Duurzame Monumenten. Dr. Jacques T.N. Kimman. Transitieproject voor de maatschappelijke transitie naar een duurzame gebouwde omgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame Monumenten. Dr. Jacques T.N. Kimman. Transitieproject voor de maatschappelijke transitie naar een duurzame gebouwde omgeving"

Transcriptie

1 Duurzame Monumenten Transitieproject voor de maatschappelijke transitie naar een duurzame gebouwde omgeving 20 november 2013 Dr. Jacques T.N. Kimman Lector Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd, Heerlen Adviseur Taakveld Energiestrategie en Transitie, AgentschapNL (Agentschap van het Ministerie van Economische Zaken)

2 CO 2 uitstoot Parkstad: 1,55 miljoen Ton CO 2 in % 2% 19% 15% 63% CO2-uitstoot Gebouwde Omgeving CO2-uitstoot Verkeer en vervoer CO2-uitstoot Industrie en Energie CO2-uitstoot Landbouw, bosbouw en visserij CO2-uitstoot Overig/Sector onbekend CoE NEBER

3 IEA, Annex 51, Sustainable city, energy neutral cities Existing efforts: LaR-EP, Solar Cities, G40, PolyCities, Concerto, etc. Energy efficient buildings WP EU Solar energy WP- RE Fuel cells WP- EU Wind WP-RE High efficient central plants WP-FF Geothermal heat pumps WP-EU Hydropower WP-RE Combined heat and power WP EU Biomass WP-RE el. transp. grid improvement Energy storage -.WP EU optimised transportation Economic efficiency by integrated system optimization Source: EnBW, Karlsruhe

4 Klimaatproblematiek? Nieuwe Energie, een andere manier van denken

5 Vorab glacier Switzerland Pitztal glacier

6 Kans voor de regio? Nieuwe Energie, een andere manier van denken

7 ENERGIEKOSTEN WONINGEN PARKSTAD ,- per jaar ( woningen X 1.812,- per jaar) CoE NEBER

8 Energie Neutraal in 2030? Source: Builddesk,Vera Rovers, carbon neutral cities pilot-program, VROM 2008

9 Heerhugowaard: Stad van de Zon Nieuwe energie, een andere manier van denken

10 Energiegebruik woningen (PJ primair ) Energie besparingsprofielen woningen % % 78% 50% 64% 24% koken op aardgas ruimteverwarming 2 0 warm tapwater electriciteit

11 Verandering soort energievraag bij energiebesparing woningen Nulmeting 2% Na toepassing energiebesparingspakket 46% 35% 29% 2% 46% 18% electriciteit warm tapwater ruimteverwarming koken op aardgas 23%

12 Vijf energiepotentiekaarten: voorbeeld zon

13 Twee scenario s Max-tech maximale capaciteit voor duurzame energie opwekking in de regio Integraal capaciteit voor duurzame energie vanuit realistisch perspectief Verschillende typen belemmeringen: - Harde belemmeringen bv. noordhelling -> Max-tech - Zachte belemmeringen bv. National Landschap Heuvelland (dynamiek) -> Integraal

14 Twee scenario s: voorbeeld zon-pv (2040) Max-tech ha 67 PJ Integraal ha ha 8,6 PJ

15 Ambitie: hernieuwbaar energieneutraal in 2040!

16 Benut hernieuwbaar opwekkingspotentieel potentieel (wit) en in 2040 benut (groen) - Dankzij energiebesparing hoeft volledig potentieel niet ingezet te worden - Van potentieel aan elektriciteitsopwekking 83% nodig - Slechts 54% van potentieel aan warmtewinning (WKO / biomassa) nodig

17 Hernieuwbare bronnen: aan welke knoppen kunnen we draaien?

18 Energie Neutraal in 2030?

19 Dimensioneren van het probleem Statement: Om monumenten voor de toekomst te wapenen, bieden duurzame oplossingen nieuwe kansen. Tom Damman, exploitant van Kasteel Limbricht, tijdens het previewgesprek op Zuyd Hogeschool op 25 februari 2011: Vanaf het moment dat ik de energierekening kan halveren, ga ik winst draaien Jaarlijks gasverbruik gemiddeld m³ ,- Jaarlijks elektriciteitsverbruik gemiddeld kWh ,- Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

20 Gaan de olieprijzen stijgen of dalen? Nieuwe Energie, een andere manier van denken

21 Gaat de energiebehoefte stijgen of dalen? Nieuwe Energie, een andere manier van denken

22 Verificatie van het model Nieuwe Energie, een andere manier van denken

23 CoE NEBER

24 Gaan de olieprijzen stijgen of dalen?? Nieuwe energie, een andere manier van denken

25 Maatschappelijke transitie In harmonie met de natuur! Duurzame mobiliteit Andere manier van denken Gedragsverandering Nieuwe Energie, een andere manier van denken

26 Hoezo, een andere manier van denken? Nieuwe Energie, een andere manier van denken

27 Wat vindt u mooier? Nieuwe Energie, een andere manier van denken

28 Duurzaamheid Energievoorziening De transitie naar Duurzame Energievoorziening (roadmap) Visie Maatschappelijke belangen Knelpunten, issues Kansen Commerciële belangen Samenwerking Innovaties Nu Tijd Toekomst Nieuwe Energie, een andere manier van denken

