Ontwikkeling van richtlijnen en protocollen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ontwikkeling van richtlijnen en protocollen"

Transcriptie

1 health research and consultancy NIEUWSBRIEF najaar 2009 THEMA Ontwikkeling van richtlijnen en protocollen Pallas heeft ruime ervaring met de ontwikkeling van evidence-based richtlijnen en protocollen voor diagnose, behandeling en/of omgaan met medische aandoeningen. Hierbij voeren wij zowel uitvoerende als procesbegeleidende taken uit, waarbij flexibiliteit, klantgerichtheid en kwaliteit hoog in het vaandel staan. De werkwijze voor de ontwikkeling van een richtlijn of protocol kan variëren, maar omvat meestal de volgende onderdelen: Samenstellen van een werkgroep bestaande uit experts uit betrokken disciplines; Opstellen van uitgangsvragen; Systematisch literatuuronderzoek voor elke uitgangsvraag, bestaand uit: Opstellen zoekstrategieën (bijvoorbeeld voor Medline, Embase, Cochrane, andere relevante literatuurdatabases); Uitvoeren van de zoekacties en opstellen van literatuurlijsten; Selectie van relevante artikelen; Beoordelen van geselecteerde literatuur op methodologische kwaliteit; In evidencetabellen verwerken van resultaten uit artikelen die voldoen aan de methodologische kwaliteitseisen; Samenvatten van de literatuur per uitgangsvraag; Formuleren van één of meerdere conclusies per uitgangsvraag en vastleggen van het bijbehorend bewijsniveau op basis van de literatuur; Inventariseren van eventuele overige overwegingen; Schrijven van aanbevelingen (meestal) door experts, op basis van de conclusies en overige overwegingen. Pallas kan in overleg met de opdrachtgever op één of meer van bovengenoemde onderdelen ondersteuning bieden. In deze nieuwsbrief vindt u een aantal voorbeelden van projecten op dit gebied waarbij Pallas recentelijk betrokken is geweest. Inhoud Ondersteuning ontwikkeling multidisciplinaire richtlijn Multiple Sclerose... 2 Medicatieprotocollen Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie: een update... 4 Richtlijn endometriumcarcinoom

2 Ondersteuning ontwikkeling multidisciplinaire richtlijn Multiple Sclerose Het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO ontwikkelt in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) en diverse andere betrokken beroepsverenigingen een multidisciplinaire richtlijn voor diagnostiek, behandeling en functioneren bij Multiple sclerose. Pallas heeft het projectvoorstel voor de ontwikkeling van deze richtlijn geoptimaliseerd, het proces van de ontwikkeling van deze richtlijn begeleid en een knelpuntenanalyse voor dit onderwerp uitgevoerd. Multiple sclerose (MS) is een relatief vaak voorkomende chronische aandoening van het centraal zenuwstelsel. MS is de meest frequente oorzaak van invaliditeit onder jong volwassenen in de westerse wereld. De laatste jaren wordt duidelijk dat problemen op cognitief gebied ook een groot deel van de kwaliteit van leven van mensen met MS bepalen. In Nederland zijn ongeveer mensen met MS ( De invaliderende symptomen hebben grote gevolgen voor hun maatschappelijke participatie. Hiermee wordt een groot beroep gedaan op het aanbod van medische zorg en maatschappelijke ondersteuning. In de behandeling en begeleiding van mensen met MS bestaat nog weinig eenduidigheid. Dit leidt tot zowel over- als onderconsumptie van beschikbare middelen, en tot onzekerheid bij patiënten en zorgverleners. Een richtlijn voor diagnose, behandeling en begeleiding van mensen met MS zou hierin verbetering kunnen brengen. De veelheid aan betrokken zorg- en hulpverleners vraagt om de ontwikkeling van een effectieve multidisciplinaire benadering van de MS-patiënt.

3 De invaliderende symptomen hebben grote gevolgen voor maatschappelijke participatie. Het doel van de richtlijnontwikkeling is om volgens de EBRO-methode ( en met inbreng van patiënten een multidisciplinaire richtlijn te ontwikkelen voor een brede groep van zorgverleners, waaronder neurologen, revalidatieartsen, psychologen, fysiotherapeuten, MS-verpleegkundigen, verpleeghuisartsen en arbo-artsen. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan de gevolgen van MS voor het maatschappelijk participeren, inclusief het werk. Procesmanagement taken van Pallas waren onder andere: contacten onderhouden met de werkgroepleden, werkgroepvoorzitter en andere betrokkenen; organiseren en voorbereiden van de (werkgroep)bijeenkomsten; bewaken van de voortgang. Open Space bijeenkomst Een activiteit van Pallas bij de ontwikkeling van de MS-richtlijn betrof het uitvoeren van een knelpuntanalyse onder betrokken beroepsgroepen en mensen met MS via het organiseren van een Open Space-bijeenkomst. Bijeenkomsten met de Open Space-methode hebben een interactief karakter, waarbij de inhoudelijke sturing bij de deelnemers ligt ( html). Door mensen met MS intensief bij deze bijeenkomst te betrekken, kan het patiëntenperspectief optimaal in de richtlijn meegenomen worden. De bijeenkomst werd door de deelnemers als positief ervaren en leverde inzicht in de knelpunten op het gebied van behandeling van en functioneren met MS. De resultaten van de Open Space bijeenkomst zijn door Pallas in een rapport verwerkt. Op basis van de geïdentificeerde knelpunten heeft Pallas in samenwerking met het CBO en de richtlijnwerkgroep uitgangsvragen opgesteld, die in de richtlijn uitgewerkt zullen worden. Welkom bij Pallas Lieke Wielders Junior onderzoeker Lieke studeerde Biomedische Wetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In de Master specialiseerde zij zich in Epidemiologie en Bewegingswetenschappen en daarnaast volgde zij het Management profiel. Sinds 2009 is Lieke werkzaam bij Pallas. Floor Willeboordse Junior onderzoeker Floor studeerde Voeding en Gezondheid aan Wageningen Universiteit. In de Master specialiseerde zij zich in de richting Nutrition in Health and Disease. Sinds 2009 werkt Floor bij Pallas.

