ERVARINGEN WKO-SYSTEEM IN DE BOSCHKENS-OOST

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ERVARINGEN WKO-SYSTEEM IN DE BOSCHKENS-OOST"

Transcriptie

1 Ecofys the Netherlands BV P.O. Box 8408 NL-3503 RK Utrecht Kanaalweg 16-G NL-3526 KL Utrecht The Netherlands T +31 (0) F +31 (0) E ERVARINGEN WKO-SYSTEEM IN DE BOSCHKENS-OOST -Vertrouwelijk- ir. Hanneke Pieters Marjorie Thilliez (MSc) Mei 2008 PSEINL Copyright Ecofys 2008 in opdracht van de gemeente Goirle

2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Ervaringen bewoners Informatie en communicatie Praktijkervaring Energiekosten Tot slot 5 3 Ervaringen projectontwikkelaars 7 4 Beoordeling contractstukken Intentie- en concessieovereenkomst Prestatieafspraken In bedrijfstelling 10 5 Aanbevelingen tweede deel De Boschkens 11 Bijlage 1: Begeleidende brief bewoners 13 Bijlage 2: Bewoners enquête 14 Bijlage 3: Resultaten bewonersenquête 18 ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei 2008 II

3 1 Inleiding De gemeente Goirle ontwikkelt in twee fases de nieuwbouwwijk De Boschkens. In totaal worden er circa 830 woningen gerealiseerd. De eerste fase (Boschkens-Oost, circa 368 woningen) is inmiddels volledig uitgegeven aan ontwikkelaars en de eerste woningen zijn in 2006 opgeleverd. In 2008 zal de gemeente een begin maken met het ontwikkelen van de tweede fase, Boschkens-West. Vanuit de ambitie op het gebied van duurzame energie, heeft de gemeente in het verleden besloten om De Boschkens op een duurzame wijze van energie te voorzien. Hierbij is ervoor gekozen om een systeem op basis van warmte/koude-opslag (WKO) in combinatie met warmtepompen toe te passen. Via een aanbestedingsprocedure is Eneco geselecteerd als de marktpartij die het WKO- en warmtepompsysteem realiseert en langjarig exploiteert. Het contract met Eneco is gesloten voor Boschkens-Oost. Hierbij is de intentie uitgesproken dat, indien de ervaringen hiermee positief zijn, de gemeente hetzelfde systeem zal gaan toepassen voor Boschkens-West. Om de ervaringen van zowel bewoners als ontwikkelaars na te gaan, is in opdracht van de gemeente Goirle door Ecofys een inventarisatie uitgevoerd. Door middel van een schriftelijke enquête en een huisbezoek is met de bewoners gesproken over onderwerpen als technisch functioneren, tariefstelling, mate van comfort, nakomen van contractuele afspraken en samenwerking met Eneco. De ervaringen van de ontwikkelaars zijn telefonisch geïnventariseerd. Dit rapport vat de ervaringen samen en formuleert op basis hiervan aanbevelingen voor het vervolgtraject. Aan de hand van dit rapport kan de gemeente een wel overwogen besluit nemen of Boschkens-West ook voorzien moet worden van een WKO-systeem, en of Eneco hiervoor de juiste partij is. Leeswijzer Dit rapport start in hoofdstuk 2 met een samenvatting van de ervaringen van bewoners. De uitgebreide resultaten van de bewonersenquête zijn opgenomen in bijlage 3. Hoofdstuk 3 vat de ervaringen van de ontwikkelaars samen. De concessieovereenkomst met Eneco is onder de loep genomen en bevindingen hieromtrent worden in hoofdstuk 4 beschreven. Tot slot worden in hoofdstuk 5 de op basis van deze inventarisatie geïdentificeerde verbeterpunten voor het vervolgtraject samengevat. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

4 ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

5 2 Ervaringen bewoners Om de ervaringen van bewoners met het WKO-systeem te inventariseren is een bewonerstevredenheid enquête uitgevoerd. Het enquêteformulier (zie bijlage 1 en 2) is vooraf per post aan de bewoners toegestuurd, zodat zij zich konden voorbereiden op de vragen. Daarna zijn 2 medewerkers van Ecofys gedurende 2 avonden huis aan huis bij de bewoners gegaan om de enquête gezamenlijk in te vullen. Uiteindelijk is door ruim 65% van Totaal aantal ontvangen antwoorden: 48 ontvangen 35% Reactie per post ontvangen 26% Reactie persoonlijk in ontvangst genomen 39% de huidige bewoners antwoord gegeven op de vragen. Hiervan is met een ruime meerderheid persoonlijk gesproken. Zoals uit de figuur hiernaast blijkt, is de aanwezigheid van een WKOsysteem in de woningen voor vrijwel niemand specifiek een reden geweest om de woning te kopen. Men geeft aan dat het woningaanbod dusdanig schaars was, dat er niet echt een keuze was. Echter, het WKO-systeem heeft hen er ook zeker niet van weerhouden om de woning te kopen/huren. 4. Heeft de aanwezigheid van dit warmtepompsysteem (i.p.v. een normale gasketel) meegespeeld in de keuze voor deze woning? 4% De bewoners geven als gemiddeld cijfer voor de energievoorziening en het contact met Eneco een 6. In nu volgende tekst worden de reacties van de bewoners besproken, verdeeld over de volgende thema s: Informatie en communicatie; Praktijkervaring; Energiekosten. Zie voor een overzicht van de antwoorden op de multiple choice vragen bijlage 3. Nee 92% Ja 4% ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

6 2.1 Informatie en communicatie Uit de reacties van de bewoners bleek: Het onderdeel van de informatieavond over de energievoorziening (verzorgd door Eneco) was interessant, maar wel vrij algemeen; Er werd slechts heel beperkt ingegaan op hoe het systeem in de praktijk werkt, en hoe je het systeem kunt regelen. Veel mensen geven aan dat ook bij de oplevering onvoldoende aandacht is geschonken aan de bediening van de warmtepomp ( welk knopje waarvoor is ). Bewoners weten nu soms nog steeds niet hoe het systeem werkt, en dat resulteert in ontevreden gevoel, maar ook een minder effectief gebruik van de installatie. Er is één centraal nummer van de storingsdienst van Eneco dat in een dergelijk geval gebeld kan worden. Dan stuurt Eneco een monteur. Dit is bij 44% van de ondervraagden niet bekend. Veel mensen (54%) hebben in de beginperiode (één of meerdere malen) storing van de warmtepomp gehad. Over reactietijd van de storingsdienst in geval van acute problemen is men tevreden. 65% van de bewoners vindt dat Eneco snel genoeg reageert. Echter, wanneer de problemen aan houden (en dat is regelmatig voorgekomen), moet men toch erg lang en vaak achter de storingsdienst aanbellen voordat de problemen eindelijk structureel worden opgelost. Dat heeft heel wat voeten in de aarde gehad; In de concessieovereenkomst staat dat Eneco de extra elektriciteitkosten die worden gemaakt wanneer de warmtepomp in storing is, vergoedt. Dit was bij slechts één persoon bekend. Die heeft uiteindelijk inderdaad geld teruggekregen, maar pas na het sturen van heel wat brieven. Of al haar onkosten hiermee vergoed zijn is moeilijk te zeggen, omdat niet duidelijk is hoeveel de extra kosten waren. 2.2 Praktijkervaring Uit de reacties van de bewoners bleek: Algemeen zijn bewoners tevreden met het klimaat in hun woning (72%). De constante, gelijkmatig verdeelde temperatuur en de vloerverwarming worden door veel bewoners als behaaglijk ervaren. Ook de zomerkoeling (topkoeling), voor de mensen die al een warmte zomer hebben meegemaakt, wordt als zeer prettig ervaren; Sommige bewoners (13%) geven aan dat ze het een nadeel vinden dat de energievoorziening zo traag te regelen is. Het is altijd dezelfde temperatuur en bij sommigen van deze 13% is dat altijd te warm (24 ºC) en bij anderen juist altijd te koud, zonder dat ze dit kunnen beïnvloeden; De voorraad douchewater is voor de meeste bewoners voldoende (70%); Een belangrijk punt van kritiek is het ruimtebeslag van de warmtepomp. 65% van de ondervraagden vindt dat deze veel te veel ruimte in neemt. In het bijzonder in de rijwoningen is er hierdoor vrijwel geen bergingsruimte meer over voor fietsen en dergelijke, wat erg onpraktisch is; ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

