Implementatie Landelijke Standaard Tunnels

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Implementatie Landelijke Standaard Tunnels"

Transcriptie

1 Implementatie Landelijke Standaard Tunnels Bezien vanuit de aannemer Gert Jan Braas Vialis 4 september

2 Agenda 1. Historie en doel project 2. Nieuwe Scope 3. Ambitie 4. Procesgang VTTI 5. Kwaliteitsborging 6. Afsluiting 2

3 Historie en doel project 3

4 Leo ten Brinke

5 Combinanten Combiplan Nijverdal wordt ontworpen en gerealiseerd door: Combinatie Leo ten Brinke 5

6 Combiplan Nijverdal 6

7 Tracé 7

8 Procesgang VANESSA vervalt Sept 09 Febr 10 Vandaag LTR - SW CN - SW Gunning Preliminairy Design Jul Preliminairy Design 2.0 aug 2012 Critical Assemblage + Start Critical Design SRA / PD Design en i FAT ) Realisatie 2014 SAT / SIT 2014 Openstelling Input CLtB

9 Status september

10 Nieuwe Scope (Sept 2011) 1. Landelijke Standaard Tunnels versie VCNON inclusief verbinding 3. MTM 4. Civiele objecten 2x2 Contract begin april

11 Ambitie Tunnel in één keer open binnen planning (2014) 1. Aantoonbaarheid topeisen 2. Betrouwbare installatie (incl.software) 11

12 J-STD-016 en ISO J-STD-016 voor Combiplan Nijverdal 1. Gebruik template J-STD-016 Documenten structuur Sjablonen voor de document inrichting Onderverdeling in levels 2. Additioneel: Functionele analyse en UPP Combiplan Procesgang ISO (SE) Top down ontwerpen en bottom op realiseren Onderbouwing top down benadering: Volledigheid van en onderlinge consistentie tussen de eisen beheerst kunnen waarborgen Expliciet werken 12

13 OCD FA SCOPE V-MODEL UPP Combi SSS Combi SSDD Combi STP Combi STR Combi L0 L0 IRS Combi Level 0: Combiplan niveau LST - Systeem specificatie SSS VTTI SSDD VTTI STP VTTI STR VTTI L1 L1 IRS VTTI LST - Systeem ontwerp Level 1: VTTI niveau LST Basis specificatie SSS SSDD STP STR L2 L2 47 LFV s IRS LST Basis ontwerp Level 2: LFV niveau SRS SDD IDD L3 L3 HRS HDD Level 3: Componenten niveau Realisatie 13

14 Voortgang proces (aug 2012) OCD FA UPP Combi SSS Combi SSDD Combi STP Combi STR Combi L0 IRS Combi LST - Systeem specificatie SSS VTTI SSDD VTTI STP VTTI STR VTTI L1 IRS VTTI LST - Systeem ontwerp LST Basis specificatie SSS SSDD STP STR L2 IRS LST Basis ontwerp SRS SDD IDD Gepland In bewerking L3 HRS HDD Checkprint Vrijgegeven CLtB Realisatie LST 14

15 Gelopen proces Werkwijze in de tijd Kookboek (L2) Verbinding L0 met L2 in L1 L0 L2 Afronden L2 L3 Borging top down en traceerbaarheid 15

16 Voortschrijdende standaardisering LST 1. Level Wegsysteem, spoorsysteem en inpassingssysteem 2. Ontwerp vrijheid van het begin wordt nu anders voorgeschreven. Wens: bijwerken Toekomstige leveranties: 1. Verificatie en Validatie 2. Beheer en Onderhoud 3. Wwat (Werkwijze Aanleg Tunnels) 16

17 Eerste aanzet en uitgangspunten project definitie ProRail Spoortracé Spoor Station Verdiepte ligging Spoortunnel systeem Spoor RWS Wegtracé Weg Aansluiting onderliggend wegennet Verdiepte ligging Wegtunnel systeem Weg Aansluiting onderliggend wegennet Weg 17

18 RWS Wegtracé? OCD FA Weg Aansluiting onderliggend wegennet Verdiepte ligging Wegtunnel systeem Weg Aansluiting onderliggend wegennet Weg SSDD = SD LST LST - Systeem definitie UPP Combi LST - Systeem specificatie SSS = SS LST SSDD = SO LST LST - Systeem ontwerp STP L0 STR L0 L0 Wegtunnel systeem IRS LST Basis specificatie SSS = BSTTI SSDD = BOTTI = LST Basis ontwerp STP L1 STR L1 L1 IRS SSS SSDD STP STR L2 IRS SRS SDD IDD L3 HRS HDD Realisatie 18

