioen Wat? Sinds 1 april 2004 genieten alle arbeiders van de voedingsnijverheid een aanvullend pensioen, ofwel op basis van het sectoraal sociaal

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

1. Doelstellingen en in het bijzonder de klemtoon op consumentenbescherming 2. Moet dit evolueren naar een recht op verzekering?

1. Doelstellingen en in het bijzonder de klemtoon op consumentenbescherming 2. Moet dit evolueren naar een recht op verzekering? 1 Wet Wet betreffende de Verzekeringen dd. 4 april 2014, B.S. 30 april 2014 In werking getreden op 1 november 2014 In snelheid gepakt. Ondanks negatief advies Commissie voor Verzekeringen en negatieve

Nadere informatie

SECTORAAL PENSIOENPLAN ZEEVISSERIJ PAKHUIZEN PC143-086

SECTORAAL PENSIOENPLAN ZEEVISSERIJ PAKHUIZEN PC143-086 SECTORAAL PENSIOENPLAN ZEEVISSERIJ PAKHUIZEN PC143-086 1 Aanvullend pensioen? 3 PIJLERS VAN HET PENSIOEN 1 e pijler Wettelijk pensioen Overheid (arbeiders, bedienden,.) 2 e pijler Aanvullend pensioen Bedrijf

Nadere informatie

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008

Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 Sociaal sectoraal pensioenstelsel Transparantieverslag 2008 1. Welke instellingen komen tussenbeide in het beheer van uw aanvullend pensioen? De inrichter van het sociaal sectoraal pensioenstelsel voor

Nadere informatie

DEEL IV: Verzekeringscontrole in België - Samenvatting (GD)

DEEL IV: Verzekeringscontrole in België - Samenvatting (GD) DEEL IV: Verzekeringscontrole in België - Samenvatting (GD) Hoofdstuk I: Geschiedenis en doelstellingen A. Kort historisch overzicht 1. Voor Controlewet (1975) regeling voor bepaalde takken: arbeidsongevallen

Nadere informatie

KBC-Life Alternative Selector

KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments KBC-Life Alternative Selector KBC-Life Alternative Investments 1 is een tak23-levensverzekering, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type levensverzekering

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

6 Inhoud. Inhoud. Volume 1 Levensverzekeringen en hun techniek HOOFDSTUK 1 VAN ONDERSCHRIJVING TOT DE ONTKNOPING... 13. Voorwoord...

6 Inhoud. Inhoud. Volume 1 Levensverzekeringen en hun techniek HOOFDSTUK 1 VAN ONDERSCHRIJVING TOT DE ONTKNOPING... 13. Voorwoord... 6 Inhoud Inhoud Voorwoord...3 Volume 1 Levensverzekeringen en hun techniek HOOFDSTUK 1 VAN ONDERSCHRIJVING TOT DE ONTKNOPING... 13 1. Invloedsfeer van de levensverzekering... 14 2. Spelregels van de levensverzekering...

Nadere informatie

Evaluatie van de pensioenbonus

Evaluatie van de pensioenbonus Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 72e jaargang, nr. 1, 1e kwartaal 2012 Evaluatie van de pensioenbonus HOGE RAAD VAN FINANCIEN Studiecommissie voor de vergrijzing D it is een

Nadere informatie

Vergelijking Nederland-België

Vergelijking Nederland-België Vergelijking Nederland-België Anne Claes BELGIUM Mei 2008 2 Vergelijking Nederland - België Prudentiële regels Financiering Beleggingen Solvabiliteit Afzonderlijke vermogens Belastingen Communicatievereisten

Nadere informatie

Aantrekkelijke gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar! AG Safe+ Laat uw belegging veilig groeien!