7 Het geluidsniveau wordt door de meeste bewoners (77%) als acceptabel beoordeeld. Je hoort de pomp wel, maar wanneer de deur ervoor dicht is, is het niet storend. Bij één van de bewoners is het systeem waarschijnlijk niet goed aangelegd, want daar is het geluidsniveau echt absoluut onacceptabel. 2.3 Energiekosten Uit de reacties van de bewoners bleek: Door Eneco is een aparte elektriciteitsmeter geplaatst in de meterkast, waarmee specifiek het elektriciteitgebruik van de warmtepomp kan worden bijgehouden. Voor de meeste bewoners is het echter onduidelijk hoe hiermee het energiegebruik kon worden afgelezen (onduidelijkheid over verschillende standen); Voor de meeste ondervraagden is het lastig in te schatten hoe hun energiekosten worden beïnvloed door het systeem, omdat veel mensen vanuit een kleinere woning naar De Boschkens zijn verhuisd. 2.4 Tot slot Uit de response blijkt dat men over het algemeen redelijk tevreden is. Slechts 19% van de ondervraagden geeft aan een volgende keer niet weer voor een woning met een individuele warmtepomp te kiezen. Hieruit mag geconcludeerd worden dat de overgrote meerderheid in principe positief staat tegenover het toegepaste WKO-systeem. 27. Als u nu weer de keuze had, zou u dan weer voor een individuele warmtepomp systeem kiezen? of Neutraal 35% Ja 46% Nee 19% ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

8 ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

9 3 Ervaringen projectontwikkelaars Er is telefonisch contact geweest met de volgende projectontwikkelaars: Bereikbaar Rabo Vastgoed - Cecile Derks Heijmans Breda Bouw Huib Van Herwijde AM Wonen - Erik Van der Burcht (Bouwbedrijf Van Grunsven) VisieTech Johan Koekoek (installatieadviseur) Leyakkers: - Ruud Verhoosel Houtepen - Cees Van Ierland Niet bereikbaar Van der Weegen - Eric Spijkers Uit de gesprekken kwam een vergelijkbaar beeld over de samenwerking met Eneco naar voren; Goede bijdrage tijdens informatieavond voor bewoners Alle partijen geven aan dat de bijdrage van Eneco aan de informatieavond(en) voor bewoners nuttig was. Hierin werd uitgebreid ingegaan op de werking van het systeem. (Zeer) beperkte technische kennis Eneco Alle partijen geven aan dat de technische kennis bij Eneco ernstig te kort schoot. Technische detailinformatie over de precieze leidingloop van de WKO-leidingen werd pas in een zeer laat stadium van de voorbereidingen verstrekt. Ook de definitieve keuze voor het type/merk toe te passen warmtepompen, heeft zeer lang op zich laten wachten. Hierdoor werd ook detailinformatie zoals de precieze afmeting van de warmtepomp pas in een laat stadium duidelijk. Dit leidde tot problemen met de inpassing van de installatie in de woningen. Bij een aantal woningen (in het bijzonder de woningen op de vrije kavels) bleef hierdoor geen ruimte voor bergruimte meer over. In geval van een aantal vrijstaande woningen moest het ontwerp van de woning worden aangepast, omdat de warmtepomp ( met toebehoren) niet in de geplande ruimte paste. Ook voor de meeste projectontwikkelaars was de toepassing van deze energievoorziening nieuw. Iedereen was zoekende en Eneco kon hierin geen trekkende/regisserende rol spelen. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

10 Gebrekkige aansturing/afstemming onderaannemers De realisatie van het warmtepompsysteem is door Eneco aan een (groot) aantal verschillende onderaannemers uitbesteed. De afstemming van de planning tussen deze partijen en de projectontwikkelaars bleek niet optimaal. Hierdoor gingen er in de praktijk zaken mis, zoals lang wachten op een partij warmtepompen en het onverwacht afleveren van deze patij. Eneco had hierin een betere managende rol moeten spelen, om de afstemming van de werkzaamheden tussen alle partijen in betere banen te leiden. In bedrijfstelling van de energievoorziening De energievoorziening in De Boschkens is opgesplitst in het opwekkingssysteem (het WKO-systeem met warmtepompen) en het afgiftesysteem (de binnenleidingen en de vloerverwarming). Uiteindelijk moeten deze twee systemen op elkaar worden aangesloten en op elkaar worden afgestemd/ingeregeld. Rond deze inbedrijfstelling was onenigheid/onduidelijkheid. Met het oog op aansprakelijkheid willen partijen namelijk liever niet aan elkaars systeemonderdelen komen, terwijl dit voor een goede afstemming wel noodzakelijk is. Uiteindelijk is in De Boschkens de in bedrijfstelling door de binnenhuis-installeurs uitgevoerd. Kennis met betrekking tot de eisen waar de binnenhuisinstallatie aan moet voldoen Een van de projectontwikkelaars gaf aan dat zij erg veel zelf hebben moeten uitvinden over hoe de binnenhuisinstallatie uitgevoerd moet worden om goed op het warmtepompsysteem aan te sluiten. Hierover kon Eneco hen niets vertellen. Andere projectontwikkelaars geven aan hierin goed door hun installatieadviseur ondersteund te zijn (VisieTech). In de GIW 2007 richtlijnen en bijbehorende ISSO publicatie wordt uitgebreid ingegaan op de specificaties voor de binnenhuisinstallatie. Onhandige communicatie naar bewoners over warm tapwater vermogen Een individuele warmtepomp die wordt aangeboden door Eneco heeft een voorraad vat voor warm tap(douche)water van 150 liter. Anders dan bij een gasketel, heeft dit tot gevolg dat beschikbare capaciteit voor warm tapwater ruim, maar niet onbeperkt is. In een folder voor bewoners van Eneco wordt dit toegelicht. Dit is echter zodanig verwoord, dat het niet voldoende lijkt. Hier heeft projectontwikkelaar AM Wonen nu erg veel reactie van toekomstige bewoners over ontvangen, omdat ze denken dat het veel te beperkt is. Dit zou anders verwoord moeten worden in de folder van Eneco. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

