Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus Zaanstreek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus Zaanstreek"

Transcriptie

1 Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus Zaanstreek Stichting Eerstelijns Zorggroep (SEZ) Zaanstreek Waterland & Diabetesteam Zaans Medisch Centrum (ZMC) April 2014 Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

2 Inhoudsopgave 1 Kernpunten Transmurale Werkafspraken Diabetes Mellitus Zaanstreek 3 2 Stichting Eerstelijns Zorggroep (SEZ) Zaanstreek Waterland 3 3 Diabetesteam ZMC Patiënten onder behandeling van diabetesteam ZMC 4 4 Consultatie en/ of verwijzing diabetesteam ZMC Procedure consultatie Procedure verwijzing Terug verwijzing naar SEZ huisarts 5 5 Indicaties voor consultatie en verwijzing Diagnostiek Zwangerschap Glycemische regulatie Dyslipidemie Hypertensie Nierfunctiestoornissen oetproblemen Obesitas Psychologische problematiek 10 Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

3 1 Kernpunten Transmurale Werkafspraken Diabetes Mellitus Zaanstreek De Transmurale Werkafspraken Diabetes mellitus (Werkafspraken DM) 1 zijn ontwikkeld door de SEZ en ZMC, en hebben betrekking op alle patiënten met DM van een bij de SEZ aangesloten huisarts. Uitgangspunt is dat de SEZ huisarts eindverantwoordelijk is voor patiënten zónder een complexe (diabetes) zorgvraag en de ZMC internist voor patiënten mét complexe diabeteszorg vraag. De Werkafspraken DM geven aanbevelingen voor diagnostiek, behandeling en het beleid bij alle patiënten met DM. Ook worden aanbevelingen gedaan over consultatie van of verwijzing naar het diabetesteam ZMC (tabel 1). Het beredeneerd afwijken van de aanbevelingen in deze Werkafspraken DM door een SEZ huisarts en/ of ZMC internist is gerechtvaardigd bij afweging van relevante factoren in de concrete situatie. De Werkafspraken DM is een dynamisch document. De inhoud ervan zal uiterlijk 3 jaar na verschijning worden geëvalueerd. Indien nieuwe ontwikkelingen hiertoe aanleiding geven zal de inhoud ervan eerder worden geactualiseerd. 2 Stichting Eerstelijns Zorggroep (SEZ) Zaanstreek Waterland Stichting Eerstelijns Zorggroep (SEZ) Zaanstreek Waterland voert sinds najaar 2007 het programma eerstelijns diabetes ketenzorg uit middels een integraal ketentarief (DBC). De zorggroep kent als werkgebied naast de Zaanstreek ook Waterland en Midden Kennemerland. Medio 2013 participeren 24 Zaanse huisartsenpraktijken (46 huisartsen) in de diabetesketen. In vrijwel alle praktijken is sprake van de inzet van een praktijkondersteuner (POH-S). In praktijken die niet over een POH-S beschikken wordt een diabetesverpleegkundige (DK) van of namens huisartsenlaboratorium Salt ingezet. De POH-S of DK verzorgt in vrijwel alle gevallen de kwartaalcontroles. De jaarcontrole wordt in de meeste praktijken door de huisarts verzorgd. Om de verschillende aspecten van de zorgketen conform de vigerende richtlijnen en standaarden uit te kunnen voeren sluit SEZ (onderaanneem)overeenkomsten met diëtisten, Salt (laboratorium, fundusfoto s en inzet DK), internisten en oogartsen (beoordeling fundus). oor de inzet van de diabetes kaderarts wordt samengewerkt met nascholingsorganisatie DokH. De kaderarts is laagdrempelig bereikbaar voor ingewikkelde casuïstiek. erder geeft de kaderarts gevraagd en ongevraagd advies aan SEZ en bezoekt zij praktijken. Tijdens deze praktijkbezoeken komen zowel de organisatie van de zorg (wie doet wat en wanneer?) als de inhoud van de kwaliteit van zorg aan de orde. Ten behoeve van benchmark- en spiegelinformatie worden kwaliteitsdata uit de huisartsenpraktijken gegenereerd en gerapporteerd door het Kenniscentrum voor Ketenzorg Zwolle. SEZ kent een Expertteam diabetes waarin naast huisarts, POH-s en kaderarts ook de diëtist, DK en internist/endocrinoloog zitting hebben. Het Expertteam richt zich op inhoudelijke kwaliteitsbevordering in de ruimste zin van het woord. 1 A. Sluiter & et. al. (2012) Landelijke Transmurale Afspraak Diabetes Mellitus type 2. Huisarts en Wetenschap, 2012; 55(1):S1-12. Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

4 3 Diabetesteam ZMC Het multidisciplinaire diabetesteam van het ZMC bestaat uit: 2 endocrinologen 5 diabetesverpleegkundigen 2 diëtisten 1 podotherapeut 2 klinisch psychologen Daarnaast zijn er structurele samenwerkingsafspraken binnen het ZMC met: Het diabetes voetenteam die bestaat uit een endocrinoloog die eindverantwoordelijk is voor de diabeteszorg, een chirurg, een revalidatiearts, een orthopedisch schoenmaker, een wondverpleegkundige en een gipsverbandmeester. De vakgroep oogartsen over diabetes gerelateerde controles en behandelingen. De maatschap gynaecologie over de begeleiding van zwangere vrouwen met diabetes en over vrouwen met zwangerschapsdiabetes. De vakgroep anesthesie over de behandeling van alle patiënten met diabetes voor, tijdens en na een operatie. De dialyseafdeling over de begeleiding van patiënten met diabetes die voorbereid worden op en/ of dialyseren. Het kinderdiabetesteam voor afstemming over de inhoud van de diabeteszorg en de transitie van kinderen met diabetes. Het klinisch chemisch laboratorium over o.a. de controle van de bloedglucosemeters. De structurele samenwerkingsafspraken zijn schriftelijk vastgelegd in richtlijnen, protocollen en/ of het handboek van het diabetesteam. Dr. A. Binnerts en dr. B. Kanen zijn, als endocrinologen, eindverantwoordelijk voor het beleid van het multidisciplinaire diabetesteam. Afspraken die zijn gemaakt met de endocrinologen betreffende de behandeling van de diabetes patiënten gelden voor alle diabetes patiënten onder behandeling van de internisten van het ZMC. 3.1 Patiënten onder behandeling van diabetesteam ZMC Bepaalde categorieën patiënten blijven in principe onder behandeling van het diabetesteam ZMC bijvoorbeeld als er sprake is: DM type 1; LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults); Zwangerschap(swens); Behandeling met een insulinepomp en/ continue glucosesensor; Ernstige co morbiditeit; Progressieve (micro)albuminurie en/ of achteruitgang van de nierfunctie; Complicaties die continue begeleiding van de internist behoeven bijvoorbeeld recidief voetulcera en ernstige autonome neuropathie; Complexiteit van zorg bijvoorbeeld dialyse, frequente operaties en oncologische behandeling in combinatie met ontregeling diabetes en Een duidelijke en gemotiveerde wens hiertoe van de patiënt waarbij de internist de SEZ huisarts hiervan schriftelijk op de hoogte stelt. Belangrijk is echter dat de patiënt met DM zorg krijgt die het beste aansluit op zijn persoonlijke omstandigheden en behoeften. Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