19 Horizontale processen Ontwerpproces Verficatie Realisatie Validatie Testen Testplannen Eisen beheer (Procedure Ontwerp en Verificatie) Documenten beheer (Document Management Plan, DMP) Configuratiemanagement (Configuratie Management Plan,CMP) Risico management (Risicomanagement procedures) RAMS (RAMS plan, Veiligheidskritische functies TTI) Kwaliteitsborging (Project Kwaliteit Plannen [PKP CLtB, PKP Vialis, PKP ABB]) Etc... 19

20 Kwaliteitsborging 1. Hoog gekwalificeerde medewerkers 2. Betrekken leveranciers (partnering) t.b.v economisch ontwerp en maakbaarheid 3. Stakeholders buiten LST bv. VCNON 4. Checklisten 20

21 21

22 Kwaliteitsborging 1. Interne Review op proces en product 2. Externe Review door RWS op product 3. PEER Review door Bureau Veiligheidsbeambte 22

23 Kretologie Harde randvoorwaarden top down LST of LTS? SRS Selfcontainment planning systemen in één keer goed eisen definities IRS Processen SE Organice LFV Functionele analyse Systeemarchitectuur SSS SSDD Issues J-STD-016 functies V-model configuratie management BVB BSTTI-173 BOTTI-173 Convergentiefase LTR performance baseline CLtB veiligheidskritische functies STV lessons learned FMEA ViSE stakeholders PT RWS checkprint 23

24 Afsluiting Bedankt voor uw aandacht Vragen? 24

25 Afkortingen LST = TTI = SE = OCD = FA = UPP = SSS = SSDD = IRS = HRS = SRS = LFV = RAMS = 3B = VS = VC = VCNON = Landelijke Standaard Tunnels Tunnel technische Installatie Systems Engineering Operational Concept Description Functionele Analyse Uniforme Primaire Processen (Scenario Analyse) System / Subsystem Specification (Systeem Specificatie) System / Subsystem Design Description (Systeem Ontwerp) Interface Requirements Specification Hardware Requirements Specification Software Requirements Specification logische functie vervuller Reliable, Available, Maintainable, Safety Bediening, Bewaking en Besturing vraagspecificatie verkeerscentrale Verkeerscentrale Noordoost Nederland 25

26 Documenten J-STD-016 (1/2) Level 0 documenten 1. Operational Concept Description (OCD) Beschrijft in Jip en Janneke taal hoe het systeem in de praktijk gaat functioneren 2. Functionele Analyse (FA) Beschrijft de functies en de context van het Systeem Combiplan Nijverdal in SE taal Eerste onderverdeling in wegsysteem, spoorsysteem en inpassingsysteem 3. Uniforme Primaire Processen (UPP) Beschrijft de scenario s bij calamiteiten, onderhoud en normale bedrijfsvoering 4. System/Subsystem Specification (SSS) SSS wordt afgeleid van OCD en FA en UPP Geeft high level eisen aan het contract Combiplan Nijverdal weer 5. System/Subsystem Design Description (SSDD) Bevat een opdeling van het systeem Combiplan Nijverdal in subsystemen SSS L0 is de input 6. Interface Requirements Specification (IRS) Beschrijft de raakvlakken tussen Wegen, Civiel en VTTI (op Combiplan niveau) 26

27 Documenten J-STD-016 (2/2) Documenten level 1, 2 en 3 Level 1 en 2 bevatten beiden een SSS, SSDD en IRS A.h.v. de level steeds meer in detail uitgewerkt Op level 3 wordt een onderscheid gemaakt tussen hardware en software Documenten level 3: Interface Design Description (IDD) Hardware Requirements Specification (HRS) en Software Requirements Specification (SRS) Hardware Design Description (HDD) en Software Design Description (SDD) 27

Combiplan Nijverdal. Gert-Jan Braas (VolkerInfra) Waarvoor doen we het eigenlijk?

