Integrative Medicine/Aanvullende zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Integrative Medicine/Aanvullende zorg"

Transcriptie

1 Integrative Medicine/Aanvullende zorg Project in het HagaZiekenhuis voor hemato-oncologische patiënten Dr. Martin Schipperus, internist-hematoloog

2

3

4

5

6

7

8

9

10 Integrative Medicine is geneeskunde waarbij een groot belang wordt gehecht aan de relatie tussen zorgverlener en zorgdrager, gericht op de hele persoon, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, maakt op multidisciplinaire wijze gebruik van alle geschikte therapeutische benaderingen, inclusief alternatieve en complementaire met als doel optimale gezondheid en welbevinden (Consortium of Academic Health Centers for Integrative Medicine)

11 Opgericht in Academische ziekenhuizen (e.g. Harvard, Yale, Duke, Stanford, Mayo clinic) Internationale Conferenties (Miami Mei, 2014) Samenwerking m.b.t. onderzoek ontwikkeling van Best practices opleiding en onderwijs

12 Albert Einstein/Yeshiva University Boston University Columbia University Duke University Georgetown University George Washington University Harvard Medical School Johns Hopkins University Laval University, Quebec Mayo Clinic McMaster University, Ontario Northwestern University Ohio State University Oregon Health & Science University Stanford University Thomas Jefferson University University of Alberta University of Arizona University of Calgary University of California, Irvine University of California, Los Angeles University of California, San Diego University of California, San Francisco University of Chicago 2013: 57 Centers University of Colorado University of Connecticut University of Hawaii University of Illinois University of Kansas University of Maryland University of Massachusetts University of Medicine & Dentistry of New Jersey University of Michigan University of Minnesota University of New Mexico University of North Carolina, Chapel Hill University of Cincinnati University of Pennsylvania University of Pittsburgh University of Texas University of Vermont University of Washington University of Wisconsin Vanderbilt University Wake Forest University Yale University

13 De vier pijlers van Integrative Medicine 1. arts als coach / patiënt als mede-regisseur 2. expliciete rol voor preventie, leefstijl 3. een helende omgeving 4. evidence-based aanvullende technieken (complementaire en alternatieve behandelwijzen)

14 Pijler 2. Preventie Focus op life-style Gewicht Beweging Voeding Roken Stress management Depressie management Zingeving

15 Pijler 3. Helende omgeving Gebouw, architectuur Licht Groen (planten, natuur) Kleur Ruimte voor ontspanning en recreatie Kwaliteit van de lucht

16 Pijler 4. Complementaire en Aanvullende behandelwijzen Natuur geneeswijzen Substanties vanuit de natuur: Kruiden, voeding, vitaminen, supplementen, kruidengeneesmiddelen Alteratieve behandelingen: Andere geneeswijzen met onderliggende filosofie: Homeopathie, natuurgeneeskunde, TCM, acupunctuur aanvullende zorg Lichaams gerichte behandelingen: Manipulatie/beweging van lichaamsonderdelen: Manuele therapie, osteopathie, chiropractie, massage Geest en Lichaam: Technieken die de effecten van de geest op het lichaam kunnen stimuleren: Meditatie, mindfulness, yoga, hypnotherapie, geleide visualisatie Energie velden: Maakt gebruik van energetische velden : Qi gong, Reiki, Therapeutic Touch

17 Onderzoek Integrative Medicine Paleo studie*: *1. Boers et al, Lipids in Health Dis. 2014

18 Onderzoek Integrative Medicine PROPAV studie: Geleide visualisatie vs Standaard behandeling bij pijn na laparoscopische cholecystectomie. (140 patienten). Rode Kruis Ziekenhuis, Slotervaartziekenhuis THIKO studie: Hypnotherapie vs Meditatie vs Standaard behandeling bij kinderen met primaire hoofdpijn. (138 kinderen) Antonius Ziekenhuis, Parkstad Atrium, Juliana Kinderziekenhuis, Isala klinieken, Maxima Medisch Centrum, Canisius Ziekenhuis YSBR studie: Yoga vs Standaard behandeling bij vermoeidheid na borstkanker. (104 patiënten) St. Jansdal Ziekenhuis

19 Wetenschappelijk onderzoek Tai Chi, Cellular Inflammation, and Transcriptome Dynamics in Breast Cancer Survivors With Insomnia: A Randomized Controlled Trial J Natl Cancer Inst Monogr (2014) 2014 (50):

20 Ons Onderzoek 1. Onderzoek naar de behoefte aan en kennis over IM bij patiënten. 2. Onderzoek naar de kennis bij artsen en verpleegkundigen over IM 3. Betere aansluiting van de aangeboden zorg op de behoeften van patiënten in het HagaZiekenhuis 4. Opzetten van wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van IM en aanvullende behandelingen

Het OCK-kids project

Het OCK-kids project Het OCK-kids project Ondersteuning complementaire zorg bij kinderen met kanker Inge Boers arts-onderzoeker, Louis Bolk Instituut Driebergen 1 Inhoud Wat is complementaire zorg? Aanbod complementaire zorg

Nadere informatie

Aanvullende Zorg: de wetenschappelijke onderbouwing Dr. Miek Jong

Aanvullende Zorg: de wetenschappelijke onderbouwing Dr. Miek Jong Aanvullende Zorg: de wetenschappelijke onderbouwing Planetree Conferentie,, 15 maart 2012 Dr. Miek Jong Louis Bolk Instituut, Driebergen Nationaal Informatie en Kenniscentrum Integrative Medicine (NIKIM)