5 4 Consultatie en/ of verwijzing diabetesteam ZMC In de Werkafspraken DM, worden aanbevelingen gedaan over consultatie van of verwijzing naar het diabetesteam ZMC onder bepaalde omstandigheden. De intentie is dat deze aanbevelingen een bijdrage leveren aan de kwaliteit van zorg door de laagdrempelige bereikbaarheid van het diabetesteam ZMC. 4.1 Procedure consultatie Consultatie van de endocrinologen van het ZMC vindt in principe plaats via het mailadres De endocrinologen zullen in principe binnen 1 week de consultvraag beantwoorden via de mail en/ of telefonisch overleggen met de aanvrager van het consult. Bij consultvragen die met spoed behandeld moeten worden kan telefonisch contact opgenomen worden met dr. Binnerts en/ of dr. Kanen via telefoonnummer Bij consultatie vermelden en/ of ter bespreking gereed hebben: NAW-gegevens aanvrager consult, NAW-gegevens patiënt, reden van consultatie, voorgeschiedenis, huidige medicatie, beloop (medicamenteuze) behandeling diabetes, beloop relevante laboratorium uitslagen (zoals HbA1c, lipidenspectrum, albumine/ creatinine ratio en GFR) en andere voor consultatie relevante gegevens. 4.2 Procedure verwijzing Patiënten met diabetes worden bij voorkeur verwezen naar één van de endocrinologen, dr. A. Binnerts of dr. B. Kanen via telnr , behalve bij: ernstige nierfunctie problemen verwijzing nefroloog via telnr een diabetisch voetulcus verwijzing wondexpertisecentrum (combinatieafspraak vaatchirurg en wondverpleegkundige) met spoed via vaatpoli telnr neuropathie verwijzing neuroloog via telnr Bij verwijzing vermelden: NAW-gegevens aanvrager consult, NAW-gegevens patiënt, reden van verwijzing, voorgeschiedenis, huidige medicatie, bijwerkingen/ interacties, beloop (medicamenteuze) behandeling diabetes en beloop relevante laboratorium uitslagen (zoals HbA1c, lipidenspectrum, albumine/ creatinine ratio en GFR). Op indicatie bij verwijzing vermelden: Familieanamnese, etniciteit, luxerende omstandigheden, overwegingen m.b.t. (medicamenteuze) behandeling diabetes, bloedglucose uitslagen, actueel risicoprofiel, beloop (medicamenteuze) behandeling nierfunctieproblemen, hypertensie en/ of dyslipidemie, onbehandelde zowel als behandelde bloeddruk-registraties, beloop van gewicht en/ of BMI, motivatieproblematiek, en mogelijkheden voor opvang thuis, 4.3 Terug verwijzing naar SEZ huisarts Patiënten worden terug verwezen naar de SEZ huisarts indien: de vraag van de huisarts is beantwoord, de gevraagde diagnostiek is afgerond, de individuele streefwaarden van de patiënt voor zover mogelijk zijn bereikt en/of de comorbiditeit optimaal is behandeld. Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

6 5 Indicaties voor consultatie en verwijzing Onderstaande beoogt aanbevelingen te geven over de diagnostiek, behandeling en het beleid bij alle patiënten met DM door de SEZ huisarts en/ of ZMC internist. Ook worden aanbevelingen gedaan over consultatie van of verwijzing naar het diabetesteam ZMC. 5.1 Diagnostiek Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Aanwijzingen voor ander Overweegt verwijzing bij: type diabetes dan type 2 1. BMI < 27 Adviseert over (consequenties) van aanvullende diagnostiek (o.a. type 1, LADA en MODY) 2. Leeftijd < 25 jaar 3. roegtijdig falen orale medicatie 5.2 Zwangerschap Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Zwangerschapswens of zwangerschap Overweegt verwijzing 3 na: 1. Informeren noodzaak preconceptioneel consult bij internist i.v.m. aanpassing medicatie (tijdig staken statine en antihypertensiva) 1. Adviseert over preconceptioneel behandeling 2. Adviseert over begeleiding zwangerschap in samenwerkingsverband met gynaecoloog 3. Adviseert over endocriene behandeling (ook bij uitblijven van insulinebehandeling) 2 C(onsultatie)/ (erwijzing) 3 Zwangerschapsdiabetes of zwangerschap bij DM is absolute verwijsindicatie Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

7 5.3 Glycemische instelling Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Moeilijk te reguleren C diabetes mellitus Overweegt consultatie bij: 1. Problemen bij het gebruik van (orale) bloedglucose verlagende medicatie (co morbiditeit, niet verdragen medicatie en hypoglycemieën) 2. Onvoldoende correctie postprandiale waarden Adviseert t.a.v. strategie met patiënt en in eigen diabetesteam, waarna behandeling wordt ingezet Insulinetherapie Overweegt verwijzing bij afwezigheid randvoorwaarden en/ of onvoldoende deskundigheid bij: 1. Aanvang insulinetherapie 2. Factoren zoals: Beroep (piloot. Chauffeur) Grote zorgen over injecteren en/ of gewichtstoename Recidiverende hypoglycemieën 3. Aanvang basaalbolusschema indien onvoldoende effect 1-2 x daags insuline of relatief jonge, actieve onregelmatig levende patiënt Bespreekt alternatieven met patiënt en eigen diabetesteam waarna de behandeling ingezet wordt Dehydratie en hyperglykemie (bij koorts, braken of diarree) Overweegt verwijzing bij optreden dehydratie of niet goed te corrigeren hyperglykemie ondanks: 1. Staken metformine en diuretica bij dehydratie 2. Extra vochtinname 3. Bij insulinegebruik: extra kortwerkend insuline (2-4-6 regel) Klinische observatie met zo nodig: I. vochttoediening Insulinetoediening Kaliumsuppletie Diagnostiek en therapie luxerende ziekte Ernstig hypoglykemie bij gebruik van langwerkende bloedsuikerverlagende medicatie (indien adequate controle op recidief thuis niet mogelijk is) Overweegt verwijzing bij geen structurele verbetering ondanks: 1. Inname koolhydraatrijke drank 2. Bij bewustzijnsverlies ml 50%- glucoseoplossing i.v. of 1 mg glucagon s.c./i.m. gevolgd door inname koolhydraatrijke drank 3. Inventariseert oorzaak hypoglykemie Klinische observatie met parenterale glucosetoediening af te bouwen op geleide van frequente glucosemeting Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