Combiplan Nijverdal. Gert-Jan Braas (VolkerInfra) Waarvoor doen we het eigenlijk? Combiplan Nijverdal Gert-Jan Braas (VolkerInfra) Waarvoor doen we het eigenlijk? 1 Huidige N35 Lopende projecten Combiplan Nijverdal 2 e Coentunnel Schiphol-Amsterdam-Almere A2 Leidsche Rijn A4 Delft-Schiedam

Nadere informatie

Systems Engineering en de Modelgebaseerde aanpak. Eric Burgers

Systems Engineering en de Modelgebaseerde aanpak. Eric Burgers Systems Engineering en de Modelgebaseerde aanpak Eric Burgers 2 Context: Toepassing MBSE in tunnelprojecten Modelprecisie / formaliteit LST 1.2 LST 1.1 Nijverdal (2011) SysML Statisch model Dynamisch model

Nadere informatie

RWS Landelijke Tunnelstandaard

RWS Landelijke Tunnelstandaard RWS Landelijke Tunnelstandaard Implementatie in nieuwe en bestaande tunnels Ronald Gram 1 september 2012 Waarom een landelijke TTI standaard? Moeizaam lopende projecten (A73 Roermond, A2 Leidsche Rijn)

Nadere informatie

Kostenbesparing door Systems Engineering bij project Sluiskiltunnel

Kostenbesparing door Systems Engineering bij project Sluiskiltunnel Kostenbesparing door Systems Engineering bij project Sluiskiltunnel Lessons learned Leo van Ruijven, Manager Techniek Ontwikkeling, Croon Tolplein Westerscheldetunnel Sluiskilbrug en sluiskiltunnel 2 Agenda:

Nadere informatie

Testen: Veilige dwarsligger op het spoor

Testen: Veilige dwarsligger op het spoor TK4 Testservices Testen: Veilige dwarsligger op het spoor TestNet Voorjaarsevenement 2010 12 mei 2010 Bob Harnisch bob.harnisch@prorail.nl Dia 1 TK4 Ik miste ten opzichte van de beschrijving: validator

Nadere informatie

Combiplan Nijverdal. Martijn Takken 6 November 2014

Combiplan Nijverdal. Martijn Takken 6 November 2014 Combiplan Nijverdal Martijn Takken 6 November 2014 1 Volker InfraDesign Het Interne integrale ontwerpbureau voor de infrasector van VolkerWessels en voor Volker Construction International / Volker Stevin

Nadere informatie

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009 Projectbeheersing door Risicomanagement en Systems Engineering Utrecht, 22 april 2009 1 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 2 Projectbeheersing door Risicomanagement en Systems Engineering Risicomanagement

Nadere informatie

Toelichting op Toetskader

Toelichting op Toetskader Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Toelichting op Toetskader Veiligheidsbeambte wegtunnels Rijkswaterstaat VB-2014-098 Datum Status Juni 2014 Definitief 1.2 Pagina 1 van 18 Toelichting

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

Systems Engineering en Value Engineering introductie en functie in ontwerpprocessen

Systems Engineering en Value Engineering introductie en functie in ontwerpprocessen Systems Engineering en Value Engineering introductie en functie in ontwerpprocessen Karel Veenvliet en Leo van Geffen Universiteit Twente en Ontwerp- en Adviesburo Intueri Seminar VM, NAP DACE, Soest,

Nadere informatie

Safety Management bij RandstadRail

Safety Management bij RandstadRail Safety Management bij RandstadRail Perceel 1 vs. Perceel 2, Safety Manager Spoorbeveiliging RR p1 & p2 De percelen: Perceel 1; - HTM van Den Haag LvNOI naar Zoetermeer en Oosterheem - RET van Den Haag

Nadere informatie

Systems Engineering in de gww-sector

Systems Engineering in de gww-sector Systems Engineering in de gww-sector Ron Beem Rijkswaterstaat NEVI-PIANOo Juni 2013 Bouwen aan één taal Resultaat voorop (RWS) 16 projecten spoedaanpak uniformer naar de markt door kwaliteitsborging aanbestedingsdossiers

Nadere informatie

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter 2 Opdrachtgever : Opdrachtnemers : Ing. P. van den Berg Michel van Reenen Thijs Mommen GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Projectmanagement. Software ontwikkeling

Projectmanagement. Software ontwikkeling Projectmanagement Software ontwikkeling Organisatie Projectleider Hardware engineer Team leider Paneelbouw Montage CAD engineer Software specialist Project aanpak GAMP methodiek Software Design Specificatie

Nadere informatie

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN)

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Rijkswaterstaat DataICTDienst Derde Werelddreef 1, 2622 HA Delft ( Nederland ) Ter attentie van: J.M.C. Wairata Telefoon: +31 152757575,

Nadere informatie

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P notitie Van project onderwerp opgemaakt door Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen status datum opmaak 20-7-2012 bijlagen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen WI1: Het opstarten van het project Milestone 1 WI2: Ontwikkel een Vison WI3: Modelleer het Business Domain WI4: Creëer een Glossary WI7: Beheer wijzigingen

Nadere informatie

Transparantie = Key!