4 Medicatieprotocollen Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie: een update Voor het Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie heeft Pallas evidencerapporten samengesteld voor de update van de medicatieprotocollen van acht psychiatrische aandoeningen bij kinderen en adolescenten. In samenwerking met experts is gezocht naar wetenschappelijke literatuur ter beantwoording van de uitgangsvragen. Dit wetenschappelijk bewijs levert samen met overwegingen van experts aanknopingspunten op om de medicatieprotocollen aan te passen naar de huidige kennis. In 2006 zijn voor acht psychiatrische aandoeningen medicatieprotocollen opgesteld door het Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie (LKC KJP) (www. kenniscentrum-kjp.nl). Het gaat om de volgende aandoeningen: ADHD Autismespectrum-stoornissen Ticstoornissen Angststoornissen Depressie Oppositioneel-opstandige gedragsstoornissen en antisociale gedragsstoornissen Dwangstoornissen (obsessieve compulsieve stoornissen) Psychose Sinds de publicatiedatum is er nieuwe wetenschappelijke kennis beschikbaar gekomen, op basis waarvan een update van de protocollen zal plaatsvinden. Daarnaast is sinds 1 juli 2007 de nieuwe Geneesmiddelenwet in werking getreden. Daarin is een artikel opgenomen dat gaat over het voorschrijven van medicatie buiten de indicaties waarvoor het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen toestemming heeft gegeven. Concreet betekent dit dat er voor bijna alle medicamenteuze behandelingen binnen de kinder- en jeugdpsychiatrie protocollen of standaarden voorhanden moeten zijn, daar bijna alle medicamenten niet geregistreerd zijn voor kinderen of voor de betreffende indicatie. Pallas voerde interviews met experts op het gebied van de verschillende aandoeningen en stelde in overleg met hen uitgangsvragen op. Volgens de EBRO-methode (www. cbo.nl) werden in PubMed en Cochrane relevante meta-analyses, systematische reviews en Randomized Controlled Trials gezocht en beoordeeld op kwaliteit. De uitkomsten werden samengevat met behulp van evidencetabellen, aangevuld met overwegingen van de expert(s). Op basis van deze evidencerapporten zal het Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie de medicatieprotocollen voor de verschillende aandoeningen indien nodig aanpassen naar de huidige kennis over medicamenteuze behandeling van kinderen en jeugdigen. Nieuwsbrief najaar

5 Richtlijn endometriumcarcinoom In Nederland wordt jaarlijks bij circa 1500 vrouwen endometriumcarcinoom (baarmoederslijmvlieskanker) gediagnosticeerd. Per jaar overlijden circa 350 vrouwen aan de gevolgen van endometriumcarcinoom. Dit type carcinoom heeft daarmee de laagste mortaliteit van de belangrijke gynaecologische kwaadaardige tumoren. In opdracht van de Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC) en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) is Pallas betrokken bij het ontwikkelen van een evidencebased richtlijn met betrekking tot de behandeling van endometriumcarcinoom. Experts op het gebied van behandeling van endometriumcarcinoom hebben acht uitgangsvragen voor de richtlijn opgesteld. Voor de selectie van onderwerpen voor deze vragen is het veld geraadpleegd via een digitale enquête en is een vertegenwoordiger van de patiëntenvereniging betrokken. De vragen hebben betrekking op chirurgie, adjuvante therapie, systemische therapie, preoperatief onderzoek, beeldvormende technieken en follow-up. Pallas voert, in overleg met experts, voor elke uitgangsvraag een systematisch literatuuronderzoek uit, beoordeelt de door experts geselecteerde literatuur op methodologische kwaliteit en vat resultaten van geïncludeerde artikelen samen. Op basis van de conclusies en eventuele overige overwegingen schrijven de experts aanbevelingen voor de behandeling van endometriumcarcinoom. Beoordeling van kwaliteit van de evidence gebeurt bij dit project aan de hand van criteria die beschreven zijn door de Coordination of Cancer Clinical Practice Guidelines in Europe (CoCanCPG). Deze werkwijze, die door achttien Europese partners (waaronder de VIKC) is ontwikkeld, wordt door het VIKC voor al hun richtlijnen gehanteerd. De werkwijze bevat kwaliteitseisen waaraan artikelen moeten voldoen om opgenomen te kunnen worden in een evidence-based richtlijn. Er bestaan verschillende lijsten met CoCan- CPG-criteria voor meta-analyses en systematische reviews, gerandomiseerde gecontroleerde trials, cohortstudies, patiënt-controle studies, diagnostisch accuratesse onderzoek en economische evaluaties. Het streven is dat de richtlijn in 2010 gereed is. Deze zal dan terug te vinden zijn op www. oncoline.nl.