29 Collecting learning experiences frontrunners

30

31

32 Process is not consistent No problem owner process No integration within organization No continues process No common vocabulary No need to change process Unclear who are the decision makers Not clear who is responsib le for process There are many different decision makers No issue owner for realizing energy infrastruct ure on city scale Hard to transform organizati on Coordinat ion between different decision makers is hard Organizat ion and working method very segmente d per sector Hard to harmoniz e different departme nts No coordinati on between different projects within municipal ity To little connection between planning/ execution and control Too much transfer moments to different stakehold ers during the whole process People don t understand each other Different definitions for the same words Various possible definitions Different worlds: politicians and engineers No whole picture of process Lack of process knowledge To little attention for process

33 De praktijk - conclusies De innovators doen het volgende: Integrale aanpak Sterk persoonlijke betrokkenheid Zoeken naar nieuwe financieringsvormen Energie / duurzaamheid leidend laten zijn in het planproces Zoeken nieuwe partners en/of samenwerkingsvormen Ontwikkelen specifieke manieren om het proces te kunnen sturen Levenscyclus benadering

34 DISTRICT OF TOMORROW Our own sustainable urban development

35

36

37

38 DUURZAME RENOVATIE VAN 153 HUIZEN KAALHEIDE KERKRADE WEST

39

40

41 20% reduction in 2020, and 20% renewable energy in buildings in Limburg: towards 0-energie, that is : 100 Kerkrade West projects, every year

42 Peltosaari, Riihimäki Jyri Nieminen, VTT

43 Value increase by renewal Price recovery Value increase for the whole Peltosaari 77 M Building rights: direct income for the building / apartment owners 20 M Total, eco-efficient and high quality renewal including new services structure, work places, shops etc. Value increase ~100 M or even more The target has to be high! Reduction of energy costs: 1,5-2,0 M /year Costs of renewal M.

44 Duurzame monumenten: onderzoeksvragen

45 Duurzame monumenten: enquete 45% 40% 35% 30% 41% advies over onder houd tips voor ver duur zaming ti ps voor duur zaam wonen 25% een quickscan in huidige situatie 20% 15% 10% 9% 14% 8% 16% een par tner in monumentzor g meer inf or matie over voor tgang pr oject geen behoef te 5% 4% 3% 4% ander s 0%

46 Duurzame monumenten: tip 1 1.Neem veel aandacht voor een integrale intake op alle aspecten inclusief herbestemming van functies, vocht, comfort, exploitatiemodel (b.v. leisure) en gedrag.

47 Zuyd Hogeschool Duurzame Monumenten: Quick Scan Sustainable Monuments Samenvatting vooronderzoek Ken Kwantes Lectoraat nieuwe energie

48 Oorzaken van het hoge energieverbruik Gedrag van personeel Lage bezetting van de zalen Bouwtechnisch ontwerp van de voorhoeve Staat van onderhoud van de voorhoeve Verouderde ketel / installatie Gebruik van elektrische boilers Gebruik van gloeilampen Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

49 Gedrag van personeel Roken in de deurpost van de buitendeur/schuifpui Laten branden van verlichting Plaatsen van de buffettafel op de convectorput Open laten van tussendeuren Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

50 Staat van onderhoud Revisie Tochtkussen Flexibele tochtstrip kapotte sluitstrips Kier onder een niet gebruikte deur Kier Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

51 Probleem van open tussendeuren Oorzaak Één openstaande tussendeur van het trappenluik naar de zolder in gebouwdeel Huis Jansen. Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

52 Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

53 Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

54 Oplossing voor het trappenhuis Plaatsen van een gordijn Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

55 Personeel energiebewust maken Aanbevelingen Planning van een gelijk aantal activiteiten in een kleiner aantal zalen gedurende de winter Tocht preventie Tocht portaal Verlagen van plafond in de Ridderzaal d.m.v. te openen en te sluiten gordijnen/doeken Afdichten van het trappenhuis d.m.v. gordijnen Afdichten van het trappenhuis van de Kessenichzaal met een gordijn Plaatsen van een gordijn voor de brasserie Geysers plaatsen 2 nieuwe CV ketels plaatsen Gloeilampen vervangen door LED Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

56 Conclusie Vermindering gasverbruik 50% Vermindering elektriciteitsverbruik 23% Uitgedrukt in Euro s situatie ,- Uitgedrukt in Euro s situatie ,- Investering ,- Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

57 Duurzame monumenten: vochtproblematiek Kasteel Hoensbroek

58 Duurzame monumenten Dhr. Rob Luijten, BEDI Vochttechniek

59 Duurzame monumenten: tip 2 2. Meten is weten! Het niet functionele energiegebruik kan in de tonnen lopen.

60 Energiebesparing Nieuw Eyckholt 300 Oplossing voor Energieprobleem is oplossing voor Klimaatprobleem! Nieuwe energie opent de weg naar een compleet Duurzame Energievoorziening. Leven in harmonie met de natuur! Een maatschappelijk transitieproces is noodzakelijk! Productontwikkeling in het kader van Nieuwe Energie

61 Duurzame monumenten: meten is weten!

62 Duurzame Monumenten Vooronderzoek Kasteel Limbricht

63 IR-METINGEN

64 Results Energy saving in households year 2003 energy use in kwh/a energy use in % energy saving in % new energy use in kwh/a cleaning + washing , ,7 PC, TV, Audio , illumination , ,8 fridge , ,7 heating + warm water 0 0,0 0 0 cooking 178 6, ,2 cooling 0 0,0 0 0 kitchen 119 4, ,2 remaining 143 5, ,5 Total ,00 34,9 1813,1

65

66 SAMSUNG OLED-TV

67 First OLED products

68 OLED MIRROR

69

70 Transparent polymer solar cells New Energy, a different way of thinking

71 Peerplus: smart energy glass Nieuwe Producten

72 Daglichttoetreding: solar light tubes! Nieuwe energie, een andere manier van denken

73 Daglichttoetreding in een monument: Reichstag Berlijn Nieuwe energie, een andere manier van denken

74 Duurzame monumenten: tip 3 3. Ontwikkel een visie voor het monument: kijk daarbij niet wat het beleid voor het monument kan betekenen, maar wat het monument voor het beleid kan betekenen. Dr. Leon Frederix

