Mmmmaaltijdzorg H E R L I N D E D E LY LO G O P E D I S T E V S P W,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mmmmaaltijdzorg H E R L I N D E D E LY LO G O P E D I S T E V S P W, 1 9. 1 0. 2 0 1 5"

Transcriptie

1 Mmmmaaltijdzorg HERLINDE DELY LOGOPEDISTE VSPW,

2 Overzicht Voorstelling Reflectie op maaltijd + oefening Belang van een goede maaltijd Kader = belangrijk voor Psychisch welbevinden Sociale functie van eten Preventie ondervoeding Smaak Brainstorm maaltijdzorg Omgeving Organisatie Aanbod Hulp/bediening

3 Reflectie Vind je maaltijd belangrijk? Wat maakt dit voor jou een positieve/negatieve ervaring? Vindt een zorgontvanger maaltijdzorg belangrijk? Waarom is dit voor hen wel/niet belangrijk?

4 Oefening: hoe wordt een maaltijd ervaren? Groepjes van 2 personen o Patiënt/oudere o Zorgverlener Welke zorg droeg bij tot een positief gevoel? Welke zorg droeg bij tot een negatief gevoel?

5 Belang van een goede maaltijd Psychisch welbevinden Sociale functie van eten Preventie ondervoeding

6 1. Psychisch welbevinden Maaltijdgebeuren heeft invloed op Eigenwaarde, zelfbeeld, persoonlijkheid Schaamte voor functieverlies Eten kan lastig zijn Bv. slikproblemen (stimul, 2013) Hoe spreken we ouderen aan bij de maaltijd? Personen met dementie Belang van het verleden Herkenbare geuren, smaken = vertrouwdheid

7 2. Sociaal gebeuren Zien eten doet eten Hulp van familieleden Tijd nemen om de oudere beter te leren kennen Geïntegreerde reminiscentie Eten/geuren/ roepen herinneringen op = BELANGRIJK moment voor de zorgbehoevende persoon

8 3. Preventie ondervoeding Ouderen = kwetsbare groep Prevalentiecijfers Ziekenhuizen: 30-40% bij opname (FOD, 2007) Thuis/Woonzorgcentra (Nutri-action, 2013; Wit-Gele Kruis W-Vl, 2013): 29-45%: risico op ondervoeding 12-14%: ondervoeding % ondervoeding (per leeftijdscategorie) > 90 (FOD, 2007)

9 3. Preventie ondervoeding - oorzaken Biologisch Mond- of gebitsproblemen Kauw- en/of slikproblemen Verminderde mobiliteit Obstipatie Voedselvoorkeur: arm aan voedingsstoffen, vezelarm, te zout, te vet, te eenzijdig Functionele beperkingen Bijwerkingen van medicatie NPO Geen eetlust Pijn Psychologisch Eenzaamheid, alleen moeten eten, geheugenproblemen, probleemgedrag, achterdocht Sociaal Sociale isolatie Geen hulp bij het doen van boodschappen Sfeer tijdens de maaltijd Niet kunnen koken Veel maaltijdgerelateerde factoren!

10 Smaak Smaak is een combinatie van Reuk (80% van de smaakervaring) Gustatie (zoet, zuur, zout, bitter, umami) Tast Textuur, temperatuur, pijn Smaakbeleving hangt af van Mens Maaltijd zelf Omgeving of context Ouder worden = veel risicofactoren ondervoeding en negatieve maaltijdbeleving! ~ mondzorg! ~ medicatie! (stimul, 2013)

11 Brainstorm Groep 1 - Omgeving waar de oudere eet Groep 2 - Organisatie van de maaltijden Groep 3 - Aanbod en de maaltijd zelf Groep 4 - Hulp/bediening

12 Groep 1: omgeving waar de oudere eet Hoe noem je de ruimte waar de oudere eet? Welke benaming zou beter passen? Wat kan jullie eetruimte gezellig maken? Hoe breng je sfeer in de ruimte? Hoe kan je de tafels best schikken? Waar let je op bij de plaatsbepaling van de oudere personen? (wie zit waar?) Hoe kan je tafels zelf mooi aankleden?

13 Groep 2 organisatie van de maaltijd Op welke tijdstippen kunnen/mogen ouderen eten? Hoeveel maaltijden per dag? Hoe lang mogen ouderen eten? Geef je mensen keuzevrijheid? Zo ja, hoe? Wat als mensen nog honger hebben buiten de maaltijdmomenten?

14 Groep 3: de maaltijd zelf Welke voeding bied je aan? Welke voeding geef je bij ouderen met ondervoeding? Vormgeving van het voedsel? Hoe kan je de eetlust van mensen vergroten? De samenstelling van de menu? Hoe kan je werken met geuren om voeding te stimuleren? Hoe kan je maaltijden met andere consistenties zo aantrekkelijk mogelijk maken?

15 Groep 4 hulp en bediening Welke hulpmiddelen moeten voorzien worden? Hoe kunnen we ouderen zo aangenaam mogelijk bedienen tijdens de maaltijd? Welke aandachtspunten zijn er bij het begeleiden van ouderen tijdens de maaltijd? Hoe kan je de zelfredzaamheid van ouderen zoveel mogelijk stimuleren?