6 Welkom bij Pallas Mijke Zeegers Senior onderzoeker Mijke studeerde Psychologie aan de Universiteit Utrecht (specialisatie Biopsychologie). Zij promoveerde bij de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het UMC Utrecht op het onderwerp Toddlers with autism; metabolic, radiologic and volumetric aspect of brain development (promotores prof.dr. J.K. Buitelaar, prof.dr. H. van Engeland). Na haar promotie heeft ze voor de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het Erasmus MC het Kinder NeuroImaging Centrum Rotterdam (KNIC-R) opgericht, een MRI onderzoekscentrum voor patiënten van de afdeling en voor kinderen die deelnemen aan de populatiestudie Generation R. Sinds 2009 werkt Mijke bij Pallas. Wat biedt Pallas? Pallas biedt hoogwaardige onderzoeksondersteuning op het terrein van volksgezondheid en gezondheidszorg. Pallas heeft kennis van zaken en werkt efficiënt. De opdrachtgever blijft zichtbaar presentatie van resultaten vindt in overleg plaats. Wanneer Pallas inschakelen? U kunt Pallas inschakelen wanneer u flexibele onderzoekscapaciteit nodig heeft. Bij een onvoorziene hoge werklast om welke reden dan ook kan Pallas u werk uit handen nemen, bijvoorbeeld in het geval van een openstaande vacature of zwangerschapsverlof van een medewerker. Onderzoeksvormen Literatuurreviews Epidemiologisch onderzoek (Internationaal) vergelijkend onderzoek Evaluatieonderzoek Diensten van Pallas Maken van een onderzoeksdesign Dataverzameling en data-analyse Expertinterviews en focusgroepen Wetenschappelijke publicatie tot webtekst Projectmanagement Ondersteuning (inter)nationale subsidieaanvragen Inhoudelijk faciliteren van projectteams en conferenties Opdrachtgevers van Pallas GGD en RIVM Universiteiten, UMC s Onderzoeksscholen Onderzoeksinstituten Kenniscentra Koepelorganisaties Farmaceutische industrie Zorgverzekeraars Consultancybedrijven Bezoek voor meer informatie over diensten, projecten en medewerkers onze website. Ook kunt u zich er aanmelden voor een digitale editie van de nieuwsbrief: health research and consultancy Postbus AE Rotterdam T: E:

Kosteneffectiviteit van tuberculosebestrijding. Nederland. Het consulteren van experts. NIEUWSBRIEF najaar 2012. Inhoud

Kosteneffectiviteit van tuberculosebestrijding. Nederland. Het consulteren van experts. NIEUWSBRIEF najaar 2012. Inhoud health research and consultancy NIEUWSBRIEF najaar 2012 Kosteneffectiviteit van tuberculosebestrijding in Nederland Het consulteren van experts Mycobacterium tuberculosis. Foto: CDC via Wikimedia Commons

Nadere informatie

Gezondheidsonderzoek bij jeugd. Peilstation-onderzoek naar genotmiddelen onder scholieren...5 THEMA. NIEUWSBRIEF voorjaar 2009

Gezondheidsonderzoek bij jeugd. Peilstation-onderzoek naar genotmiddelen onder scholieren...5 THEMA. NIEUWSBRIEF voorjaar 2009 health research and consultancy NIEUWSBRIEF voorjaar 2009 THEMA Gezondheidsonderzoek bij jeugd Pallas is werkzaam op diverse gebieden, variërend van kwalitatief en kwantitatief (epidemiologisch) onderzoek,

Nadere informatie

Pilot populatiegerichte. zorg. NIEUWSBRIEF voorjaar Inhoud. health research and consultancy

Pilot populatiegerichte. zorg. NIEUWSBRIEF voorjaar Inhoud. health research and consultancy health research and consultancy NIEUWSBRIEF voorjaar 2013 Pilot populatiegerichte zorg De afgelopen jaren is de zorgvraag en -complexiteit in Nederland toegenomen. Naar verwachting zal deze trend, mede

Nadere informatie

Evaluatie effecten palliatief team

Evaluatie effecten palliatief team health research and consultancy NIEUWSBRIEF voorjaar 2011 Evaluatie effecten palliatief team Palliatieve zorg is de zorg die gericht is op verbetering van de kwaliteit van leven van patiënten en hun naasten

Nadere informatie

KWALITATIEF ONDERZOEK GESTANDAARDISEERD SYSTEMATISCH TRANSPARANT. NIEUWSBRIEF najaar health research and consultancy

KWALITATIEF ONDERZOEK GESTANDAARDISEERD SYSTEMATISCH TRANSPARANT. NIEUWSBRIEF najaar health research and consultancy health research and consultancy NIEUWSBRIEF najaar 2013 GESTANDAARDISEERD SYSTEMATISCH TRANSPARANT Inhoud Delphi-onderzoek kostenontwikkeling implantaatgedragen gebitsprothesen... 2 Begrippenkader Gepaste

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Multidisciplinaire Richtlijn ALS ergotherapie, fysiotherapie en logopedie: een update

Multidisciplinaire Richtlijn ALS ergotherapie, fysiotherapie en logopedie: een update www.als-centrum.nl Multidisciplinaire Richtlijn ALS ergotherapie, fysiotherapie en logopedie: een update Anita Beelen Senioronderzoeker Revalidatie AMC Projectleider Richtlijnproject Update bestaande richtlijn

Nadere informatie

Kennis in Beweging. 30/10/14 MTP Fysiotherapie/KBC Haaglanden 1

Kennis in Beweging. 30/10/14 MTP Fysiotherapie/KBC Haaglanden 1 Kennis in Beweging 30/10/14 MTP Fysiotherapie/KBC Haaglanden 1 Eisen en doelen overheid Opdracht Kwaliteitsinstituut: maak kwaliteit transparant. Kwaliteitsstandaarden & Meetinstrumenten Tripartiet (patiënten,

Nadere informatie

Arbokennis ontsloten

Arbokennis ontsloten Arbokennis ontsloten Kennis voor en door(?) arboprofessionals NVvA symposium maart 2012 Door: Huib Arts Kennisbronnen (1) Tekst communicatie: De wetenschappelijke wereld / Kennisinstituten Handboeken en

Nadere informatie

Richtlijnontwikkeling Een praktische handleiding voor patiëntenvertegenwoordigers