11 4 Beoordeling contractstukken 4.1 Intentie- en concessieovereenkomst De intentieovereenkomst en de concessieovereenkomst die op resp. 20 januari 2004 en 19 juli 2004 zijn gesloten tussen de gemeente Goirle en Eneco Milieu BV zijn grondig doorgenomen. In artikel 2 van de intentieovereenkomst staat dat, indien de gemeente besluit om het WKO systeem ook voor het westelijk deel van De Boschkens toe te passen, Eneco als eerste zal worden uitgenodigd om voor dit deel een herziene aanbieding te doen, waarbij de reeds door Eneco gedane aanbieding voor de gehele Boschkens voor partijen het vertrekpunt is. De op 19 juli gesloten concessieovereenkomst heeft alleen betrekking op het project De Boschkens-Oost (circa 368 woningen). Met de ondertekening van deze overeenkomst heeft de gemeente Goirle zich niet vastgelegd om ook de realisatie en exploitatie van het tweede deel van het project De Boschkens aan Eneco te gunnen. Op basis van bovenstaande moet worden geconcludeerd dat de gemeente Goirle voor de aanleg van het WKO systeem in het westelijk deel van De Boschkens, als eerste met Eneco om de tafel moet. Eneco moet dus eerst in de gelegenheid worden gesteld een aanbieding voor het westelijk deel te doen. Mocht er om wat voor goede reden niet tot een overeenstemming worden gekomen met Eneco dan kunnen andere marktpartijen als nog worden uitgenodigd een aanbieding te doen, bijvoorbeeld in een tenderprocedure. De gemeente zit in die zin dus niet contractueel vast aan Eneco. De vraag wat een goede reden is om de onderhandelingen met Eneco af te kappen, kan niet bij voorbaat beantwoord worden. Een hogere prijs dan voor het oostelijk deel zou een goede reden zijn, maar ook, meer in algemene zin, de opstelling van Eneco m.b.t. de in de rapport samengevatte verbeterpunten zou een reden kunnen zijn. Met het oog op een vlotte voortgang van de ontwikkeling van het westelijk deel van de Boschkens heeft het echter uiteraard de voorkeur om samen met Eneco tot een goede overeenkomst te komen. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

12 4.2 Prestatieafspraken Voor project De Boschkens zijn door de gemeente Goirle de volgende milieuambities geformuleerd (bijlage G van de concessieovereenkomst): Een reductie in CO 2 -emissie ten opzichte van de referentie (gas) van 40%; Een aandeel duurzame energie in de energievoorziening van 30%. In de concessieovereenkomst tussen de gemeente Goirle en Eneco worden echter geen afspraken gemaakt over de prestatie van de energievoorziening in de praktijk. Eneco wordt niet verplicht te meten en te rapporteren hoe het systeem in de praktijk functioneert (monitoren) en er volgen dan ook geen sancties wanneer de geformuleerde ambities niet worden gehaald. In warmtepompen worden alle energiestromen (gebruikte elektrische energie en energie uit de ondergrond) gemeten. De informatie om het systeem te monitoren is dus beschikbaar, maar wordt nu in De Boschkens-Oost niet benut om het systeem te optimaliseren. In de concessieovereenkomst voor het tweede deel van De Boschkens met een toekomstige marktpartij zouden daarom prestatieafspraken met betrekking tot de gemeentelijke doelstellingen kunnen worden opgenomen. 4.3 In bedrijfstelling De energievoorziening in De Boschkens is opgesplitst in het opwekkingssysteem (het WKO-systeem met warmtepompen) en het afgiftesysteem (de binnenleidingen en de vloerverwarming). In De Boschkens wordt het opwekkingsdeel door Eneco gerealiseerd en het afgiftesysteem door de projectontwikkelaars zelf. Uiteindelijk moeten deze twee systemen op elkaar worden aangesloten en moet het geheel in bedrijf gesteld worden. In het bijzonder de afstemming tussen beide systemen is hierin zeer belangrijk. In de concessieovereenkomst staat echter niet duidelijk vermeld wie het gehele systeem in gebruik stelt en daarmee die eindverantwoordelijkheid heeft voor een goede afstemming. Hierover is in de uitvoering dan ook onduidelijkheid en onenigheid ontstaan, omdat Eneco alleen het systeem tot en met de warmtepomp in gebruik wilde stellen. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

13 5 Aanbevelingen tweede deel De Boschkens Op basis van het voorgaande zijn de volgende aanbevelingen voor het westelijk deel van het project De Boschkens geformuleerd: Afgezien van praktisch bezwaren, die vooral aan de beperkte ervaring van betrokken partijen met het WKO-concept gewijd kunnen worden, zijn bewoners over het algemeen tevreden over het toegepaste WKO-systeem en de voordelen die het biedt met betrekking tot het binnenklimaat in hun woningen. Wij adviseren dan ook om de intentie die de gemeente heeft uitgesproken om, bij positieve ervaring, in het tweede deel van De Boschkens ook een WKO-systeem toe te passen, door te zetten. Met het oog op een vlotte voortgang van de ontwikkeling van het westelijk deel van De Boschkens heeft het echter uiteraard de voorkeur om samen met Eneco tot een goede overeenkomst te komen. Op grond van de op 20 januari 2004 door de gemeente Goirle en Eneco ondertekende intentieovereenkomst dient Eneco, indien de gemeente besluit om het WKO systeem ook voor het westelijk deel van De Boschkens toe te passen, als eerst te worden uitgenodigd om voor het westelijk deel een herziene aanbieding te doen. Mocht er echter om wat goede redenen niet tot een overeenstemming worden gekomen met Eneco dan kunnen andere marktpartijen als nog worden uitgenodigd een aanbieding te doen. De gemeente zit in die zin dus niet contractueel vast aan Eneco. Wijziging systeemgrens De demarcatiegrens van het in fase 1 aangelegde WKO-systeem lag achter de warmtepomp. Vanaf de warmtepomp werd de binnenhuisinstallatie door een andere partij aangelegd. Het verdient zeer nadrukkelijk de voorkeur om de verantwoordelijkheid voor de gehele energievoorziening, vanaf de bronnen tot en met de afgiftesystemen in de woningen, bij één partij te leggen. Voor een goed functionerend systeem is afstemming van de opwekking en het afgiftesysteem namelijk essentieel en dit komt op deze manier heel duidelijk bij een partij te liggen. De energiepartij heeft dan de volledige verantwoordelijkheid voor een goede in bedrijfstelling van de energievoorziening. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

14 Concessieovereenkomst In de concessieovereenkomst met de toekomstige energiepartner zullen met betrekking tot de volgende aspecten (prestatie)afspraken gemaakt moeten worden: De geselecteerde energiepartij moet ruim op tijd de technische specificaties (leidingloop, type warmtepomp, afmetingen en dergelijke) van de installatie gereed hebben. Op deze manier kan de projectontwikkelaar hier in de ontwikkeling van de woningen rekening mee houden. Hierover kunnen afspraken worden gemaakt in de concessieovereenkomst; In de selectie van een energiepartij moeten aandacht worden besteed aan hoe een partij het project zou realiseren. Hierbij moet worden ingegaan op het aantal in te schakelen onderaannemers en het hiermee gepaard gaande uitvoeringsmanagement vanuit de energiepartij; Om na te kunnen gaan of de gestelde milieuambities gehaald worden en het systeem daadwerkelijk naar verwachting functioneert, is het aan te raden een monitoringsplicht op te nemen in de concessieovereenkomst. De energiepartij zou dan (bij een aantal woningen) in detail de prestatie van de installatie moeten bij houden. Hierover kunnen afspraken worden gemaakt in de concessieovereenkomst; Uit het contact met bewoners kwam duidelijk naar voren dat zij meer informatie/ toelichting hadden willen hebben over hoe het systeem in de praktijk werkt. Nu hebben ze dat vooral zelf moeten uitvinden. Er zouden afspraken gemaakt kunnen worden om hier een extra informatieavond aan te wijden; Ook zal het de tevredenheid en het begrip van bewoners sterk verbeteren wanneer tijdens de oplevering per woning door een monteur van de energiepartij wordt uitgelegd hoe het systeem werkt/geregeld kan worden. Hiermee kunnen veel technische problemen en misverstanden worden voorkomen; Het Niet Meer Dan Anders (NMDA) waarop de tariefsteling is gebaseerd, blijft een lastig punt. Bewoners hebben een (natuurlijk) wantrouwen tegenover het energiebedrijf. Het is aan te raden om tijdens de informatieavond de toelichting op dit principe en de tariefstelling aan een onafhankelijk bureau over te laten. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