75 Denken vanuit monument naar beleid! M

76 Denken vanuit monument naar beleid! -regionale economische ontwikkeling,idem lokale bedrijvigheid -werk en inkomen -leefbaarheid in kleine kernen -bereikbaarheid -veiligheid en beheersbaarheid -opwaardering van de kwaliteit van het buitengebied -gezonde en aantrekkelijke leefomgevingen -toeristische aspecten -verkeersmodaliteiten en oplossingen

77 Duurzame monumenten: procesanalyse A. Gebruikelijke volgorde B. Ideale volgorde

78 Denken vanuit monument naar beleid! Kloosterdorp Steyl: Winfried Timmers Kleine biovergister voor tuinafvalverwerking van de kloosters en de lokale gemeenschap. Renovatie warenhuiskas/druivenkas Niek Hoogland (Parkstraat) tot atelier en werkruimte van pottenbakker en tot energieleverancier.

79 Duurzame monumenten: tip 4 4. Wet- en regelgeving: niet vragen naar wat niet mag, maar naar wat wel mag en betrek zoveel mogelijk wetgevers in het proces. Expertgesprek: V.l.n.r. Jack Forschelen (gemeente Maasgouw), Rob Brouwers (Architectenbureau Satijn. Born), Kees van Aken (voorzitter Welstandscommissie Maasgouw), Iwan Povse (Architectenbureau Povse en Timmermans, Sittard) en Leon Frederix

80 Duurzame monumenten: wat mag wel?

81 Baco gebouw Roermond: near zero energy! New Energy

82 Energieneutraal monument Driebergen Liesbeth Wassenberg Paul Bloemen Stichting Duurzaam renoveren van historische gebouwen

83

84

85 Integraal concept september 2008

86

87 Eerste nul-energie monument (Driebergen) Nieuwe energie, een andere manier van denken

88 Duurzame monumenten: tip 5 5. Financiering is een samenwerkingsmodel! Voor de samenhang en de samenwerking in alle fasen van het proces is het essentieel dat alle betrokken partijen bereid zijn daar in te investeren. De Gestalt van het gebouw, de omgeving en de functies Plannen & faseren Traditionele vormen financiering Regelgeving en financiering van herstel en exploitatie Nieuwe vormen van financiering b.v. crowd funding Trust, coöperatie, stichting Restauratie en exploitatie

89 Begijnhof Hasselt

90 Duurzame monumenten: tip 6 6. Duurzaamheidsmaatregelen zoveel mogelijk laten meeliften op restauratie of renovatiemaatregelen. Zo worden terugverdientijden zeer beperkte keuzecriteria.

91 Duurzame monumenten

92 Duurzame monumenten: tip 7 7. Vraag aan bedrijven om met een gezamenlijke aanbieding voor het gehele (energie)concept te komen, i.p.v. individuele offertes voor individuele producten. Systeemoptimalisatie ipv installeren losse producten! Vertegenwoordiger MKB-bedrijven: Peter Debije

93 Duurzame monumenten: tip 8 8. Verwarmingssystemen aanpassen aan het gebruik van de ruimtes. Infraroodverwarming bijvoorbeeld is een goede optie voor ruimtes met hoge plafonds en laagfrequent gebruik. Bovendien kan de ruimtetemperatuur laag blijven terwijl de gevoelstemperatuur comfortabel is.

94 IR-verwarming in duurzame monumenten? Nieuwe energie, een andere manier van denken

95 Warmte Wat is warmte? Een gevoel van behaaglijkheid Hoe ontstaat warmte? Warmte-energie tot 19 e eeuw Warmtestof vanaf 19 e eeuw Warmte-energie Bewegingsenergie Infrarood stralen transporteren de warmte-energie Dhr. Sjir Louppen Ecodynamisch Bouwen

96 Verwarming historie Hypocaustum Ecodynamisch Bouwen

97 Verwarming Bouwfysisch verschil Convectieverwarming Verwarmt lucht Vraagt veel energie Slecht opslag medium Ventilatie - energieverlies Condensatie Schimmelvorming Verwarmt lucht Stralingsverwarming Verwarmt materie Energie efficiënt Goed opslag medium Ventilatie opslag energie Geen condensatie Geen schimmelvorming Verwarmt materie Ecodynamisch Bouwen

98 Verwarming Gezondheid Convectieverwarming Stralingsverwarming Verwarmt lucht Warme lucht 22 0 C Condensatie Schimmelvorming Infectieziekten Verwarmt materie Koude lucht C Geen condensatie Geen schimmelvorming Minder allergieën Menselijk lichaam: Relatief koude lucht: natuurlijke situatie Relatief warme lucht: onnatuurlijke situatie Baby (zomer - winter) Statistisch 1 ste 2 jaar minder infectieziekten Bruine vetcellen Koele lucht stimuleert aanmaak bruine vetcellen Ecodynamisch Bouwen

99 Nieuw systeem Techniek Kim-verwarming Ecodynamisch Bouwen

100 Nieuw systeem Praktijk Leipzig Architect: Christoph Schwan Regensburger Altstadt ( ) 2006 Wereld cultuurerfgoed Ecodynamisch Bouwen

101 Verwarming Kim-verwarming? Achter het stucwerk! Pilot: De Wijk van Morgen Gebouw 4 Ecodynamisch Bouwen

102 Verwarming E-Glass Ecodynamisch Bouwen

103 Duurzame monumenten: tip 9 9.Organiseer een actief samenspel en een hecht netwerk van bestuurders ambtenaren initiators en vaktechnische mensen voor bouw en exploitatie.

104 Proces Doel en belangen in kaart Personen in positie Experts Multidisciplinair Tegenmacht Macht PR vanaf dag 1 Kennis delen Workshops Conferenties Vieren successen Draagvlak Initiatiefnemer Kracht Ambitieus Integraal Innovatief Potentie Haalbaarheid Subsidie Experts Flexibel, lerend Vergunningen Projectmanagement Bron: Management van processen. Succesvol realiseren van complexe initiatieven

105 Visie & ambitie Wat Hoe: techniek Hoe: proces Energieneutraal Omkeerbaar Respect Isolatie: low tech Installatie: high tech Ventilatie Bijeenkomsten en conferenties Integraal werken Kennis delen

106 DuMo-strategieën

107 Duurzame monumenten: tip Ieder probleem is zeer waarschijnlijk elders al een keer opgelost. Organiseer de kennisuitwisseling van leerervaringen van monumenteneigenaren, eventueel ondersteund door de Monumentenwacht en beschikbare toolkits. Dhr. Geert van der Varst

108 Duurzame monumenten: toolkits

109 Zuyd Hogeschool Duurzame Monumenten: literatuuronderzoek Sustainable Monuments Korte samenvatting van case-studie Energy Heritage Project (2008) Lectoraat nieuwe energie

110 Zuyd Hogeschool Duurzame Monumenten Sustainable Monuments Korte samenvatting van Energy Heritage Project (2008) Lectoraat nieuwe energie Energie efficiëntie maatregelen: Secundaire beglazing Tochtmaatregelen Herintroductie luiken Vloerisolatie HR boilers Isoleren van de zolderruimtes Energiezuing licht Slimme monitoring Energie advies

111 Zuyd Hogeschool Duurzame Monumenten Sustainable Monuments Korte samenvatting van Energy Heritage Project (2008) Lectoraat nieuwe energie Slimme monitoring en weergave van energieverbruik draagt bij aan de mindset van bewoners.

112 Duurzame monumenten

113 IEA, Annex 51, Sustainable city Existing efforts: LaR-EP, Solar Cities, G40, PolyCities, Concerto, etc. Energy efficient buildings WP EU Solar energy WP- RE Fuel cells WP- EU Wind WP-RE High efficient central plants WP-FF Geothermal heat pumps WP-EU Hydropower WP-RE Combined heat and power WP EU Biomass WP-RE el. transp. grid improvement Energy storage -.WP EU optimised transportation Economic efficiency by integrated system optimization Source: EnBW, Karlsruhe

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

Het kan minder! ing. P. Hameetman

Het kan minder! ing. P. Hameetman Het kan minder! ing. P. Hameetman manager innovatie BAM Vastgoed bv Inleiding Afbakening: Presentatie is toegespitst op woningbouw Verdieping van technische mogelijkheden 2 Klimaatakkoord Gemeenten en

Nadere informatie

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander

Slimme Netten. Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Slimme Netten Martijn Bongaerts: - voorzitter Projectgroep Smart Grids Netbeheer Nederland - manager Innovatie, Liander Netbeheer Nederland (1) Netbeheer Nederland brancheorganisatie van alle elektriciteit-

Nadere informatie

nieuwe economie Dr. Jacques T.N. Kimman Lector Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd (Agentschap van het Ministerie van Economische Zaken)

nieuwe economie Dr. Jacques T.N. Kimman Lector Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd (Agentschap van het Ministerie van Economische Zaken) Duurzaamheid dicht bij huis: via nieuwe energie naar een nieuwe economie Dr. Jacques T.N. Kimman Lector Nieuwe Energie, Hogeschool Zuyd Adviseur Taakveld Energiestrategie en Transitie, AgentschapNL (Agentschap

Nadere informatie

Cursus Verwarm je woning. 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten

Cursus Verwarm je woning. 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten Cursus Verwarm je woning 1. Inleiding 2. Verwarmingssysteem 3. Ventilatie 4. Subsidies en leningen 5. Uitnodiging voor bezoeken producten DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Mondiale en Europese energie trends Uitdagingen, prioriteiten en kansen

Mondiale en Europese energie trends Uitdagingen, prioriteiten en kansen Mondiale en Europese energie trends Uitdagingen, prioriteiten en kansen 28/09/2015 Kees van der Leun Klimaat raakt al ontwricht bron: John Mason, skepticalscience.com bron: Guardian 2 100% duurzaam? Energie-efficiëntie

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Urban Energy. Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau. Aart de Geus TNO

Urban Energy. Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau. Aart de Geus TNO Urban Energy Kansen en mogelijkheden van energiemodellering op wijkniveau Aart de Geus TNO Opzet Presentatie Waarom en voor Wie Ontwikkelingen GIS en wijk modellen Urban Strategy als voorbeeld Energie

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Bouwen is Vooruitzien

Bouwen is Vooruitzien Bouwen is Vooruitzien Energie van visie tot projecten Peter Op t Veld Inhoud Waar staan we? Europees energie en klimaatbeleid Tegenstelling collectief belang individueel belang Waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

Mijnwater 3.0 Algemene Presentatie

Mijnwater 3.0 Algemene Presentatie Mijnwater 3.0 Algemene Presentatie Ontwikkeling van een intelligente duurzame hybride energie-infrastructuur in de gemeente Heerlen Oktober 2014 Louis Hiddes (l.hiddes@mijnwater.com) Directeur Mijnwater