Richtlijnontwikkeling Een praktische handleiding voor patiëntenvertegenwoordigers Richtlijnontwikkeling Een praktische handleiding voor patiëntenvertegenwoordigers Ontwikkeld door: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) Versie

Nadere informatie

health research and consultancy

health research and consultancy health research and consultancy NIEUWSBRIEF najaar 2014 15 jaar Pallas In deze nieuwsbrief: Pallas, 15 jaar een doener...2 WHO-richtlijn management latente TB...4 Presentatie begrippenkader Gepaste zorg...5

Nadere informatie

Inhoud. Hoofdstuk 4 Screening en diagnostiek bij volwassenen 71 1 Inleiding 71 2 Screening bij volwassenen 72 3 Diagnostiek bij volwassenen 74

Inhoud. Hoofdstuk 4 Screening en diagnostiek bij volwassenen 71 1 Inleiding 71 2 Screening bij volwassenen 72 3 Diagnostiek bij volwassenen 74 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene inleiding 11 1 Kenmerken en classificatiecriteria van bipolaire stoornissen 11 2 Epidemiologie 12 3 Differentiële diagnostiek 13 4 Comorbiditeit 13 5 Beloop 16 6 Diagnostiek

Nadere informatie

MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN WERK EN ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN. Versie 0.0

MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN WERK EN ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN. Versie 0.0 MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN WERK EN ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN Versie 0.0 Datum Goedkeuring 21-04-2011 Methodiek Evidence based Verantwoording Trimbos-instituut Inhoudsopgave Multidisciplinaire

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

KWALITEITSSTANDAARDEN VOOR VERPLEEGKUNDIGEN EN VERZORGENDEN

KWALITEITSSTANDAARDEN VOOR VERPLEEGKUNDIGEN EN VERZORGENDEN KWALITEITSSTANDAARDEN VOOR VERPLEEGKUNDIGEN EN VERZORGENDEN Patiënten en cliënten hebben het recht om kwalitatief goede zorg te ontvangen. Daarom stimuleert V&VN verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig

Nadere informatie

RAPPORT KNELPUNTENANALYSE RICHTLIJN CHRONISCH VERMOEIDHEIDSSYNDROOM

RAPPORT KNELPUNTENANALYSE RICHTLIJN CHRONISCH VERMOEIDHEIDSSYNDROOM RAPPORT KNELPUNTENANALYSE RICHTLIJN CHRONISCH VERMOEIDHEIDSSYNDROOM Maart 2007 Namens de kerngroep: Drs. D.M. Schipper Dr. J.S. Burgers Samenstelling van de kerngroep - Mw. J. Lanphen, huisarts, voorzitter

Nadere informatie

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015 Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk Lies Braam, verpleegkundig specialist neurologie 26 maart 2015 V &VN neurocongres Definitie EBP Bij EBP gaat het om klinische beslissingen op basis van

Nadere informatie

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies 22 en 23 Maart 2016 Bestemd voor personen die in het kader van de Cochrane Collaboration een systematische review over interventies gaan

Nadere informatie

Richtlijn ondervoeding bij patiënten met kanker

Richtlijn ondervoeding bij patiënten met kanker Richtlijn ondervoeding bij patiënten met kanker Jolanda Chua-Hendriks Wat is evidence-based? Niet: volledig of uitsluitend gebaseerd op evidence (wetenschappelijk bewijs) Wel: ontwikkeld volgens (5 stappen)

Nadere informatie

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Opleiden voor Public Health Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Public Health = alles wat we doen om de volksgezondheid te verbeteren Cellen > individuen -> maatschappij Preventie Effectiviteit

Nadere informatie

Verpleegkundige dossierbesprekingen. Evidence-based practice voor de dagelijkse praktijk

Verpleegkundige dossierbesprekingen. Evidence-based practice voor de dagelijkse praktijk Verpleegkundige dossierbesprekingen Evidence-based practice voor de dagelijkse praktijk Agenda EBP in het AMC Verpleegkundige dossierbesprekingen Praktijkvoorbeeld EBP in de psychiatrie EBP is ook belangrijk

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 155 Chapter 9 Samenvatting SAMENVATTING Richtlijnen en protocollen worden ontwikkeld om de variatie van professioneel handelen te reduceren, om kwaliteit van

Nadere informatie

health research and consultancy van borstvoeding

health research and consultancy van borstvoeding health research and consultancy NIEUWSBRIEF voorjaar 2015 van borstvoeding Pallas voerde in opdracht van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het ministerie van Volksgezondheid,

Nadere informatie

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT:

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Op weg naar een Kamer Mondzorg Josef Bruers LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Quality for the future 4 oktober 2013 Kamer Mondzorg Werktitel voor een initiatief om in Nederland te komen

Nadere informatie

Evidence zoeken @ WWW

Evidence zoeken @ WWW Evidence zoeken @ WWW Dirk Ubbink Evidence Based Surgery 2011 Informatie Jaarlijks: >20.000 tijdschriften en boeken MEDLINE: >6.700 tijdschriften Jaarlijks 2 miljoen artikelen gepubliceerd 5500 publicaties

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Evidence based nursing: wat is dat?

Evidence based nursing: wat is dat? Evidence based nursing: wat is dat? Sandra Beurskens Lector kenniskring autonomie en participatie van mensen met een chronische ziekte Kenniskring autonomie en participatie EBN in de praktijk: veel vragen

Nadere informatie

Samenstelling van de verschillende werkgroepen 11. 1 Inleiding 15

Samenstelling van de verschillende werkgroepen 11. 1 Inleiding 15 Inhoud Samenstelling van de verschillende werkgroepen 11 1 Inleiding 15 1.1 Aanleiding voor de richtlijn 15 1.2 Werkwijze 15 1.3 Patiëntenpopulatie 16 1.4 Doelgroep 16 2 De ziekte van Parkinson 17 2.1

Nadere informatie

Kennisbank richtlijnontwikkeling. Tool Knelpuntenanalyse. 1. Inleiding. Ondersteunende materialen bij het ontwikkelen van richtlijnen.