Nadere informatie

Integrative Medicine als Gezondverstandsgeneeskunde. Ines von Rosenstiel, kinderarts Slotervaartziekenhuis, Amsterdam, 21 april 2009

Integrative Medicine als Gezondverstandsgeneeskunde. Ines von Rosenstiel, kinderarts Slotervaartziekenhuis, Amsterdam, 21 april 2009 Integrative Medicine als Gezondverstandsgeneeskunde Ines von Rosenstiel, kinderarts Slotervaartziekenhuis, Amsterdam, 21 april 2009 Nieuwe zorgvisies Integrative Medicine Belevingsgerichte zorg Planetree

Nadere informatie

Complementaire zorg. Martin Schipperus

Complementaire zorg. Martin Schipperus Complementaire zorg Martin Schipperus Hippocrates van Kos Er zijn in wezen twee dingen, wetenschap en (voor) oordeel. De eerste brengt kennis, de laatste onwetendheid Vereniging tegen de kwakzalverij

Nadere informatie

Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam

Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam Persbericht Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam Belang van managementonderzoek In een onlangs verschenen rapport*) van de Rijksuniversiteit Leiden is de kwaliteit

Nadere informatie

Complementaire zorg in de hematologie

Complementaire zorg in de hematologie Complementaire zorg in de hematologie Moderator Maaike de Ruijter 1st author / speaker Martin Schipperus Co-authors Cecilia Huisman, Martine Busch, Miek Jong Belangenverklaring In overeenstemming met de

Nadere informatie

Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ instellingen

Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ instellingen SAMENVATTING Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ instellingen Eerste Nederlandse inventarisatie Martine Busch Miek Jong Erik Baars Januari 2015 SAMENVATTING Complementaire zorg in

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting CAM complementaire en alternatieve geneeskunde inventarisatie, evaluatie en resultaten Sandra Bossmann Verpleegkundig specialist UMC St Radboud 1. Als verpleegkundige doe ik aan

Nadere informatie

Nadat zij in 1987 haar studie

Nadat zij in 1987 haar studie interview Interview met Ines von Rosenstiel, kinderarts Een goede dokter zijn, daar komt In korte tijd is Ines von Rosenstiel (46) uitgegroeid tot een van de bekendste pleitbezorgers in Nederland van Integrative

Nadere informatie

IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga -

IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga - IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga - Oncologie multidisciplinair Van verwijzing tot nazorg De komende 20 minuten Voorstellen Doel Oncologie MCA Samen traject doorlopen van een patiente

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting

10 e Post O.N.S. Meeting 10 e Post O.N.S. Meeting Jeroen-Martijn Plette oncologie verpleegkundige Gelre Apeldoorn Mindfulness en stressreductie in de oncologische zorg 10 e Post O.N.S. meeting Mindfulness Based Stress reduction

Nadere informatie

Mindfulness : wat hebben patiënten met kanker eraan?

Mindfulness : wat hebben patiënten met kanker eraan? Mindfulness : wat hebben patiënten met kanker eraan? Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw Vrije Universiteit Afdeling Klinische Psychologie VUmc / Cancer Center Amsterdam Afdeling Keel-, Neus- en Oorheelkunde

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument D017336/01

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument D017336/01 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 8 december 2011 (09.12) (OR. en) 18335/11 ECOFI 876 STATIS 108 I GEKOME DOCUME T van: de Europese Commissie ingekomen: 22 november 2011 aan: het secretaris-generaal van

Nadere informatie

ChinLi TuiNa. Welkom. Uitleg over Tuina massage

ChinLi TuiNa. Welkom. Uitleg over Tuina massage ChinLi TuiNa Welkom Uitleg over Tuina massage Kennismaking Tuina Wat is Tuina, inleiding Historie Hoe werkt Tuina Welke klachten kun je met Tuina behandelen Tuina in de praktijk Vragen Demonstratie TuiNa

Nadere informatie

R. Hoenders, CIP, Lentis. R. Hoenders, CIP, Lentis. 1. Biologisch. 2. Mind Body. 3. Energetisch. 4. Manueel. 5. Gehele systemen

R. Hoenders, CIP, Lentis. R. Hoenders, CIP, Lentis. 1. Biologisch. 2. Mind Body. 3. Energetisch. 4. Manueel. 5. Gehele systemen Wat is Integrale Psychiatrie? Integrale Psychiatrie Wat is het wel en wat is het niet? Integreren van complementaire en / of alternatieve geneeswijzen (CAG) in de reguliere psychiatrie Op basis van wetenschappelijk

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de gezondheidszorg Integrative Medicine. Ines von Rosenstiel, kinderarts Oprichter NIKIM 12 februari 2016

Ontwikkelingen in de gezondheidszorg Integrative Medicine. Ines von Rosenstiel, kinderarts Oprichter NIKIM 12 februari 2016 Ontwikkelingen in de gezondheidszorg Integrative Medicine Ines von Rosenstiel, kinderarts Oprichter NIKIM 12 februari 2016 Bouwstenen Good medicine Gezondheid bevorderende benadering naast de benadering

Nadere informatie

Mijn project. Ontdek de Verenigde Staten terwijl je taallesen geeft aan een Amerikaanse familie. LEER JE TAAL AAN. Language Buddy

Mijn project. Ontdek de Verenigde Staten terwijl je taallesen geeft aan een Amerikaanse familie. LEER JE TAAL AAN. Language Buddy Ontdek de Verenigde Staten terwijl je taallesen geeft aan een Amerikaanse familie. Duur:: 2-12 we(e)k(en) Vanaf: 1045 Ontdek de Verenigde Staten terwijl je taallessen Frans, Spaans of Italiaans geeft aan