Transparantie = Key! Transparantie = Key! Basis voor een inzichtelijk testproces Net Voorjaarsevenement 2012 Patrick Duisters Improve Quality Services BV info@improveqs.nl 1 Ervaringen Improve Quality Services B.V. 2 Observaties

Nadere informatie

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V.

weer wat nieuws KEMA KEMA Reden van verandering KLANT- & PRESTATIEGERICHT! Oude norm was onvoldoende 16-04-2003 KEMA Quality B.V. Ze hebben weer wat nieuws bedacht! 16-04-2003 Quality B.V. 1 Reden van verandering Oude norm was onvoldoende KLANT- & PRESTATIEGERICHT! 16-04-2003 Quality B.V. 2 1 Reden van verandering a. ISO normen iedere

Nadere informatie

Van requirements naar teststrategie

Van requirements naar teststrategie Van requirements naar teststrategie Testnet 7 januari 009 Ruud Harreman Appie Pries Waarom dit onderwerp? Leveranciersperspectief Bestaande testmethodes geven weinig aanknopingspunten hoe requirements

Nadere informatie

6 Presentatie VTTI Tweede Coentunnel anders aangepakt 29 november 2012. VTTI Tweede Coentunnel anders aangepakt. Waar is de Coentunnel?

6 Presentatie VTTI Tweede Coentunnel anders aangepakt 29 november 2012. VTTI Tweede Coentunnel anders aangepakt. Waar is de Coentunnel? VTTI Tweede Coentunnel anders aangepakt Coentunnel en de Veiligheidskritische functies Waar is de Coentunnel? Presentatie: Jack Breed (Croon) & Hugo Kruk (Besix) Datum: 9-11-01 Presentatie VTTI Tweede

Nadere informatie

Software Test Document

Software Test Document Software Test Document PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Jens Nevens - Sander Lenaerts - Nassim Versbraegen Jo De Neve - Jasper Bevernage Versie

Nadere informatie

Engineering in de Praktijk

Engineering in de Praktijk Engineering in de Praktijk Rick de Jong afdelingshoo fd Werktuigbo uwku nde Iv Industrie Sterk Innovatief, out-of-the-box oplossingen en creatief met ideeën 1949-1982 1983-1994 2003-2007 2008 2011> Ingenieurs-

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Software Test Plan. PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015

Software Test Plan. PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Software Test Plan PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Jens Nevens - Sander Lenaerts - Nassim Versbraegen Jo De Neve - Jasper Bevernage Versie 1 Versie

Nadere informatie

SE + BIM = integraal BIM?

SE + BIM = integraal BIM? SE + BIM = integraal BIM? Faalkosten Grote gevolgen 2 Faalkosten Kleinere gevolgen 3 Faalkosten Onduidelijke scope Ontwerpfouten Toenemende Complexiteit Communicatie Tijdsdruk 4 Succesvol realiseren Project

Nadere informatie

Safety Basics. Safe Design & CE-Marking. Kernpunten Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services

Safety Basics. Safe Design & CE-Marking. Kernpunten Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services ? Safety Basics Safe Design & CE-Marking Kernpunten Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services 1 Safety Basics: Safety Basics: Inhoud Waarom veilig ontwerpen Wanneer veilig ontwerpen

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan FACULTEIT WETENSCHAPPEN Software Quality Assurance Plan Software Engineering groep 3 Jeroen Van den haute Versie Datum Auteur Commentaar 0.1 09/11/2010 Jeroen Van den haute Eerste versie 0.2 12/11/2010

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Systems Engineering Lesplan Verificatie en Validatie Management (V&V) Werkgroep opleidingen, Eric Holtrop, Bert van Wersch, Ron Beem

Systems Engineering Lesplan Verificatie en Validatie Management (V&V) Werkgroep opleidingen, Eric Holtrop, Bert van Wersch, Ron Beem notitie Van project onderwerp opgemaakt door Systems Engineering Lesplan Verificatie en Validatie Management (V&V) Werkgroep opleidingen, Eric Holtrop, Bert van Wersch, Ron Beem status datum opmaak 16-4-2012

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Voor een volledig overzicht van de uitspraken van mijn ambtsvoorganger verwijs ik naar bijlage 1.

Voor een volledig overzicht van de uitspraken van mijn ambtsvoorganger verwijs ik naar bijlage 1. a 1 > Retouradres: Postbus 20901, 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070

Nadere informatie

ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis

ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis ISACA round-table 7 december 2009 Rik Marselis Senior Testconsultant bij Sogeti Penningmeester van BNTQB, de member board voor België en Nederland van de International Software Testing Qualifications Board

Nadere informatie

Test rapportage Waarom eigenlijk?