Kennisbank richtlijnontwikkeling. Tool Knelpuntenanalyse. 1. Inleiding. Ondersteunende materialen bij het ontwikkelen van richtlijnen. Kennisbank richtlijnontwikkeling Ondersteunende materialen bij het ontwikkelen van richtlijnen Tool Knelpuntenanalyse Inhoud 1. Inleiding 2. Doel van deze tool 2.1. Deze tool ondersteunt de processen van:

Nadere informatie

Presentatie onderzoek Oncologiedagen 18 november Saskia Verhoeven Verpleegkundig specialist MANP Jeroen Bosch Ziekenhuis

Presentatie onderzoek Oncologiedagen 18 november Saskia Verhoeven Verpleegkundig specialist MANP Jeroen Bosch Ziekenhuis Presentatie onderzoek Oncologiedagen 18 november 2014 Saskia Verhoeven Verpleegkundig specialist MANP Jeroen Bosch Ziekenhuis De acute zorg voor de oncologische patiënt met een verdenking op febriele neutropenie:

Nadere informatie

Handreiking Off-label medicatie voorschrijven in de kinder- en jeugdpsychiatrie

Handreiking Off-label medicatie voorschrijven in de kinder- en jeugdpsychiatrie Handreiking Off-label medicatie voorschrijven in de kinder- en jeugdpsychiatrie P.W. Troost, L.J. Kalverdijk, A.P. Cohen & N.J.M. Beuk INLEIDING 2 In de Geneesmiddelenwet 1) zijn voor het voorschrijven

Nadere informatie

Bevorderen arbeidsparticipatie chronisch zieken: effectieve interventies

Bevorderen arbeidsparticipatie chronisch zieken: effectieve interventies Bevorderen arbeidsparticipatie chronisch zieken: effectieve interventies Marloes Vooijs Monique Leensen Jan Hoving Haije Wind Monique Frings-Dresen Organisatie voor Arbeid en Gezondheid (AMC) Preventie

Nadere informatie

Debby Gerritsen. Kaf van Koren weten wat werkt

Debby Gerritsen. Kaf van Koren weten wat werkt Debby Gerritsen Kaf van Koren weten wat werkt Doelen UKON 1) Kennis ontwikkelen (=onderzoek) 2) Deze kennis delen en vertalen in praktische producten voor deskundigheidsbevordering (=onderwijs en opleiding)

Nadere informatie

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Samenvatting Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Ergotherapie is een paramedisch beroep dat gericht is op het verbeteren van het zelfstandig functioneren door het individu in de voor die persoon

Nadere informatie

Blauwdruk patiëntenparticipatie in richtlijnontwikkeling Leidraad voor richtlijnmakers

Blauwdruk patiëntenparticipatie in richtlijnontwikkeling Leidraad voor richtlijnmakers Blauwdruk patiëntenparticipatie in richtlijnontwikkeling Leidraad voor richtlijnmakers Ontwikkeld door: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF)

Nadere informatie

Achtergronddocument Kennisinfrastructuur GGZ

Achtergronddocument Kennisinfrastructuur GGZ Achtergronddocument Kennisinfrastructuur GGZ Kennisinfrastructuur GGZ 1 2 Achtergronddocument bij advies Hoogspecialistische GGZ 1 Ontstaan van een kennisinfrastructuur in de GGZ In 1954 verzuchtte hoogleraar

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen (2013)

Richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen (2013) Richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen (2013) Verantwoording Zoekstrategie Methode Bij het uitwerken van de inhoud van de richtlijn en het beantwoorden van de uitgangsvragen

Nadere informatie

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog

Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten. Ton Kuijpers, Epidemioloog Evidence based richtlijnontwikkeling (EBRO) training voor patiënten Ton Kuijpers, Epidemioloog Guru based medicine Inhoud Voorbeeld van een wetenschappelijk onderzoeksdesign (RCT) Mate van bewijs Conclusies

Nadere informatie

Dirk Ubbink. Evidence Based Surgery Workshop 2010

Dirk Ubbink. Evidence Based Surgery Workshop 2010 Dirk Ubbink Evidence Based Surgery Workshop 2010 Jaarlijks: 20.000 tijdschriften 17.000 nieuwe boeken MEDLINE: >6.700 tijdschriften jaarlijks 2 miljoen artikelen gepubliceerd 5500 publicaties per dag!

Nadere informatie

Peer review EBM. Ontwikkeld door WVVK in opdracht van Pro-Q-Kine

Peer review EBM. Ontwikkeld door WVVK in opdracht van Pro-Q-Kine Peer review EBM Inleiding Doelstellingen? Attitude: bereid zijn om evidence based te handelen, om expertise te delen, om evidentie te bespreken Kennis: wat is EBM, wat is evidentie, wat is een richtlijn,

Nadere informatie

Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz. Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan

Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz. Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ Sebastiaan Baan Netwerk LPGGz NIP NVvP Nederlands Huisartsen

Nadere informatie

Procedure modulair onderhoud van richtlijnen. September 2015

Procedure modulair onderhoud van richtlijnen. September 2015 Procedure modulair onderhoud van richtlijnen September 2015 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Uitgangspunten... 3 1. Regiehouder... 4 2. Beoordelen op actualiteit... 6 3. Prioritering voor actualisatie... 8