Nadere informatie

GEN EESWIJZEN N EDERL AN D Chinese H I geneeskunde Chinese ESE geneeskunde Dr Corwin Aakster, Drs Fleur Kortekaas, CORWI N A AKSTER

GEN EESWIJZEN N EDERL AN D Chinese H I geneeskunde Chinese ESE geneeskunde Dr Corwin Aakster, Drs Fleur Kortekaas, CORWI N A AKSTER WEGWIJS IN 1 UUR Chinese geneeskunde C O R W I N A A K S T E R E N F L E U R KO R T E K A A S Chinese geneeskunde G E N E E S W I J Z E N I N N E D E R L A N D Serie Geneeswijzen in Nederland 1. Natuurgeneeskunde

Nadere informatie

Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ instellingen

Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ instellingen Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ instellingen Eerste Nederlandse inventarisatie Martine Busch Miek Jong Erik Baars Januari 2015 Complementaire zorg in ziekenhuizen, verpleeghuizen

Nadere informatie

VITADROME. Educatief - Preventief - Therapeutisch Gezondheidscentrum DIEPGAANDE BEGELEIDING IN UW ZOEKTOCHT NAAR PERSOONLIJKE ONTWIKKELING

VITADROME. Educatief - Preventief - Therapeutisch Gezondheidscentrum DIEPGAANDE BEGELEIDING IN UW ZOEKTOCHT NAAR PERSOONLIJKE ONTWIKKELING NIEUWSBRIEF APRIL 2012 VITADROME Educatief - Preventief - Therapeutisch Gezondheidscentrum GROEPSPRAKTIJK DIEPGAANDE BEGELEIDING IN UW ZOEKTOCHT NAAR PERSOONLIJKE ONTWIKKELING ADVIES EN/OF BEHANDELING

Nadere informatie

natuur. succes. en jij. JUICE PLUS+ FRANCHISE

natuur. succes. en jij. JUICE PLUS+ FRANCHISE natuur. succes. en jij. JUICE PLUS+ FRANCHISE Hartelijk welkom bij je nieuwe project. Hartelijke groeten Dan Holzmann CEO Europe Ik ben blij dat je belangstelling toont voor de Juice PLUS+ Franchise. Toen

Nadere informatie

Ondanks de vooruitgang en het succes van de moderne psychiatrie: Integrale Psychiatrie; Ondezoek alles en behoud het goede. R. Hoenders, CIP, Lentis

Ondanks de vooruitgang en het succes van de moderne psychiatrie: Integrale Psychiatrie; Ondezoek alles en behoud het goede. R. Hoenders, CIP, Lentis Ondanks de vooruitgang en het succes van de moderne psychiatrie: Integrale Psychiatrie; Ondezoek alles en behoud het goede Rogier Hoenders, Psychiater & onderzoeker, Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis

Nadere informatie

High Tea-en Gezonde recepten Chi Kung 20 minutes work-out Oefeningen voor strakkere billen Alles over de pompoen

High Tea-en Gezonde recepten Chi Kung 20 minutes work-out Oefeningen voor strakkere billen Alles over de pompoen 1 er Novemb 3 e i Edit 2014 High Tea-en Gezonde recepten Chi Kung 20 minutes work-out Oefeningen voor strakkere billen Alles over de pompoen MIND 49 49 Chi Kung; Het opbouwen van vitale energie en mentale

Nadere informatie

Amsterdam/Utrecht, Betreft: Integrative Medicine. Beste geïnteresseerde,

Amsterdam/Utrecht, Betreft: Integrative Medicine. Beste geïnteresseerde, Amsterdam/Utrecht, Betreft: Integrative Medicine Beste geïnteresseerde, Uit enthousiasme voor een nieuw care- en cure concept en uit zorg over het huidige aanbod van een de in snel tempo veranderende (gezondheids)zorg

Nadere informatie

Complementaire en reguliere. Congres International Federation of Medical Students Association Workshops Integrative Medicine voor medische studenten

Complementaire en reguliere. Congres International Federation of Medical Students Association Workshops Integrative Medicine voor medische studenten Wereldwijd bestaan diverse vormen van complementaire zorg, vaak gebaseerd op lokale en culturele gebruiken. Er kunnen vele redenen zijn om andere vormen van geneeswijzen toe te passen, naast of in plaats

Nadere informatie

Bijlage 1 Gewogen gemiddelde

Bijlage 1 Gewogen gemiddelde Bijlage 1 Gewogen gemiddelde Rang Ziekenhuis Type Gewogen Verhouding gemiddelde dagverpleging / ligduur klinische verpleegdagen 1 Zaans Medisch Centrum Perifeer 2,33 36% 2 St. Anna Zorggroep Perifeer 2,36

Nadere informatie

USA STATE - TEXAS - UTAH - VERMONT - VIRGINIA - WASHINGTON - WEST VIRGINIA - WISCONSIN - WYOMING

USA STATE - TEXAS - UTAH - VERMONT - VIRGINIA - WASHINGTON - WEST VIRGINIA - WISCONSIN - WYOMING OMZENDRIEF AAN DE GEMEENTEESTUREN HOOFDSTUK 36 / HAPITRE 36 PERMIS DE ONDUIRE NATIONAUX ÉTRANGERS NON-EUROPÉENS NIET-EUROPESE UITENLANDSE NATIONALE RIJEWIJZEN ANNEXES / IJLAGEN STATES - ALAAMA - ALASKA

Nadere informatie

3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23

3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 Inhoud Redactioneel 10 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 2 Geschiedenis 14 3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 4 Pijnmeting