Aantrekkelijke gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar! AG Safe+ Laat uw belegging veilig groeien! Aantrekkelijke gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar! AG Safe+ Laat uw belegging veilig groeien! Een vaste gewaarborgde rentevoet gedurende 8 jaar! AG Safe+ biedt u absolute zekerheid 1. Jaar na jaar

Nadere informatie

Persmededeling vanwege de Argenta Groep

Persmededeling vanwege de Argenta Groep Persmededeling vanwege de Argenta Groep Ook in 2008 hebben 100.000 nieuwe cliënten voor Argenta gekozen Datum 27-03-2009 Tijdstip 10:30uur Bericht Pers 2009/01 Argenta Bank- & Verzekeringsgroep nv Belgiëlei

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE WERKNEMERS TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 302 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

De gewijzigde WAP-garantie in een notendop

De gewijzigde WAP-garantie in een notendop Binnen de Groep van tien werd op 14 oktober 2015 een compromis bereikt over de herziening van de wettelijke rendementsgarantie op de aanvullende pensioenen. De rendementsgarantie zal voortaan worden berekend

Nadere informatie

VITA INVEST.2 - FONDS INVEST.2 - SAFE PLAN

VITA INVEST.2 - FONDS INVEST.2 - SAFE PLAN VITA INVEST.2 - FONDS INVEST.2 - SAFE PLAN OPLOSSINGEN OP MAAT VAN UW VERWACHTINGEN 30.30.023/10 10/13 VITA INVEST.2 - FONDS INVEST.2 - SAFE PLAN Oplossingen op maat van uw verwachtingen U wilt uw geld

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER

CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER CONTROLEDIENST VOOR DE VERZEKERINGEN DE VOORZITTER Brussel, 2 ê. J3. Dt O. ref. : Dienst Hypothecaire Kredieten / C A. Mettepenningen - S 02/737.07.63 Betreft : Wet van 4 augustus 1992 op het hypothecair

Nadere informatie

3. Herziening van de methodologie met betrekking tot de sector van de verzekeringsinstellingen

3. Herziening van de methodologie met betrekking tot de sector van de verzekeringsinstellingen Integrale versie 3. Herziening van de methodologie met betrekking tot de sector van de verzekeringsinstellingen Om tegemoet te komen aan de voorschriften van het ESR 1995, werd de op de verzekeringsinstellingen

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N EUROPA - ADR A2 Brussel, 26 mei 2011 MH/SL/AS A D V I E S over DE RAADPLEGING VAN DE EUROPESE COMMISSIE OVER HET GEBRUIK VAN ALTERNATIEVE GESCHILLENBESLECHTING

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen

Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen Michiel VLAEMINCK Schatbewaarder Landsbond der Christelijke Mutualiteiten De ziekenfondsen in België 7 verzekeringsinstellingen waarvan: 5 private landsbonden die

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 3,51 % gemiddeld over de laatste 8 jaar 1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

Instelling voor bedrijfspensioenvoorziening (IBP)

Instelling voor bedrijfspensioenvoorziening (IBP) CLAEYS & ENGELS Advocaten Vorstlaan 280 1160 Brussel Tel +32 2 761 46 00 Fax +32 2 761 47 00 Pensioenfonds info@claeysengels.be www.claeysengels.be Instelling voor bedrijfspensioenvoorziening (IBP) www.iuslaboris.com

Nadere informatie

Belgische werknemers beleggen aan 3,25 % gegarandeerd De (on)zekerheid van aanvullende pensioenen

Belgische werknemers beleggen aan 3,25 % gegarandeerd De (on)zekerheid van aanvullende pensioenen Belgische werknemers beleggen aan 3,25 % gegarandeerd De (on)zekerheid van aanvullende pensioenen Woensdag 24 oktober 2012 Uw veiligheid, onze zorg. Baloise Group Agenda De 2 de pensioenpijler De minimum

Nadere informatie

Update@Work September 2010 - Nummer 5 - Jaargang 6

Update@Work September 2010 - Nummer 5 - Jaargang 6 Employee Benefits Update@Work September 2010 - Nummer 5 - Jaargang 6 Databank Aanvullende Pensioenen of DB2P: aangifte-instructies De Gegevensbank Opbouw Aanvullende Pensioenen die in het leven werd geroepen

Nadere informatie

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1!

Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! 4,67 % gemiddeld over de laatste 9 jaar 1! Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Top Rendement Invest is een individuele levensverzekering (tak 21) van AG Insurance. Raadpleeg de Financiële

Nadere informatie

Compliance Charter ERGO Insurance nv

Compliance Charter ERGO Insurance nv Compliance Charter ERGO Insurance nv Inleiding Op basis van de circulaire PPB/D. 255 van 10 maart 2005 over compliance aan de verzekeringsondernemingen werd een wettelijke verplichting opgelegd aan de

Nadere informatie

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd...

SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220. Inhoudstafel... 1. 1 Voorwerp... 2. 2 Werking in de tijd... Bijlage 4 SOLIDARITEITSREGLEMENT VOOR DE BEDIENDEN TEWERKGESTELD IN HET PARITAIR COMITÉ 220 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 1 Voorwerp... 2 2 Werking in de tijd... 2 3 Aansluiting... 2 4 De solidariteitsinstelling

Nadere informatie

Richtsnoeren inzake de verlenging van de herstelperiode in uitzonderlijke ongunstige omstandigheden

Richtsnoeren inzake de verlenging van de herstelperiode in uitzonderlijke ongunstige omstandigheden EIOPA-BoS-15/108 NL Richtsnoeren inzake de verlenging van de herstelperiode in uitzonderlijke ongunstige omstandigheden EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20;

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme

Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme Veel gestelde vragen over verzekeringen tegen terrorisme p. 1 Inhoud Dekking terrorisme... 3 Wat wordt onder terrorisme verstaan?... 3 Welke verzekeringen dekken schade veroorzaakt door terrorisme?...

Nadere informatie

Deze nota geeft een toelichting bij de verschillende elementen van het ontwerp-akkoord.

Deze nota geeft een toelichting bij de verschillende elementen van het ontwerp-akkoord. T O E L I C H T I N G B I J O N T W E R P - A K K O O R D G R O E P V A N T I E N V A N 1 4 O K T O B E R 2015 De Groep van Tien bereikte op 14 oktober 2015 een ontwerp-akkoord over enkele belangrijke

Nadere informatie

APRA Leven, vennootschap in vereffening. De 10 meest gestelde vragen over de tegemoetkoming van het Bijzonder Beschermingsfonds

APRA Leven, vennootschap in vereffening. De 10 meest gestelde vragen over de tegemoetkoming van het Bijzonder Beschermingsfonds APRA Leven, vennootschap in vereffening De 10 meest gestelde vragen over de tegemoetkoming van het Bijzonder Beschermingsfonds uitgave 11 augustus 2011 www.bijzonderbeschermingsfonds.be BIJZONDER BESCHERMINGSFONDS

Nadere informatie

Update@Work Februari 2014 Nummer 2 Jaargang 10

Update@Work Februari 2014 Nummer 2 Jaargang 10 Update@Work Februari 2014 Nummer 2 Jaargang 10 Uitkering van de verzekerde overlijdensprestaties: nalatenschap versus de wettelijke erfgenamen? Gevolgen voor de 2de pijler. Door de wet van 13.1.2012 1

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op:

2. In het arrest van 20 september 2001 heeft het Hof uitspraak gedaan over twee prejudiciële vragen die respectievelijk betrekking hadden op: Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 juni 2002 (26.06) (OR. fr) PUBLIC 9893/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0111 (COD) LIMITE 211 MI 108 JAI 133 SOC 309 CODEC 752 BIJDRAGE VAN DE IDISCHE

Nadere informatie

SAMEN OP WEG NAAR EEN AANVULLEND PENSIOEN VOOR IEDEREEN

SAMEN OP WEG NAAR EEN AANVULLEND PENSIOEN VOOR IEDEREEN SAMEN OP WEG NAAR EEN AANVULLEND PENSIOEN VOOR IEDEREEN Frank Vandenbroucke Minister van sociale zaken en pensioenen Didier Reynders Minister van Financiën Een nieuw elan voor aanvullende pensioenen:!

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 KBC-Life Invest Plan KBC-Life Invest Plan 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden is met beleggingsfondsen. Type Levensverzekering Meer concreet heeft

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 ------------------------------------------- Elektronische ecocheques Follow-up en monitoring Ontwerp van koninklijk

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA(BoS(13/164 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18.02.1998 De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER De bescherming van de consument van financiële diensten Leuven, 7 oktober 2009 Marcia DE WACHTER Een enquête van Ivox midden februari 2009 88,6 % heeft geen vertrouwen meer in de aandelenbeurzen 41,5 %