15 Bijlage 1: Begeleidende brief bewoners Goirle, 25 maart 2008 Geachte bewoner van De Boschkens-Oost, U bent ervaringsdeskundige op het gebied van warmtepompen. Immers, uw woning wordt verwarmd en gekoeld door een warmtepomp en energie uit de ondergrond. Wij zijn erg geïnteresseerd in uw ervaringen met deze duurzame energievoorziening. In 2008 zal gestart worden met de ontwikkeling van De Boschkens-West. Vanuit de gemeentelijke ambitie op het gebied van duurzame energie is er voor gekozen om ook in De Boschkens-West een energievoorziening op basis van warmtepompen en warmte-/koudeopslag toe te passen. De keuze voor dit type systeem staat vast. Echter, in de uitvoering en communicatie kunnen altijd punten verbeterd worden. Nu is dan ook het moment gekomen om na te gaan hoe deze energievoorziening u, als bewoner en gebruiker, bevalt. Hoe is het binnenklimaat in uw woning? Hoe staat het met uw energiekosten? Is de communicatie over dit systeem helder geweest? Als u nu mocht kiezen, zou u dan weer kiezen voor een woning met een warmtepomp? En, niet onbelangrijk, hoe bevalt Eneco als energieleverancier? Hoe worden uw ervaringen verzameld? Het verzamelen van uw ervaringen hebben wij uitbesteed aan Ecofys, een adviesbureau op het gebied van duurzame energie en energiebesparing. Bij deze brief vindt u een korte vragenlijst. In de komende weken zal een medewerker van Ecofys bij u langs komen en de vragenlijst samen met u doornemen. U ontvangt de vragenlijst nu al, zodat u uw gedachten vast over de vragen kunt laten gaan. Om de kans u thuis te treffen zo groot mogelijk te maken zijn er 3 momenten gepland waarop u de medewerker van Ecofys kunt verwachten: Woensdag 2 april, tussen uur Dinsdag 8 april, tussen uur Woensdag 9 april, tussen uur Mocht u op genoemde momenten niet thuis zijn/zijn geweest, dan willen wij u vragen de vragenlijst uiterlijk 11 april per post te retourneren aan onderstaand adres. Wij danken u bij voorbaat hartelijk voor uw medewerking. Met vriendelijke groet, Elsebeth Landmeter Gemeente Goirle ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

16 Bijlage 2: Bewoners enquête Enquête De vragen in deze enquête zijn chronologisch gerangschikt. Het kan zijn dat u pas heel kort in deze woning woont en op de laatste vragen nog geen antwoord kunt geven. Er is bij iedere vraag de ruimte om uw antwoord toe te lichten, mocht dat nodig zijn. Algemeen 1. Wanneer benut u hier komen wonen? Hoeveel personen telt uw huishouden?. Uw idee vooraf 3. Speelt voor u in de keuze van een woning duurzaamheid en energieprestatie een rol? o Ja Omdat, 4. Heeft de aanwezigheid van dit warmtepompsysteem (i.p.v. een normale gasketel) meegespeeld in de keuze voor deze woning? o Ja Omdat, 5. Gebruikt u Groene stroom? o Ja o Informatie en communicatie 6. Bent u tijdens de koop van uw woning voldoende voorgelicht over het toegepaste energiesysteem? Met andere woorden, wist u hoe en waarom dit warmtepompsysteem anders werkt dan een gasketel? o Ja ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

17 7. Is bij de oplevering van uw woning voldoende informatie verstrekt over hoe de warmtepomp en de bijbehorende regeling (thermostaat) werkt? o Ja Praktijk ervaring 8. Hoe ervaart u het binnenklimaat in uw woning door het jaar heen? o Behaaglijk o Neutraal o Onbehaaglijk 9. Indien u al een (warme) zomer heeft meegemaakt, hoe heeft u de koeling in uw woning ervaren? o Behaaglijk o Neutraal o Onbehaaglijk. 10. Is bij de oplevering van uw woning voldoende informatie verstrekt over hoe de warmtepomp en de bijbehorende regeling (thermostaat) werkt? o Ja 11. Is er altijd voldoende warm tapwater (om te douchen)? o Ja, niet altijd 12. Wat is uw ervaring met de lage temperatuur (vloer) verwarming? o Behaaglijk o Neutraal o Onbehaaglijk, de ruimtes warmen niet (snel genoeg) op Hebt u wel eens last van (condens)water op de vloer? o Ja 14. Hoe bevalt het om elektrisch te koken? o Prima o Nog niet aan gewend. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

18 15. Wat vindt u van het ruimtebeslag van de warmtepomp o Neutraal mt te veel ruimte in Wat vindt u van het geluid dat de warmtepomp produceert? o Acceptabel o Onacceptabel.. Energiekosten Het vastrechttarief dat u betaalt aan Eneco voor de aansluiting op het ondergrondse warmte-/koudeopslagsysteem is gebaseerd op het Niet Meer Dan Anders (NMDA) principe. Dit principe gaat er vanuit dat de totale energiekosten van uw woning, niet hoger zijn dan in de conventionele situatie waarin uw woning met gas zou worden verwarmd. Omdat in uw woning naast ruimteverwarming en warm tapwater ook ruimtekoeling wordt geleverd is er bij de tariefstelling vanuit gegaan dat u anders ook een koelvoorziening zou hebben georganiseerd. De elektriciteitskosten die u dan zou hebben betaald voor de (mobiele) airco unit, zijn in de totale NMDA referentie inbegrepen. 17. Hebt u het idee dat u lagere energiekosten heeft dan anders? o Ja o Geen idee 18. Is uw warmtepomp voorzien van een (aparte) elektriciteitmeter? o Ja o Geen idee 19. Wat is het (jaarlijks) elektriciteitgebruik van uw warmtepomp? kwh Communicatie met Eneco/Installateur 20. Is er één aanspreekpunt voor klachten m.b.t. uw energievoorziening en wie is dat? o Ja, namelijk.. o Geen idee 21. Worden klachten door Eneco voldoende snel afgehandeld/verholpen? o Ja. ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