16 Groep 1: omgeving waar de oudere eet gezellige, uitnodigende sfeer! Naam: refter? Inrichting & tafelschikking Eethoeken combinatie van verschillende tafels Kleurrijke tafelversiering Niet overladen Comfortabele stoelen Armleuningen Een gedekte tafel bij aankomst Vaste plaats Zet personen met ernstige dementie niet samen met cognitief goede personen Lichte achtergrondmuziek Geen storende achtergrondgeluiden

17 Groep 2 organisatie van de maaltijd Tijdstippen waarop ouderen kunnen eten? Frigo waar altijd maaltijden in aanwezig zijn Laat familie mee-eten indien mogelijk Fragmenteer de maaltijd Pauze tussen de verschillende delen Maaltijd duurt langer -> meer eten Geen chaos: eerst soep -> hoofdgerecht -> dessert Duur van de maaltijd? Personeelsinzet aanpassen! Keuzevrijheid Ontbijtbuffet Zorg voor wat afwisseling Maaltijdkar s middags 5 de maaltijd voor het slapengaan Belangrijk bij onrust!

18 Groep 3: de maaltijd zelf ONDERVOEDING Bevraag de voorkeur/gewoontes van de oudere Ontbijtbuffet Keuze bij de maaltijd Extra maaltijd voor het slapengaan Frietjes Laten helpen bij voorbereiding maaltijd Kalorierijke normale voeding: extra eitje, volle melk, room, 356 kcal 270 kcal

19 Groep 3: de maaltijd zelf Vormgeving Belangrijk bij gemixte/gemalen voeding! Bv. boek van Piet Huysentruyt Samenstelling menu Geef ouderen inspraak Kies voor gekende maaltijden Belang van een geur om voedsel aantrekkelijk te maken Soep, koffie, dessert

20 Groep 4 hulp en bediening Zelfstandig eten is belangrijk Voldoende hulpmiddelen! Zelfstandig eten, ook bij personen met dementie Finger food? Servetten? Papieren of mooie stoffen servetten?

21 Groep 4 hulp en bediening Begeleiden van zorgbehoevende ouderen tijdens de maaltijd Kleine happen Goede verbale begeleiding Aanraken van de voorarm Kijk wat de oudere nog zelf kan doen Laat de beker zelf vasthouden (en begeleid hierbij indien nodig) Vermijd storende achtergrondfactoren Benadering van de bewoner Respectvol Waardigheid Leef je in in de bewoner/patiënt Bereid het ontbijt aan tafel bij de bewoner Bv. snijden, smeren enz. Afruimen als iedereen klaar is

Wat als een goede maaltijdzorg onvergetelijk wordt? Aline Le Clef Senior Concept Development Manager Seniors Market

Wat als een goede maaltijdzorg onvergetelijk wordt? Aline Le Clef Senior Concept Development Manager Seniors Market Wat als een goede maaltijdzorg onvergetelijk wordt? Aline Le Clef Senior Concept Development Manager Seniors Market AGENDA 1. Prevalentie van ondervoeding 2. Oorzaken van ondervoeding 3. Gevolgen van ondervoeding

Nadere informatie

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Als alles goed gaat Gezonde voeding Gezond kauw- en slikpatroon Gezonde voeding Voedingsdriehoek

Nadere informatie

Dienst geriatrie Gevecht tegen ondervoeding. Informatiebrochure voor de patiënt en de familie

Dienst geriatrie Gevecht tegen ondervoeding. Informatiebrochure voor de patiënt en de familie Dienst geriatrie Gevecht tegen ondervoeding Informatiebrochure voor de patiënt en de familie INLEIDING Met ouder worden veranderen uw dagelijkse activiteiten en gewoonten. Het is niet altijd eenvoudig

Nadere informatie

50 tips voor het voorkomen van ondervoeding en uitdroging

50 tips voor het voorkomen van ondervoeding en uitdroging 50 tips voor het voorkomen van ondervoeding en uitdroging Voldoende eten en drinken is belangrijk, zeker voor mensen met dementie. Uitdroging en ondervoeding kunnen leiden tot een snelle verslechtering

Nadere informatie

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen Aan tafel! Aan tafel Als ouder heb je een grote invloed op de eetgewoonten van je kind. Kinderen leren in de eerste plaats eten wat ze hun ouders zien eten en doen jouw eetgedrag na. En dat start al bij

Nadere informatie

Infobrochure Voeding bij kanker WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL

Infobrochure Voeding bij kanker WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Infobrochure Voeding bij kanker WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Contact: Diëtisten: 014/712869 diëtisten@azmol.be VOEDING BIJ KANKER INHOUD Inleiding 4 1. Onbedoeld gewichtsverlies 5 2. Onbedoelde

Nadere informatie

Maatregelen nemen om de eetlust bij een zorgvrager te bevorderen

Maatregelen nemen om de eetlust bij een zorgvrager te bevorderen OPDRACHTFORMULIER Maatregelen nemen om de eetlust bij een zorgvrager te bevorderen Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen.