Nadere informatie

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN Wel of geen diagnostiek? Wel of geen diagnose? BrainAgingMonitor Hoe oud is jouw brein? Donderdag 26 april 2012 www.brainagingmonitor.nl Toelichting PAO Heyendael organiseert

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek en MS bij kinderen. Kinder MS dag 2014 Efteling Kaatsheuvel Daniëlle van Pelt, Arts-onderzoeker. ErasMS

Wetenschappelijk onderzoek en MS bij kinderen. Kinder MS dag 2014 Efteling Kaatsheuvel Daniëlle van Pelt, Arts-onderzoeker. ErasMS Wetenschappelijk onderzoek en MS bij kinderen Kinder MS dag 2014 Efteling Kaatsheuvel Daniëlle van Pelt, Arts-onderzoeker Kinder MS dag 2013 Blijdorp Rotterdam Kinder MS dag 2013 Onderzoek Risicogenen

Nadere informatie

Ketenzorg bij AD(H)D in de eerste-, nuldeen tweedelijn

Ketenzorg bij AD(H)D in de eerste-, nuldeen tweedelijn Ketenzorg bij AD(H)D in de eerste-, nuldeen tweedelijn Themacafé Tijdelijk Fonds en Innovatie 5 juli 2017 dr. Hendrik Koopman, Klinisch psycholoog & Kinder en Jeugdspecialist NIP drs. Marianne de Haas,

Nadere informatie

De indeling van de sector Gezondheidszorg

De indeling van de sector Gezondheidszorg De indeling van de sector Gezondheidszorg Elke sector is opgedeeld in vijf tot acht subsectoren. Deze sector is ingedeeld in zeven subsectoren: 1 Geneeskunde 2 Verlos- en verpleegkunde 3 Tandheelkunde

Nadere informatie

Antwoorden op kamervragen van het Kamerlid Van Gerven over prozac voor kinderen. (2009Z03061 / 2080914240)

Antwoorden op kamervragen van het Kamerlid Van Gerven over prozac voor kinderen. (2009Z03061 / 2080914240) Antwoorden op kamervragen van het Kamerlid Van Gerven over prozac voor kinderen. (2009Z03061 / 2080914240) Vraag 1 Wat is uw mening over de nieuwe behandelrichtlijn Addendum Depressie bij kinderen, volgens

Nadere informatie

Richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen (2013)

Richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen (2013) Richtlijn Vroeg en/of small voor gestational age (SGA) geboren kinderen (2013) Totstandkoming Richtlijn Werkwijze Samenstelling van de kerngroep en de werkgroep Bij de ontwikkeling van de richtlijn is

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Prioritering van Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg t.b.v. de ZonMw call Inleiding. Verzoek. Procedure

Prioritering van Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg t.b.v. de ZonMw call Inleiding. Verzoek. Procedure Prioritering van Richtlijnen Jeugdgezondheidszorg t.b.v. de ZonMw call 2010 Inleiding Het ZonMw programma Richtlijnen Jeugdgezondheid heeft tot doel om multidisciplinaire richtlijnen voor professionals

Nadere informatie

ALS Centrum Nederland

ALS Centrum Nederland ALS Centrum Nederland In deze brochure vertellen wij over ALS (amyotrofische laterale sclerose) en over ALS Centrum Nederland. Wij spreken over ALS maar bedoelen dan ook PSMA (progressieve spinale musculaire

Nadere informatie

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Kwalitatief goede zorg tegen aanvaardbare kosten Door Sebastiaan Baan Korte uitleg animatie: https://youtu.be/dl6n5hix2d Y 2 NETWERK KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Landelijk Platform

Nadere informatie

Procedures Richtlijnen

Procedures Richtlijnen Nederlandse Vereniging voor Urologie Conceptversie 1.0 vastgesteld HV 22 mei 2014 Procedures Richtlijnen 1 Inhoud Begrippen... 3 Inleiding... 4 1. Ontwikkeling richtlijnen... 4 2. Consultatie / Commentaarfase...

Nadere informatie

Evidence Based Nursing

Evidence Based Nursing Evidence Based Nursing - filosofie - Bart Geurden, RN, MScN Van verpleegkundige Diagnostiek naar evidence-based handelen Medische Diagnostiek >1900 Multi- Disciplinaire Problemen 1980- Verpleegkundige

Nadere informatie

Totstandkoming en methoden. NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans

Totstandkoming en methoden. NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Totstandkoming en methoden NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans april 2017 Totstandkoming en methoden NHG-Behandelrichtlijn Tekenbeet en erythema migrans Utrecht, 25 april 2017 Inhoudsopgave

Nadere informatie

NEDERLANDSE HERSENBANK. De oplossing zit in de hersenen

NEDERLANDSE HERSENBANK. De oplossing zit in de hersenen NEDERLANDSE HERSENBANK De oplossing zit in de hersenen Onderzoek doet leven Het wetenschappelijk onderzoek is de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt. Nieuwe technieken maken het mogelijk om

Nadere informatie

Landelijke dag VMDB 18 maart Ontwikkelen en implementeren van Zorgstandaarden

Landelijke dag VMDB 18 maart Ontwikkelen en implementeren van Zorgstandaarden Landelijke dag VMDB 18 maart 2017 Ontwikkelen en implementeren van Zorgstandaarden Bestuurlijk akkoord Netwerk Kwaliteitsontwikkeling Het Netwerk Het netwerk is een samenwerkingsverband waarin partijen

Nadere informatie

Twee- en Driegesprek. het patiëntenperspectief in ziektespecifieke kwaliteitscriteria, richtlijnen, communicatiemiddelen en doelmatigheidsnotities