19 22. Wanneer de warmtepomp kapot is, is er meer elektriciteit nodig om de ruimteverwarming en warm tapwater te leveren. Deze extra kosten worden door Eneco gecompenseerd. Is dit al wel eens voor gekomen o Ja o Nog niet voorgekomen 23. Hoe gaat die compensatie in z n werk? 24. Welk cijfer (tussen 1-10) geeft u Eneco op het gebied van communicatie/ administratie? Ik geef een:. Tot slot 25. Wat ervaart u als voordeel/voordelen van de energievoorziening in uw woning? 26. Wat ervaart u als nadeel/nadelen van de energievoorziening in uw woning? 27. Als u nu weer de keuze had, zou u dan weer voor een individuele warmtepomp systeem kiezen? o Ja o Geen idee Hartelijk dank voor uw medewerking en tijd! ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

20 Bijlage 3: Resultaten bewonersenquête 1. Wanneer bent u hier komen wonen? 2. Hoeveel personen telt uw huishouden? maanden 25% >24 maanden 0% < 6 maand 4% 6-12 maanden 17% 4 pers. 23% 5 pers. 8% 1 pers. 13% 3 pers. 13% maanden 54% 2 pers. 43% 3. Speelt voor u in de keuze van een woning duurzaamheid en energieprestatie een rol? Geen keus 6% 4. Heeft de aanwezigheid van dit warmtepompsysteem (i.p.v. een normale gasketel) meegespeeld in de keuze voor deze woning? 4% Ja 4% Nee 44% Ja 50% Nee 92% 5. Gebruikt u Groene stroom? 0% 6. Bent u tijdens de koop van uw woning voldoende voorgelicht over het toegepaste energiesysteem? Met andere woorden, wist u hoe en waarom dit warmtepompsysteem anders werkt dan een gasketel? Nee 62% Ja 38% Nee 35% 2% Ja 63% ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

21 7. Is bij de oplevering van uw woning voldoende informatie verstrekt over hoe de warmtepomp en de bijbehorende regeling (thermostaat) werkt? 8. Hoe ervaart u het binnenklimaat in uw woning door het jaar heen? 2% Ja 23% Neutraal 15% Onbehaaglijk 13% 0% Nee 75% Behaaglijk 72% 9. Indien u al een (warme) zomer heeft meegemaakt, hoe heeft u de koeling in uw woning ervaren? 11. Is er altijd voldoende warm tapwater (om te douchen)? Onbehaaglijk 4% Neutraal 17% 15% Nee, niet altijd 31% 0% Behaaglijk 64% Ja 69% 12. Wat is uw ervaring met de lage temperatuur (vloer) verwarming? 13. Hebt u wel eens last van (condens)water op de vloer? Neutraal 17% Onbehaaglijk 15% 0% 4% Ja 8% Nee 88% Behaaglijk 68% ERVARINGEN WKO DE BOSCHKENS mei

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen

Wonen in Pijnacker. Comfortabel en duurzaam wonen Wonen in Pijnacker Comfortabel en duurzaam wonen Toelichting op het klimaatsysteem in de woningen aan de Emmastraat 3 t/m 21 (oneven), Stationsstraat 54 t/m 62a Faunalaan 1 t/m 35 (oneven) Bosmuiszoom

Nadere informatie

Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV?

Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV? Resultaten Bewonersenquête De Gravin Utrecht Zijn de WKO-problemen verholpen? Kunt u afrekenen met Mitros Warmte BV? Aanleiding Veel bewoners van De Gravin Utrecht hebben problemen ervaren met de WKO-

Nadere informatie

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling

Comfortabel én milieuvriendelijk wonen. Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel én milieuvriendelijk wonen Met Nuon Stadswarmte en ComfortKoeling Comfortabel koel of warm met oog voor het milieu Gefeliciteerd! Uw nieuwe woning kunt u zeer eenvoudig en comfortabel verwarmen

Nadere informatie

Informatieboekje. project Oosterhaar. 43 seniorenappartementen in de sociale verhuur

Informatieboekje. project Oosterhaar. 43 seniorenappartementen in de sociale verhuur Informatieboekje project 43 seniorenappartementen in de sociale verhuur Overzicht Het project bestaat uit drie delen Appartementen Anjerplein 43 appartementen boven het winkelcentrum. De winkels komen

Nadere informatie

Eneco Broncomfort. Titel brochure

Eneco Broncomfort. Titel brochure Eneco Broncomfort Titel brochure 1 Verwarmen en koelen op een bijzondere manier In uw nieuwe woning kunt u het hele jaar door rekenen op een aangenaam en gelijkmatig binnenklimaat. Het is misschien even

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer

Mozaïekpark. Groeien in het groen. Woningen Wageningen. Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Mozaïekpark Groeien in het groen Woningen Wageningen Toelichting op het klimaatsysteem Wageningen 30 augustus 2012 Ronald Scheffer Onderwerpen NIBE organisatie Installatie in uw woning Warmte- en koudeopslag

Nadere informatie

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd HOGERE DOEL Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch wonen is! PROGRAMMA

Nadere informatie

Rapportage Klanttevredenheidsonderzoek

Rapportage Klanttevredenheidsonderzoek Rapportage Klanttevredenheidsonderzoek 16 juli 2015 Right Marktonderzoek Emmawijk 55-8011 CN Zwolle T 038 421 21 85 E info@rightmarktonderzoek.nl www.rightmarktonderzoek.nl Verantwoording Voor u ligt het

Nadere informatie

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP

DE WERKING VAN DE WARMTEPOMP De duurzame energiebron is onuitputtelijk, maar heeft een te laag temperatuurniveau om de CV rechtstreeks op aan te kunnen sluiten. De temperatuur zal dus eerst verhoogd moeten worden, waardoor wij onze

Nadere informatie

Handleiding installaties 70 Appartementen Eeuwsels te Helmond

Handleiding installaties 70 Appartementen Eeuwsels te Helmond Adres : t Bogtje 12 5095 CD Hooge Mierde Tel. nr. : 013-5091268 Fax. nr. : 013-5092623 E-mail : info@schoormans.nl Bankrelatie : Rabobank Bladel-Reusel Rek. nr. : 12.28.00.370 KvK Eindhoven : 18041927

Nadere informatie

Bilthoven, april 2011. Betreft: Saentoren Appartementen Ankersmidplein te Zaandam. Geachte bewoner,

Bilthoven, april 2011. Betreft: Saentoren Appartementen Ankersmidplein te Zaandam. Geachte bewoner, Bilthoven, april 2011 Betreft: Saentoren Appartementen Ankersmidplein te Zaandam Geachte bewoner, Hartelijk gefeliciteerd met uw woning. Voor de levering van warmte en koude ten behoeve van de woning is

Nadere informatie

Duurzame energie. Warmte- en koudelevering door Cogas. www.cogas.nl

Duurzame energie. Warmte- en koudelevering door Cogas. www.cogas.nl Duurzame energie Warmte- en koudelevering door Cogas www.cogas.nl Duurzame energie Stelt u zich eens voor: een woning die u warmte biedt in de winter, heerlijke verkoeling in de zomer en dat zelfs op milieuvriendelijke

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Comfortabel wonen in Nieuwveense Landen Praktische informatie over verwarmen, verkoelen en warm water

Comfortabel wonen in Nieuwveense Landen Praktische informatie over verwarmen, verkoelen en warm water Comfortabel wonen in Nieuwveense Landen Praktische informatie over verwarmen, verkoelen en warm water 2 Inhoudsopgave Aangenaam wonen met meer comfort 4 Collectief warmte-koudesysteem 6 Comfortkoeling

Nadere informatie

Rapport installatieconcept

Rapport installatieconcept Rapport installatieconcept voor het realiseren van een schoolpand annex nazorg voor delinquenten Adres: Teleportboulevard 2 Plaats: Amsterdam Stadsdeel: Sloterdijk Teleport Projectgroep: A-tomos Projectnummer:..