Nadere informatie

Als eten een opgave wordt..

Als eten een opgave wordt.. Als eten een opgave wordt.. Bent u onbedoeld afgevallen of geniet u niet meer van het eten zoals vroeger? Duurt het eten steeds langer en wordt het wegslikken van vlees een hele klus? Ervaart u (samen)

Nadere informatie

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam

voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam voorkomen van ondervoeding bij ouderen ZorgSaam 1 2 VOORKOMEN VAN ONDERVOEDING BIJ OUDEREN Bij het bezoek op de polikliniek is u een aantal vragen gesteld over gewichtsverlies en uw eetlust. Hiermee wordt

Nadere informatie

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen Ann Gryp, Hoofdverpleegkundige geriatrie Frailty Frailty heeft te maken met kwetsbaarheid. Frailty zegt iets over de ernst

Nadere informatie

Algemene informatie. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis - Kom uit het bed -

Algemene informatie. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis - Kom uit het bed - Algemene informatie Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis - Kom uit het bed - 1 U zult misschien wel schrikken als u leest dat drie maanden na ontslag ongeveer 30% van de ouderen die behandeld

Nadere informatie

Visie op maaltijdzorg

Visie op maaltijdzorg Visie op maaltijdzorg Wat is goede maaltijdzorg? Bron: Sabine Boerjan (2013). Als eten een zorg wordt. Acco Professionele zorg en hulpverlening => technische zorg krijgt vaak de bovenhand aandacht gevoeligheid

Nadere informatie

Ouderen en ondervoeding

Ouderen en ondervoeding Ouderen en ondervoeding Rens Henquet, Kaderarts ouderengeneeskunde Angela van Liempd, Huisarts/medisch directeur RCH Ellen Mathijssen, Diëtist De Wever Inleiding Casus Ondervoeding in de huisartsen praktijk,

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis -Kom uit bed-

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis -Kom uit bed- Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis -Kom uit bed- VOORKOM ONNODIGE ACHTERUITGANG IN HET ZIEKENHUIS -KOM UIT BED- INLEIDING U zult misschien wel schrikken als u leest dat drie maanden na ontslag

Nadere informatie

OMEGA-Vragenlijst empowerment

OMEGA-Vragenlijst empowerment OMEGA-Vragenlijst empowerment Inhoud Deze vragenlijst behandelt een aantal belangrijke levensdomeinen die gebaseerd zijn op de ontwikkelingstaken van Marcoen (2007). Er is een onderverdeling gemaakt in

Nadere informatie

Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse opvang

Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse opvang Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse opvang VIGeZ, Dr. Annelies Vandenberghe 02/04/2015 Inspiratiedag Kinderopvang VVSG 1 VIGeZ vzw, 2015, Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse

Nadere informatie

Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding

Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding OPDRACHTFORMULIER Hulp bieden bij eten en drinken bij platligging of halfzittende houding Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

SF Z. Infobrochure. Inwendig Dagziekenhuis SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Infobrochure. Inwendig Dagziekenhuis SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Infobrochure Inwendig Dagziekenhuis Welkom Welkom op het inwendig dagziekenhuis van het Sint-Franciscusziekenhuis. Bij ons kan je ambulant een onderzoek of een behandeling

Nadere informatie

Bewegingsgerichte zorg Solis 25 juni 2015

Bewegingsgerichte zorg Solis 25 juni 2015 Bewegingsgerichte zorg Solis 25 juni 2015 Aangenaam: Angèle Jonker Verpleegkundige Sociaal Gerontoloog (dr) Stichting JonkersZorg Hoogwoud Auteur (les-)boeken www.jonkerszorg.nl Diverse projecten Visiegedreven

Nadere informatie

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?!

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! José Veen kinderdietist en dietist VG 20-11-2015 Even voorstellen.. José Veen Roots in Wilhelmina Kinderziekenhuis UMC Utrecht Later gespecialiseerd

Nadere informatie

Tijdelijke verwardheid (delier) Ondervoeding Vallen Fysieke beperkingen

Tijdelijke verwardheid (delier) Ondervoeding Vallen Fysieke beperkingen Kwetsbare ouderen Het Van Weel Bethesda ziekenhuis zet zich extra in voor de zorg aan ouderen van 70 jaar en ouder. Het ziekenhuis volgt een landelijk Veiligheidsprogramma (VMS) gericht op Kwetsbare Ouderen.