8 5.4 Dyslipidemie Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Persisterend LDL > 2,5 mmol/l bij hoog Overweegt consultatie na: 1. Evaluatie therapietrouw diagnostiek C risicoprofiel 4 (>20%) 2. Identificatie en behandeling bijdragen 2. Adviseert over aanvullende langer dan 1 jaar (bij DM 15 jaar optellen bij gebruik SCORE-tabel) leefstijlfactoren 3. Intensivering medicamenteuze behandeling 4. Overweging familiaire hypercholesterolemie (FHC) medicatie ofwel accepteren van een LDL > 2,5 TC > 8 mmol/l, TC/ HDL > 8 en/ of LDL > 5 mmol/l Overweegt verwijzing na: 1. Uitsluiten alcoholisme, nefrotisch syndroom, hypothyreoïdie en leverziekten 2. Bepaling kans score op FHC (bij score > 6 genetisch onderzoek of verwijzing internist) diagnostiek naar secundaire oorzaken 2. Adviseert over behandeling Triglyceriden nuchter > 6 mmol/l Overweegt verwijzing na: 1. Opnieuw bepalen nuchter triglyceridengehalte 2. Nagaan oorzaken als onvoldoende ingestelde DM en overmatig alcoholgebruik 3. Geven leefstijladviezen 4. Evt. verwijzing diëtiste 5. Start simvastatine 40mg diagnostiek naar secundaire en familiaire oorzaken 2. Adviseert over aanvullende medicatie op basis van het risico op pancreatitis 5.5 Hypertensie Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Therapieresistente hypertensie (systolische RR > 140 mmhg ondanks triple therapie bij mensen < 80 jaar en RR > 160 mmhg bij mensen > 80 jaar) Overweegt verwijzing bij aanhoudend resistente hypertensie (6 mnd.) na: 1. Uitsluiten pseudoresistentie 2. Identificatie leefstijlfactoren en vermindering bloeddruk verhogende stoffen en/ of medicatie 3. Overwegen secundaire hypertensie 1. Adviseert over belang voldoende zoutbeperking (natriumexcretie < 100 ml/24 uur) 2. Adviseert over aanvullende diagnostiek naar secundaire oorzaken (endocien, renovasculair en OSAS) 3. Adviseert over aanvullende medicatie (spirinolacton) 4 Walma, E.P. & T.J. Wiersma NHG-Standpunt Diagnostiek en behandeling van familiaire hypercholesterolemie. Huisarts en Wetenschap 2006; 49: Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

9 5.6 Nierfunctiestoornissen Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Patiënten < 65 jaar met egfr ml/min, Patiënten > 65 jaar met egfr ml/min, patiënten met daling GFR met > 3 ml/min per jaar of patiënten met Overweegt consultatie 5 van nefroloog/endocrinoloog na 1. Onderzoek urine-sediment 2. Aanvullend laboratorium onderzoek 3. Echografie urinewegen bij cystenieren in familie of aanwijzingen voor postrenale obstructie diagnostiek 2. Adviseert over aanvullende maatregelen ter voorkoming verdere achteruitgang nierfunctie 3. Adviseert over behandeling C metabole ontregeling bij 4. Algemene adviezen en maatregelen van de bloeddruk en bij aanvullend laboratorium onderzoek (zout, gewicht, roken, medicatie, voorkomen dehydratie) afwijkend laboratoriumonderzoek (o.a. vitamine D) Patiënten < 65 jaar met egfr < 45 ml/min, patiënten > 65 jaar met egfr < 30 ml/min, Overweegt verwijzing naar nefroloog 6 na: 1. Onderzoek urine-sediment 2. Aanvullend laboratorium onderzoek 3. Echografie urinewegen bij cystenieren in familie of aanwijzingen voor postrenale obstructie 4. Algemene adviezen en maatregelen (zout, gewicht, roken, medicatie, voorkomen dehydratie) 1. Adviseert over maatregelen ter voorkoming van verdere verslechtering nieren en late complicaties 2. Adviseert over behandeling van symptomen zoals oedeem Toename microalbuminurie Overweegt consultatie nefroloog/endocrinoloog 5 bij optredende progressie ondanks: 1. oorschrijven RAS-remmer (bij levensverwachting > 10 jaar) diagnostiek 2. Adviseert over aanvullende en/ of aanpassing medicatie C Macroalbuminurie (>300 mg/24 uur; = proteinurie >500 mg/24 uur) Overweegt verwijzing naar nefroloog 6 na uitsluiten van oorzaken zoals ontregelde diabetes, manifest hartfalen, urineweginfectie of een koortsende ziekte diagnostiek naar andere diagnose dan diabetische nefropathie 2. Adviseert over aanvullende en/ of aanpassing medicatie 5 Relatieve verwijsindicatie volgens Overeenkomst Nefrologen-Huisartsen erwijsbeleid Zaanstreek n.a.v. LTA-Chronisch Nierschade 6 Absolute verwijsindicatie volgens Overeenkomst Nefrologen-Huisartsen erwijsbeleid Zaanstreek n.a.v. LTA-Chronisch Nierschade Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

10 5.7 oetproblemen Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Diabetisch voetulcus Overweegt verwijzing naar wondexpertisecentrum ZMC na: 1. Bij een niet plantair, oppervlakkig, neuropathisch ulcus zonder tekenen van PA: Na 48 uur indien geen verbetering bij herbeoordeling behandeling; evt. met antibiotica bij cellulitis Binnen 2 weken bij geen genezing of genezingstendens bij regelmatige herbeoordeling 2. Direct bij alle overige ulcera Adviseert over behandeling; indien nodig in samenspraak met voetenteam van ZMC Neuropathie Overweegt verwijzing naar neuroloog na: 1. Alertheid andere neuropathieën 2. Zorg voor preventieve maatregelen en adequate pijnstilling diagnostiek naar polyneuropathieën 2. Adviseert over behandeling 5.8 Obesitas Indicatie Huisarts Internist C/ 2 (Ernstige) obesitas met sterk tot extreem verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico Overweegt verwijzing voor beoordeling indicatie bariatrische chirurgie bij: 1. BMI > 40 of 2. BMI > 35 én gangbare nietchirurgische behandelingen zonder gewenst effect diagnostiek naar secundaire obesitas. 2. Adviseert over gerichte behandeling zoals een zeer laag calorisch dieet, intensieve gecombineerde leefstijlinterventie, initiatie van een incretinegebaseerd behandelregime of bariatrische chirurgie 5.9 Psychologische problematiek Indicatie Huisarts Internist C/ 2 Psychologische problematiek Overweegt verwijzing bij aanhoudende klachten van psychologische aard gerelateerd aan diabetes Adviseert over aanvullende diagnostiek en eventueel behandeling door diabetesteam incl. klinisch psycholoog Transmurale werkafspraken Diabetes Mellitus van SEZ/ ZMC 8 april

Vermelden bij consultatie of verwijzing Actie internist na verwijzing C/V

Vermelden bij consultatie of verwijzing Actie internist na verwijzing C/V Indicatie Diagnostiek Aanwijzingen voor ander type diabetes dan type 2 (o.a. LADA en MODY) Glycemische instelling Moeilijk te reguleren diabetes mellitus type 2 Actie huisarts voor verwijzing Overweegt

Nadere informatie

Regionale Transmurale Afspraken - DM

Regionale Transmurale Afspraken - DM Diagnostiek Aanwijzingen voor ander type diabetes dan type 2 (o.a. LADA en MODY) Overweegt consultatie bij: 1. BMI < 27 kg/m2 2. Leeftijd < 25 jaar 3. Vroegtijdig falen orale medicatie 4. Diabetespakket

Nadere informatie

Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type 2

Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type 2 Transmurale afspraken m.b.t. patiënten met Diabetes mellitus type onsultatie of verwijzing:. Twijfel over diagnose. Problemen bij *glycemische instelling *behandeling risicofactoren *behandeling complicaties

Nadere informatie

Regionale Transmurale Afspraak Utrecht Diabetes Mellitus Type 2 (DM2)

Regionale Transmurale Afspraak Utrecht Diabetes Mellitus Type 2 (DM2) Regionale Transmurale Afspraak Utrecht Diabetes Mellitus Type 2 (DM2) Deelnemende Partijen De RTA wordt gedragen door: 1. Zorggroepen regio Utrecht die de samenwerkingsovereenkomst getekend hebben. 2.