Nadere informatie

NIEUWE INFORMATIEVERPLICHTING VOOR VERZEKERINGSTUSSENPERSONEN

NIEUWE INFORMATIEVERPLICHTING VOOR VERZEKERINGSTUSSENPERSONEN NIEUWE INFORMATIEVERPLICHTING VOOR VERZEKERINGSTUSSENPERSONEN TOELICHTINGSNOTA FICHE VOOR HET SPAREN OF BELEGGEN MET EEN LEVENSVERZEKERING FICHE VOOR EEN LEVENSVERZEKERING FICHE VOOR EEN VERZEKERING NIET-LEVEN

Nadere informatie

ADVIES CRB 2011-0346

ADVIES CRB 2011-0346 ADVIES CRB 2011-0346 De harmonisering en de verwerking van de statistieken inzake de aanvullende pensioenen CRB 2011-0346 DEF De harmonisering en de verwerking van de statistieken inzake de aanvullende

Nadere informatie

Betreft : ACTIE - Aanvraag van de incasso s 2012 en certificeringverslag welke uiterlijk op 30 juni 2013 aan de vzw TRIP moeten bezorgd worden.

Betreft : ACTIE - Aanvraag van de incasso s 2012 en certificeringverslag welke uiterlijk op 30 juni 2013 aan de vzw TRIP moeten bezorgd worden. Ter attentie van de leden van TRIP VZW TRIP de Meeûssquare 29 B- 1000 BRUSSEL Tel. +32 2 547 56 11 marc.dierckx@trip- vzw.be md 130410 Aanvraag premie-incasso 2012 en certificeringverslag Brussel, 10 april

Nadere informatie

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I P7_TA(200)0052 Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 0 maart 200 over het voorstel voor een richtlijn van het

Nadere informatie

De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector

De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector Mededeling _2011_15 dd. 23 maart 2011 De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector Toepassingsgebied: Alle instellingen onder toezicht van de of van het CSRSFI. Samenvatting/Doelstelling:

Nadere informatie

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging!

3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1. Top Rendement Invest. Pluk de vruchten van uw belegging! 3,21 % gemiddeld over de laatste 8 jaar1 Top Rendement Invest Pluk de vruchten van uw belegging! Uw nettopremie is steeds volledig beschermd Uw belegging is volledig veilig. U kunt uw nettopremie (= gestorte

Nadere informatie

Richtsnoeren inzake de methoden voor de bepaling van de marktaandelen met het oog op rapportage

Richtsnoeren inzake de methoden voor de bepaling van de marktaandelen met het oog op rapportage EIOPA-BoS-15/106 NL Richtsnoeren inzake de methoden voor de bepaling van de marktaandelen met het oog op rapportage EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20;

Nadere informatie

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door ADVIES Voorontwerp van besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot wijziging van het koninklijk besluit van 7 juni 2007 betreffende het opleidingsfonds dienstencheques 16 juni 2015 Economische

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Kan een VAPZE gecombineerd worden met een groepsverzekering?

Kan een VAPZE gecombineerd worden met een groepsverzekering? Kan een VAPZE gecombineerd worden met een groepsverzekering? Sedert enkele jaren hebben zelfstandigen de mogelijkheid om via hun sociaal verzekeringsfonds een aanvullend pensioen op te bouwen, het zogenaamde

Nadere informatie

VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE

VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE VERZEKERINGSMAKELAAR VERSTERKT MARKTPOSITIE De jaarlijkse enquête over de marktaandelen van de verschillende distributiekanalen in het Belgisch verzekeringswezen,

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE

FINANCIËLE INFOFICHE FINANCIËLE INFOFICHE RENT LIFE - RENT FIX - RENT TEMPO Ethias nv Uw verzekeringsagent 2517-707 07/15 OM MEER TE WETEN OVER DE RENTEFORMULES EN VOOR EEN GRATIS OFFERTE, INFORMEER U VANAF VANDAAG: > Bezoek

Nadere informatie

GROEPSVERZEKERING. Brochure werknemer. Pension@work. Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst!