Test rapportage Waarom eigenlijk? Testrapportage Boodschappers van de koning? Test rapportage Waarom eigenlijk? TestNet voorjaarsevenement 2015 Jurian van de Laar Jurian van de Laar @JurianvdL 30 april 2015 @JurianvdL Jurian van de Laar

Nadere informatie

Introductie Systems Engineering. meer dan techniek alleen

Introductie Systems Engineering. meer dan techniek alleen Introductie Systems Engineering meer dan techniek alleen Ontwikkeld in samenwerkingsverband tussen: ProRail, RWS, SEPIAdvies bv, RailInfraOpleidingen Aanleiding voor SE bij RWS Ondernemingsplan Rijkswaterstaat,

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Document D-2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Versie 1.0 Datum 15 juli 2014 Status Definitief Colofon Versie 1.0 Contactpersoon Paul Leunissen M 06-5250 6691 Paul.Leunissen@minienm.nl

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

Standaardisatie VTTI Verkeer- en Tunnel Technische Installaties

Standaardisatie VTTI Verkeer- en Tunnel Technische Installaties Standaardisatie VTTI Verkeer- en Tunnel Technische Installaties Agenda Welkom Het KPT Geluiden uit ons netwerk Open dialoog Conclusie en afspraken Sluiting KPT: Wie zijn dat dan? Simone Abel Abel Office

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

BIM-Lab Virtueel bouwen en de toepassing van standaards. Module 3 Functionele specificatie en Ruimtelijke vormgeving

BIM-Lab Virtueel bouwen en de toepassing van standaards. Module 3 Functionele specificatie en Ruimtelijke vormgeving BIM-Lab Virtueel bouwen en de toepassing van standaards Module 3 Functionele specificatie en Ruimtelijke vormgeving BIM-Lab Georganiseerd door projectgroep COINS i.s.m. BIR Vijf samenhangende onderwijsmodulen

Nadere informatie

Vooruitkijken en expliciet samenwerken

Vooruitkijken en expliciet samenwerken Systems Engineering en VISI Vooruitkijken en expliciet samenwerken Arjan Visser, CROW Programma Wat is SE? Wat is VISI, nee dat weet u al, toch? Wat is de samenhang? Waar hangt het samen? Een voorbeeld

Nadere informatie

Kwaliteitsborging in Contractbeheersing 3 juli 2014

Kwaliteitsborging in Contractbeheersing 3 juli 2014 Kwaliteitsborging in Contractbeheersing 3 juli 2014 Jakko de Jong Improving performance, reducing risk Aanleiding Geïntegreerde Contracten BNP Nederland voor 80% overheid gestuurd Economie moet meer door

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans Business Scenario Voorbeeld Archimate Risico Extensie versie 0.1 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging Review historie Naam Afdeling Functie Datum

Nadere informatie

Projectmanagement. Projectdoorloop System Integrator

Projectmanagement. Projectdoorloop System Integrator Projectmanagement Projectdoorloop System Integrator Definitie van een project Een project is een op onduidelijke of veranderende doelstellingen gebaseerd, voortdurend uitdijende hoeveelheid werk, waarvoor

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek procedure interne audit nummer : ORG-00050 blz 1 van 3 eerste uitgiftedatum : 14.01.2000 datum herziening : 05.07.2007 verantwoordelijke : W. Renders uitgegeven door : apotheek

Nadere informatie

Checklist basisontwerp SDM II

Checklist basisontwerp SDM II Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 5 Checklist basisontwerp SDM II Documentatie. Zijn de uitgangspunten voor het basisontwerp Is een plan van aanpak Zijn er wijzigingen op het Software Quality Assurance

Nadere informatie

Managementrapportage [datum]

Managementrapportage [datum] Managementrapportage [datum] [Projectnaam] Datum: Status: dd-mm-jj concept / definitief ALGEMENE PROJECTSTATUS Voortgang / bereikte resultaten Risico s / maatregelen BEVINDINGEN PROJECTCONTROL / ASSURANCE

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan Software Quality Assurance Plan GameTrac Versie Datum Auteur(s) Opmerking 1.0 10-12-2010 Bram Bruyninckx Eerste iteratie 1 Door hieronder te tekenen verklaart u akkoord te zijn met dit document en zijn

Nadere informatie

Renovatie Velsertunnel gezien vanuit het perspectief van de Tunnelbeheerder

Renovatie Velsertunnel gezien vanuit het perspectief van de Tunnelbeheerder Renovatie Velsertunnel gezien vanuit het perspectief van de Tunnelbeheerder Ron van den Ende 3 juni 2014 1 Onderwerpen Eerst even voorstellen Waarom deze renovatie De tunnel in het wegenstelsel Omvang