Nadere informatie

Patiënteninformatie Misselijkheid en braken bij chemotherapie

Patiënteninformatie Misselijkheid en braken bij chemotherapie Patiënteninformatie Misselijkheid en braken bij chemotherapie AZ Turnhout Maatschappelijke zetel Steenweg op Merksplas 44 2300 Turnhout www.azturnhout.be Geachte Mevrouw, Meneer, Deze informatie kan u

Nadere informatie

Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid. Monique Mertens Diëtist Orbis-thuis

Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid. Monique Mertens Diëtist Orbis-thuis Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid Monique Mertens Diëtist Orbis-thuis 1 Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid Veel voorkomende problemen Veranderingen in voeding Oorzaken

Nadere informatie

Zo eet uw peuter of kleuter met plezier

Zo eet uw peuter of kleuter met plezier Zo eet uw peuter of kleuter met plezier Kindergeneeskunde mca.nl Inhoudsopgave Uw kind zegt nee 3 Tips en adviezen 3 Uw vragen 6 Notities 7 Colofon Redactie: eetteam polikliniek kindergeneeskunde MCA afdeling

Nadere informatie

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Voeding

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Voeding Parkinsonismen Vereniging Parkinson en Voeding Inhoudsopgave Inleiding 4 Gezonde voeding 5 Voeding en gebruik van Levodopa 5 Volle maag 5 Obstipatie 5 Eten van eiwitten 6 Adviezen bij het innemen van Levodopa

Nadere informatie

Ouderen in ziekenhuis Tjongerschans. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Ouderen in ziekenhuis Tjongerschans. Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Ouderen in ziekenhuis Tjongerschans Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Inhoudsopgave Inleiding... 1 Beter naar huis... 1 Tips... 2 Familieparticipatie... 9 Vragen... 9 Inleiding Ouderen lopen

Nadere informatie

Eet smakelijk Informatie over vocht en voeding voor ouderen

Eet smakelijk Informatie over vocht en voeding voor ouderen Ouder worden kan verschillende problemen op het gebied van voeding met zich meebrengen. Zo kan onder andere de eetlust afnemen en kunnen ouderen minder gaan drinken dan gewenst. Dit heeft gevolgen voor

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Mini symposium 5 leefstijlen bij sterven

Mini symposium 5 leefstijlen bij sterven Mini symposium 5 leefstijlen bij sterven Gent 25 april 2013 Opzet Opstarten Toelichting op STEM Introductie in leefstijlen bij sterven + casuïstiekbespreking Verschillen in omgaan met verdriet Afsluiting

Nadere informatie

Wonen zoals thuis met sfeervolle zorg voor ouderen met dementie

Wonen zoals thuis met sfeervolle zorg voor ouderen met dementie Wonen zoals thuis met sfeervolle zorg voor ouderen met dementie Een hartelijk welkom Wij geloven dat mensen die zorg nodig hebben, het beste tot hun recht komen als ze zich gehoord, erkend en welkom voelen.

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans

Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans 1 Kwetsbaarheid bij ouderen is een proces van het opeenstapelen van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in het functioneren dat de kans vergoot op negatieve gezondheidsuitkomsten (functiebeperkingen,opname

Nadere informatie

Een ziekenhuisopname Wat kunt u doen?

Een ziekenhuisopname Wat kunt u doen? Een ziekenhuisopname Wat kunt u doen? Tips om lichamelijke en geestelijke achteruitgang te voorkomen patiënteninformatie Inhoud Inleiding...4 Hoe werkt het?...4 Bereid uw ziekenhuisopname voor...6 Tips...

Nadere informatie

Dienst geriatrie Dehydratatie. Informatiebrochure voor de patiënt en de familie

Dienst geriatrie Dehydratatie. Informatiebrochure voor de patiënt en de familie Dienst geriatrie Dehydratatie Informatiebrochure voor de patiënt en de familie INLEIDING Dehydratatie of uitdroging is een verstoring van de vochtbalans van het lichaam. Ons lichaam bestaat voor 50 tot

Nadere informatie

Voedingsbeleid. Kinderopvang Baloe BV Pagina 1 van 6 20-11-14 versie 3

Voedingsbeleid. Kinderopvang Baloe BV Pagina 1 van 6 20-11-14 versie 3 Voedingsbeleid 1. Uitgangspunten Voeding is een belangrijk onderdeel van ons beleid. Zonder goede voeding wordt er immers geen goede basis voor de dag gelegd. Bij het samenstellen van dit voedingsbeleid

Nadere informatie

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen H.40001.0915 Zorg voor kwetsbare ouderen 2 Inleiding Uw naaste is opgenomen in het ziekenhuis. Een oudere patiënt is kwetsbaar als er sprake is van een wankel evenwicht in de gezondheid en het dagelijks

Nadere informatie

Hoofdstuk. Gezonde voeding.

Hoofdstuk. Gezonde voeding. Hoofdstuk 6 Gezonde voeding 1 Vijf reden opsommen waarom we voedsel nodig hebben 2 Vijf fouten in onze voedingsgewoonten opsommen 3 Een voorbeeld geven om het gebruik van groenten en fruit te bevorderen

Nadere informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie

Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Voeding en zwangerschapsbraken Algemene informatie Afdeling Diëtetiek IJsselland Ziekenhuis In deze folder vindt u algemene informatie over ernstig braken tijdens de zwangerschap. Wat is zwangerschapsbraken?

Nadere informatie

VOOR WELKE CLIËNTEN IS DE PALLI?