Nadere informatie

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis

KLIMAATGARANT. De energie van morgen vandaag in huis KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in De energie van morgen vandaag in huis Een energieneutrale woning: het kan! is gestart met de verkoop van woningen in het project. Duurzame woningen, want wordt een wijk

Nadere informatie

Verwarmen en koelen zonder zorgen

Verwarmen en koelen zonder zorgen Eneco Totaalcomfort Verwarmen en koelen zonder zorgen Thuiskomen is nog nooit zo prettig geweest! Dankzij Eneco Totaalcomfort kunt u in uw nieuwe woning direct genieten van een aangenaam en gelijkmatig

Nadere informatie

Presentatie Pioneering 27 september 2011

Presentatie Pioneering 27 september 2011 Presentatie Pioneering 27 september 2011 1 Contactgegevens Dinkelborgh energie (DBE) Presentatie voor Pioneering Hans Visser (DBE) 06 53 87 86 79 Dinkelborgh Energie Wilhelminastraat 8 7591 TN Denekamp

Nadere informatie

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid

... Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045... Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst! Waarde creëren Stadhuisplein. Veranderende overheid Gemeente Eindhoven en Eneco in 2045 Energieneutraal Veranderende overheid Waarde creëren Stadhuisplein Zichtbaar maken van innovatie Als duurzame stad Samen gaan we voor decentrale en duurzame toekomst!

Nadere informatie

Informatiepakket. duurzame energievoorziening WKO

Informatiepakket. duurzame energievoorziening WKO Informatiepakket duurzame energievoorziening WKO 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Het principe en de werking van een Warmte- Koudeopslag (WKO)... 4 3. De collectieve levering van

Nadere informatie

Gebruikerspakket. Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude. Dr. Struyckenplein

Gebruikerspakket. Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude. Dr. Struyckenplein Gebruikerspakket Duurzaam energiesysteem Warmte en Koude Dr. Struyckenplein 1 Inhoud 1. Introductie 2. Hoe werkt het WKO(warmte koude opwekking) systeem 3. De duurzame levering van warmte en koude in uw

Nadere informatie

Wonen in De Bron. Comfortabel en energiezuinig wonen 2 december 2009 Renate van Paassen Willem Bastein

Wonen in De Bron. Comfortabel en energiezuinig wonen 2 december 2009 Renate van Paassen Willem Bastein Wonen in De Bron Comfortabel en energiezuinig wonen 2 december 2009 Renate van Paassen Willem Bastein Onderwerpen Introductie Installaties in uw woning Warmte- en koudeopslag Warmtepomp Ventilatie VENDU

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

Energie en ruimtelijke ordening

Energie en ruimtelijke ordening Energie en ruimtelijke ordening Hoe eerder hoe beter Ruimteconferentie 19 april 2011 Netbeheerder in de energieketen Energieproductie Netwerken Energielevering Transport & distributie Werkgebied Liander

Nadere informatie

Onderzoek naar patiënttevredenheid

Onderzoek naar patiënttevredenheid Onderzoek naar patiënttevredenheid Uitslag patiënten enquête 2012 Dermatologisch Centrum Amstel & Vechtstreek Oktober 2012 Introductie In dit rapport vindt u de resultaten van het onderzoek naar de tevredenheid

Nadere informatie

Verwarmen en koelen met de zon

Verwarmen en koelen met de zon Noodzaak alternatieve energiebronnen neemt toe Energieprijzen: 1996-008 Vergelijk CPI, Gasprijs en Electra (1996 = 100) 350 300 36 Verwarmen en koelen met de zon 50 33 197! 00 Index 150 19 De meest duurzame

Nadere informatie

Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I

Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I Bijlage 3 Nadere onderbouwing bij afweging van energievarianten in Bronkhorst I In deze bijlage worden de volgende onderdelen uit de toelichting bij het raadsvoorstel toegelicht: bijdrage aan energie en

Nadere informatie

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning

Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Verwarming, koeling, warm water en ventilatie in uw woning Uw woning is aangesloten op een collectief, duurzaam energiesysteem. Deze installatie verwarmt in de winter, koelt in de zomer en zorgt voor warm

Nadere informatie

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Frank Kersloot & Alex Kaat 21 april 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte in Nieuwegein 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) 3. Tarieven voor klanten 4. Afsluitkosten

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

Duurzame energie in de woningbouw

Duurzame energie in de woningbouw Duurzame energie in de woningbouw Voorbeelden van warmtepomp- en zonneboiler projecten Vincent van Hoegaerden - Ecofys Martin Mooij - Ecofys Bouwlokalen (september / oktober 2007) Bouwlokalen: wat vooraf

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag (WKO) toelichting

Warmte Koude Opslag (WKO) toelichting Warmte Koude Opslag (WKO) toelichting Inhoudsopgave Warmte Koude Opslag (WKO) toelichting...1 Inleiding...1 Principe van de WKO...1 Comfort...1 Instellen kamerthermostaat...2 Naregeling in de slaapkamers...2

Nadere informatie

Informatiebrochure warmte- en koudesysteem Parc Transwijk

Informatiebrochure warmte- en koudesysteem Parc Transwijk Informatiebrochure warmte- en koudesysteem Parc Transwijk Algemene informatie Transwijk Energie is de energieleverancier in Parc Transwijk voor uw warmte en koeling. Transwijk Energie kiest bewust voor

Nadere informatie

FREE ENERGY NEWSLETTER

FREE ENERGY NEWSLETTER FREE ENERGY NEWSLETTER DE ENERGIEBRONNEN VAN DE 21 STE EEUW Nr. 20, 2011 INHOUDSOPGAVE Voorwoord... 2 Het Experiment deel 2... 4 Nieuwe rubriek: Gebruikers Vertellen... 8 Green Ebox MINI... 11 Speciale

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015)

Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) Klanttevredenheidsonderzoek Warmtenet (2015) In het voorjaar van 2015 is een tevredenheidsonderzoek onder de particuliere klanten van Warmtenet Hengelo gehouden. Aan alle particuliere klanten van Warmtenet

Nadere informatie

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld:

De meest optimale installatie is een zuinige installatie. Daarvoor dienen 3 componenten goed op elkaar te worden afgesteld: Besteco wil aan de hand van een korte, eenvoudige uitleg algemene informatie verstrekken omtrent warmtepompinstallaties en waar de aandachtspunten liggen. De meest optimale installatie is een zuinige installatie.

Nadere informatie

Haal je energie uit Biesland! Ardo de Graaf en Bewonersvereniging Biesland & Gemeente Den Haag

Haal je energie uit Biesland! Ardo de Graaf en Bewonersvereniging Biesland & Gemeente Den Haag Haal je energie uit Biesland! Ardo de Graaf en Bewonersvereniging Biesland & Gemeente Den Haag Het initiatief zend ik in voor de volgende categorie: 1. InnovatieNetwerk - Nieuwe Nuts Award (Bewonersvereniging

Nadere informatie

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine)

Verdeling gemiddeld energieverbruik NL. Auto (benzine) Warmtepomp Het gebruik van verwarming en warm water bepalen een zeer groot deel van het energieverbruik van een woning. Het gebruik van een warmtepomp is een (gedeeltelijk of volledig) alternatief voor

Nadere informatie

Duurzame warmte. Hoe werkt de warmte. Tips en adviezen. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame warmte. Hoe werkt de warmte. Tips en adviezen. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte Hoe werkt de warmte in mijn woning? de warmte unit Hoe lees ik mijn warmtemeter af? Hoe werkt de warmte unit? Hoe lees ik mijn warmtemeter af? Op de warmte unit is een warmtemeter geplaatst.