Nadere informatie

SAMENVATTING RTA RTA RTA RTA DIABETES DIABET ES DIABETES DIA

SAMENVATTING RTA RTA RTA RTA DIABETES DIABET ES DIABETES DIA SAMENVATTING RTA RTA RTA RTA DIABETES DIABET ES DIABETES DIA DIABETES DIABET ES DIABETES DIA DIABETES DIABET ES DIABETES DIA DIABETES Werkafspraken algemeen Consultatie Consultatie: Het adviseren van

Nadere informatie

Fries wisselprotocol Diabetes Mellitus type 2 1. Organisatie van Diabeteszorg in Friesland Niveau 1: ongecompliceerde diabeteszorg

Fries wisselprotocol Diabetes Mellitus type 2 1. Organisatie van Diabeteszorg in Friesland Niveau 1: ongecompliceerde diabeteszorg Fries wisselprotocol Diabetes Mellitus type 2 Er wordt een overzicht gegeven van de eerder opgestelde documentatie m.b.t. organisatie van de diabeteszorg, een wisselprotocol en van de indicaties voor consultatie

Nadere informatie

Landelijke Transmurale Afspraak Diabetes mellitus type 2

Landelijke Transmurale Afspraak Diabetes mellitus type 2 Landelijke Transmurale Afspraak Diabetes mellitus type 2 LTA Alja Sluiter, Hans van Wijland, Alexander Arntzenius, Alexander Bots, Lioe-Ting Dijkhorst-Oei, Ferdinand van der Does, Jan Palmen, Bert-Jan

Nadere informatie

DIABETES MELLITUS TYPE 2 APELDOORNSE STANDAARD

DIABETES MELLITUS TYPE 2 APELDOORNSE STANDAARD DIABETES MELLITUS TYPE 2 APELDOORNSE STANDAARD Revisie 2014 1a. Opsporing De huisarts bepaalt de (bij voorkeur nuchtere) bloedglucosewaarde bij mensen met klachten of aandoeningen die het gevolg kunnen

Nadere informatie

Friesland Voorop: Inrichting van de diabeteszorg in Friesland

Friesland Voorop: Inrichting van de diabeteszorg in Friesland Friesland oorop: Inrichting van de diabeteszorg in Friesland Jan Woudstra, Loek de Heide en Froukje Ubels, november 2014 Inleiding In huidige document wordt een overzicht gegeven van de eerder opgestelde

Nadere informatie

Diabetes Ketenzorg. Transmurale werkgroep diabetes

Diabetes Ketenzorg. Transmurale werkgroep diabetes Diabetes Ketenzorg Transmurale werkgroep diabetes H. Kole huisarts en kaderarts Zorggroep Almere H. van Houten internist, Flevoziekenhuis M. van Renselaar diabetesverpleegkundige, Flevoziekenhuis I. Beers

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM

Fries Wisselprotocol CVRM Fries Wisselprotocol CVRM Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding waaronder zoutbeperking (tot 5 gram/dag) o stoppen roken o voldoende lichamelijke activiteiten

Nadere informatie

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA

Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA Protocol Chronische nierschade op basis van de LTA A. Doel en achtergrondinformatie Doel Patiënten met chronische nierschade in een vroege fase diagnosticeren en het juiste behandeltraject inzetten om

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding

Nadere informatie

Regionale transmurale afspraak, regio Oss-Uden-Veghel Cardiovasculair risico management

Regionale transmurale afspraak, regio Oss-Uden-Veghel Cardiovasculair risico management Regionale transmurale afspraak, regio Oss-Uden-Veghel Cardiovasculair risico management Deze regionale transmurale afspraak (RTA) CVRM is tot stand gekomen na overleg tussen de maatschappen interne geneeskunde

Nadere informatie

CVRM in N.Kennemerland

CVRM in N.Kennemerland CVRM in N.Kennemerland Goof Zonneveld Jacco Rempe Huisartsenzorg Noord-Kennemerland Zorgprogramma CVRM Preventie Preventie van HVZ traditioneel altijd aandacht voor hypertensie, onvoldoende aandacht voor

Nadere informatie

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 1 Diabetes mellitus 2 Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 2 Inhoud Epidemiologie Diagnostiek en behandeling in de diabetesketenzorg in Nederland Wat doet de praktijkondersteuner binnen

Nadere informatie

SLA GO diabetes bv met de internisten van tergooiziekenhuizen

SLA GO diabetes bv met de internisten van tergooiziekenhuizen SLA GO diabetes bv met de internisten van tergooiziekenhuizen Karin Daemen en Jeroen de Sonnaville Joke Lanphen LTA diabetes type 2 I verwijzen voor consultatie (evt ZN korte overname behandeling) 1. Patiënten

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

RTA CVRM Regio Oss-Uden-Veghel ZH Bernhoven - ZorggroepSynchroon. Regionale Transmurale afspraak CVRM. Doel: Waarom?

RTA CVRM Regio Oss-Uden-Veghel ZH Bernhoven - ZorggroepSynchroon. Regionale Transmurale afspraak CVRM. Doel: Waarom? RTA CVRM Regio Oss-Uden-Veghel ZH Bernhoven - ZorggroepSynchroon B. Brenninkmeijer, internist M.Rubens, huisarts F. Assouiki, internist K.Tersmette, huisarts N. Haenen, cardioloog G.Pijnenburg, huisarts

Nadere informatie

am linical diabetology am linical diabetology Wie kan deze tuin het best onderhouden? Iemand met toewijding, kennis en ervaring

am linical diabetology am linical diabetology Wie kan deze tuin het best onderhouden? Iemand met toewijding, kennis en ervaring Complexe diabeteszorg: wat hoort absoluut niet in de eerste lijn thuis? Een visie vanuit de 2e lijn Joost Hoekstra, internist, AMC Wie kan deze schitterende tuin het best onderhouden? Wie kan deze tuin

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

Zorgprogramma GO diabetes BV

Zorgprogramma GO diabetes BV Zorgprogramma GO diabetes BV mei 2014 Auteur: Marjolein Hugenholtz Daniel Tavenier en kwaliteitscie GO diabetes bv 1 Inhoudsopgave 1. Doelstelling van de GO Diabetes BV 3 2. GO Diabetes BV is hoofdcontractant

Nadere informatie

Transmurale afspraken interne <-> huisartsen

Transmurale afspraken interne <-> huisartsen Transmurale afspraken interne huisartsen dr. D.R. Faber, internist-vasculair geneeskundige A. van Essen-Rubingh, huisarts 18-03-2014 Casus Hypertensie Vrouw, 44 jaar, belaste familie anamnese, was

Nadere informatie

Project optimalisatie zorgpad diabetes

Project optimalisatie zorgpad diabetes Aantal diabetespatiënten in NL In 2025 is het aantal diabetespatiënten in NL naar verwachting gegroeid tot meer dan 1,3 mln Project optimalisatie zorgpad diabetes 1400000 1200000 1000000 800000 740.000

Nadere informatie

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nierschade. Kernboodschap. Nierfunctiestoornissen en albuminurie. Hart- en vaatziekten. Tijdige behandeling kan dit risico verminderen! Nierschade April 2013 Leonie Tromp huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling kan dit risico verminderen!