Twee- en Driegesprek. het patiëntenperspectief in ziektespecifieke kwaliteitscriteria, richtlijnen, communicatiemiddelen en doelmatigheidsnotities Twee- en Driegesprek het patiëntenperspectief in ziektespecifieke kwaliteitscriteria, richtlijnen, communicatiemiddelen en doelmatigheidsnotities COLOFON Twee- en Driegesprek het patiëntenperspectief in

Nadere informatie

PREVIEW: ZELFZORGADVIES IN DE APOTHEEK PRAKTIJKGIDS

PREVIEW: ZELFZORGADVIES IN DE APOTHEEK PRAKTIJKGIDS PREVIEW: ZELFZORGADVIES IN DE APOTHEEK PRAKTIJKGIDS INHOUDSOPGAVE Inhoud 1. Het boek 1 2. Woord vooraf 2 3. Onmisbare wegwijzer voor de aanpak van zelfzorg in de apotheek 3 4. Over de initiatiefnemers

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Nr 3, April 2015

Nieuwsbrief. Nr 3, April 2015 Nieuwsbrief Nr 3, April 2015 Correspondentie: Reinier de Nooij Radboud Universiteit Nijmegen Institute for Science, Innovation and Society r.denooij@science.ru.nl Inhoud: 1. Eerste resulaten Pilotonderzoek

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS UMC St Radboud Mindfulness voor mensen met MS Patiënteninformatie De diagnose MS is ingrijpend voor u en uw omgeving. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij ziekte angst, depressie en andere psychologische

Nadere informatie

het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam

het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam informatie voor patiënten en verwijzers november 2016 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Wat is het Diagnostiek, Advies en ConsultatieTeam?

Nadere informatie

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is:

Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: MS-Centrum Belangrijk Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: 1 Inleiding Heeft u onlangs de diagnose Multiple Sclerose (MS) gekregen? Of bent

Nadere informatie

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Vrije Universiteit Brussel UMC St Radboud, Nijmegen NPi, Amersfoort 1 NVMT 4e LUSTRUM VAN HARTE PROFICIAT 2 WAAROM

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

5. LITERATUURONDERZOEK

5. LITERATUURONDERZOEK 5. LITERATUURONDERZOEK In dit hoofdstuk wordt niet alleen het zoeken naar literatuur besproken. Ook het selecteren, beoordelen en samenvatten van de literatuur in evidence tabellen komt aan de orde. 5.1

Nadere informatie

MEERWAARDE. van de MS Vereniging Nederland

MEERWAARDE. van de MS Vereniging Nederland MEERWAARDE van de MS Vereniging Nederland NL DOET Vrijwilligerswerk éénmalig incidenteel episodische vrijwilliger Het zijn altijd dezelfden die het doen. Vrijwilligers zijn een belangrijk deel van de meerwaarde

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

klaar voor de toekomst!

klaar voor de toekomst! Jongeren met chronische aandoeningen klaar voor de toekomst! gratis Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 18 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 18 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX Den Haag T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

HANDREIKING VOOR CLIËNTENRADEN behorend bij de Multidisciplinaire richtlijn verantwoorde vochten voedselvoorziening voor verpleeghuisgeïndiceerden 1

HANDREIKING VOOR CLIËNTENRADEN behorend bij de Multidisciplinaire richtlijn verantwoorde vochten voedselvoorziening voor verpleeghuisgeïndiceerden 1 HANDREIKING VOOR CLIËNTENRADEN behorend bij de Multidisciplinaire richtlijn verantwoorde vochten voedselvoorziening voor verpleeghuisgeïndiceerden 1 Voorwoord: Deze handreiking is geschreven als leeswijzer

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

Bewustwording Binnenmilieu Basisscholen

Bewustwording Binnenmilieu Basisscholen health research and consultancy NIEUWSBRIEF voorjaar 2014 Evaluatie project Bewustwording Binnenmilieu Basisscholen Een goede luchtkwaliteit in schoolgebouwen is belangrijk voor de gezondheid van leerlingen

Nadere informatie

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam (Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Adjuvante chemotherapie bij rectumcarcinoom in Nederland Geloof Gewoonte Evidence-based medicine

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Methoden van onderzoek 2.1 Inleiding

Hoofdstuk 2: Methoden van onderzoek 2.1 Inleiding Hoofdstuk 2: Methoden van onderzoek 2.1 Inleiding Dit onderzoek is enerzijds gericht op het identificeren van knelpunten in de kindergeneeskunde die optimale farmacotherapeutische zorg aan kinderen in

Nadere informatie

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Ageeth Schonewille-Rosman, verloskundige, senior onderzoeker Monique van Beukering Bedrijfsarts, onderzoeker Disclosure belangen spreker

Nadere informatie

Evidence-based Richtlijnontwikkeling. Handleiding voor werkgroepleden

Evidence-based Richtlijnontwikkeling. Handleiding voor werkgroepleden Evidence-based Richtlijnontwikkeling Handleiding voor werkgroepleden Oorspronkelijke publicatie: April 2005 Update: November 2007 INHOUDSOPGAVE 1. Introductie 1.1. Doel van deze handleiding 1.2. Evidence-based

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

VERMOEIDHEID BIJ MS Oorzaken, werkingsmechanismen en revalidatiebehandeling VERMOEIDHEID DEFINITIE VERMOEIDHEID

VERMOEIDHEID BIJ MS Oorzaken, werkingsmechanismen en revalidatiebehandeling VERMOEIDHEID DEFINITIE VERMOEIDHEID VERMOEIDHEID BIJ MS Oorzaken, werkingsmechanismen en revalidatiebehandeling Mw.dr. Jetty van Meeteren, Revalidatiearts, Rijndam, RVE Erasmus MC VERMOEIDHEID Komt bij 60 tot 80% van de patienten voor Het