Nadere informatie

Comfortabel en milieuvriendelijk wonen met duurzame verwarming en koeling in Vaartsche Hoek- Nieuwkoop

Comfortabel en milieuvriendelijk wonen met duurzame verwarming en koeling in Vaartsche Hoek- Nieuwkoop Comfortabel en milieuvriendelijk wonen met duurzame verwarming en koeling in Vaartsche Hoek- Nieuwkoop De wijk Vaartsche Hoek in Nieuwkoop kiest voor duurzame energie. In deze brochure leest u hoe het

Nadere informatie

Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming

Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming ! Advies en projectrealisatie in energiebesparing en verduurzaming Elemental Generation is Partner in de verduurzaming van bestaande bouw en in de realisatie van energie-neutrale nieuwbouw Expert in de

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede

Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Duurzame klimaatinstallaties in Etten-Leur Woonbond Kennis- en Adviescentrum 6-11-2015 Siem Goede Vraagstelling Inventariseren van de WKO-installaties van de complexen Wachter-Valpoort en Contrefort-Chrispijn.

Nadere informatie

Warmte(levering) van de toekomst. Jeroen Roos (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Jeroen Roos Utrecht, 21 september 2010

Warmte(levering) van de toekomst. Jeroen Roos (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Jeroen Roos Utrecht, 21 september 2010 Warmte(levering) van de toekomst (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Ontwikkelingen nieuwbouw met effect op warmtevraag 2 Regelgeving: stapsgewijze EPC-verlaging (-> 0,6 -> 0,4 -> energieneutraal)

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

Enquête Dienstverlening in het stadhuis

Enquête Dienstverlening in het stadhuis Enquête Dienstverlening in het stadhuis Enquête Dienstverlening in het stadhuis Colofon Titel:Enquête Dienstverlening in het stadhuis Opdrachtgever: Gemeente Velsen Opdrachtnemer: Marieke Galesloot Datum:

Nadere informatie

Specialist in warmtepompen TOROS VISION DE NIEUWE GENERATIE COMBIWARMTEPOMPEN STIL, EFFICIËNT, COMPACT EN MET MONITORING!

Specialist in warmtepompen TOROS VISION DE NIEUWE GENERATIE COMBIWARMTEPOMPEN STIL, EFFICIËNT, COMPACT EN MET MONITORING! Specialist in warmtepompen TOROS VISION DE NIEUWE GENERATIE COMBIWARMTEPOMPEN STIL, EFFICIËNT, COMPACT EN MET MONITORING! DE NIEUWE GENERATIE COMBIWARMTEPOMPEN GESCHIKT VOOR NUL OP DE METER We hebben ons

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel

Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel Bijlage 1 Van inspanningsverplichting naar prestatiecontract nieuwbouw MFG Kaatsheuvel Door Sunburst B.V. Ing. Joost de Roij en Ing. Joost Vermeer januari 2014 Inhoudsopgave Blz Inleiding 3 1. Van inspanningsverplichting

Nadere informatie

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Normatieve teksten ISSO-kontaktgroep De heer ir. H.J. Broekhuizen De heer ing. A.W.F. Vlooswijk De heer ing. H.C. Roel (voorzitter)

Nadere informatie

MAG IK MIJ VOORSTELLEN? IK BEN HERO, THE HEATMATCHER.

MAG IK MIJ VOORSTELLEN? IK BEN HERO, THE HEATMATCHER. WELKOM! MAG IK MIJ VOORSTELLEN? IK BEN HERO, THE HEATMATCHER. Lokaal opgewekte duurzame energie nóg beter inzetten. Nog gerichter gebruik maken van warmte uit de bodem en van de zon. En hierdoor het energiegebruik,

Nadere informatie

1 Heeft u kennisgenomen van het artikel De problematiek van blokverwarming; invoering per 1 januari 2014? 1

1 Heeft u kennisgenomen van het artikel De problematiek van blokverwarming; invoering per 1 januari 2014? 1 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Gebruik en Beheer van WKO Systemen

Gebruik en Beheer van WKO Systemen installatiegroep Gebruik en Beheer van WKO Systemen Enkele aandachtspunten in de exploitatiefase Bedrijventerreinen Peter Slot 1 Agenda Even voorstellen De noodzaak van goed beheer WKO op bedrijventerreinen

Nadere informatie

Erasmusflat. Verhuurinformatie RWS partner in wonen

Erasmusflat. Verhuurinformatie RWS partner in wonen Op de locatie van de huidige Erasmusflat aan de Kuijperlaan- Troelstralaan ontwikkelen RWS partner in wonen, SVRZ en Marsaki een zeer compleet woon-zorgcomplex voor senioren. Het complex komt te liggen

Nadere informatie

Stand van zaken op de energiemarkt

Stand van zaken op de energiemarkt Stand van zaken op de energiemarkt Onderzoek energiemarkt consumenten Rapportage kerncijfers Tweede halfjaar 12 Majka van Doorn, research consultant Thijs Hendrix, senior research consultant 14 uari 13

Nadere informatie

Itho Energiewoning. De perfecte balans tussen comfort en energiebesparing.

Itho Energiewoning. De perfecte balans tussen comfort en energiebesparing. Itho Energiewoning De perfecte balans tussen comfort en energiebesparing. Minimaal energieverbruik maximaal wooncomfort Wooncomfort, een gezond binnenklimaat en energiebesparing worden steeds belangrijker.

Nadere informatie

Een nieuwe woning in De Volgerlanden

Een nieuwe woning in De Volgerlanden KLIMAATGARANT EPC0 Een nieuwe woning in De Volgerlanden De energie EERB van morgen vandaag in huis ENERGIE EXPLOITATIE RIJSWIJKBUITEN ENERGIE EXPLOITATIE SPIJKENISSE Rijswijk Een energieneutrale woning:

Nadere informatie

Rapport klanttevredenheid 2013

Rapport klanttevredenheid 2013 Rapport klanttevredenheid 2013 2014.1.73 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Procedure nieuwe verhuur 4 3. 3.1 Reparatieverzoeken Resultaten afgehandelde enquêtes Meerssen 2013 5 5 4. Procedure vertrekkende

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in huis Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Een betrouwbare verwarming

Nadere informatie

Milieubewust genieten van totaalcomfort in uw woning

Milieubewust genieten van totaalcomfort in uw woning Hydrolution systeem Milieubewust genieten van totaalcomfort in uw woning Hydrolution_verwarmen, koelen en warm tapwater met één systeem Een comfortabel binnenklimaat vergroot de kwaliteit van het leven.

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Hydrolution systeem. Milieubewust genieten van totaalcomfort in uw woning. Hydrolution_verwarmen, koelen en warm tapwater met één systeem

Hydrolution systeem. Milieubewust genieten van totaalcomfort in uw woning. Hydrolution_verwarmen, koelen en warm tapwater met één systeem Hydrolution systeem Milieubewust genieten van totaalcomfort in uw woning Hydrolution_verwarmen, koelen en warm tapwater met één systeem Een comfortabele binnenomgeving vergroot de kwaliteit van het leven.