Nadere informatie

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid

Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid Green IT en de rol van supercomputers bij duurzaamheid IT is deel van het CO2 probleem... maar vooral ook van de oplossing dr. ir. A. Osseyran Directeur SARA en Vancis Waarom Green IT? 50% meer energie

Nadere informatie

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING

NIEUWE VISIE OP ZONREGELING NIEUWE VISIE OP ZONREGELING Zon en daglicht regeling als deel van de energieprestaties in gebouwen Peter Winters President of the European Solar Shading Organization Director Shading & Building Dickson

Nadere informatie

7 workshops Rondleiding Paushuize 2 spreekuren voor persoonlijk advies

7 workshops Rondleiding Paushuize 2 spreekuren voor persoonlijk advies 7 workshops Rondleiding Paushuize 2 spreekuren voor persoonlijk advies Vrijdagochtend 14 september 2012 van 9.00-12.30 uur. De 5 e conferentie over duurzaam renoveren van historische gebouwen. Met workshops

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider

Opschaling van. Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Opschaling van Martje van Horrik, Michiel Ritzen (OA), Zeger Vroon, Elianne Demollin Schneider Projectleider IEA PVPS Task 15 Onderzoeker BIHTS / Zuyd Hogeschool 18 november 2015 Develop fundamental Knowledge

Nadere informatie

IEA Annex 51: Energy Efficient Communities Case studies and strategic guidance for urban decision makers

IEA Annex 51: Energy Efficient Communities Case studies and strategic guidance for urban decision makers IEA Annex 51: Energy Efficient Communities Case studies and strategic guidance for urban decision makers Dr. Jacques T.N. Kimman Professor New Energy at the Zuyd University Programme manager at SenterNovem

Nadere informatie

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Voorbeeldproject voor een gecombineerde inzet van duurzame energiebronnen voor de productie van warmte en elektriciteit Presentatie 18 dec. VV. Berkum Eddy Bramer

Nadere informatie

De wijk als inspiratiebron voor de lange termijn

De wijk als inspiratiebron voor de lange termijn De wijk als inspiratiebron voor de lange termijn Frans de Haas de Haas & Partners Projectgroep DEPW Utrecht 9 februari 2011 EOS LT Duurzame Gebiedsontwikkeling i.o.v. Agentschap NL Inhoud Levensduurdenken

Nadere informatie

Genomineerd Nationaal Energie Toekomst Trofee 2006

Genomineerd Nationaal Energie Toekomst Trofee 2006 Winnaar Nationaal Energieprijs 2004 Winnaar Nationaal Energie Toekomst Trofee 2005 Genomineerd Nationaal Energie Toekomst Trofee 2006 2e Prijs Nationaal Energie Toekomst Trofee 2007 European Energy Efficiency

Nadere informatie

Draagt bij aan de reductie van CO2-uitstoot door het gebruik van hernieuwbare energiebronnen.

Draagt bij aan de reductie van CO2-uitstoot door het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Object: Bewoners: Oppervlakte: Energiekosten: Energieverbruik: eengezinswoning 4 personen; 2 volwassenen, 2 kinderen +25 m2 15 euro per maand 7.5 kwh per jaar Draagt bij aan de reductie van CO2-uitstoot

Nadere informatie

Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids!

Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids! Domotica & Energiemanagement Via domotica naar Smart Grids! Smart Homes Nationaal Kenniscentrum Domotica & Slim Wonen Duizelseweg 4a 5521 AC Eersel www.smart-homes.nl info@smart-homes.nl Peter Brils tel.

Nadere informatie

Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten

Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten Duurzaam Castricum 2030. Door vanuit ons vakgebied en met onze kennis de woningen in Castricum energie op te laten wekken in plaats van te laten verbruiken. Hoe we werken De woning krijgt als het ware

Nadere informatie

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Cutting Energy Related CO 2 Emissions Baseline Emissions 62 Gt BLUE Map Emissions 14 Gt 2030 Key aspects

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar

DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar Drie scenario s bestaande technologie Netgebonden Infrastructuur: elektriciteit en warmte (gas) Actuele gegevens van 2012 vertaald naar 2035

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

18/10/2013. Arch. Christophe Debrabander voor Bostoen. De woning van 2020 werfbezoek. 17 oktober 2013, de woning van 2020

18/10/2013. Arch. Christophe Debrabander voor Bostoen. De woning van 2020 werfbezoek. 17 oktober 2013, de woning van 2020 Arch. Christophe Debrabander voor Bostoen De woning van 2020 werfbezoek 1 onze MISSIE: Omdat comfortabel wonen een behoefte is van iedereen, (ver-)bouwt Bostoen betaalbare, energiezuinige wooneenheden

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

CELSIUS* *Combined Efficient Large Scale Integrated Urban Systems. Roland van Rooyen Oubbol Oung Astrid Madsen 25-06-2015

CELSIUS* *Combined Efficient Large Scale Integrated Urban Systems. Roland van Rooyen Oubbol Oung Astrid Madsen 25-06-2015 CELSIUS* *Combined Efficient Large Scale Integrated Urban Systems Roland van Rooyen Oubbol Oung Astrid Madsen 25-06-2015 This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden

Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Energiezuinig en comfortabel wonen in Rijswijk; een initiatief van Stadsgewest Haaglanden Welkom door wethouder Dick Jense Rob Klokman Ecostream Wat kunt u verwachten deze avond Wat is Wonen++ Energiebesparende

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG)

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Op weg naar bijna energieneutraal bouwen in 2020 Jean Frantzen Adviseur duurzaam bouwen Kennisevent Routekaart richting energieneutraal bouwen R c 2,5 R c 3,5 R c

Nadere informatie

Mijnwater 3.0 Presentatie HOI februari 2014

Mijnwater 3.0 Presentatie HOI februari 2014 Presentatie HOI februari 2014 Duurzaamheidsvisie Mijnwater B.V. 7 Louis Hiddes (l.hiddes@mijnwater.heerlen.nl) Directeur Mijnwater BV Mijnwater BV 2012 Pilot project: Mijnwater 1.0 HH1 HLN1 HLN3 HH2 HHC

Nadere informatie

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1 Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter 4 maart 2009 1 Geschiedenis van de roadmaps 2001 2006: ervaring opgedaan met continue representatie 15 september 2005: moeilijke discussie bij een opdrachtgever

Nadere informatie

CoE Neber. Discussie en vragen

CoE Neber. Discussie en vragen CoE Neber Discussie en vragen Wat is energietransitie? Een fundamentele omslag of overgang van een bijna nog volledig fossiele energievoorziening (olie, kolen en gas) naar een hernieuwbare en schone energievoorziening

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Verwelkoming door de voorzitter van de adviescommissie, dr. ir. Peter Wouters

Verwelkoming door de voorzitter van de adviescommissie, dr. ir. Peter Wouters 16:00 17:30 Adviescommissie Verwelkoming door de voorzitter van de adviescommissie, dr. ir. Peter Wouters Workshop thema: kansen voor innovatie in bedrijven 16:05 16:30 Operationele activiteiten om innovatie

Nadere informatie

ZEN Platformbijeenkomst. Bouw op onze kennis

ZEN Platformbijeenkomst. Bouw op onze kennis ZEN Platformbijeenkomst Bouw op onze kennis Even voorstellen Patrick Harting Projectmanager Werkzaam sinds: 2007 "De uitdaging van mijn werk is niet het stapelen van de stenen, maar het inzetten van ieders

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Energietransitie. Bouw op onze kennis

Energietransitie. Bouw op onze kennis Energietransitie Bouw op onze kennis Programma Introductie Energieverbruik van een woning Energieverbruik in de praktijk Energieneutraal + Opslag van energie Bewoner centraal Wat doen wij? Een greep uit

Nadere informatie

Samenvatting. Een Ecovat INFRASTRUKTUUR is een plug and play :

Samenvatting. Een Ecovat INFRASTRUKTUUR is een plug and play : Introductie Aris de Groot Energie-, Installatie- en Bouw BV Postbus 2 5400 AA Uden Ing. A.W. (Aris) de Groot. Directeur/eigenaar Bezoekadres: Loopkantstraat 7a Uden Mobiel 0651.386511 Samenvatting Een

Nadere informatie

Klimaatneutraal bouwen in de praktijk. 1. Uitdaging klimaat. klimaatverandering

Klimaatneutraal bouwen in de praktijk. 1. Uitdaging klimaat. klimaatverandering Klimaatneutaal bouwen in de praktijk Chiel Boonstra directeur De uitdaging van het klimaat Wat is klimaatneutraal bouwen Waarom passief bouwen Projectvoorbeelden BergenopZoom, oktober 9. Uitdaging klimaat

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

ENERGENCE Quick-Scan. V.v.E. Voorbeeldig. Project adres: Bespaarstraat 44 1010 EN Amsterdam

ENERGENCE Quick-Scan. V.v.E. Voorbeeldig. Project adres: Bespaarstraat 44 1010 EN Amsterdam ENERGENCE Quick-Scan V.v.E. Voorbeeldig Project adres: Bespaarstraat 44 1010 EN Amsterdam Uitgevoerd door: ENERGENCE Herman van den Berg Westhavenweg 58F 1042 AL Amsterdam Datum: 15-01-2015 Disclaimer:

Nadere informatie

Roel.DeConinck@3e.eu Roel.DeConinck@mech.kuleuven.be. Slim bouwen: welke energietechnieken maken het verschil?

Roel.DeConinck@3e.eu Roel.DeConinck@mech.kuleuven.be. Slim bouwen: welke energietechnieken maken het verschil? Roel.DeConinck@3e.eu Roel.DeConinck@mech.kuleuven.be Slim bouwen: welke energietechnieken maken het verschil? Leuven, woensdag 6 april 2011 Content Evolution of energy consumption in buildings Challenges

Nadere informatie

Mijnwater Heerlen Symposium: Smart Cities op wankele bodem

Mijnwater Heerlen Symposium: Smart Cities op wankele bodem 1 Mijnwater BV 2012 Mijnwater Heerlen Symposium: Smart Cities op wankele bodem Smart Cities door slim gebruik van energienetwerken: Mijnwater 3.0 7 René Verhoeven (r.verhoeven@mijnwater.com) Cluster Manager

Nadere informatie

Energiebesparing en onderhoud horen bij elkaar. Beurs Industrie & Milieu. 19 Mei 2010. Martin Kamp Siemens Nederland N.V.