Nadere informatie

BIM, the next step (2)

BIM, the next step (2) BIM, the next step (2) René Dorleijn, 6 oktober 2011 bim@movares.nl Bouwcultuur We zitten in een cultuurtang met zijn allen. De algemene opinie is: we willen het best anders, maar ja, die bouwcultuur is

Nadere informatie

SSS Vluchthaven Aanwezigheid Detectie (VAD)

SSS Vluchthaven Aanwezigheid Detectie (VAD) Ministerie van Verkeer en Waterstaat jklmnopq Adviesdienst Verkeer en Vervoer SSS Vluchthaven Aanwezigheid Detectie (VAD) MSS Camera Bediening en Alarm afhandeling Systeem Specificatie VAD (Systeem/Subsysteem

Nadere informatie

Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw

Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw 2/7 Toelichting Model vraagspecificatie bestaande bouw Inhoud Algemeen 1 INLEIDING 1.1 Projectomschrijving 1.2 Organisatie 1.3 Scope van het werk 1.4 Randvoorwaarden 1.5 Budget 1.6 Opzet van de Vraagspecificatie

Nadere informatie

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers BIM in de praktijk Alexander Hoos / Kuijpers TVVL Eindedaglezing, 4 april 2016 Alexander Hoos Informatie Manager Even voorstellen Installatie bedrijf Kuijpers (www.kuijpers.nl) Kerntaken: Procesoptimalisatie,

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Werkgroep ISO29119. TestNet thema-avond 9 oktober 2014

Werkgroep ISO29119. TestNet thema-avond 9 oktober 2014 Werkgroep ISO29119 TestNet thema-avond 9 oktober 2014 Is dit n gezonde maaltijd? Ja toch!! Om jezelf een oordeel te kunnen vormen heb je informatie nodig!! Vandaag brengen we kennis en informatie bij elkaar

Nadere informatie

Hoe requirements traceability het beste ingericht kan worden.

Hoe requirements traceability het beste ingericht kan worden. Hoe requirements traceability het beste ingericht kan worden. Onderzoek naar inrichting van Requirements traceability in theorie, de Military Standard 498 en de praktijk. Studentnaam: Ruud Winkel Studentnummer:

Nadere informatie

Proces van samenwerking SYSTEMS ENGINEERING

Proces van samenwerking SYSTEMS ENGINEERING Proces van samenwerking SYSTEMS ENGINEERING Samenvatting SE vooral: Bij geïntegreerde contracten; Bij meer complexe projecten (?) Project uniek; oplossing ligt niet voor de hand (?) Nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Inleiding Systeemgerichte. of: SCB. Mr Joost Jansen MBA

Inleiding Systeemgerichte. of: SCB. Mr Joost Jansen MBA Inleiding Systeemgerichte Contractbeheersing of: SCB Mr Joost Jansen MBA Programma: Voorstellen Doel Management summary Introductie ti SCB ISO 9001:2008 Toetsen Afronding Protocol managementaandacht (Vragen

Nadere informatie

Asset Management is duurzaam. 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco

Asset Management is duurzaam. 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco Asset Management is duurzaam 20 april 2011 ir. Nico J. Groen Managing Director Traduco Traduco bedrijfsvestigingen Traduco vestiging noordwest Heerhugowaard Traduco vestiging oost i/o Traduco vestiging

Nadere informatie

Renovatie 1 ste Coentunnel

Renovatie 1 ste Coentunnel Renovatie 1 ste Coentunnel Vanuit het perspectief van de Opdrachtnemer Jan Van Steirteghem Projectdirecteur Coentunnel Construction v.o.f. Woord vooraf Doelstelling van deze lezing is om jullie mee te

Nadere informatie

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage

Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016. Financial Control Framework Van data naar rapportage Nationale Controllersdag 2016 9 juni 2016 Financial Control Framework Van data naar rapportage Inhoudsopgave Even voorstellen Doel van de workshop Positie van Finance & Control Inrichting van management

Nadere informatie

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen!