Nadere informatie

Veneus plasma Normaal Glucose nuchter (mmol/l) < 6.1 Glucose niet nuchter (mmol/l) < 7.8 Impaired fasting glucose Glucose nuchter (mmol/l) 6.1 en < 7.0 (IFG) én (gestoord nuchter glucose) Glucose niet

Nadere informatie

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler

BSD september 2014. Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler BSD september 2014 Huisarts: Pauline Heijstee Meggy van Kruijsdijk Nefroloog: Watske Smit Jaap Beutler Casuïstiek chronische nierschade Wat kan de huisarts Wanneer consultatie nefroloog Wanneer verwijzing

Nadere informatie

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog

Nierschade: erger voorkomen... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Nierschade: erger voorkomen.... Wybe Douwe Kloppenburg, nefroloog Inleiding Begrippen Indeling en voorkomen van chronische nierschade (CNS) Proteinurie en GFR als risicofactoren voor progressie nierschade

Nadere informatie

Samen Scholing 17 mei 2011

Samen Scholing 17 mei 2011 Samen Scholing 17 mei 2011 Zorggroep GO DM bv > april 2010, nu 1 jaar oud Zorgprogramma aanpassingen 2011 Kwaliteitscie. uitgebreid met 2 POH-S KIS verder uitgebouwd met FF en mogelijkheid voor teleoogheelkunde

Nadere informatie

Chronische Nierschade in Nederland

Chronische Nierschade in Nederland Chronische Nierschade in Nederland Stadium GFR (ml/min/1,73m 2 ) Albuminurie > 30 mg/24 hr Prevalentie VS (%) Prevalentie Nederland (%) 1 >90 Ja 3,3 1,3 2 60-89 Ja 3,0 3,8 3 30-59 Ja/nee 4,3 5,3 4 15-29

Nadere informatie

Chronische Nierschade

Chronische Nierschade RCH15.331 Chronische Nierschade Chronische Nierschade Leonie Tromp Huisarts te Tilburg Kaderarts Hart- en Vaatziekten Kernboodschap Nierfunctiestoornissen en albuminurie Hart- en vaatziekten Tijdige behandeling

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

Voor overleg met het Diabetesteam kunt u op werkdagen contact opnemen met: Tussen uur en uur en uur en uur

Voor overleg met het Diabetesteam kunt u op werkdagen contact opnemen met: Tussen uur en uur en uur en uur DIABETES DAGBOEK E I G E N A A R D I A B E T E S D A G B O E K Naam Adres Contactpersoon Telefoon E-mail O V E R L E G Voor overleg met het Diabetesteam kunt u op werkdagen contact opnemen met: Naam huisarts

Nadere informatie

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring

Waarom aandacht chronische nierschade (CNS)? CNS. Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine. Dr. Wim JC de Grauw. MDRD vs kreatinine klaring MDRD vs kreatinine klaring Controle nieren: meer dan albumine en kreatinine Dr. Wim JC de Grauw Huisarts Afd. Eerstelijnsgeneeskunde UMC St. Radboud Nijmegen Diabetes Huisartsen Adviesgroep (DiHAG) Lid

Nadere informatie

Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam

Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam Richtlijn CVRM 2011 Miriam Cohen Kaderhuisarts hart- en vaatziekten te Amsterdam Sanne van Wissen internist-vasculair geneeskundige Onze Lieve Vrouwe Gasthuis Stellingen Stelling 1: Niet elke diabeet heeft

Nadere informatie

27-6-2014. Disclosure. Programma. Lab-w aarden. Casus De heer J. Xxxxxxx. Langerhanssymposium. Drs. V.R. Rambharose, kaderhuisarts

27-6-2014. Disclosure. Programma. Lab-w aarden. Casus De heer J. Xxxxxxx. Langerhanssymposium. Drs. V.R. Rambharose, kaderhuisarts 1 Sociale problematiek en diabetes Een sombere werkloze man van 59 jaar, veel sociale problemen en ook nog eens diabetes Ontwikkeld door de HartVaatHAG Langerhanssymposium Juni 2014 Drs. V.R. Rambharose,

Nadere informatie

Indicatoren kwaliteit huisartsenzorg bij patiënten met DM type 2 Versie oktober 2016

Indicatoren kwaliteit huisartsenzorg bij patiënten met DM type 2 Versie oktober 2016 Indicatoren kwaliteit huisartsenzorg bij patiënten met DM type 2 Versie 1.8 3 oktober 2016 Vervallen: Gewijzigd: Gewijzigd: Nieuw: albuminurie advies stoppen met roken, I < 25, RR > 140 en niet behandeld

Nadere informatie

Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM

Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM Nierinsufficiëntie bij DM en CVRM Dr. Tom Geers, internist - nefroloog en opleider St. Antonius ziekenhuis Nieuwegein Nierfunctie beloop met de leeftijd 1 Hoge sterfte bij dialyse patiënten Prevalentie

Nadere informatie

Checklists. Uitneembaar katern, handig om mee te nemen

Checklists. Uitneembaar katern, handig om mee te nemen Uitneembaar katern, handig om mee te nemen Hoofdstuk 2 Zorgverleners bij diabetes type 2 21 Checklists Dit uitneembare katern bevat checklists over controles die bij goede zorg horen; tips voor communicatie

Nadere informatie

Versie 2.0. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud.

Versie 2.0. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Benchmark bijeenkomst: De benchmark is een twee uur durende bijeenkomst waarbij de aanwezige

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Zorgprogramma Diabetes Synchroon 2015

Zorgprogramma Diabetes Synchroon 2015 Zorgprogramma Diabetes Synchroon 2015 Versie mei 2015 1 Zorgprogramma Diabetes Synchroon 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Doel : 2.1 Zorginhoudelijk 2.2 Organisatorisch 3. Zorgproces 3.0 project optimalisatie

Nadere informatie

Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1)

Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1) Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1) Nederlandse Diabetes Federatie 033-4480845 info@diabetesfederatie.nl Stationsplein 139 3818 LE Amersfoort Kwaliteitsindicatoren diabetes type 2 (fase 1) De

Nadere informatie

Diabetisch Voetulcus Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant

Diabetisch Voetulcus Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Diabetisch Voetulcus Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Doelstelling Afstemming van het beleid bij de behandeling van een diabetisch voetulcus. Het is te verwachten dat door een multidisciplinaire,

Nadere informatie

Dokter wat heb ik. Casuïstiek workshop over de Multidisciplinaire richtlijn CVRM 2011

Dokter wat heb ik. Casuïstiek workshop over de Multidisciplinaire richtlijn CVRM 2011 Dokter wat heb ik Casuïstiek workshop over de Multidisciplinaire richtlijn CVRM 2011 Pretoets Zijn de volgende stellingen juist of onjuist? 1. De risicotabel geeft een schatting van het 10-jaarsrisico

Nadere informatie

Het roer moet om. ONTWIKKELINGEN IN DE DIABETESZORG IN DE REGIO donderdag 26 mei Wat gaan we doen vandaag? :30 of 19.