Energiebesparing en onderhoud horen bij elkaar. Beurs Industrie & Milieu. 19 Mei 2010. Martin Kamp Siemens Nederland N.V. Energiebesparing en onderhoud horen bij elkaar Beurs Industrie & Milieu 19 Mei 2010 Martin Kamp Siemens Nederland N.V. Onderhoud is het totaal van activiteiten met als doel het in "een aanvaardbare conditie"

Nadere informatie

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4 EPC ESCO VME Sven Wuyts Factor4 Energie Prestatie Contract Energy Service COmpany Vereniging van MedeEigenaars Sven Wuyts Factor4 Factor4: Antwerpen en Amsterdam Ingenieurs en financieel experts Energiebesparingsprojecten

Nadere informatie

Duurzaamheid in Boswinkel Oost

Duurzaamheid in Boswinkel Oost Programma Waarom energiezuinig en duurzaam (ver)bouwen? Waarom energiemonitoring Duurzaamheid in Boswinkel Oost Energiemonitoring Velve Lindenhof, Enschede De energiezuinigste wijk van Enschede De uitvraag

Nadere informatie

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen Introductie eco2heat Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling Wie is Eco2heat? Eco2heat kiest voor duurzame, groene warmte. Aangezien ongeveer 30% van het wereld energie verbruik verwarming

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal

Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal Geworteld wonen 9 DECEMBER e.v. Wat verstaan de potentiele bewoners onder duurzaamheid vinden de bewoners belangrijk als het gaat om duurzaamheid

Nadere informatie

Duurzame Warmte voor Iedereen

Duurzame Warmte voor Iedereen Duurzame Warmte voor Iedereen Welke Warmtepomp Waar? Charles Geelen partner technisch secretaris Dutch Heat Pump Association Welke Warmtepomp Waar Toepassen 2 Geen tijd te verliezen! Welke Warmtepomp Waar

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Hoe komt energielabel tot stand Relatie (of niet!)

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

BEVINDINGEN ENERGIECONCEPT ORANGERIE VAN KASTEEL AMSTENRADE Aan: Mevrouw L. van Lidth de Jeude-d'Ansembourg en Arjan Oosterhof

BEVINDINGEN ENERGIECONCEPT ORANGERIE VAN KASTEEL AMSTENRADE Aan: Mevrouw L. van Lidth de Jeude-d'Ansembourg en Arjan Oosterhof BEVINDINGEN ENERGIECONCEPT ORANGERIE VAN KASTEEL AMSTENRADE Aan: Mevrouw L. van Lidth de Jeude-d'Ansembourg en Arjan Oosterhof Van: Kamiel Jansen en Jörg Blass [NIBE] Datum: 18-01-2015 (laatste aanpassingen

Nadere informatie

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is

Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is Het Heijmans Bright House is een concept van Heijmans in samenwerking met Van Helmond Zuidam Architecten en AERspire. Uitgangspunt van het concept is dat comfort en energiezuinigheid hand in hand moeten

Nadere informatie

De Exergetische Gebouwschil

De Exergetische Gebouwschil De Exergetische Gebouwschil Promotieonderzoek Michiel Ritzen NWO presentatie Michiel Ritzen - afgestudeerd aan de TU Delft, 2004 - architectuur, specialisatie Technologie in Duurzame Ontwikkeling - docent

Nadere informatie

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling

Toelichting Instrument 5. Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Toelichting Instrument 5 Onderdeel Toolbox voor energie in duurzame gebiedsontwikkeling Instrument 5, Concepten voor energieneutrale wijken De gehanteerde definitie voor energieneutraal is als volgt: Een

Nadere informatie

10 december 2008 Energiegebruik: de invloed van de bewoner. Energieketen. Energievraag in gebouwen. Waarom wordt er energie gebruikt?

10 december 2008 Energiegebruik: de invloed van de bewoner. Energieketen. Energievraag in gebouwen. Waarom wordt er energie gebruikt? Energiegebruik: de invloed van de bewoner Energie vraag Klimaatinstallaties / energie-inkoop Primair energiegebruik WK2020 bijeenkomst Duurzaamheid Laure Itard,, TU Delft L.C.M. Itard@Tudelft.nl 10 december

Nadere informatie

Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning

Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning Deelplan 5 Geeren-Zuid 1. Resultaten onderzoek NOM-ready 2. Voorstel geriefverbeteringen 3. Sociaal plan 4. Website 5. Voorlopige planning Vastgoedontwikkeling, Marieke Keyzer, 23-11-2015 Inhoud presentatie

Nadere informatie

2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar?

2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar? Erik Franke Franke Architekten 1 oktober 2008 Den Haag 2008: 7 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar! 2020: 8 miljoen woningen belasten ons milieu onevenredig zwaar? 2020: 4,3 miljoen

Nadere informatie

De initiële investering en installatie van onze infrarood panelen zijn laag in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen.

De initiële investering en installatie van onze infrarood panelen zijn laag in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen. Here comes the Over Onze Producten Onze infrarood panelen behoren kwalitatief tot de absolute wereldtop en geven duurzame energie een extra dimensie. De filosofie achter deze energiebesparende producten

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Ruimte voor Duurzame Energie Portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving Holland Rijnland 17 februari 2016

Ruimte voor Duurzame Energie Portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving Holland Rijnland 17 februari 2016 Ruimte voor Duurzame Energie Portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving Holland Rijnland 17 februari 2016 WATER STEDELIJKE TRANSFORMATIES OV KNOPEN ENERGIE ENERGIE OPGAVE LANDELIJK OFFICE ENERGIELANDSCHAP

Nadere informatie

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015

Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Vereniging Amersfoort Bedrijven (VAB) Dinsdag 3 maart 2015 Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Elke bijdrage is er één Kenniscentrum Duurzaam Bouwen Een unieke samenwerking van Amersfoortse bedrijven die:» Elkaar

Nadere informatie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie

STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie STEER en cofinanciering voor stedelijke distributie 25/02/2013 Olav Luyckx Project Officer Uitvoerend Agentschap voor concurrentievermogen en innovatie (EACI) Brugge, 26 Februari 2013 EACI IEE - STEER

Nadere informatie

Klimaatbestendige steden

Klimaatbestendige steden Klimaatbestendige steden Klimaatbeleid en praktijk in Nederland Inspiratie voor Amersfoort Michaël Meijer Introductie Michaël Meijer Tuin- en Landschapsinrichting @ IAH Larenstein Planologie @ Radboud

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort.