VOOR WELKE CLIËNTEN IS DE PALLI? PALLI De PALLI is een vragenlijst die zorgverleners helpt om te bepalen of en in welke mate een cliënt met verstandelijke beperkingen achteruit is gegaan in gezondheid. Voor cliënten die achteruit zijn

Nadere informatie

Met goede voeding op weg naar beterschap

Met goede voeding op weg naar beterschap Met goede voeding op weg naar beterschap Ondervoeding bij ziekte Tijdens ziekte kan de behoefte aan voedingsstoffen verhoogd zijn. Door het ziek zijn is de eetlust echter vaak verminderd, bent u misselijk

Nadere informatie

SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE. - Patiëntinformatie -

SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE. - Patiëntinformatie - SLIKSTOORNISSEN DYSFAGIE - Patiëntinformatie - Inleiding Beste patiënt, beste familieleden, Deze brochure bieden we u aan omdat u of uw familielid problemen ondervindt bij het slikken. Deze brochure is

Nadere informatie

PROBLEEMGEBIED ETEN EN DRINKEN. ZORGPLANNEN INDELING SENSOMOTORIEK Mond Hoofd / Romp Arm / Hand Cognitief

PROBLEEMGEBIED ETEN EN DRINKEN. ZORGPLANNEN INDELING SENSOMOTORIEK Mond Hoofd / Romp Arm / Hand Cognitief INHOUD ZORGPLANNEN INDELING SENSOMOTORIEK Mond Hoofd / Romp Arm / Hand Cognitief INTERVENTIEBESCHRIJVINGEN Eten en drinken met mondcontrole met veel facilitatie Eten en drinken met mondcontrole met gemiddelde

Nadere informatie

Bijvoeding en borstvoeding (of kunstvoeding) Hoe combineer ik dat? Annet Mulder Lactatiekundige IBCLC 1

Bijvoeding en borstvoeding (of kunstvoeding) Hoe combineer ik dat? Annet Mulder Lactatiekundige IBCLC 1 Bijvoeding en borstvoeding (of kunstvoeding) Hoe combineer ik dat? Annet Mulder Lactatiekundige IBCLC 1 Borstvoeding? 1-2- hap!!!! Na zes maanden raad de WHO aan om met bijvoeding te starten. Een nieuwe

Nadere informatie

H.40025.0416. Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding

H.40025.0416. Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding H.40025.0416 Voedingsadvies voor ouderen met (dreigende) ondervoeding Inleiding Een gezond voedingspatroon is voor iedereen van belang. Gezonde voeding levert de energie en de voedingsstoffen die uw lichaam

Nadere informatie

> Dysfagie (slikstoornissen)

> Dysfagie (slikstoornissen) www.azstlucas.be > Dienst logopedie 2 1. Wat is dysfagie? 3 2. Wat is een normaal slikproces? 4 3. Wat zijn de voornaamste oorzaken van een slikprobleem? 5 4. Overzicht van frequent voorkomende problemen

Nadere informatie

HART-LONG CHIRURGIE. Vochtbeperking ADVIES

HART-LONG CHIRURGIE. Vochtbeperking ADVIES HART-LONG CHIRURGIE Vochtbeperking ADVIES Hart-Long Chirurgie Uw arts heeft een vochtbeperking geadviseerd. Dit houdt in dat u niet meer dan ml. vocht per dag tot u mag nemen. In deze folder leest u alles

Nadere informatie

4. INVENTARISATIE OUDERENZORG

4. INVENTARISATIE OUDERENZORG 4. INVENTARISATIE OUDERENZORG Ingevuld door : Datum : PERSOONSGEGEVENS Naam : Geboortedatum : Telefoon (check) : BSN : Verzekering (check) : Huisarts : Naam contactpersoon : Telefoon contactpersoon : HULPVRAAG

Nadere informatie

Genieten. van lekker eten

Genieten. van lekker eten Genieten van lekker eten Food Connect Passie voor eten Een maaltijd die met liefde is gekookt, dat is elke dag weer een cadeautje. Aan onze maaltijden proef je dat ze met aandacht zijn bereid. We kiezen

Nadere informatie

Doe meer met de stagegids Werken in de keuken!

Doe meer met de stagegids Werken in de keuken! Lesbrief Doe meer met de stagegids Werken in de keuken! Bij elke Werken in-stagegids ontvangt u een gratis lesbrief. In deze lesbrief staan tips, ideeën, opdrachten en suggesties om de gids in de klas

Nadere informatie

Voeding bij kaakreconstructie. Afdeling Mondziekten en Kaakchirurgie

Voeding bij kaakreconstructie. Afdeling Mondziekten en Kaakchirurgie Voeding bij kaakreconstructie Afdeling Mondziekten en Kaakchirurgie Gemalen voeding bij kaakreconstructie Na een chirurgische ingreep waarbij de kaak/kaken gereconstrueerd zijn, is het noodzakelijk dat

Nadere informatie

Voorkómen van ondervoeding bij ouderen

Voorkómen van ondervoeding bij ouderen Diëtetiek Voorkómen van ondervoeding bij ouderen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft deze folder gekregen omdat u kans op ondervoeding heeft. De kans op ondervoeding bestaat bijvoorbeeld

Nadere informatie

Ouderen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis

Ouderen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis Algemeen Ouderen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis Inleiding Binnenkort wordt u opgenomen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Het kan ook zijn dat u onverwacht bent opgenomen in het ziekenhuis. De arts heeft