Nadere informatie

18 november 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

18 november 2014 Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland Orale Mucositis herziening Richtlijn Arno Mank, RN PhD Onderzoeksverpleegkundige Oncologie/Hematologie AMC, Amsterdam Email vorige E-mail week eind vorige week Richtlijnencyclus 2007 2014 Doelstelling

Nadere informatie

Aanmelding, intake en diagnostiek. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Aanmelding, intake en diagnostiek. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Aanmelding, intake en diagnostiek Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Aanmelding, intake en diagnostiek Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de aanmelding, de intake

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord prof. dr. P.H. Dejonckere bij de eerste druk 10. Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk 12

Inhoud. Voorwoord prof. dr. P.H. Dejonckere bij de eerste druk 10. Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk 12 Inhoud Voorwoord prof. dr. P.H. Dejonckere bij de eerste druk 10 Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk 12 1 Inleiding 14 1.1 Wat is evidence-based handelen? 14 1.2 Evidentie in de logopedie

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting amenvatting Het aantal mensen met dementie neemt toe. De huisarts speelt een sleutelrol in het (h)erkennen van signalen die op dementie kunnen wijzen en hiermee in het stellen van de diagnose dementie,

Nadere informatie

EVALUATIE PILOTS ARBEID EN FUNCTIONEREN IN MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJNEN

EVALUATIE PILOTS ARBEID EN FUNCTIONEREN IN MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJNEN EVALUATIE PILOTS ARBEID EN FUNCTIONEREN IN MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJNEN Deelproject 1.3 van het Project Bouwen en Borgen, Arbeid en functioneren in richtlijnen dr C.T.J. Hulshof December 2008 1 Colofon

Nadere informatie

Van praktijk naar wetenschap naar praktijk

Van praktijk naar wetenschap naar praktijk 15-11-2013 Van praktijk naar wetenschap naar praktijk de UKON methode Debby Gerritsen Senior onderzoeker UKON UKON: samenwerken in zorg en wetenschap Stimuleren van wetenschappelijk onderzoek Organiseren

Nadere informatie

Rapportage enquête. Peiling Informatiebehoefte van mensen met MS en hun naasten

Rapportage enquête. Peiling Informatiebehoefte van mensen met MS en hun naasten Rapportage enquête Peiling Informatiebehoefte van mensen met MS en hun naasten Is de informatie die je leest over MS wel betrouwbaar? MS Zorg Nederland heeft als doel dat de informatie over MS objectief,

Nadere informatie

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016

Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk. Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 Evidence-based Practice voor de dagelijkse praktijk Nationaal Congres GGZ-verpleegkunde 16 juni 2016 100% meer? Of 2x zoveel?!? Resultaten >20% minder tandplak

Nadere informatie

EEN GEDEELDE ONDERZOEKSAGENDA VOOR BIPOLAIRE STOORNISSEN DR. BARBARA REGEER ATHENA INSTITUUT VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

EEN GEDEELDE ONDERZOEKSAGENDA VOOR BIPOLAIRE STOORNISSEN DR. BARBARA REGEER ATHENA INSTITUUT VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM EEN GEDEELDE ONDERZOEKSAGENDA VOOR BIPOLAIRE STOORNISSEN DR. BARBARA REGEER ATHENA INSTITUUT VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM PROGRAMMA Relatie onderzoek - praktijk Een gedeelde onderzoeksagenda Methoden Resultaten

Nadere informatie

Onlangs is de Multidisciplinaire Richtlijn

Onlangs is de Multidisciplinaire Richtlijn Patiënten betrekken bij ontwikkeling richtlijnen heeft veel voordelen Betere zorg door inbreng patiënten dr. Angelique de Rijk, voorzitter herziening Richtlijn Hartrevalidatie en universitair hoofddocent

Nadere informatie

11-01-13. Introductie (1) Best Practices binnen de antroposofische gezondheidszorg. Introductie (2) Methode. Ordening. Respons

11-01-13. Introductie (1) Best Practices binnen de antroposofische gezondheidszorg. Introductie (2) Methode. Ordening. Respons Introductie (1) 1. Inventarisatie best practices bij beroepsgroepen (Joop Hoekman) Best Practices binnen de antroposofische gezondheidszorg 2. Gebruik best practices en voortgezet onderzoek bij kunstzinnige

Nadere informatie

Samenvatting van addendum ouderenproof maken van richtlijnen

Samenvatting van addendum ouderenproof maken van richtlijnen Samenvatting van addendum ouderenproof maken van richtlijnen 25 juni 2015 SAMENVATTING VAN ADDENDUM OUDERENPROOF MAKEN VAN RICHTLIJNEN 1 Doel van dit addendum Dit addendum beoogt de aandacht voor ouderen

Nadere informatie

symposium Onderzoek de Jeugdhulp! Hoe wetenschap kinderen mee laat doen De uitdaging

symposium Onderzoek de Jeugdhulp! Hoe wetenschap kinderen mee laat doen De uitdaging Onderzoek de Jeugdhulp! symposium dinsdag 5 april 2016 van 13.00-17.00 uur in Theater De Nieuwe Kolk, Weierstraat 1 in Assen Hoe wetenschap kinderen mee laat doen Goede jeugdhulp is van onschatbaar belang

Nadere informatie

Multidisciplinaire aanpak van IBD

Multidisciplinaire aanpak van IBD Antwerpse Geneeskundige Dagen 12/09/2014 Multidisciplinaire aanpak van IBD Tom Moreels UCL Cliniques Universitaires Saint-Luc Hépato-Gastroentérologie tom.moreels@uclouvain.be Inflammatoir darmlijden dunne

Nadere informatie

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam Richtlijnen, Zorgstandaarden en Generieke Modules: hulpmiddelen op weg naar Goede Zorg Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam GGZ ingeest, Amsterdam Altrecht GGZ, Utrecht

Nadere informatie