Nadere informatie

Probleem 1 11-12-13. Ontwikkelingen bij Alzheimer. Dementie! Meer dan een hersenziekte! Dementie op Google afbeeldingen

Probleem 1 11-12-13. Ontwikkelingen bij Alzheimer. Dementie! Meer dan een hersenziekte! Dementie op Google afbeeldingen Dementie op Google afbeeldingen Dementie Meer dan een hersenziekte Prof Frans Verhey Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg Dementie: een hersenziekte Ziekte van Alzheimer Meest

Nadere informatie

Oefenprogramma s en kanker

Oefenprogramma s en kanker 24 mei 2005 Jaarbeurs Utrecht Oefenprogramma s en kanker drs. Agnes Klaren Projectmanager oncologie/ radiotherapie Albert Schweitzer ziekenhuis, Dordrecht Hoofdredacteur Oncologica Opbouw presentatie Risicofactoren

Nadere informatie

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Inhoud Cijfers Wat gebeurt er in het ziekenhuis? Typen hoofdpijn Spanningshoofdpijn

Nadere informatie

Indymedia NL (Nederland) - Foto's van vrouwenmanifestatie tijdens ESF

Indymedia NL (Nederland) - Foto's van vrouwenmanifestatie tijdens ESF Page 1 sur 11 Indymedia NL Vrij Media Centrum Nederland Indymedia NL is een onafhankelijk lokaal en mondiaal vrij communicatie orgaan. Indymedia biedt een andere kijk op het nieuws door een open publicatie

Nadere informatie

Samenvatting Proeftuin Integrative Medicine

Samenvatting Proeftuin Integrative Medicine Samenvatting Proeftuin Integrative Medicine Miek Jong Lucy van de Vijver 2015 Louis Bolk Instituut Samenvatting van publicatie: Proeftuin Integrative Medicine Dr. Miek Jong, Dr. Ir. Lucy van de Vijver

Nadere informatie

Protocol voor complementaire en alternatieve geneeswijzen; naar een verantwoorde toepassing binnen de ggz 1

Protocol voor complementaire en alternatieve geneeswijzen; naar een verantwoorde toepassing binnen de ggz 1 k o r t e b i j d r a g e Protocol voor complementaire en alternatieve geneeswijzen; naar een verantwoorde toepassing binnen de ggz 1 h. j. r h o e n d e r s, m. t. a p p e l o, h. v a n d e n b r i n

Nadere informatie

Interview met Mischa Nagel, directeur van Supplement Door Integrative Medicine krijgt meer kansen zijn gezondheid te

Interview met Mischa Nagel, directeur van Supplement Door Integrative Medicine krijgt meer kansen zijn gezondheid te jubileumcongres Interview met Mischa Nagel, directeur van Supplement Door Integrative Medicine krijgt meer kansen zijn gezondheid te Tien jaar geleden, in het najaar van 1999, verscheen de eerste uitgave

Nadere informatie

Drs. Jan Willem Louwerens Klinisch psychiater

Drs. Jan Willem Louwerens Klinisch psychiater Drs. Jan Willem Louwerens Klinisch psychiater Contact en vertrouwen De positieve bijwerkingen van communicatie Jan Willem Louwerens, psychiater Noordland Kernzorg, Zuidlaren Positieve Bijwerkingen zijn

Nadere informatie

Onderzoek: de rode draad in het ontwikkelen van integrale zorg

Onderzoek: de rode draad in het ontwikkelen van integrale zorg Onderzoek: de rode draad in het ontwikkelen van integrale zorg Geke Dijkstra PhD, Programmaleider Toegepast GezondheidsOnderzoek Klaske Wynia PhD, Programmaleider SamenOud UMCG, Afdeling Gezondheidswetenschappen

Nadere informatie

Welkom. Integrative Medicine & Health 2014 Miami, USA

Welkom. Integrative Medicine & Health 2014 Miami, USA Welkom Integrative Medicine & Health 2014 Miami, USA Hoofdlijnen Miami Ines von Rosenstiel Catherine Bushnell Pijn en het brein Pionier in het ontrafelen van pijn door toepassing van brain imaging Er bestaan

Nadere informatie

Waar komt de naam Mesologie vandaan? De naam Mesologie is afkomstig van het Griekse woord mesos, wat midden betekent.

Waar komt de naam Mesologie vandaan? De naam Mesologie is afkomstig van het Griekse woord mesos, wat midden betekent. Pers Q&A Wat is Mesologie?... 1 Waar komt de naam Mesologie vandaan?... 1 Hoe lang bestaat Mesologie in Nederland?... 1 Wat is het doel van Mesologie?... 2 Wat zijn de kenmerken van Mesologie?... 2 Hoe

Nadere informatie

1. Open de CD-rom van De Wereld 2. Kies Australië. 5. Kies kaartsoort rechts. 8. Kies start en oefen

1. Open de CD-rom van De Wereld 2. Kies Australië. 5. Kies kaartsoort rechts. 8. Kies start en oefen 0 0 Blinde kaart Australië en Nieuw-Zeeland Opdracht.. Kies Australië Opdracht.. Kies Australië. Kies verder Voor wie meer kan: Opdracht t/m : Zelfde als opdracht t/m, Maar dan niveau. Voor wie nòg meer

Nadere informatie

Alternatieve behandelmethoden Mening en ervaring van mensen met reuma

Alternatieve behandelmethoden Mening en ervaring van mensen met reuma Alternatieve behandelmethoden Mening en ervaring van mensen met reuma 4 juli 2014 Drs. Patrick Pijnenburg Senior Marktonderzoeker Reumafonds Achtergrond Onderzoek onder het Reumafonds Panel (3.742 leden)