De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM-management alleen! De nieuwe ISO-normen: meer dan KAM- alleen! Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Wat kunt u verwachten? Ontwikkelingen systeemnormen Plug-in

Nadere informatie

Software Test Documentation

Software Test Documentation FACULTEIT INGENIEURSWETENSCHAPPEN & WE- TENSCHAPPEN DEPARTMENT OF COMPUTER SCIENCE AND APPLIED COMPUTER SCIENCE Software Test Documentation Software Engineering Nicolas Carraggi, Youri Coppens, Christophe

Nadere informatie

Primavera bij ProRail. Integraal projectmanagement meer dan 1200 projecten op de rails 10 september 2013

Primavera bij ProRail. Integraal projectmanagement meer dan 1200 projecten op de rails 10 september 2013 Primavera bij ProRail Integraal projectmanagement meer dan 1200 projecten op de rails 10 september 2013 Martin Zoontjens, Business Information Manager ProRail Projecten 2 Agenda Introductie ProRail De

Nadere informatie

Software Engineering (I00094) College 3:

Software Engineering (I00094) College 3: Software Engineering (I00094) College 3: Kwaliteit, organisatie en documentatie Marko van Eekelen marko@cs.ru.nl kamer HG02.074 1 Huidige planning 1. 6 feb: Het systeemontwikkelproces 2. 13 feb: Requirements-analyse

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl

Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Hans Jurgen Kroon Industrial HVAC Control Solutions hjkroon@ihcs033.nl Introductie IHCS Introductie Industrial HVAC Control Solutions Commissioning in Farmacie Uitgangspunten van de Farmacie Commissioning

Nadere informatie

Testverbetering met TMM bij Philips

Testverbetering met TMM bij Philips Testverbetering met TMM bij Philips Medical Systems Cardio/Vascular Jurian van de Laar Improve Quality Services Wim van Rooij Philips Medical Systems Philips Medical Systems C/V Imaging Systems X-Ray Cardio/Vascular

Nadere informatie

Voegovergangen in contracten RWS

Voegovergangen in contracten RWS Voegovergangen in contracten RWS System Engineering in relatie tot RTD1007-2 Platform voegovergangen en opleggingen Frank van Beek Sr adviseur/specialist GPO Inhoud 1. Samenwerken en contractvormen 2.

Nadere informatie

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS

Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS Bedrijfscontinuïteit met behulp van een BCMS 26 november 2014 Aart Bitter@ISGcom.nl www.information-security-governance.com Disaster Recovery Plan 2 The Bitter Brew Case To Brew or not to Brew, That s

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Blankenburgverbinding: contract en aanbesteding

Blankenburgverbinding: contract en aanbesteding Blankenburgverbinding: contract en aanbesteding Yke Norg Contractmanager Blankenburgverbinding Industry day Blankenburgverbinding & A16 Rotterdam Projectscope - overzicht Beschikbaarheid: Bestaande infrastructuur

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

De best leesbare displays van Nederland

De best leesbare displays van Nederland De best leesbare displays van Nederland Missie De missie van Data Display is helder de openbare ruimte voorzien van hoogwaardige elektronische informatiesystemen. Daarbij onderscheidt Data Display drie

Nadere informatie

1) Medische technologie is bedoeld als in bijlage 1 van het convenant gedefinieerd Pagina 1 van 5

1) Medische technologie is bedoeld als in bijlage 1 van het convenant gedefinieerd Pagina 1 van 5 Positie van technologie in het Veiligheids- en Kwaliteitssysteem van het ziekenhuis Verantwoordelijkheden 2.1 In het ziekenhuis is de portefeuille van De verantwoordelijkheid van de RvB is expliciet instelling

Nadere informatie

Spoorzone Delft Aanpak integrale veiligheid in de gebruiksfase en samenwerking met OHD

Spoorzone Delft Aanpak integrale veiligheid in de gebruiksfase en samenwerking met OHD Spoorzone Delft Aanpak integrale veiligheid in de gebruiksfase en samenwerking met OHD Presentatie voor het platform veiligheid en veiligheidsbeleving door Alain Kooiman 18 maart 2014 1 2 Inhoud Even voorstellen

Nadere informatie

Met System Engineering van kustvisie naar uitvoering van een project. Hydronamic bv

Met System Engineering van kustvisie naar uitvoering van een project. Hydronamic bv Met System Engineering van kustvisie naar uitvoering van een project. 1 Introductie SE op Delflandse Kust Goos de Boer Combinatie Delflandse Kust Van Oord Nederland bv Boskalis bv Projectbureau Delflandse

Nadere informatie

VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa. Jaap Zeilmaker projectdirecteur

VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa. Jaap Zeilmaker projectdirecteur VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa Jaap Zeilmaker projectdirecteur 1-12-2011 Leitmotief niet het object staat centraal maar de functie die het object vervult. Ontwikkeling komt voort uit

Nadere informatie

Tools die je móét hebben voor je (gaat) testen!

Tools die je móét hebben voor je (gaat) testen! Voorjaarsevenement 2008 Tools die je móét hebben voor je (gaat) testen! Jurian van de Laar (jla@improveqs.nl) 1 Improve Quality Services Dienstverlener Testen & Kwaliteitsmgt. Advisering, Detachering en

Nadere informatie

ZekereZorg3 Informatieveiligheid in de Zorg. Nico Huizing RE RA

ZekereZorg3 Informatieveiligheid in de Zorg. Nico Huizing RE RA ZekereZorg3 Informatieveiligheid in de Zorg Nico Huizing RE RA Ziekenhuizen in Nederland * Najaar 2008: IGZ toetst 20 ziekenhuizen, norm NEN7510, rapport 12/ 08 * Opdracht IGZ: lever per 1/2/ 09 plan van

Nadere informatie

Omgaan met veranderende requirements in outsourcing-projecten

Omgaan met veranderende requirements in outsourcing-projecten Omgaan met veranderende requirements in outsourcing-projecten Marco Lormans Hylke van Dijk Delft University of Technology The Netherlands {M.Lormans,H.W.vanDijk}@ewi.tudelft.nl Arie van Deursen CWI and

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie

Programme Power. De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Programme Power De weg van Portfoliomanagement naar Programmaregie Agenda Introductie Stedin Historie van Project- en Portfoliomanagement Van Portfoliomanagement naar Programmaregie Waar staan we nu Oog

Nadere informatie

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman

Requirements Traceability. Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman Requirements Traceability Marcel de Baas, Jan Bank, Edwin Buisman, Frits Jacobs, Kitty Spaas, Erik Venema, Arno Zandman 22 Mei 2008 Werkgroep Traceability Doel van de werkgroep: Aanbieden van hulpmiddelen

Nadere informatie

Geen tunnelvisie. Combiplan Nijverdal. het centrum van Nijverdal loopt. Het is een jarenlang, complex project met vele partijen

Geen tunnelvisie. Combiplan Nijverdal. het centrum van Nijverdal loopt. Het is een jarenlang, complex project met vele partijen Geen tunnelvisie Combiplan Nijverdal Het Combiplan Nijverdal draait om het verleggen van de snelweg N35, die nu nog dwars door het centrum van Nijverdal loopt. Het is een jarenlang, complex project met

Nadere informatie

: Audit Vertraging Tunnelcontract A73-Zuid

: Audit Vertraging Tunnelcontract A73-Zuid Vertraging Tunnelcontract A73-Zuid Bespreking van het auditrapport van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2008) door Arno Eversdijk & Arno Korsten 1 Titel rapport : Audit Vertraging Tunnelcontract

Nadere informatie

SE-wijzer, een praktische uitwerking van Systems Engineering voor bouwopgaven

SE-wijzer, een praktische uitwerking van Systems Engineering voor bouwopgaven SE-wijzer, een praktische uitwerking van Systems Engineering voor bouwopgaven ir. K.E. (Kasper) van Esch, ing. H.B. (Hans) van Ooijen BAM Infraconsult 1. Inleiding Systems Engineering (SE) begint in de

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

Stop met procesgericht ICT-beheer. Betere resultaten door eigen verantwoordelijkheid

Stop met procesgericht ICT-beheer. Betere resultaten door eigen verantwoordelijkheid Stop met procesgericht ICT-beheer Betere resultaten door eigen verantwoordelijkheid Wie is Leo Ruijs? Leo Ruijs, Service 8-2 - Ontwikkelingen vakgebied 1950-1970 Beheer als specialisatie 1970-1990 ICT

Nadere informatie

Opstellen afwegingskader Lange Termijn Spooragenda

Opstellen afwegingskader Lange Termijn Spooragenda Opstellen afwegingskader Lange Termijn Spooragenda Workshop Railforum Inleiding Den Haag, 8 mei 2013 WERKDOCUMENT STATUS 8 MEI In de Lange Termijn Spooragenda zijn elf doelen opgenomen Strategische aspecten

Nadere informatie

DEEL I. 5.10 Systems Engineering. 5.10.1 Definitie project. 5.10.2 Kern van de methode. 5.10.3 Historie. 5.10.4 Scope

DEEL I. 5.10 Systems Engineering. 5.10.1 Definitie project. 5.10.2 Kern van de methode. 5.10.3 Historie. 5.10.4 Scope 5 Projectmanagementmethoden 117 5.10 Systems Engineering Deel I van de beschrijving van Systems Engineering is geschreven door Timo Giling, voorzitter van INCOSE Nederland. DEEL I 5.10.1 Definitie project

Nadere informatie