Het roer moet om. ONTWIKKELINGEN IN DE DIABETESZORG IN DE REGIO donderdag 26 mei Wat gaan we doen vandaag? :30 of 19. ONTWIKKELINGEN IN DE DIABETESZORG IN DE REGIO donderdag 26 mei 2016 Wat gaan we doen vandaag? 15:30 of 19.30 Inleiding,schouderklopjes.. 16.00-17.00 of 20.00-21.00 17.00-18.00 of 21.00-22.00 3 Workshops:

Nadere informatie

Indicatoren kwaliteit huisartsenzorg bij patiënten met DM type 2 Versie mei 2016

Indicatoren kwaliteit huisartsenzorg bij patiënten met DM type 2 Versie mei 2016 Indicatoren kwaliteit huisartsenzorg bij patiënten met DM type 2 Versie 1.7 30 mei 2016 Vervallen: Gewijzigd: Gewijzigd: Nieuw: advies stoppen met roken, BMI < 25, RR > 140 en niet behandeld egfr indicatoren

Nadere informatie

Werken met het ketenprogramma CVRM

Werken met het ketenprogramma CVRM Werken met het ketenprogramma CVRM Praktijkinformatie Zorgprogramma CVRM voor huisartsen en praktijkondersteuners www.rohamsterdam.nl Inhoud 1. AAN DE SLAG MET CVRM!... 3 2. KETENPARTNERS... 3 3. WAT DOET

Nadere informatie

Diabetes mellitus type 2: een nieuwe aanpak

Diabetes mellitus type 2: een nieuwe aanpak 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M01 van maart 2006 (tweede herziening). In de herziene versie van de NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 ((tweede herziening

Nadere informatie

Nadere uitwerking (medische) behandeling en streefwaarden

Nadere uitwerking (medische) behandeling en streefwaarden Nadere uitwerking (medische) behandeling en streefwaarden Streefwaarden Met HVZ RR systole RR diastole RR systole > 75 jaar Totaal Cholesterol LDL Nuchter Glucose Kalium Creatinine < 140 mmhg < 90 mmhg

Nadere informatie

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding DiHAG-statement voetzorg Secretariaat: p/a Nederlands Huisartsen Genootschap Mercatorlaan 1200 Postbus 3231 3502 GE Utrecht Tel. 030 2823500 Fax 030 2823501 E-mail: dihag@nhg.org www.dihag.nl KvK: 41261381

Nadere informatie

Voorbereiding: Wilt u s.v.p.: - uw wifi aanzetten (van der Valk Arnhem) en. - schermvergrendeling (tijdelijk) uitzetten? Ketenzorg Arnhem 1

Voorbereiding: Wilt u s.v.p.: - uw wifi aanzetten (van der Valk Arnhem) en. - schermvergrendeling (tijdelijk) uitzetten? Ketenzorg Arnhem 1 Voorbereiding: Wilt u s.v.p.: - uw wifi aanzetten (van der Valk Arnhem) en - schermvergrendeling (tijdelijk) uitzetten? Ketenzorg Arnhem 1 Workshop Over- & onderbehandeling bij T2DM & CVRM Kirsti Jakobs

Nadere informatie

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn?

Chronische nierschade. Nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade volgens de richtlijn? Chronische nierschade Wanneer verwijzen en wanneer telenefrologie En natuurlijk: wat zelf doen. Michiel Bleeker, internist-nefroloog Bernhoven Ellen van Ommen, internist-nefroloog Bernhoven Wim de Grauw,

Nadere informatie

Samenvatting en adviezen uitgebreid

Samenvatting en adviezen uitgebreid Samenvatting en adviezen uitgebreid Doel De doelstelling van deze richtlijn is het bevorderen van de preventie en het ondersteunen van een zo goed mogelijke en gecoördineerde behandeling van patiënten

Nadere informatie

Cardiovasculair Risico Management Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant

Cardiovasculair Risico Management Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Cardiovasculair Risico Management Regionale Transmurale Afspraak Zuidoost Brabant Doelstelling Afstemming beleid rond screening, diagnostiek en behandeling van patiënten met een verhoogd cardiovasculair

Nadere informatie

Zorginhoudelijke indicatoren over de kwaliteit van de diabeteszorg voor patiënten met diabetes type 2.

Zorginhoudelijke indicatoren over de kwaliteit van de diabeteszorg voor patiënten met diabetes type 2. Zorginhoudelijke indicatoren over de kwaliteit van de diabeteszorg voor patiënten met diabetes type 2. Nederlandse Diabetes Federatie 033-4480845 info@diabetesfederatie.nl Stationsplein 139 3818 LE Amersfoort

Nadere informatie

vernieuwing in de DM2 zorg Ida Spelt, huisarts Wassenaar

vernieuwing in de DM2 zorg Ida Spelt, huisarts Wassenaar Scoop op vernieuwing in de DM2 zorg Ida Spelt, huisarts Wassenaar Kwaliteitsfunctionaris Zorggroep Haaglanden Verandermodel 4 camerabewegingen uitzoomen huisartsen in zorggroepen voor zorg bij chronische

Nadere informatie

Diabetes mellitus type 2: feedback op het eigen handelen

Diabetes mellitus type 2: feedback op het eigen handelen 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M01 van maart 2006 (tweede herziening). Aan de hand van twee tot drie computeruitdraaien of registratiekaarten van patiënten die

Nadere informatie

tijdens de bijeenkomst een persoonlijkee rapportage, met hierin een overzicht van hun praktijk ten opzichte van het gemiddelde van de regio.

tijdens de bijeenkomst een persoonlijkee rapportage, met hierin een overzicht van hun praktijk ten opzichte van het gemiddelde van de regio. Beste huisarts/ praktijkondersteuner, r, In dit document vindt u een overzicht van wat het benchmark traject inhoud. Benchmark bijeenkomst: De benchmark is een twee uur durende bijeenkomst waarbij de aanwezige

Nadere informatie

Diabetes bij kwetsbare ouderen Dr. ST Houweling, kaderhuisarts. Waar gaat het over? De bejaarde. De ene bejaarde is de andere bejaarde niet...

Diabetes bij kwetsbare ouderen Dr. ST Houweling, kaderhuisarts. Waar gaat het over? De bejaarde. De ene bejaarde is de andere bejaarde niet... Diabetes bij kwetsbare ouderen Dr. ST Houweling, kaderhuisarts Waar gaat het over? Kwetsbare bejaarden: zin van goede glucoseregeling, bloeddrukbehandeling lipiden en bijv. funduscontrole 3 De bejaarde

Nadere informatie

Werkprotocol CVRM praktijkondersteuner en huisarts

Werkprotocol CVRM praktijkondersteuner en huisarts Werkprotocol CVRM praktijkondersteuner en huisarts Werkwijze risicoprofiel De huisarts verwijst de patiënt voor een inventarisatieconsult naar de POH (labformulier en evt. urineonderzoek bij antihypertensiva

Nadere informatie

Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh. Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn

Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh. Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn Orale anti-diabetica, Wat hiermee te doen als Dvk en Poh Bela Pagrach Diabetesverpleegkundige eerste en tweede lijn Agenda Orale anti-diabetica medicatie Voorschrijf gedrag huisartsen Nederland NHG standaard