Nadere informatie

Alternatief genezen in de psychiatrie Nieuw protocol legt CAG en reguliere behandelingen langs één meetlat

Alternatief genezen in de psychiatrie Nieuw protocol legt CAG en reguliere behandelingen langs één meetlat MEDIAAN Alternatief genezen in de psychiatrie Nieuw protocol legt CAG en reguliere behandelingen langs één meetlat Anouck Visscher, freelance journalist en aios psychiatrie bij Altrecht In de psychiatrie

Nadere informatie

Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend

Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend Stepped care, zelfmanagement en e-health bij het herstel na kanker: van hype naar trend Prof dr Irma Verdonck-de Leeuw psycholoog, logopedist, taalkundige VU medisch centrum Cancer Center Amsterdam Vrije

Nadere informatie

Dr. Asiong Jie. Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg?

Dr. Asiong Jie. Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? Dr. Asiong Jie Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? Hoe krijg ik als patiënt de beste zorg? 1. Wat is beste zorg volgens dokters/ ziekenhuizen patiënten 2. Hoe kunnen we patiënten hierbij helpen? Patiëntenparticipatie:

Nadere informatie

OPLEIDING. Marma-Yoga. Basis opleiding Marma-Yoga. studiegids 2012/2013

OPLEIDING. Marma-Yoga. Basis opleiding Marma-Yoga. studiegids 2012/2013 OPLEIDING Marma-Yoga Basis opleiding Marma-Yoga studiegids 2012/2013 1. Inleiding De basis opleiding Ayurvedisch marmatherapie is een unieke opleiding, die nergens anders wordt gegeven. De samensteller

Nadere informatie

Integrale Psychiatrie

Integrale Psychiatrie Integrale Psychiatrie Dr Rogier Hoenders, psychiater, senior onderzoeker en manager inhoudelijke zaken, Centrum Integrale Psychiatrie (CIP), Lentis R Hoenders, CIP, Lentis 2 Psychiatrie Psychische stoornissen

Nadere informatie

Alternatieve geneeswijzen

Alternatieve geneeswijzen Projectnummer: 10126 In opdracht van: Het Parool ir. Hester Booi dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon 020 251 0474 Fax 020 251 0444 H.Booi@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Meet Joe Caruso. Happily ever after

Meet Joe Caruso. Happily ever after 22 mei 2007 Jaarbeurs Utrecht Verhalen Programma s Strategieën Renée den Haring, MANP verpleegkundig specialist oncologie Kennemer Gasthuis Meet Joe Caruso Happily ever after Begripsverheldering Meer dan

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie

Erkende opleidingen per opleiding

Erkende opleidingen per opleiding Opleiding Instelling geldigheidsduur Ambulanceverpleegkundige Academie voor Ambulancezorg Ambulancedienst Zuid-Holland Zuid 31-3-2014 AmbulanceZorg Limburg Noord 30-5-2014 AmbulanceZorg Rotterdam 31-3-2014

Nadere informatie

Beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën

Beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën Beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën Avero Achmea 2015 Wij zijn er voor ú Ingangsdatum 1 januari 2015 Vergoedingenoverzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën

Nadere informatie

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker

BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker BREATH Online zelfhulpprogramma voor vrouwen met borstkanker prof. dr. Judith Prins drs. Sanne vd Berg- dr. Marieke Gielissen dr. Nelleke Ottevanger Medische Psychologie UMC St Radboud Nijmegen 8 maart

Nadere informatie

Integrative Medicine. Ines von Rosenstiel, kinderarts Slotervaartziekenhuis, Amsterdam 29 mei 2008

Integrative Medicine. Ines von Rosenstiel, kinderarts Slotervaartziekenhuis, Amsterdam 29 mei 2008 Integrative Medicine Ines von Rosenstiel, kinderarts Slotervaartziekenhuis, Amsterdam 29 mei 2008 Greetings from North Carolina! It has been another awesome series of achievements for the Provisional

Nadere informatie

Irene Weijers Extra aandacht en zorg voor jezelf

Irene Weijers Extra aandacht en zorg voor jezelf WELZIJN & ZORG BJ ZIEKTE Massage verminderd stress Borstkanker is in Nederland de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Een op de negen vrouwen krijgt hiermee te maken. Onder vrouwen tussen 30

Nadere informatie

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN

Evidence-Based Nursing. Bart Geurden, RN, MScN Evidence-Based Nursing Bart Geurden, RN, MScN Trends in Verpleegkunde Jaren 1980: Systematisch werken Focus op proces Jaren 1990: Verpleegkundige diagnostiek Focus op taal Aandacht verschuift van proces

Nadere informatie

Jade-Opleidingen - Doorn

Jade-Opleidingen - Doorn Jade-Opleidingen - Doorn Opleidingscentrum voor opleidingen en bijscholingen in Ayurveda en TCM Cursus: Meridiaan Qigong (medicinale Qigong) Studiegids 2015/2016 Meridiaan Qigong Qigong (uitgesproken als:

Nadere informatie

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE INTEGRATIEVE KANKERZORG EN Deze Gids werd opgesteld door het Antikankerfonds om patiënten en hun familie te helpen een beter inzicht te krijgen in de integratieve kankerzorg en de Mind-Body Geneeskunde.