Nadere informatie

OMEGA-Vragenlijst. empowerment. Inhoud

OMEGA-Vragenlijst. empowerment. Inhoud OMEGA-Vragenlijst empowerment Inhoud Deze vragenlijst behandelt een aantal belangrijke levensdomeinen die gebaseerd zijn op de ontwikkelingstaken van Marcoen (2007). Er is een onderverdeling gemaakt in

Nadere informatie

11/6/2006. Oorzaken. Screening in de Geriatrie. Ondervoeding is frequent. Dienst BMI Albumine <3.5 g% Prof Dr M.Vandewoude G 15-40 16-60

11/6/2006. Oorzaken. Screening in de Geriatrie. Ondervoeding is frequent. Dienst BMI Albumine <3.5 g% Prof Dr M.Vandewoude G 15-40 16-60 11/6/006 Screening in de Geriatrie Prof Dr M.Vandewoude Universitair Centrum Geriatrie Ondervoeding is frequent Dienst BMI Albumine

Nadere informatie

Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar

Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar Kinderen vanaf twaalf maanden eten volledig met de pot mee. En ze drinken dan een stuk minder melk. Net als de rest van het gezin dus: drie maaltijden

Nadere informatie

Als eten een zorg wordt Het maaltijdgebeuren bij personen met dementie

Als eten een zorg wordt Het maaltijdgebeuren bij personen met dementie Eten is belangrijk in een mensenleven Als eten een zorg wordt Het maaltijdgebeuren bij personen met dementie verslag naar het gelijknamige boek van Sabine Boerjan door Veerle Van Coile voor de werkgroep

Nadere informatie

Jongeren eten slecht. Vet Jongeren eten heel slecht. Dat blijkt uit het onderzoek. Er is weinig afwisseling in hun voeding. En ze eten veel te vet.

Jongeren eten slecht. Vet Jongeren eten heel slecht. Dat blijkt uit het onderzoek. Er is weinig afwisseling in hun voeding. En ze eten veel te vet. Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Jongeren eten slecht Vet Jongeren eten heel slecht. Dat blijkt uit het onderzoek. Er is weinig afwisseling in hun voeding. En ze eten

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Adviezen bij slikproblemen

Adviezen bij slikproblemen Adviezen bij slikproblemen 2 Inleiding In deze folder vindt u adviezen die u kunnen helpen het slikken zo makkelijk mogelijk te maken. Houding - Zorg dat u goed rechtop op de stoel zit. - Zorg ervoor dat

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Waarom deze informatie? 2 Gebruiksaanwijzing 3 Cartoon 1 bereid uw ziekenhuisopname

Nadere informatie

Een zorgvrager hulp bieden tijdens het eten en drinken

Een zorgvrager hulp bieden tijdens het eten en drinken OPDRACHTFORMULIER Een zorgvrager hulp bieden tijdens het eten en drinken Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen.

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Wat kunt u zelf doen? mca.nl Inhoudsopgave Patiëntveiligheidskaart 3 Gebruiksaanwijzing 3 Bereid uw ziekenhuisopname voor 4 Laat u ook uw naasten de brochure

Nadere informatie

PROEFPAS > kleef hier een foto of tekening van jezelf!

PROEFPAS > kleef hier een foto of tekening van jezelf! PROEFPAS > kleef hier een foto of tekening van jezelf! Proeven zuur zuur stempel stempel bitter zout zout stempel stempel zuur voelen zoet zoet ruiken zout stempel stempel Dag mama, dag papa, Vandaag kreeg

Nadere informatie

OC ENGELBEWAARDER AARTRIJKE VOEDINGS- EN SLIKPROBLEMEN VISIE EN LEIDRAAD

OC ENGELBEWAARDER AARTRIJKE VOEDINGS- EN SLIKPROBLEMEN VISIE EN LEIDRAAD INLEIDING Bij personen met ernstig meervoudige beperkingen verloopt eten en drinken niet altijd vanzelfsprekend. Toch is het een behoefte die meermaals per dag vervuld moet worden. In deze visietekst staan

Nadere informatie

Help, mijn kind wil niet eten. Ik lust dit niet! Wat kan de JGZ jeugdverpleegkundige en/of opvoedadviseur?

Help, mijn kind wil niet eten. Ik lust dit niet! Wat kan de JGZ jeugdverpleegkundige en/of opvoedadviseur? Help, mijn kind wil niet eten. Ik lust dit niet! Wat kan de JGZ jeugdverpleegkundige en/of opvoedadviseur? Inhoud van de Workshop Doel Verdeling /Samenwerking JGZ jeugdverpleegkundige/opvoedadviseur Casus

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. Inleiding... 3 Voeding bij chronische longziekten...