Nadere informatie

Diabetes Mellitus Zorgstandaarden

Diabetes Mellitus Zorgstandaarden Het duet internist-huisarts/poh Willy-Anne Nieuwlaat, endocrinoloog EZ Paul vd Broek, kaderhuisarts DM Diabetes Mellitus Zorgstandaarden 2003: NDF Zorgstandaard Diabetes Mellitus later NDF Zorgstandaard

Nadere informatie

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid

12/22/2010. Haagsenieren protocol. Haagsenieren protocol. Kant B: klaring. Kant A: albuminurie. Haagsenieren protocol Toelichting beleid 1//010 Haagsenieren protocol Kant A: albuminurie Haagsenieren protocol Kant B: klaring 1 Haagsenieren protocol Aanvullend onderzoek bij verminderde klaring Haagsenieren protocol Toelichting beleid 3 4

Nadere informatie

Diabetes Mellitus. Toen en nu. 30 September 2015 Dr. M.G.A. Baggen Dr. M.P. Brugts

Diabetes Mellitus. Toen en nu. 30 September 2015 Dr. M.G.A. Baggen Dr. M.P. Brugts Diabetes Mellitus Toen en nu 30 September 2015 Dr. M.G.A. Baggen Dr. M.P. Brugts 2015 een jaar van Celebrations 2015 een jaar van Celebrations 1965-1980 Behandeling type-1 1 x daags insuline!! (varkens/rund)

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

H.88011.0210. Diabetespolikliniek

H.88011.0210. Diabetespolikliniek H.88011.0210 Diabetespolikliniek 2 Inleiding Diabetes mellitus is een chronische ziekte, die steeds meer voorkomt. Om die reden is er een team van deskundigen dat u behandelt; het diabetesteam. Dit team

Nadere informatie

Diabetes. D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9. D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8. D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6

Diabetes. D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9. D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8. D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6 Diabetes uw praktijk alle praktijke n D1 Diabetes prevalentie 249,0 233,9 D2 Diabetespopulatie indicatoren 78,7 85,8 D3 Hoofdbehandelaar diabetes 58,2 49,6 D6 HbA1c bepaald 70,9 70,5 D36 HbA1c < 53 81,3

Nadere informatie

Nieuwe NHG-Standaard diabetes mellitus type 2

Nieuwe NHG-Standaard diabetes mellitus type 2 Nieuwe NHG-Standaard diabetes mellitus type 2 Derde herziening 2013 Uw docenten vanavond Monique Leclercq, internist Bernhoven ZKHS Hester van Doorninck, Kaderhuisarts DM i.o. 2 Vragen? 3 1 Wat is nieuw

Nadere informatie

Verwijsschema huisarts, jeugdarts, kinderarts. obesitas

Verwijsschema huisarts, jeugdarts, kinderarts. obesitas Verwijsschema huisarts, jeugdarts, kinderarts obesitas Meisje 6 jaar BMI 27,6 (124 / 42 ) Hoe afwijkend is dit? 1. Licht verhoogd 2. Verhoogd 3. Matig verhoogd 4. Ernstig verhoogd Diagnose: BMI gerelateerd

Nadere informatie

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3.

5-4-2012. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie. Inhoud. Hypoglycemie. Verschillende definities: NHG<3.5, ADA<3. Diabetes & Nierziekten Zelfcontrole en hypoglycemie Ingrid de Vries, dialyseverpleegkundige Casper Franssen, internist-nefroloog Universitair Medisch Centrum Groningen Inhoud Hypoglycemie Verschillende

Nadere informatie

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol.

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol. Insuline protocol Auteur: Kaderhuisarts diabetes Daniel Tavenier Datum: September 2014 Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het

Nadere informatie

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog

Chronische nierinsufficientie. WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Chronische nierinsufficientie WDH 9 mei 2016 Harmen Krepel, nefroloog Belangenverstrengeling: Geen Bronnen (Concept) richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Patiënten met Chronische Nierschade Nederlandse

Nadere informatie

Het Huisartsenteam. Gaat verder dan genezen. Diabetes Pas

Het Huisartsenteam. Gaat verder dan genezen. Diabetes Pas Het Huisartsenteam Gaat verder dan genezen Diabetes Pas Ik heb diabetes In het geval ik onwel word: geef mij 5 druivensuikertabletten of suikerklontjes bij voorkeur opgelost in water Als ik niet herstel

Nadere informatie

H.88011.0815. Diabetespolikliniek

H.88011.0815. Diabetespolikliniek H.88011.0815 Diabetespolikliniek 2 Inleiding Een goede diabetes behandeling bestaat, volgens de Nederlandse Diabetes Federatie, uit regelmatige controle voor uw diabetes. De inhoud van deze controles is

Nadere informatie

Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren

Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren Diabetes en ouder worden Dr. K.J.J. van Hateren Huisarts, lid DiHAG Senior-onderzoeker Diabetes kenniscentrum Disclosure Geen conflicts of interest De toekomst!!! >25% = >75 jaar Karakteristieken ouderen

Nadere informatie

Uitwerking NHG-Standpunt. Zorg voor patiënten met diabetes mellitus type 2

Uitwerking NHG-Standpunt. Zorg voor patiënten met diabetes mellitus type 2 Dit standpunt is vastgesteld in de Algemene Ledenvergadering van 12 mei 2005. Uitwerking NHG-Standpunt Zorg voor patiënten met een veelvoorkomende chronische aandoening in de eerste lijn voor de Zorg voor

Nadere informatie

Richtlijn DIABETISCHE NEUROPATHIE

Richtlijn DIABETISCHE NEUROPATHIE Richtlijn DIABETISCHE NEUROPATHIE Editie 2003 Richtlijn Diabetische Neuropathie pagina 1 Verantwoording en aansprakelijkheid De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) heeft deze richtlijnen en adviezen met

Nadere informatie

GIANTT REGISTRATIE RICHTLIJNEN EN TIPS. Januari 2011

GIANTT REGISTRATIE RICHTLIJNEN EN TIPS. Januari 2011 GIANTT REGISTRATIE RICHTLIJNEN EN TIPS Januari 2011 Hoofdpunten Gegevens over lab-uitslagen en lichamelijk onderzoek: Journaal: meetwaarden in journaalteksten moeten herkenbaar zijn door de notatie label,

Nadere informatie

Regionaal ketenzorg protocol COPD

Regionaal ketenzorg protocol COPD Bijlage 1. Regionaal Ketenzorgprotocol Titel Regionaal ketenzorg protocol Verwijzing naar formulier Verwijzing naar protocol Protocol case finding Kwaliteitsbeleid Zorggroep Privacyreglement Zorggroep

Nadere informatie

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen

Samenvatting. Belangrijkste bevindingen Samenvatting Chronische nierschade (CNS) en de complicaties daarvan, veroorzaken, naast de grote persoonlijke impact, veel druk op gezondheidszorg voorzieningen. Door de vergrijzing en de toename van suikerziekte

Nadere informatie

STAPPENPLAN VRM PRIMAIRE PREVENTIE

STAPPENPLAN VRM PRIMAIRE PREVENTIE STAPPENPLAN VRM PRIMAIRE PREVENTIE 2014 Inhoudsopgave A. INTRODUCTIE... 3 B. HET STAPPENPLAN... 4 1. Selecteren doelgroep... 4 2. Uitbreiden doelgroep... 4 3. Registreren in CareSharing... 5 4. Oproepen

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De diabeteszorg in het Refaja ziekenhuis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De diabeteszorg in het Refaja ziekenhuis De diabeteszorg in het Refaja ziekenhuis DE DIABETESZORG IN HET REFAJA ZIEKENHUIS INLEIDING Diabetes mellitus is een veel voorkomende chronische ziekte die gekenmerkt wordt door een te hoge bloedglucosewaarde.

Nadere informatie

R. Holtrop. Dichter bij diabetes

R. Holtrop. Dichter bij diabetes R. Holtrop Dichter bij diabetes R. Holtrop Dichter bij diabetes Een praktische handleiding Tweede, herziene druk Houten 2015 ISBN 978-90-368-1052-4 DOI 10.1007/978-90-368-1053-1 ISBN 978-90-368-1053-1(eBook)

Nadere informatie

Primaire preventie HVZ

Primaire preventie HVZ Primaire preventie HVZ Stel altijd een risicoprofiel op bij patiënten: met doorgemaakte HVZ, diabetes mellitus (DM), reumatoïde artritis (RA) of chronische nierschade met een belaste familieanamnese voor

Nadere informatie

Zorginkoopdocument 2012

Zorginkoopdocument 2012 Zorginkoopdocument 2012 2a Ketenzorg 0 Basisdocument (visie, uitgangspunten, Achmea Divisie Zorg en Gezondheid) 1 Basis Huisartsenzorg 2 Ketenzorg Inkoopvoorwaarden 3 Geïntegreerde Eerstelijnszorg Inkoopvoorwaarden

Nadere informatie

DIABETES KETENZORG ROHA 2015. Melanie Uytendaal, diabetesverpleegkundige Elise Kuipers, diёtist

DIABETES KETENZORG ROHA 2015. Melanie Uytendaal, diabetesverpleegkundige Elise Kuipers, diёtist . DIABETES KETENZORG ROHA 2015 Melanie Uytendaal, diabetesverpleegkundige Elise Kuipers, diёtist Pp PROGRpRAMM PROGRAMMA Kwaliteit en Ketenafspraken POH-er en diëtist 2015 Insuline-koolhydraatratio s Casuïstiek

Nadere informatie

Transmurale zorg: hoe organiseer je dat? Dr. A.G. Lieverse - internist Máxima Medisch Centrum, Eindhoven

Transmurale zorg: hoe organiseer je dat? Dr. A.G. Lieverse - internist Máxima Medisch Centrum, Eindhoven Transmurale zorg: hoe organiseer je dat? Dr. A.G. Lieverse - internist Máxima Medisch Centrum, Eindhoven Chronische zorg transmurale uitwerking Louis Lieverse Internist vasculair geneeskundige Stafarts

Nadere informatie

Lipidenbilan en cardiovasculair risico

Lipidenbilan en cardiovasculair risico Lipidenbilan en cardiovasculair risico OLV Ziekenhuis, Aalst-Asse-Ninove Laboratorium: 053 724281 (Dr. P. Couck, Dr. F. Beckers, Apr. L. Van Hoovels) Endocrinologie: 053 724488 (Dr. F. Nobels, Dr. P. Van

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Diabetes mellitus en zwangerschap. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Diabetes mellitus en zwangerschap. Begeleiding in het Refaja ziekenhuis Diabetes mellitus en zwangerschap Begeleiding in het Refaja ziekenhuis DIABETES MELLITUS EN ZWANGERSCHAP BEGELEIDING IN HET REFAJA ZIEKENHUIS INLEIDING U heeft diabetes en bent zwanger of wilt zwanger

Nadere informatie

De voedingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de wetenschappelijke onderbouwde NDF-richtlijnen, NHGstandaard,

De voedingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de wetenschappelijke onderbouwde NDF-richtlijnen, NHGstandaard, Bijlage 1: Samenwerkingsafspraken diëtiek binnen DBC Diabetes GHC Het uitgangspunt is dat iedere diabetes patiënt recht heeft op optimale zorg door de juiste professionals. Een goede behandeling van diabetes

Nadere informatie

Medicatie, Consequenties voor dieetadviezen

Medicatie, Consequenties voor dieetadviezen Cardiovasculair risicomanagement Medicatie, Consequenties voor dieetadviezen Marjon Achterberg en Jan Dirk Banga CVRM in de eerste lijn 19 juni 2014 De Eenhoorn, Amersfoort Uitgangspunt: de richtlijn 2011

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie

Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie Bevolkingsonderzoek Familiaire Hypercholesterolemie Casuïstiek Mw. K, slanke en sportieve 30 jarige vrouw wordt verwezen voor behandeling van haar verhoogde cholesterol. Haar vader kreeg op 57 jarige leeftijd

Nadere informatie

Diabeteszorg bij patiënten bij begin van dialyse behandeling

Diabeteszorg bij patiënten bij begin van dialyse behandeling Diabeteszorg bij patiënten bij begin van dialyse behandeling Pretest: 5 minuten Paul Leurs, Internist -nefroloog Rianne Wondergem, Diabetesverpleegkundige Admiraal De Ruyter Ziekenhuis Goes Prevalentie

Nadere informatie

Informatie voor patiënten met diabetes mellitus In het traject bariatrische chirurgie

Informatie voor patiënten met diabetes mellitus In het traject bariatrische chirurgie Informatie voor patiënten met diabetes mellitus In het traject bariatrische chirurgie Afdeling interne geneeskunde U ontvangt deze folder omdat u een bariatrische behandeling gaat krijgen in Máxima Medisch

Nadere informatie

} Omvang/aard van het probleem } Wat verandert er in de glucose huishouding } Voorbereiding en behandeling } Na de bevalling. } Insuline resistentie

} Omvang/aard van het probleem } Wat verandert er in de glucose huishouding } Voorbereiding en behandeling } Na de bevalling. } Insuline resistentie Zwangerschapswens Wanneer doorverwijzen Beleid na een zwangerschapsdiabetes } Omvang/aard van het probleem } Wat verandert er in de glucose huishouding } Voorbereiding en behandeling } Na de bevalling

Nadere informatie

Inhoud. 2.5 De comateuze patiënt 22 2.6 Herhalen van receptuur voor bloedglucoseverlagende

Inhoud. 2.5 De comateuze patiënt 22 2.6 Herhalen van receptuur voor bloedglucoseverlagende Inhoud 1 Inleiding 7 11 Ontregelde diabetes mellitus en de werkwijze op de huisartsenpost 7 12 Contact op de huisartsenpost: verschillende patiënten, verschillende artsen 9 2 Hulpvragen rond diabetes mellitus

Nadere informatie

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten?

Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten? Oud en anders Cardiovasculair risicomanagement bij ouderen: wat te doen of te laten? Luc Harms, huisarts Susan Pruijsen, huisarts Stijn Konings, internist-nefroloog Els Lambooij, internist-ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich.

Bij de behandeling en begeleiding van CVRM neemt de diëtist als zorgaanbieder binnen de zorgketen de dieetadvisering 1 op zich. Bijlage 1: samenwerkingsafspraken diëtisten binnen DBC CVRM GHC Uitgangspunten Cardio Vasculair Risico Management (CVRM) staat voor de diagnostiek, behandeling en follow-up van risicofactoren voor hart-

Nadere informatie