Nadere informatie

4463fd28-938d-44f9-aaf0-3e5ce91a3742.doc Pagina 1 van 9. Europa

4463fd28-938d-44f9-aaf0-3e5ce91a3742.doc Pagina 1 van 9. Europa 4463fd28-938d-44f9-aaf0-3e5ce91a3742.doc Pagina 1 van 9 Europa Finland - Politie en rechtbank beslissen en kan tot verwijdering van het programma leiden. - Politie en rechtbank beslissen en kan tot verwijdering

Nadere informatie

6. 771 >> 7 19.5 150 >> 8 80.5 621 7. U

6. 771 >> 7 19.5 150 >> 8 80.5 621 7. U 1. Wat is uw leeftijd? jonger dan 30 jaar 6.7 52 31-39 jaar 21.3 164 40-50 jaar 31.0 239 50-60 jaar 30.9 238 ouder dan 60 jaar 10.1 78 2. Wat is uw specialisme? Huisarts 25.0 193 Verpleeghuisarts 4.0 31

Nadere informatie

Fibromusculaire dysplasie (FMD)

Fibromusculaire dysplasie (FMD) Verslag van de lezing door prof. dr. P.W. de Leeuw tijdens de FMD lotgenotenbijeenkomst van 28 november 2015 in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort, georganiseerd door FMDgroep Nederland Fibromusculaire

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF NIKIM nummer 9 Maart 2010

NIEUWSBRIEF NIKIM nummer 9 Maart 2010 NIEUWSBRIEF NIKIM nummer 9 Maart 2010 inleiding Met deze nieuwsbrief wil het NIKIM haar donateurs en andere geïnteresseerden periodiek informeren. De Nieuwsbrief komt twee tot drie maal per jaar uit. Actuele

Nadere informatie

Kanker Nazorg Wijzer Effecten van een ehealth interventie op psychosociaal welbevinden en leefstijl van voormalige kankerpatiënten

Kanker Nazorg Wijzer Effecten van een ehealth interventie op psychosociaal welbevinden en leefstijl van voormalige kankerpatiënten Kanker Nazorg Wijzer Effecten van een ehealth interventie op psychosociaal welbevinden en leefstijl van voormalige kankerpatiënten Iris Kanera Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen Open Universiteit

Nadere informatie

Zorgelijke en hoopgevende feiten

Zorgelijke en hoopgevende feiten 1 Zorgelijke en hoopgevende feiten Om maar meteen met de deur in huis te vallen; in Nederland zijn de gevolgen van spanning, stress, overspanning en burn-out een macro-economisch en dus miljardenprobleem

Nadere informatie

De Kamer Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en de Kamer Medisch Ondersteunde Opleidingen zijn vanaf 2011 samengevoegd.

De Kamer Verpleegkundige Vervolg Opleidingen en de Kamer Medisch Ondersteunde Opleidingen zijn vanaf 2011 samengevoegd. IN DIT NUMMER : Eerste erkenning Cardiac Care Informatiebijeenkomst FZO contactpersonen Kamer en College Innovatieprijs Prijswijzigingen 2011 Erkenningen Benoemingen Eerste erkenning Cardiac Care In april

Nadere informatie

Praktijk Avana. Nieuwsbrief September 2015

Praktijk Avana. Nieuwsbrief September 2015 Praktijk Avana Nieuwsbrief September 2015 Beste nieuwsbrieflezer, IK wil graag een behandelmethode, die ik zelf heel graag gebruik, onder de aandacht brengen Waarom? Omdat deze behandeling zo ontzettend

Nadere informatie

Kanker en Voeding. een Alpe D HuZes/KWF leerstoel. Ellen Kampman, 14 mei 2014

Kanker en Voeding. een Alpe D HuZes/KWF leerstoel. Ellen Kampman, 14 mei 2014 Kanker en Voeding een Alpe D HuZes/KWF leerstoel Ellen Kampman, 14 mei 2014 Wat is gezonde voeding? Koffie verhoogt het risico op kanker Koffie verhoogt het risico op kanker Wat moet je eten als je kanker

Nadere informatie

Dr. M.G. Smits, neuroloog

Dr. M.G. Smits, neuroloog Diagnostiek en behandeling van biologische klok stoornissen bij pubers: ervaringen en consequenties Dr. M.G. Smits, neuroloog Ziekenhuis Gelderse Vallei Ede Polikliniek voor slaap-waak stoornissen en chronobiologie

Nadere informatie

De Nederlandse wetenschap in internationaal perspectief

De Nederlandse wetenschap in internationaal perspectief De Nederlandse wetenschap in internationaal perspectief Robbert Dijkgraaf Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Universiteit van Amsterdam Bataafsch Genootschap der Proefondervindelijke Wijsbegeerte

Nadere informatie

Module 5 Complementaire Zorg De glimlach in de zorgverlening

Module 5 Complementaire Zorg De glimlach in de zorgverlening Module 5 Complementaire Zorg De glimlach in de zorgverlening Module 5 Complementaire Zorg 2014 1 Complementaire Zorg zachte zorg, zorg met aandacht Complementaire zorg is aanvullende zorg. Het is niet

Nadere informatie

Iedere medewerker de beste versie van zichzelf!