Nadere informatie

Sabine Boerjan Regionaal Expertisecentrum Dementie Paradox

Sabine Boerjan Regionaal Expertisecentrum Dementie Paradox Sabine Boerjan Regionaal Expertisecentrum Dementie Paradox ETEN: moeten en willen Opnemen van voedingstoffen Sociaal Cultureel Als eten een ZORG wordt. BeZORGdheid ZORGtaak Voedings- & slikproblemen -

Nadere informatie

Lyan de Roos, SO Brabantzorg

Lyan de Roos, SO Brabantzorg Lyan de Roos, SO Brabantzorg Oorzaken van voedingsproblemen bij dementie Behandelmogelijkheden/interventies Ethische dilemma s bij dementie Wie hakt de knoop door bij meningsverschil? Mevrouw A is opgenomen

Nadere informatie

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN HET GOEDE VOORBEELD GEVEN 11 adviezen voor een gezonde opvoeding Aan ouders van kinderen tussen de 4-12 jaar ter preventie van overgewicht en obesitas WAAROM Je kind leert door jou na te doen. Geef daarom

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

VAARDIGHEDEN WELZIJN

VAARDIGHEDEN WELZIJN VAARDIGHEDEN WELZIJN COLOFON Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Jacqui Bolt Inhoudelijke redactie: Madeleine Farla Bronvermelding: Foto pagina 69: Lisa

Nadere informatie

Hulp bij de keuze van een verpleeghuis of andere woonvorm

Hulp bij de keuze van een verpleeghuis of andere woonvorm Checklist oriëntatie woonvormen INFORMATIEBLAD behorend bij Van thuis naar verpleeghuis; ondersteuning van mensen met dementie en hun mantelzorgers. Handreiking voor zorgverleners (Groenewoud & de Lange

Nadere informatie

Stap dichter naar huis. Zo fit mogelijk blijven tijdens uw verblijf in het ziekenhuis

Stap dichter naar huis. Zo fit mogelijk blijven tijdens uw verblijf in het ziekenhuis Stap dichter naar huis Zo fit mogelijk blijven tijdens uw verblijf in het ziekenhuis 2 Waarom deze folder? Een ziekenhuisverblijf is een hele gebeurtenis, waarbij onderzoek en behandeling veelal centraal

Nadere informatie

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Informatie voor patiënten F1037-3505 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Gastronomie. De smaak

Gastronomie. De smaak Gastronomie Inleiding Buiten de deur eten komt steeds vaker voor. Het aantal gasten van restaurants, eetcafé s, fastfoodbedrijven, bedrijfskantines en instellings- of ziekenhuisrestaurants neemt nog steeds

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Gezond en veilig voedsel maken en bewaren 9 1.1 Eten koken en bewaren 9 1.2 Een ongeluk zit in een klein hoekje 18 1.3 Machines in de keuken 18 1.4 Langer houdbaar maken, maar hoe?

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

Lastige eters. Jeugdgezondheidszorg

Lastige eters. Jeugdgezondheidszorg Lastige eters Jeugdgezondheidszorg Veel kinderen hebben wel eens een periode dat ze weinig willen eten. Met name groenten geven problemen. Als ouder kun je het daar knap lastig mee hebben. De meeste lastige

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden?

De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? De ziekte van Parkinson Wat kan Amaris Theodotion u bieden? Informatie voor cliënten, patiënten, familieleden en mantelzorgers WAT KAN DE PARKINSON PROJECTGROEP (PPG) VOOR U ALS PARKINSON-PATIËNTEN BETEKENEN?

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Copyright Plantyn I DE JONGE ZORGVRAGER 15. Voorwoord 9. Pictogrammen 10. Doelstellingen 11. 1 VOeding Van 0 tot 4 maanden 17

INHOUDSTAFEL. Copyright Plantyn I DE JONGE ZORGVRAGER 15. Voorwoord 9. Pictogrammen 10. Doelstellingen 11. 1 VOeding Van 0 tot 4 maanden 17 INHOUDSTAFEL Voorwoord 9 Pictogrammen 10 Doelstellingen 11 I DE JONGE ZORGVRAGER 15 1 VOeding Van 0 tot 4 maanden 17 1.1 Behoefte 17 1.1.1 De groeicurven 17 1.1.2 Factoren die de voedingsbehoeften beïnvloeden

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

Vragenlijst naar eetgedrag

Vragenlijst naar eetgedrag Vragenlijst naar eetgedrag Annelies Spek, Lidia Fernandes Pinto, Michelle Kiep Autisme Kennis Centrum, Bosman GGZ Hoe vult u deze vragenlijst in? In deze vragenlijst wordt gevraagd naar eetgedragingen.