GROEPSVERZEKERING. Brochure werknemer. Pension@work. Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst! GROEPSVERZEKERING Brochure werknemer Pension@work Mijn werk, mijn groepsverzekering, mijn toekomst! 2 Gefeliciteerd! Uw werkgever biedt u de groepsverzekering Pension@work aan. Daarmee bouwt hij voor u

Nadere informatie

VIP-PLAN VOOR BEDRIJFSLEIDERS EN WERKNEMERS

VIP-PLAN VOOR BEDRIJFSLEIDERS EN WERKNEMERS VIP-PLAN VOOR BEDRIJFSLEIDERS EN WERKNEMERS INDIVIDUELE PENSIOENTOEZEGGING 30.30.014/10 09/08 U bent bedrijfsleider en u wil een extra-legaal pensioenvoordeel - gefinancierd do of aan bepaalde personeelsleden.

Nadere informatie

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen?

MeDirect. Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen. Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? MeDirect Online vermogensbeheer, op maat gemaakt en toegankelijk voor iedereen Hoe creëert u voor uzelf een bijkomend inkomen voor u pensioen? Goeiedag Bij MeDirect zijn wij ervan overtuigd dat iedereen

Nadere informatie

1. DOEL EN TOEPASSINGSBEREIK

1. DOEL EN TOEPASSINGSBEREIK EUROPESE COMMISSIE Directoraat-generaal Concurrentie Beleid en coördinatie inzake staatssteun Brussel, DG D(2004) COMMUNAUTAIRE KADERREGELING INZAKE STAATSSTEUN IN DE VORM VAN COMPENSATIES VOOR DE OPENBARE

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ---------------------------------------------------------------------------------- CENTRALE RAAD VOOR HET BEDRIJFSLEVEN NATIONALE ARBEIDSRAAD ADVIES Nr. 1.402 Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Een verzekeringsoplossing. door terrorisme

Een verzekeringsoplossing. door terrorisme Een verzekeringsoplossing voor schade veroorzaakt door terrorisme Wet van 1 april 2007 betreffende de verzekering tegen schade Aanpak - Oplossing die de verschillende verzekeringstakken voor zowel particulieren

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling Hoofdstuk 5 RECHTSBIJSTAND Voorafgaandelijke bepaling Gewaarborgd schadegeval Art.21 De bepalingen van de overige hoofdstukken van deze overeenkomst zijn van toepassing op Rechtsbijstand voor zover ze

Nadere informatie

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23

FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 _ FINANCIËLE INFOFICHE LEVENSVERZEKERING VOOR TAK 23 KBC-Life Privileged Portfolio KBC-Life Privileged Portfolio 1 is een tak23-levensverzekering zonder gewaarborgd rendement, waarvan het rendement verbonden

Nadere informatie

Knipperlichten Sociaal Recht

Knipperlichten Sociaal Recht Knipperlichten Sociaal Recht 25 februari 2010 Edward Carlier Advocaat www.reliancelaw.be Overzicht nieuwigheden 2009 1. Recht op individuele voortzetting collectieve ziekteverzekering; 2. Verhoogde ontslagkost

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/13/105 BERAADSLAGING NR. 13/045 VAN 7 MEI 2013 INZAKE DE UITWISSELING VAN PERSOONSGEGEVENS TUSSEN DE (BELGISCHE)

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 20 de dato 3 mei 2007. Verklarend lexicon van de gehanteerde begrippen in de jaarlijkse pensioenfiche

COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 20 de dato 3 mei 2007. Verklarend lexicon van de gehanteerde begrippen in de jaarlijkse pensioenfiche COMMISSIE VOOR AANVULLENDE PENSIOENEN ADVIES nr. 20 de dato 3 mei 2007 Gelet dat de Commissie voor aanvullende pensioenen, samengesteld krachtens art. 53 van de Wet van 28 april 2003 betreffende de aanvullende

Nadere informatie

PENSIOENSPAREN ZO DOE JE HET

PENSIOENSPAREN ZO DOE JE HET ZO DOE JE HET 1. WAT IS PENSIOENSPAREN? Wie aan pensioensparen doet, bouwt op individuele basis een extra pensioen op. Wat je spaart, kan je bovendien fiscaal in mindering brengen via de personenbelasting.

Nadere informatie

Informatie MIFID (Twin Peaks II)

Informatie MIFID (Twin Peaks II) Informatie MIFID (Twin Peaks II) Sinds 30 april 2014 is de Mifid wetgeving, ook gekend als de Twin Peaks II regelgeving, van toepassing op de verzekeringssector in België. Deze wetgeving legt bijkomende

Nadere informatie