12 duurzaamheidstips voor monumenten. Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 12 duurzaamheidstips voor monumenten Tips voor het verlagen van uw energiegebruik en het verbeteren van het comfort. 1 12 duurzaamheidstips voor monumenten Woont u in een monument of ander karakteristiek

Nadere informatie

Energie neutrale Gebiedsontwikkeling

Energie neutrale Gebiedsontwikkeling Energie neutrale Gebiedsontwikkeling Dag van de Projectontwikkeling Pieter Hameetman, directeur 23 mei 2013 Koninklijke BAM Groep nv Energie neutrale gebiedsontwikkeling Energienota = 0 Betekend communiceren

Nadere informatie

Project: CO 2 -neutrale nulenergiewoning, Merelbeke. CO 2 -neutraal Nulenergie. Bio-ecologisch

Project: CO 2 -neutrale nulenergiewoning, Merelbeke. CO 2 -neutraal Nulenergie. Bio-ecologisch CO 2 -neutraal Nulenergie Bio-ecologisch Pieter VERSTRAETE Architect & energiedeskundige - Zaakvoerder NEO-architectuur - Projectverantwoordelijke DuBo, MilieuAdviesWinkel E info@neo-architectuur.be W

Nadere informatie

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen

Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Duurzaam Sportcomplex De Tukkers Albergen Voorbeeldproject voor een gecombineerde inzet van duurzame energiebronnen voor de productie van warmte en elektriciteit Fleringen 26 sept. 2013 Eddy Bramer Bertus

Nadere informatie

Gebieden Energie Neutraal

Gebieden Energie Neutraal Gebieden Energie Neutraal Kennismaken met het programma GEN Liesbeth Schipper 27 september 2012 Inhoud Achtergrond Opzet GEN programma GEN Nieuwbouw Energieconcept Ontwikkel en businessmodel Omgeving GEN

Nadere informatie

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat.

Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Zuinige ketel? Dat loont! Ontdek de mogelijkheden, voordat uw oude verwarmingsketel stuk gaat. Een nieuwe, zuinige ketel? Denk er nu al over na! Is uw ketel oud aan het worden? Wacht niet totdat hij stuk

Nadere informatie

TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving

TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving TKI - Topconsortium Kennis en Innovatie EnerGO - Energie in de Gebouwde Omgeving Gezocht: Multifunctionele energie renovatie Multifunctionele energie renovatie kunnen we samen versnellen Programma TKI

Nadere informatie

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Heating the Flowers A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Agenda 2 FloraHolland Shareholders Project in a nutshell Coöperatie 3 Kwekerscoöperatie met als doel: Krachtenbundeling en versterking

Nadere informatie

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid lokaal bestuur Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid stad Hasselt Hasselt 20/20/20 stadsdiensten Hasseltse gemeenschap 20% reductie HEB Duurzaamheidsdienst

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Energiescan. van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies

Energiescan. van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies Energiescan van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies Energiescan voor woningen in opdracht van: de heer E. Scanner Straat en nr. gekeurde woning: De Brink 6 Postcode:

Nadere informatie

De Experience Economy & Change Management

De Experience Economy & Change Management De Experience Economy & Change Management Consequenties voor Organisaties en Management Consultants Presentatie voor PDO-MC Lieke Thijssen Brummen, 16 November 2001 1 Het draaiboek voor deze ervaring Venetië

Nadere informatie

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw?

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Workshop Energie Besparen blok 2: 13:20 u- 14:10 u Agenda Welkom Even Voorstellen De CO 2 -ladder Verduurzaming woningbouw in de praktijk Oplossingsrichting

Nadere informatie

Symposium duurzaamheid Portaal. Nu aan de slag met het oog op toekoms7ge ontwikkelingen

Symposium duurzaamheid Portaal. Nu aan de slag met het oog op toekoms7ge ontwikkelingen Symposium duurzaamheid Portaal Nu aan de slag met het oog op toekoms7ge ontwikkelingen Waarom energietransi7e? Milieu Leveringszekerheid of /PJ Verantwoordelijkheid Gebouwde Omgeving energiegebruik EU

Nadere informatie

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V.

Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie. Case. A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Restwarmtebenutting in de vleesverwerkende industrie d.m.v. HT-warmtepompen Case A.(Fons)M.G. Pennartz Ir. Manager team Energie KWA Bedrijfsadviseurs B.V. Aan bod komen: Situatie omschrijving case vleesbedrijf

Nadere informatie

Bouwkunde Civiele Techniek Bouwtechnische Bedrijfskunde

Bouwkunde Civiele Techniek Bouwtechnische Bedrijfskunde Innovatie Bouwproces en Techniek Bouwkunde Civiele Techniek Bouwtechnische Bedrijfskunde 1 november 2008 Veranderingen in de bouw Groeiende schaarste aan geschikt personeel; Veranderbaarheid en snelheid

Nadere informatie

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting

Energiezuinig wonen. GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting Energiezuinig wonen GEDRAG en GEBOUW Cothen 18 december 2012 Corina Onderstijn & Arno Harting 1)Waarom energie besparen? 2)Hoe kunt u energie besparen? 3)En de volgende stap! 1) Het klimaat verandert!

Nadere informatie

Hoe verbruikt ú minder gas?

Hoe verbruikt ú minder gas? Hoe verbruikt ú minder gas? Ardo de Graaf 06-520 56179 52 0 NB s zomers meer zon op noordelijk halfrond s Winters meer zon op zuidelijk halfrond Warme golfstroom zomer&winter, deze komt ongeveer tot het

Nadere informatie