Iedere medewerker de beste versie van zichzelf! VOORBIJ DUURZAME INZETBAARHEID! Iedere medewerker de beste versie van zichzelf! Robert Bridgeman Official sponsor: Partners: Iedere medewerker de beste versie van zichzelf! Gezonder werken is een veelbesproken

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

Staat voor: Registratie, Transparantie en Kwaliteit. Benchmark Rapport. ICD procedures. Toelichting NCDR ICD Deelnemende ziekenhuizen

Staat voor: Registratie, Transparantie en Kwaliteit. Benchmark Rapport. ICD procedures. Toelichting NCDR ICD Deelnemende ziekenhuizen Benchmark Rapport ICD procedures Periode: 2010-2012 Peildatum: Datum 26 juli 2013 Ziekenhuis: Catharina Ziekenhuis Michelangelolaan 2 5623 EJ Eindhoven Toelichting NCDR ICD 2010-2012 Deelnemende ziekenhuizen

Nadere informatie

Id Naam Plaats Eindspecialisatie Instroom Leerlingen Instroom FTE Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 8 8,00

Id Naam Plaats Eindspecialisatie Instroom Leerlingen Instroom FTE Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 8 8,00 101001 Universitair Medisch Centrum Groningen Groningen Anesthesiologie 8 8,00 101002 Umc Sint Radboud Nijmegen Anesthesiologie 6 6,00 101003 Universitair Medisch Centrum Utrecht Utrecht Anesthesiologie

Nadere informatie

Actuele privacyregels. Protect what you value.

Actuele privacyregels. Protect what you value. Actuele privacyregels Protect what you value. Actuele privacyregels Openbare en particuliere organisaties overal ter wereld erkennen de noodzaak van een effectieve bescherming van persoonsgegevens. De

Nadere informatie

Jaarverslag A.S.C. Academy

Jaarverslag A.S.C. Academy Over de ASC Academy Amsterdamse universiteiten. Het Amsterdamsch Studenten Corps en de Amsterdamsche Vrouwelijke Studenten Vereeniging (A.S.C./A.V.S.V.) wil met de oprichting van de Stichting A.S.C. Academy

Nadere informatie

Overzicht alternatieve geneeswijzen en beroepsverenigingen Ingangsdatum 1 januari 2013

Overzicht alternatieve geneeswijzen en beroepsverenigingen Ingangsdatum 1 januari 2013 Overzicht alternatieve geneeswijzen en beroepsverenigingen Ingangsdatum 1 januari 2013 Voor meer informatie kijk op www.prolife.nl/polisvoorwaarden Overzicht alternatieve beroepsverenigingen Heeft u een

Nadere informatie

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 100% meer? Of 2x zoveel?!? Resultaten >20% minder tandplak

Nadere informatie

Alternatieve behandeling. Alternatieve behandeling

Alternatieve behandeling. Alternatieve behandeling Alternatieve behandeling Alternatieve behandeling Inhoud Alternatieve behandeling, december 2015 3 Inleiding 5 Over alternatieve behandeling 5 Wat is een alternatieve behandeling? 6 Verstandig alternatief?

Nadere informatie

Energetische oefeningen voor veelvoorkomende kwalen

Energetische oefeningen voor veelvoorkomende kwalen Inhoud inleiding Wat is en hoe werkt energetische geneeskunde? 1 Wat zijn de voordelen van energetisch genezen? 5 Voor wie is energetische geneeskunde zinvol? 6 Kan iedereen energetisch genezen? 7 Wat

Nadere informatie

back to vitality meer energie? Ondersteuning bij vermoeidheid bij en na kanker

back to vitality meer energie? Ondersteuning bij vermoeidheid bij en na kanker back to vitality meer energie? Ondersteuning bij vermoeidheid bij en na kanker In deze brochure vindt u een overzicht van de behandelingen die Cancer Care Center biedt om vermoeidheid tijdens en na afloop

Nadere informatie

URBAN CLINIC. Doel Het doel is om mensen op een prettige manier bewust gezonder te laten leven.

URBAN CLINIC. Doel Het doel is om mensen op een prettige manier bewust gezonder te laten leven. URBAN CLINIC ACTIVITY GAMES, HEALTHY FOOD & WELLNESS De Urban Clinic is een omgeving waarin (preventieve) gezondheid centraal staat, waarbij toegepaste (serious of applied) games op een toegankelijke manier

Nadere informatie

19, 20 en 21 oktober 2015 een 3 daagse play/workshop aan de hand van de vijf Chinese elementen

19, 20 en 21 oktober 2015 een 3 daagse play/workshop aan de hand van de vijf Chinese elementen 19, 20 en 21 oktober 2015 een 3 daagse play/workshop aan de hand van de vijf Chinese elementen In drie intensieve maar vrolijke en speelse dagen maken we een ontdekkingsreis naar onszelf aan de hand van

Nadere informatie

Marie-Rose Morel 26 augustus februari Christian Morel jr 5 januari juni 2013

Marie-Rose Morel 26 augustus februari Christian Morel jr 5 januari juni 2013 Marie-Rose Morel 26 augustus 1972 8 februari 2011 Christian Morel jr 5 januari 1978 15 juni 2013 LOK pneumo 16 december 2014 Wat er is gebeurd, is wat het was. Wat je ermee doet, is wat het is. Olaf Hoenson

Nadere informatie

Titel: Interieurarchitect

Titel: Interieurarchitect Titel: Interieurarchitect Presentatie door Kees Spanjers tijdens bni-lezing Verdieping #2 2015 Afschaffing titel interieurarchitecten? En waarom de BEP belangrijk is Kees Spanjers interieurarchitect bni-

Nadere informatie

Inlichtingen bij Doorkiesnummer Ons kenmerk Datum Dhr. O. Takx I EvdV/OT 14 oktober 2008

Inlichtingen bij Doorkiesnummer Ons kenmerk Datum Dhr. O. Takx I EvdV/OT 14 oktober 2008 Aan het ministerie van VWS Directie MEVA t.a.v. drs. Th.W. van Uum Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Inlichtingen bij Doorkiesnummer Ons kenmerk Datum Dhr. O. Takx 030-2985280 I080207 EvdV/OT 14 oktober 2008

Nadere informatie

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc.

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. INhoud Toename overleving meer patienten leven langer met kanker Effecten en behoeften na kankerbehandeling? Survivorship

Nadere informatie

Overzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën 2016

Overzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën 2016 Deze voorwaarden zijn van kracht met ingang van 1 januari 2016 en vervangen de vorige versie. OZF. Uw zorgverzekeraar. Overzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën 2016 Beroepsverenigingen

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis (RA)

Reumatoïde Artritis (RA) Doelstellingen Artrose & Reuma Stichting Het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek naar (nog) niet reguliere, aanvullende en alternatieve behandelmethoden van artrose, reumatoïde artritis en andere

Nadere informatie

CoRPS Kwaliteit van leven data verzamelen endelen met de PROFILES registratie: dikkedarmkanker als voorbeeld Center of Research on Psychology in Somatic diseases Dr. Floortje Mols - Tilburg University

Nadere informatie

Beroepsprofiel. Kinesioloog die werkt als CAM-therapeut

Beroepsprofiel. Kinesioloog die werkt als CAM-therapeut Beroepsprofiel Kinesioloog die werkt als CAM-therapeut Status: concept versie 10 Samengesteld door de Beroepsvereniging voor Kinesiologie (BvK) Datum: 8 februari 2016 BvK - Professionalisering en kwaliteitswaarborg

Nadere informatie

Anderzorg Aanvullend pakket Dekking Maximale vergoeding Premie p/m

Anderzorg Aanvullend pakket Dekking Maximale vergoeding Premie p/m 1 Vergoedingen en voorwaarden van zorgverzekeraars in 2015 Er is een groot aantal zorgverzekeraars die natuurgeneeskundige therapie vergoeden. Dit is afhankelijk van de voorwaarden die de zorgverzekeraar

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vwo II

Eindexamen aardrijkskunde vwo II Aarde Opgave 3 Het Grote Merengebied (Noord-Amerika) Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen en de atlas. Gebruik de atlaskaart Noord-Amerika. De laagtes waarin

Nadere informatie

AV-Compact. Vergoedingenoverzicht 2015 Aanvullende verzekering

AV-Compact. Vergoedingenoverzicht 2015 Aanvullende verzekering AV-Compact Vergoedingenoverzicht 2015 Aanvullende verzekering 2 Algemene informatie De premie is per maand bij vooruitbetaling verschuldigd. De AV-Compact kost 7,50 per persoon per maand. Kinderen tot

Nadere informatie

Overzicht van door de VNT erkende Opleidingsinstituten - 2016

Overzicht van door de VNT erkende Opleidingsinstituten - 2016 Overzicht van door de VNT erkende Opleidingsinstituten - 2016 Om in aanmerking te komen voor het lidmaatschap van de VNT, dien je als natuurgeneeskundig therapeut aantoonbaar te beschikken over een diploma

Nadere informatie

Overzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën 2014

Overzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën 2014 Deze voorwaarden zijn van kracht met ingang van 1 januari 2014 en vervangen de vorige versie. OZF Achmea. Uw zorgverzekeraar. Overzicht beroepsverenigingen alternatieve geneeswijzen en therapieën 2014

Nadere informatie

Drs. Nathan Hutting Dr. Sarah Detaille

Drs. Nathan Hutting Dr. Sarah Detaille Drs. Nathan Hutting Dr. Sarah Detaille Inhoud presentatie Aspecifieke KANS Project GRIP op KANS Ontwikkeling GRIP op KANS Inhoud programma Voorlopige resultaten A-specifieke KANS Aan werk of activiteiten

Nadere informatie

De SUPPORT Coach. een smartphone app die ondersteuning biedt na ingrijpende gebeurtenissen. Christianne van der Meer, MSc

De SUPPORT Coach. een smartphone app die ondersteuning biedt na ingrijpende gebeurtenissen. Christianne van der Meer, MSc De SUPPORT Coach een smartphone app die ondersteuning biedt na ingrijpende gebeurtenissen Christianne van der Meer, MSc Anne Bakker, PhD Saleha Tariq, MSc Susanne van Buschbach, MSc Anne Holmersma, MSc

Nadere informatie

Lentis. T.a.v. mevrouw A.Til, afdeling D&O. Antwoordnummer 460 9470 WG Zuidlaren

Lentis. T.a.v. mevrouw A.Til, afdeling D&O. Antwoordnummer 460 9470 WG Zuidlaren Lentis T.a.v. mevrouw A.Til, afdeling D&O Antwoordnummer 460 9470 WG Zuidlaren Verdere informatie Accreditatie Het congres is ter accreditatie voorgelegd aan de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie,

Nadere informatie

Hartrevalidatie. CNE 10 mei Anneke Venema-Vos Verpleegkundig coördinator hartrevalidatie Werkgroeplid hartrevalidatie van de NVHVV

Hartrevalidatie. CNE 10 mei Anneke Venema-Vos Verpleegkundig coördinator hartrevalidatie Werkgroeplid hartrevalidatie van de NVHVV Hartrevalidatie CNE 10 mei 2016 Anneke Venema-Vos Verpleegkundig coördinator hartrevalidatie Werkgroeplid hartrevalidatie van de NVHVV Definiëring van Hartrevalidatie het geheel aan activiteiten dat nodig,

Nadere informatie

Snelle mutatiescreening bij borstkanker. Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht

Snelle mutatiescreening bij borstkanker. Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht Snelle mutatiescreening bij borstkanker Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht Erfelijke borstkanker Tenminste 5% van de patiënten met mammacarcinoom Dominante overerving Oorzaak:

Nadere informatie