Nadere informatie

Gewoon Gaaf. Individuele preventie voor een gaaf gebit

Gewoon Gaaf. Individuele preventie voor een gaaf gebit Gewoon Gaaf Individuele preventie voor een gaaf gebit Wil jij ook een gaaf gebit voor je kind? En dat je kind met een gezonde mond opgroeit? De Gewoon Gaaf-methode voor kinderen van 0-18 jaar bij je tandarts

Nadere informatie

BEWEEGSTIMULERING beschermd wonen

BEWEEGSTIMULERING beschermd wonen 26-4-2016 BEWEEGSTIMULERING beschermd wonen Ingrid van Oosten Fysiotherapeute Rijk van Nijmegen, locatie Vijverhof ZZG Zorggroep 1 Programma Beweeggerichte zorg en beweegstimulering Belang van bewegen

Nadere informatie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie In overleg met uw behandelend arts hebt u besloten tot een behandeling met chemotherapie. Door deze behandeling kunnen misselijkheid en braken optreden. In

Nadere informatie

Voeding bij ziekte en herstel

Voeding bij ziekte en herstel Diëtetiek Voeding bij ziekte en herstel i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inleiding Als u ziek bent, is de kans groot dat u gewicht verliest. Dat komt doordat het lichaam meer energie en voedingsstoffen

Nadere informatie

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden

Het melkgebit. Kleine mond, kleine tanden Het melkgebit Kleine mond, kleine tanden In de kleine mond van een kind passen geen volwassen tanden. Daarom krijgt een kind eerst een melkgebit. Het gebit is belangrijk om te bijten, kauwen, spreken en

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek

Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek VIGeZ, 2013 1 INLEIDING Leren over gezonde voeding Om kinderen en jongeren aan te leren wat een evenwichtige voeding inhoudt en hoe ze dit in de praktijk

Nadere informatie

Azora Advies- en behandelcentrum. Wanneer maak ik een afspraak? Meer weten? Azora. Zo zorgen we voor elkaar in de Achterhoek.

Azora Advies- en behandelcentrum. Wanneer maak ik een afspraak? Meer weten? Azora. Zo zorgen we voor elkaar in de Achterhoek. Azora Advies- en behandelcentrum Industrieweg 115, 7061 AP Terborg T (0315) 33 81 11 E behandelcentrum@azora.nl I www.azora.nl Meer weten? Wanneer maak ik een afspraak? Het Azora Advies- en behandelcentrum

Nadere informatie

Behandeling & Therapie. Zo lang mogelijk zelfstandig en vitaal

Behandeling & Therapie. Zo lang mogelijk zelfstandig en vitaal EXP PERT Behandeling & Therapie Zo lang mogelijk zelfstandig en vitaal RSZK Behandeling & Therapie Bent u nog thuiswonend en doet u graag zoveel mogelijk zelf? Maar merkt u dat uw gezondheid u beperkt

Nadere informatie

Nummer 4.8.1 Voedingsbeleid dagopvang en buitenschoolse opvang Verantwoordelijk Directie Versiedatum Juni 2012 Evaluatiedatum Juni 2014

Nummer 4.8.1 Voedingsbeleid dagopvang en buitenschoolse opvang Verantwoordelijk Directie Versiedatum Juni 2012 Evaluatiedatum Juni 2014 KWALITEITS DOCUMENT Nummer 4.8.1 Titel Voedingsbeleid dagopvang en buitenschoolse opvang Verantwoordelijk Directie Versiedatum Juni 2012 Evaluatiedatum Juni 2014 Inleiding Kinderopvang Langedijk draagt

Nadere informatie

Voedingsadvies voor de 70-plusser

Voedingsadvies voor de 70-plusser Voedingsadvies voor de 70-plusser Eten is niet alleen lekker en gezellig, maar vooral belangrijk! Voeding levert de energie en voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren. Ouder

Nadere informatie

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen Voorlichting RST Zorgverleners Inhoud Spraak- en taalproblemen bij ouderen Afasie Dysartrie Verbale apraxie Dysfagie Datum, Instelling Plaats Door Baukje Dijk, logopedist Doel voorlichting Na deze bijeenkomst

Nadere informatie

Voeding in de winter

Voeding in de winter Voeding in de winter Tips Doel: Energie + lichaamswarmte ( zomer) Warme voeding en drank: warm ontbijt, thee voor elk uur van de dag, warm avondmaal Meer eten dan in de zomer: Zoveel mogelijk kcal zoeken

Nadere informatie

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise

Ons Advies. graag. Zij komen ook bij u thuis. Behandeling & expertise Ons Advies & Behandelteam helpt u graag Zij komen ook bij u thuis Behandeling & expertise Welkom Vertrouwd en verantwoord Woonzorg Flevoland is een organisatie die een breed aanbod heeft aan zorg, diensten

Nadere informatie

3. De aanzet tot de slikbeweging vindt plaats en het voedsel komt in de keel. 4. De slokdarm verplaatst het voedsel in de richting van de maag.

3. De aanzet tot de slikbeweging vindt plaats en het voedsel komt in de keel. 4. De slokdarm verplaatst het voedsel in de richting van de maag. Slikproblemen SLIKPROBLEMEN Deze folder is bedoeld voor iedereen die te maken heeft met mensen met slikstoornissen, maar ook voor patiënten die problemen hebben met slikken. In deze folder wordt uitgelegd

Nadere informatie

week derde leeftijd afdeling geriatrie van maandag 14 november 2011 tot en met

week derde leeftijd afdeling geriatrie van maandag 14 november 2011 tot en met week derde leeftijd afdeling geriatrie van maandag 14 november 2011 tot en met vrijdag 18 november 2011 Maandag 14 november 2011 14 uur 30: Ergotherapielokaal : Muziek uit de oude doos en pannenkoekenfeest.

Nadere informatie