Nadere informatie

Proposities voor Comfortabel leven

Proposities voor Comfortabel leven Proposities voor Comfortabel leven Concrete concepten voor installateurs en andere partijen in de markt Juni 2012 1 De zeven proposities voor comfortabel leven in één oogopslag 2 3 Patrick en Jolanda zijn

Nadere informatie

Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal

Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal Geworteld wonen 9 DECEMBER e.v. Wat verstaan de potentiele bewoners onder duurzaamheid vinden de bewoners belangrijk als het gaat om duurzaamheid

Nadere informatie

Themabijeenkomst Warmtewet

Themabijeenkomst Warmtewet Themabijeenkomst Warmtewet Bas de Zwart Even voorstellen: Adviseur bij IF Technology Adviesbureau op het gebied van hernieuwbare warmte en koude en marktleider advies bodemenergie 60 mensen in Arnhem Beleid

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Een warm onthaal begint bij Albrand

Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand Een warm onthaal begint bij Albrand De zekerheid van 30 jaar vakmanschap 02 De 10 zekerheden die we installateurs en eindgebruikers bieden, zorgen ervoor dat we al meer

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen

Warmtepompen en warmtebronnen. Warmtepompen Warmtepompen en warmtebronnen (augustus 2006) Warmtepompen Wat is een warmtepomp? Warmtepompen zijn duurzame energiesystemen die energie uit de omgeving, zoals buitenlucht, bodem of grondwater, omzetten

Nadere informatie

Comfortabel en voordelig wonen met duurzame verwarming en koeling in Veenendaal-oost

Comfortabel en voordelig wonen met duurzame verwarming en koeling in Veenendaal-oost Comfortabel en voordelig wonen met duurzame verwarming en koeling in Veenendaal-oost Veenendaal-oost kiest voor duurzame energie. In deze brochure leest u hoe het werkt, wat de voordelen zijn, waar u op

Nadere informatie

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride.

Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. minimaal 50% minder co 2 -uitstoot door halvering van uw gasverbruik Ervaar het duurzame comfort van het nieuwe verwarmen met de Daikin Intergas Hybride. Verwarm uw huis zoals u altijd gedaan heeft. Maar

Nadere informatie

White Paper Warmtepompsysteem

White Paper Warmtepompsysteem White Paper Warmtepompsysteem Inleiding Een warmtepompsysteem is voor veel mensen inmiddels een bekend begrip, toch ontstaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de werking van het systeem. Dit blijkt

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep. Gemeente Ubbergen Juni 2013

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep. Gemeente Ubbergen Juni 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep Gemeente Ubbergen Juni 2013 Colofon Uitgave I&O Research BV Zuiderval 70 7543 EZ Enschede tel. (053) 4825000 Rapportnummer 2013/033 Datum

Nadere informatie

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?,

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, ir. F.W. (Freek) den Dulk Nieuwe eis per 1 januari 2006 EPC 0,8 Herziening norm: NEN 5128:2004 Energieprestatie van woonfuncties en

Nadere informatie

WelWonen Energie uit eigen bodem. Eindeloos... Ing E A J Weenink 0499-486310 www.betonson.com

WelWonen Energie uit eigen bodem. Eindeloos... Ing E A J Weenink 0499-486310 www.betonson.com WelWonen Energie uit eigen bodem. Eindeloos... Ing E A J Weenink 0499-486310 www.betonson.com WelWonen Ontwikkeld door Betonson Trends en ontwikkelingen: Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)

Nadere informatie

Tocht, stank en ziek door vocht en schimmels; bewoners pikken het niet langer en vragen aandacht voor hun probleem!

Tocht, stank en ziek door vocht en schimmels; bewoners pikken het niet langer en vragen aandacht voor hun probleem! Tocht, stank en ziek door vocht en schimmels; bewoners pikken het niet langer en vragen aandacht voor hun probleem! VERSLAG VAN EEN BEWONERS EN SP-ONDERZOEK KLACHTEN OVER WATEROVERLAST BEWONERS VAN DE

Nadere informatie

Pagina 1 LIJST MET MEEST GESTELDE VRAGEN WKO-INSTALLATIE

Pagina 1 LIJST MET MEEST GESTELDE VRAGEN WKO-INSTALLATIE LIJST MET MEEST GESTELDE VRAGEN WKO-INSTALLATIE INLEIDING In dit document zijn de meest gestelde vragen over een WKO installatie opgenomen. Een dergelijk lijst wordt ook wel een Frequent Ask Question (FAQ)

Nadere informatie

Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen

Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen Vermogensbepaling verwarmingsinstallatie met warmtepomp in woningen en woongebouwen Jan Aerts projectcoördinator ISSO Inhoud Comfort, energiegebruik en kosten Bepalen vermogen verwarmen Bepalen vermogen

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

[ENQUETE COMMUNICATIE]

[ENQUETE COMMUNICATIE] 13 [ENQUETE COMMUNICATIE] Enquête communicatie Brederode Wonen Inleiding Brederode Wonen zet zich in voor optimale communicatie met haar huurders en goede informatievoorziening voor een ieder die daar

Nadere informatie

Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren

Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren Klimaatinstallaties met wko beoordeling op functioneren bij 38 kantoren Project uitgevoerd door: Innuvate B.V. : R. Krijger Energy Retrofit : P.W. Rolf In opdracht van: Gemeente Den Haag Omgevingsdienst

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V.

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V. Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V. Barendrecht, 25-01-2016 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Energiestromen... 3 3.1 Doelstellingen... 4 4. Inzage energieverbruik...

Nadere informatie

Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020

Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020 Transportbedrijf R.Vels & Zn. B.V. Energie meetplan CO2 reductiesysteem 2017-2020 Conform niveau op de CO2 prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 1 Inleiding... 3 2 Doelstellingen... 4 3 Planning meetmomenten...

Nadere informatie

Bewonersinformatieboekje. Energiesprong 32 woningen Kerkrade

Bewonersinformatieboekje. Energiesprong 32 woningen Kerkrade Bewonersinformatieboekje Energiesprong 32 woningen Kerkrade Inhoud 1. Inleiding 2. Contactpersonen 3. Toelichting op de woningverbetering en planning 4. Uitleg van de werkzaamheden 5. Besparing op uw woonlasten

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Intakeformulier DELTA Op-maat advies (Energie Prestatie Advies (EPA) incl. energielabel)

Intakeformulier DELTA Op-maat advies (Energie Prestatie Advies (EPA) incl. energielabel) Intakeformulier DELTA Op-maat advies (Energie Prestatie Advies (EPA) incl. energielabel) Intake Met dit intakeformulier geeft u ons inzage in een aantal gegevens van uw woning. Dit zal de opnameduur in

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Greensave. De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening. Geachte heer/mevro uw, greencollective

Greensave. De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening. Geachte heer/mevro uw, greencollective De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening Geachte heer/mevro uw, greencollective Bedrijfsnaam T.a.v. de heer/mevrouw Adres Woonplaats Breukelen, 12 november 2013 De Greencollective

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2-Q3 2015 GKB Groep B.V.

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2-Q3 2015 GKB Groep B.V. Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder Q1-Q2-Q3 2015 GKB Groep B.V. Barendrecht, 11-11-2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Energiestromen... 3 3.1 Doelstellingen... 4 4. Inzage energieverbruik...

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie