Eenzaamheid. 1. Ter inleiding Wat is eenzaamheid? 2

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eenzaamheid. 1. Ter inleiding 2. 2. Wat is eenzaamheid? 2"

Transcriptie

1 Eenzaamheid Idske de Haan- de Jng> <2 ktber 2013> 1. Ter inleiding 2 2. Wat is eenzaamheid? 2 3. He ntstaat eenzaamheid 3 a. Externe factren 3 b. Persnlijkheidskenmerken f karakter 4 c. Gedragspatrnen 4 d. De reactie van de mgeving 5 4. Gevlgen vr de nderlinge relatie 6 5. Kun je vereenzaming beïnvleden? 7 6. Valkuilen 8 7. Vuistregels 9 8. He ntwikkel je aandacht vr elkaar? 10 cpyright 2013 Praktijkcentrum vr nderzek en dienstverlening in de kerken Alle rechten vrbehuden

2 pagina 2 v. 11 Eenzaamheid> 1. Ter inleiding Eenzaamheid, dat klinkt ngal zwaar. Eenzaamheid... als je dat wrd een aantal keren herhaalt en hardp uitspreekt dan vel je de leegte. Eenzaamheid wrdt wel eens vlksziekte nummer één genemd. 2. Wat is eenzaamheid? Eenzaamheid is niet hetzelfde als alleen zijn, want dat kan vaak heel prettig zijn. Na een verblijf p een zespersnszaal in het ziekenhuis ben je blij dat je weer alleen thuis bent. Alleen zijn als je een bek leest f zit te werken, daar kies je vaak vr. Het is k niet z dat niet getruwde mensen altijd eenzaam zijn en getruwden nit. Ok zestigplussers zijn niet allemaal eenzaam. Eenzaamheid is een gevel. Het gevel van verlatenheid. Dat gevel is niet vr iedereen gelijk, het is heel persnlijk. Onafhankelijk van aantal cntacten Eenzaamheid kmt vr nder jnge en udere mensen, nder getruwden en ngetruwden, nder mannen en vruwen. Het hangt niet af van het aantal cntacten. Misschien heeft iemand veel cntacten, terwijl hij f zij zich van binnen hndseenzaam velt. Bij eenzaamheid is de praktijk van het leven heel anders dan men graag wil, bijvrbeeld: Als men wel mensen spreekt maar graag meer cntacten zu willen. Als men wel mensen spreekt maar graag andere, persnlijke dingen met mensen zu willen delen. Als men graag dingen samen zu willen den met anderen. Als er geen bezek kmt terwijl men dat wel graag zu willen. De ene mens leert dit verschil te aanvaarden, een ander zekt zelf een manier m er iets aan te den. Deze mensen velen zich niet z snel eenzaam. Tegenstrijdige gevelens Bij eenzaamheid is er een sterk gevelde tegenstrijdigheid en een sterk geveld gemis. Die tegenstrijdigheid kan er zijn met betrekking tt de heveelheid cntacten f met betrekking tt de inhud van de cntacten. Misschien vindt iemand het heel erg dat er geen persnlijke en emtinele

3 pagina 3 v. 11 Eenzaamheid> dingen gedeeld kunnen wrden. Dat er geen wézenlijk cntact is. Misschien zegt u: Nu, dan verandert hij er tch iets aan! Ja, dat zu inderdaad mi zijn. Helaas is de angst f het nvermgen iets aan de situatie te veranderen, een nderdeel van eenzaamheid. Dus: van eenzaamheid is sprake als het nderstaande is waar te nemen: 1. De heveelheid cntacten is in strijd met de wens naar meer cntacten: sciale eenzaamheid. 2. De inhud van de cntacten is in strijd met de wens naar wezenlijk cntact: emtinele eenzaamheid. 3. Er is nvrede en tegelijkertijd angst f nvermgen iets aan die nvrede te den. 3. He ntstaat eenzaamheid Eenzaamheid is zeer cmplex en ntstaat dr verschillende factren. Vier belangrijke elementen spelen een rl. Die vier elementen zijn niet ls van elkaar te kppelen, maar hangen met elkaar samen. a. Externe factren Dat zijn de mstandigheden waarin iemand verkeert, zals ernstige ziekte, alleengaande zijn, baanverlies, een verhuizing, een beperking, verlijden van een echtgent f kind, echtscheiding, relatieprblemen, pvedprblemen f een familielid hebben dat de Here en de kerk vaarwel zegt 1, verslaving in het gezin. Heel verschillende mstandigheden, terwijl het wel in alle situaties m verlieservaringen gaat. Bvenstaande situaties hebben allemaal te maken met verwerken van pijn en verdriet. Schaamte f schuldgevel kunnen k ng een belangrijke rl spelen, f als er geheimen zijn zals bij relatieprblemen en mishandeling vaak vrkmt. Belangrijk hierin is k de peride dat een bepaalde mstandigheid duurt. Iets wat lang duurt, verhgt het risic p eenzaamheid. Die langdurigheid heeft een vereenzamend effect. Vereenzaming is een prces. 1 Over de meeste van deze mstandigheden is een artikel p deze website te vinden.

4 pagina 4 v. 11 Eenzaamheid> b. Persnlijkheidskenmerken f karakter De manier waarp men reageert p een bepaalde situatie, speelt mee in het wel f niet ntstaan van eenzaamheid. Karaktertrekken en gevelsleven zijn daarp van invled. Verlegenheid en schaamte, een negatief zelfbeeld f gebrek aan zelfvertruwen zijn van invled p de huding ten pzichte van andere mensen. Mensen hebben het er meilijker mee m zich te presenteren, als ze verlegen zijn f weinig zelfvertruwen hebben, dan wanneer ze zelfverzekerd dr het leven stappen. En bij een negatief zelfbeeld denken ze vaak dat een ander hen niet de meite waard vindt. Die gedachte heeft dan weer effect p het gevel en p het gedrag. Op dat mment is er al sprake van een spiraal met elkaar versterkende elementen. Hierdr kan gemakkelijk een belemmerend gedragspatrn ntstaan. c. Gedragspatrnen Mensen met een negatief zelfbeeld en mensen die zich schamen, trekken zich vaak terug uit cntacten. Dan krijg je de vlgende spiraal: de gedachte: ze meten me (misschien) niet: het gevel: ik durf niet en het gedrag: ik de het niet (meer). Hierdr wrden andere mensen gemeden. Men trekt zich terug. Dit terugtrekken f mijden werkt islerend vr de persn zelf. Mede mdat gedrag van de mgeving vaak in eigen nadeel wrdt uitgelegd, bijvrbeeld als de kerk uitgaat: Niemand zegt iets tegen me, zie je wel, ze vinden mij niet leuk. Hierdr kan iemand ng meer in zijn schulp kruipen. Een ander patrn dat kan ntstaan, is het klagen. Er kan nvrede zijn ver van alles en ng wat, terwijl de rzaak van die nvrede bij anderen wrdt gelegd. Bijvrbeeld de man, de kinderen, de familie, de gemeente, de dminee, de situatie. Als men klaagt, is er vaak veel nmacht. Men velt zich vergeleverd aan de situatie en vraagt zich k niet af wat eraan te den is (slachtffer). Wel zijn er hge verwachtingen van de mgeving, vaak te hge verwachtingen. Ok kan claimend gedrag ntstaan. Dat betekent dat de persn in kwestie dwingend is naar zijn mgeving. Hij prbeert mensen vr zijn karretje te spannen en is daar erg slim in. Sms kiest hij vr dminant gedrag, sms vr zielig gedrag. Maar altijd is hij daarin dwingend. Er is meestal weinig f geen zelfinzicht. Een vierde gedragspatrn is het aantrekken en afstten: laten merken graag cntact te willen en tegelijk niet gelven belangrijk vr de ander te zijn, angst hebben m afgewezen te wrden en dit vervlgens zelf rganiseren dr ruzie te maken f een cnflict aan te gaan. Er kan angst zijn vr hechting. Er is k weinig vertruwen in een ander.

5 pagina 5 v. 11 Eenzaamheid> d. De reactie van de mgeving Nu spelen niet alleen bvenstaande gedragsprblemen een rl, maar k de meite die er is bij de mgeving. In het algemeen is het z dat mensen uit de mgeving vaak schrm hebben m naar iemand met prblemen te te gaan. Wie kent het niet, dat gevel van nmacht wat je met zeggen, dat unheimische gevel dat je niet durft. Sms heb je als steungever het gevel dat je niet meer tegen al die ellende kunt. Het kan er niet meer bij. We hebben allemaal een beperkt pnamevermgen vr leed en verdriet. Vragen als: Mag ik me er wel mee bemeien, waarm zu ik het meten den, een ander kan tch k gaan, waarm ik altijd?, maken dat je het uitstelt m een bezek te brengen. Van uitstel kmt dan wel eens afstel. Als er schrm is in de mgeving, heeft dat vaak tt gevlg dat de mgeving zich k terugtrekt. Het gevlg is een srt spiraal, het terugtrekgedrag van de persn in meilijke mstandigheden en het terugtrekgedrag van de mgeving versterken elkaar. He reageert de mgeving p klaaggedrag? In eerste instantie zijn er meestal wel enkele aandachtgevers. Men velt zich bewgen met de prblemen. Maar als aandacht en adviezen niet helpen, ntstaan er na verlp van tijd vaak gevelens van leeggezgen wrden en tekrtschieten. Het lijkt een bdemlze put die niet gedempt wrdt. Er kan nmacht, frustratie en wede ntstaan bij degene die aandacht geeft. Z zullen er steeds minder mensen verblijven die steun geven. Uiteindelijk blijft er dr uitputting bijna niemand ver, iedereen haakt af. Hierver ntstaat bij de afgehaakte steungever vaak een schuldgevel. Claimend gedrag stelt mensen uit de mgeving vaak vr vragen. Het is meilijk vr de mgeving m dr te hebben wat er speelt, wat er aan de hand is. Het is z ingewikkeld. Verantwrdelijkheidsgevel werkt daarin als ruis. Men gaat dan k lang dr met steunen, meestal ver eigen grenzen 2 heen. Sms ntstaat een gevel van gebruikt wrden. Men velt zich uitgebuit en degene die claimt, accepteert het niet als de steungever anders wil f minder wil. Dit geeft veel frustraties bij degene die aandacht geeft. Ok kmt het vr dat zaken verdraaid wrden. Uiteindelijk stpt een aandachtgever ermee, mdat hij p is, sms letterlijk kapt. Als iemand cntacten aantrekt en vervlgens afstt kan dat veel vragen pleveren in de mgeving. Het geeft bij de aandachtgever nzekerheid mdat er nduidelijke bdschappen wrden afgegeven. De vraag kan ntstaan f iemand nu wel f geen cntact wil. Meestal wrdt dat niet aan de persn in kwestie gevraagd. Hierdr ntstaat ng meer nduidelijkheid. Uiteraard is er p meer te wijzen dan de vier bvengenemde; in 2009 is bijvrbeeld aandacht gevraagd vr het verband tussen verslaving en eenzaamheid: wie verslaafd is, hudt dat lang vr zich en schermt een 2 Zie ver grenzen het artikel Helpen en zrgen

6 pagina 6 v. 11 Eenzaamheid> gedeelte van zijn f haar innerlijk af vr de ander. Dit kan eenzaamheid zwel prepen en als versterken. 3 Ok als de verslaving bekend gewrden is, kan de weerzin die dit bij anderen prept het gevel van eenzaamheid versterken. De gemeente van Christus kan zich hier echter niet achter verschuilen. De diakenen krijgen in het bevestigingsfrmulier de ambitie m vr te zrgen dat niemand in de gemeente gebukt gaat nder eenzaamheid. 4. Gevlgen vr de nderlinge relatie Iemand met prblemen heeft vaak hge verwachtingen van gemeenteleden/werkers in de kerk. Waar hge verwachtingen zijn, zijn meestal k teleurstellingen. Samen met de meilijke situatie en het karakter van die persn ntstaan er steeds meer nderlinge prblemen. Elkaar versterkende negatieve factren Er ntstaat namelijk een wisselwerking tussen het gedrag van de persn en het gedrag van de mgeving. Bijvrbeeld: dr het afhaken van mensen uit de mgeving wrdt de frustratie van degene die klaagt meestal grter. Weer een teleurstelling en daardr een reden m ng meer te klagen. Terwijl dit tenemende klagen niet tt effect heeft dat er meer cntacten kmen, nee, klagen vermindert de cntacten. Iemand die claimend gedrag vertnt, kan dr een negatieve ervaring ng meer gaan claimen. De gedachte die ntstaat, is dat hij ng meer cntrle ver de dingen met huden. Dat schrikt de mgeving steeds meer af. Onduidelijkheid in een prces van aantrekken en afstten geeft zwel bij de persn die dit gedrag vertnt en bij de aandachtgever een nveilig gevel. Cntact wrdt dan meer en meer vermeden, wat p den duur een cnflict kan pleveren. Als de zaak niet uitgepraat wrdt, ntstaat steeds meer verkilling en is er tenemende frustratie. Z ntstaat een srt negatieve spiraal. Vereenzaming is dus een cmbinatie van persnlijke meiten en prblemen in de cntacten. Dat kmt dr de wisselwerking die er is tussen mensen: gedrag is een vrtdurend reageren p elkaar. Inzicht ndig Het gaat hier ver mensen ver wie we ns zrgen maken, de mensen die we niet bereiken, de situaties die we niet begrijpen, de uitval die er is terwijl we vrtdurend uitgaan van de stelling dat dit niet mag gebeuren in de kerk. Dat laatste is een bijbelse waarheid. Maar tch, inzicht hebben in de 3 Zie ver verslaving de artikelen Verslaving en Seksverslaving.

7 pagina 7 v. 11 Eenzaamheid> nvlkmenheden van het leven is ndzakelijk m de juiste dingen te kunnen den. 5. Kun je vereenzaming beïnvleden? Er zijn een aantal dingen die je kunnen helpen m het prces van vereenzaming een gede wending te geven. Onder valkuilen en vuistregels een aantal gedetailleerde aandachtspunten. In dit nderdeel van het artikel gaat het m drie zaken: 1. Ontstaan van eenzaamheid Realiseert je dat vereenzaming altijd kan ntstaan bij verandering van een situatie. Bijvrbeeld als een vruw meder wrdt en minder gaat werken f is gestpt met werken. Meestal is er sprake van iets missen in cmbinatie met een wens en tegelijkertijd nmacht iets aan de situatie te veranderen. 2. Vragen die je jezelf stelt Je bewust zijn van het prces van vereenzaming kan helpen bij de beantwrding van de vlgende vragen: 1. Wat kan de persn zelf den (verwachtingen nderzeken en eventueel bijstellen, zelf mensen zeken, nderzeken wat men meer wil met cntacten en dat prberen te realiseren). 2. Wat kunnen gemeenteleden en werkers in de kerk betekenen. Van belang is de gedachte dat steun geven met meerdere mensen van belang is: een steungrep. 3. De manier waarp Ok de manier van steun geven is belangrijk. Het gaat niet alleen m dingen rganiseren vr een bepaalde grep, het gaat vral m de vraag f de ander belangrijk is, f je elkaar ziet als bre(de)r en zus(ter), welke inhud dat heeft, he je elkaar liefdevl kunt benaderen, terwijl je wel je zrg uit. Het gaat m elkaar echt zien en ervaren. Tt je dr laten dringen wat iemand meemaakt en wat dat vr die persn betekent. Dat bij jezelf binnenlaten. Ben je echt geïnteresseerd in de ander. Kun je meevelen, meelijden, meehuilen. Kun je in praktische zin iets betekenen. Kun je mensen meenemen naar iets f iemand, waardr hun kring van cntacten verbreed wrdt. Kun je mensen cnfrnteren, kun je dat liefdevl den, znder de ander af te wijzen.

8 pagina 8 v. 11 Eenzaamheid> 6. Valkuilen Er zijn k dingen die je als werker in de kerk beter kunt vermijden: Te véél steun geven, waardr afhankelijkheid ptreedt. De verkeerde steun geven, waardr nmacht en frustratie grter wrden. In je eentje steun geven, waardr uitputting van de steungever kan ntstaan. Te verantwrdelijk velen, waardr eigen grenzen niet ged bewaakt wrden. Het prbleem vernemen, met de kans p een verkeerde aanpak. De rzaak en de plssing van de vereenzaming alleen bij de eenzame zeken. De rzaak en de plssing van vereenzaming alleen bij de mgeving zeken. Mensen plat gien met allerlei gerganiseerde dingen. De neiging kan bestaan m vr allerlei grepen iets te rganiseren. Het is een valkuil te denken dat het rganiseren van iets autmatisch tt succes leidt. Van belang is te erkennen dat mensen niet alleen behefte hebben aan rganisatie maar k aan relatie. Men heeft behefte aan cntact, aan werkelijke belangstelling. Dat betekent niet dat het rganiseren van activiteiten slecht is. Helemaal niet. Van belang is, als er iets gerganiseerd wrdt, k zrg te dragen vr nderlinge aandacht en wezenlijk cntact. Zelfs als mensen kmen, is de kans aanwezig dat ze zich terugtrekken. Denken dat verdriet na een jaar ver met zijn. De ernst van de zaak niet ged inschatten, waardr in de kerkelijke gemeente steun wrdt gegeven, terwijl deze persn beter prfessinele hulp kan vragen. Denken dat àlle gedragspatrnen veranderbaar zijn. Je er te gauw vanaf maken, dr te denken dat ze tch altijd zitten te zeuren, het niet serieus nemen en de zwaarte van het gevel niet bij jezelf binnen laten kmen. Denken dat gedragspatrnen tch niet veranderbaar zijn.

9 pagina 9 v. 11 Eenzaamheid> 7. Vuistregels Belangrijk is dat je je ged p de hgte stelt van de situatie, van de hulpvraag en van de mgelijkheden die jezelf en anderen hebben m te helpen. Een aantal vuistregels: Bij mensen die in een pltseling veranderde situatie terecht kmen, alert zijn p vereenzaming. Al die situaties zijn aangeduid aan het begin van dit artikel. Je riënteren en cncentreren p de aard van de prblematiek. Dat vrkmt een al te snelle en mgelijk te eenvudige plssing, die niet werkt. De ander is belangrijk... Een aantal vragen dat daarbij gesteld kan wrden zijn: He ziet het prbleem eruit? Waarm det iemand zals hij det? Wat is de ernst van de prblematiek? Is er meite f is er ziek gedrag.. Mensen laten merken dat ze belangrijk zijn in de gemeente. Daar hebben ze behefte aan. Sms helpt het bij het leggen van cntacten, als men een taak heeft. Een taak hebben biedt zingeving. Mensen kunnen ingeschakeld wrden vr zveel klussen. Een van de vragen zu k kunnen zijn: wat zu je leuk vinden m in de kerk te den. Z kan aansluiting gezcht wrden bij dat wat er al is, f kan sms zelfs een nieuw initiatief leiden tt meer betrkkenheid en meer zingeving. Vr zver ndig met mensen praten ver het pbuwen van vriendschappen Je afvragen f de kerkelijke gemeente dit prbleem zelf kan pvangen, f dat prfessinele hulp ndig is. Gezamenlijk steun geven in plaats van alléén. Vral stimuleren dat gemeenteleden aandacht en steun geven aan elkaar in plaats van dat werkers in de kerk het altijd zelf meten den. Gebruikmaken van iemand die met dergelijke meite m weet te gaan. Misschien kan een kring iets betekenen.. Oudere mensen zelf inschakelen bij het bezeken van udere breders en zusters. Ze heven niet alleen bezek te ntvangen, ze kunnen eventueel k ververd wrden naar een vriend, vriendin, gemeentelid, cncert f museum. Iemand niet gelijk plat walsen nder steun, maar dit k bevragen en bespreken. Dan kunnen verschillende vragen gesteld wrden, bijv.: ben je tevreden ver je cntacten in de kerk, zit je er lekker tussen... z kun je nvrede pspren. Ok kun je praten ver de wensen die men heeft, wat men er zelf aan gedaan heeft, f dat wat men graag wil, k haalbaar is, waar mgelijkheden liggen m met mensen in cntact te kmen, f je erbij met helpen.

10 pagina 10 v. 11 Eenzaamheid> Je steeds meer realiseren dat er verschillende vrmen van steun zijn, dat steun p verschillende manieren gegeven kan wrden: Praktische steun (iemand helpen bij het pvangen van de kinderen, helpen bij een klus in huis, de was den enz.). Emtinele steun (aandacht geven, steun bieden dr emties te laten uiten, praten ver de meite f het verdriet.i.d.). Steun die gericht is p integratie (bijv. het samen bezeken van een cncert, samen naar een verjaardag gaan, samen winkelen). Hierdr beweegt men zich weer meer in de buitenwereld en kan men de kring van cntacten en activiteiten uitbreiden. Krtm: is er in de kerkelijke gemeente werkelijke belangstelling vr elkaar, is er nderlinge liefde. Een vrwaarde is de bijbelse gedachte dat iedereen erbij hrt en dat we samen leven in Gds gezin. Dan kan verdriet een plek krijgen in het cntact, maar kunnen er k heel andere dingen gedaan wrden. 8. He ntwikkel je aandacht vr elkaar? In nderdeel 7 ging het m de echte aandacht vr elkaar in de kerk; in dit gedeelte werken we dat ng uit. Waar gaat het m? Inventariseren welke steun ndig is in de gemeente. Als steun ndig is, aan de persn in kwestie vragen f hij weet aan wie hij die steun kan vragen (veel mensen vinden het meilijk aandacht vr zichzelf te vragen). Inventariseren wie iets te bieden hebben en mensen daarver bevragen (vaak meten mensen gestimuleerd wrden m aandacht te geven). Het gezamenlijk steun bieden stimuleren dr het bespreekbaar te maken. In kerkelijke kring zijn daar allerlei wegen vr: p een gemeenteavnd, p de huisbezeken, in de preken, p de verenigingen. De Driehek kan daar eventueel k een bijdrage in leveren. Gezamenlijk praktische steun geven gebeurt al vaak, bijv. als een meder langdurig bedrust met huden. In z'n situatie is er vaak een schema vr het schnhuden van het huis f de pvang van de kinderen. We zullen meten leren m gezamenlijk k emtinele steun te geven en k samen mensen helpen hun plekje te vinden in de gemeente (integratie). Opletten wie waar steun f aandacht geeft. Eventueel zeken naar een afstemmingsmment met die mensen. Oriënteren p netwerkndersteuning. Kerkmaatschappelijk werk De Driehek wrdt biedt die aan. Er zitten veel elementen in die zinvl en stimulerend zijn vr de kerkelijke gemeente. Je kunt daarvr

11 pagina 11 v. 11 Eenzaamheid> cntact pnemen met de cntactpersn f maatschappelijk werker van De Driehek vr je eigen gemeente Op hun website vind je van hen een verzicht.

Een natuurlijk proces

Een natuurlijk proces Ik vel het weer. Het is er weer. Sms even, dan de hele tijd. Ik wil je niet kwetsen. Ik wil het niet weer zeggen, maar het is er weer. (Gijs Hrvers) Overprikkeling Veel mensen met autisme hebben gede intellectuele

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling

Protocol bij het overlijden van een gezinslid van een leerling Prtcl bij het verlijden van een gezinslid van een leerling Algemeen: Er wrden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het lcatie aanspreekpunt f de directeur meldt alleen dat nze 1 ste zrg de nabestaanden

Nadere informatie

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR!

VOEL OOK DE MAGIE VAN KINDEROPVANG EN NATUUR! Ontwikkeling van kinderen, stagnatie van de ntwikkeling en drverwijzen Wij prberen er vr te zrgen dat kinderen zich bij nze pvang plezierig velen en zich kunnen ntwikkelen. Om te kunnen berdelen f dit

Nadere informatie

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen.

PESTEN. Deze folder is een hulpmiddel voor jou en je kind om samen te leren over pesten en hoe je dit kan stoppen. PESTEN Deze flder is een hulpmiddel vr ju en je kind m samen te leren ver pesten en he je dit kan stppen. WAT IS PESTEN? Pesten is iemand anders bewust bedreigen, bang maken, uitdagen, uitschelden f pijn

Nadere informatie

Stap 1. Wat wil jij?

Stap 1. Wat wil jij? Stap 1. Hi Iemand heeft het idee dat jij wel wat supprt kunt gebruiken. Dat kunnen je uders zijn, een vriend/vriendin een therapeut f iemand anders die ju ged kent. Die iemand wil graag dat jij hulp krijgt

Nadere informatie

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool

PEST PROTOCOL. Prins Willem-Alexanderschool PEST PROTOCOL Prins Willem-Alexanderschl Wat is een pestprtcl? Een pestprtcl is een aantal vereenkmsten ver het tegengaan van pesten. Een afspraak tussen de schl, de kinderen en de uders. Waarm een pestprtcl?

Nadere informatie

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af

Stel uw inkomen zeker, sluit een arbeidsongeschiktheidsverzekering af Stel uw inkmen zeker, sluit een arbeidsngeschiktheids af Eindelijk geniet u van een heerlijke skivakantie. En natuurlijk verkmt het u niet, want u bent een ervaren skiër. Maar laat dat ngeluk nu net in

Nadere informatie

Kindercoach. Jasmijn Kromhout Groep 8b

Kindercoach. Jasmijn Kromhout Groep 8b Kindercach Jasmijn Krmhut Grep 8b Inhud Vrwrd 1 Hfdstuk 1 Wat is een kindercach? 2 Hfdstuk 2 Geschiedenis 3 Hfdstuk 3 De pleiding 4 Hfdstuk 4 De prblemen 5 Hfdstuk 5 Srten kindercaches 6 Interview 7 Nawrd

Nadere informatie

De groepsleerkrachten bereiden zich samen voor op het gesprek met hun groep.

De groepsleerkrachten bereiden zich samen voor op het gesprek met hun groep. PROTOCOL ROUWVERWERKING Het stappenplan A. Het bericht kmt binnen Bericht van een ngeluk f verlijden van een leerling - Tezeggen dat er iemand zal terugbellen. Vragen p welk nummer men bereikbaar is en

Nadere informatie

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD

VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD VAN OUDERCOMITÉ NAAR OUDERRAAD Sinds 1 september 2004 kan elke schl een uderraad prichten vlgens het participatiedecreet. Het schlbestuur is verplicht m een uderraad p te richten als 10% van de uders er

Nadere informatie

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft?

depressie wat kun je doen als iemand in je omgeving een depressie heeft? depressie raakt iedereen wat kun je den als iemand in je mgeving een depressie heeft? INHOUD Inleiding 4 De Depressie Vereniging 5 Tips vr naasten van mensen met een depressie 6 Het prbleem erkennen 6

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009]

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling voor scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1 Algemeen Meldcde bij een vermeden van kindermishandeling vr scheidingsbegeleiders [versie 28-04-2009] 1.1 Iedere ScS Scheidingsspecialist, ScS Zandkasteelcach, ScS OKEE-cach, hierna te nemen scheidingsbegeleider,

Nadere informatie

Pestprotocol Cazemierschool 2012

Pestprotocol Cazemierschool 2012 Pestprtcl Cazemierschl 2012 Vrwrd De Cazemierschl is een Prtestants Christelijke schl, die werkt vanuit de Jenaplanvisie. Dat betekent dat vr nze schl de algemeen menselijke waarden zals gemeenschapszin,

Nadere informatie

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten

Pestprotocol basisschool Pieter Wijten Pestprtcl basisschl Pieter Wijten Basisschl Pieter Wijten werkt aan een veilig schlklimaat waarin kinderen respectvl met elkaar mgaan. Ze hanteert drie principes: Ik zrg ged vr mezelf Ik zrg ged vr de

Nadere informatie

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen

5.2.1 Jezelf losmaken uit overtuigingen Stap 5 Deel 2 Je met niet alles gelven wat je denkt Lesje 5.2.1 Jezelf lsmaken uit vertuigingen Je hebt eerder al pgeschreven welke gedachtes zijn uitgegreid tt vertuigingen: de beelden ver jezelf en anderen

Nadere informatie

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen?

Gedragsprotocol Samenwerkingsschool Balans. Wat is het gedragsprotocol? Uitgangspunt. Pesten of plagen? Gedragsprtcl Samenwerkingsschl Balans Wat is het gedragsprtcl? Het gedragsprtcl vrmt de verklaring van het schlbestuur, de directie, de leerkrachten, de leerlingen en de uders waarin is vastgelegd dat

Nadere informatie

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg

MedewerkerMonitor Benchmark in de Zorg MedewerkerMnitr Benchmark in de Zrg Telichting pzet vragenlijst en invulinstructies U heeft een inlgcde ntvangen per brief f per e-mail. Mcht u geen inlgcde ntvangen hebben, dan kunt u terecht bij de benchmarkcördinatr

Nadere informatie

Uit hetzelfde nest gegroeid.

Uit hetzelfde nest gegroeid. Uit hetzelfde nest gegreid. Marina de Jde Als mijn zus sterft zal het me niets den! Zij laat me vlkmen kud. Ik heb geneg met haar afgezien, het is echt een serpent, je zu eens meten weten, laat een vruw

Nadere informatie

Kenmerken en uitkomsten van professionele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen

Kenmerken en uitkomsten van professionele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen Kenmerken en uitkmsten van prfessinele echtscheidingsbemiddeling in Vlaanderen 20 nvember 2015 Prf. Dr. Sfie Vanassche Dr. An Katrien Sdermans Prf. dr. Ken Matthijs Family and Ppulatin Studies, KU Leuven

Nadere informatie

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen:

Als uitgangspunt zijn er drie wensen waar jij uit kunt kiezen: Stap 2 Wat ga je den? Je gaat een wens kiezen ver wat jij anders wilt in het met elkaar mgaan. Daarna kies je twee manieren waarp jullie die wens gaan waarmaken. Je schrijft k ng p welke kwaliteiten en

Nadere informatie

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen.

Als u een toelichting wilt geven, op één van uw antwoorden, dan kunt u dat aan het einde van de vragenlijst doen. VRAGENLIJST Beste mantelzrger, Deze vragenlijst is bedeld vr u. Dr het invullen van bijgaande vragenlijst krijgt u inzicht in de rzaken van uw belasting. Het maakt u bewust van uw situatie. In de vragenlijst

Nadere informatie

De aandachtspuntenlijst

De aandachtspuntenlijst De aandachtspuntenlijst Wat is de aandachtspuntenlijst? De aandachtspuntenlijst is een verzicht van nderwerpen die aan de rde kunnen kmen tijdens een afspraak met de neurlg. Onderwerpen waarver u meer

Nadere informatie

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1

Pestprotocol. Pestprotocol Stichting Allure januari 2012 1 Pestprtcl Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Het schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van dit algemeen Pestprtcl. 1. Del van het pestprtcl: Wij vinden dat elk kind dat bij ns naar

Nadere informatie

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten

Beschermd Wonen met een pgb onder verantwoordelijkheid van gemeenten Beschermd Wnen met een pgb nder verantwrdelijkheid van gemeenten Een factsheet vr cliënten, cliëntvertegenwrdigers en familievertegenwrdigers 1 februari 2016 Sinds 1 januari 2015 valt Beschermd Wnen (vrheen

Nadere informatie

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen:

Onze school gebruikt hierbij naast het SPCO veiligheidplan, in ieder geval de volgende hulpmiddelen: Graaf Jan van Mntfrtschl Beleid ter vrkming en/f regulering van pestgedrag 1. 1 Inleiding: Iedere schl heeft een veilig schlklimaat ndig. Op de Graaf Jan van Mntfrtschl zijn wij ns ervan bewust dat veiligheid

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje

Pedagogisch beleidsplan 2011-2013. Christelijke Peuterspeelzaal Lotje Pedaggisch beleidsplan 2011-2013 Christelijke Peuterspeelzaal Ltje Inhudspgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Delen 4. Uitwerking van de delen 4.1 Liefdevlle benadering 4.2 Bijbelse waarden en nrmen 4.3 Emtinele

Nadere informatie

Inhoud. o o o o o o o o o o

Inhoud. o o o o o o o o o o Inhud Vrwrd Kent de MZ zijn eigen grenzen? Nee zeggen, lukt dat? Overbelasting? Verplichten van Mantelzrg? Waardering vr mantelzrg? Is ltgentencntact fijn? Wie zrgt vr de MZ? Instanties, regelgeving, gemeente,

Nadere informatie

Rouwprotocol Widdonckschool Weert overlijden van een leerling

Rouwprotocol Widdonckschool Weert overlijden van een leerling Ruwprtcl Widdnckschl Weert Ruwprtcl Widdnckschl Weert verlijden van een leerling In dit prtcl wrdt beschreven he Widdnckschl Weert kan handelen bij het verlijden van een leerling(en) van nze schl. Dit

Nadere informatie

Stap 4 Deel 2. 4.2.1 Controle willen houden over wat je denkt en voelt

Stap 4 Deel 2. 4.2.1 Controle willen houden over wat je denkt en voelt Stap 4 Deel 2 De rzaak van stress: de illusie dat we cntrle kunnen hebben als we maar geneg ns best den. 4.2.1 Cntrle willen huden ver wat je denkt en velt Je hebt al gelezen dat gedachten waar je in vastzit,

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong.

De volgende kenmerken die betrekking hebben op de algemene ontwikkeling kunnen wijzen op een ontwikkelingsvoorsprong. 1 Checklist kinderen met een ntwikkelingsvrsprng (grep 1 en 2). De vlgende kenmerken die betrekking hebben p de algemene ntwikkeling kunnen wijzen p een ntwikkelingsvrsprng. mndelinge taalvaardigheid gede

Nadere informatie

Protocol: Pestprotocol

Protocol: Pestprotocol Prtcl: Pestprtcl Inleiding Pesten kmt p iedere schl in mindere f meerdere mate vr. Het is een prbleem dat vr de betrkkenen verstrekkende gevlgen kan hebben in de lp van hun levens. Uit nderzek blijkt dat

Nadere informatie

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014

Pestprotocol. 1 Achtergrond. 1.1 Uitgangspunt. 1.2 Pesten in het cluster-4-onderwijs. Onderwijs. Pestprotocol Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 Pestprtcl Onderwijs Pestprtcl Versie: 1.0 Datum: 20 mei 2014 1 Achtergrnd 1.1 Uitgangspunt Beleid tegen pesten valt binnen het veiligheidsbeleid van Yulius Onderwijs. Ons uitgangspunt is dat nze schl een

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Wij zijn een KiVaschool!

Wij zijn een KiVaschool! Elke schl bij Stichting Allure hanteert een Pestprtcl. Dit schlspecifieke Pestprtcl is een afgeleide van het algemeen Pestprtcl Allure. O.B.S.Geert Hlle hanteert de KiVa aanpak. Wij zijn een KiVaschl!

Nadere informatie

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND

Pestprotocol. Uitleg van de petten van de Kanjertraining VOOR ALLE KINDEREN VOOR HET GEPESTE KIND Pestprtcl Dit pestprtcl bestaat uit 4 delen:vr alle kinderen, vr het gepeste kind, vr de pester en, vr de uders. Deze partijen zijn allemaal betrkken bij een situatie waarin gepest wrdt. Uitleg van de

Nadere informatie

Maatschappelijke Stage

Maatschappelijke Stage Maatschappelijke Stage 2 Inhud 1. Wat is MAS? 1.1 MAS algemeen. 1.2 MAS p het Gren van Prinstererlyceum 1.3 Deadlines 2. Stage zeken 2.1 De stage cördinatr p schl. 2.2 Masactief 3. De frmulieren 3.1 Aanvraagfrmulier

Nadere informatie

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht.

Pedagogisch klimaat en autisme. Pedagogisch klimaat en de Klimaatschaal. Groepsprocessen bij jongeren: rol van de leerkracht. Pedaggisch klimaat en autisme dr Ad Dnkers Klimaatschaal SIGA Dinsdag 9 december 2014 Inleiding Even vrstellen.. Pedaggisch klimaat en de Klimaatschaal Grepsprcessen bij jngeren: rl van de leerkracht.

Nadere informatie

Mindfulness bij eetstoornissen Dorea Ketelaars, 22 april

Mindfulness bij eetstoornissen Dorea Ketelaars, 22 april Mindfulness bij eetstrnissen Drea Ketelaars, 22 april In juli 2008 heb ik een samenvatting gemaakt ver de inzetbaarheid van mindfulness bij mensen met een eetstrnis. Ik heb drie publicaties geselecteerd

Nadere informatie

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0.

Verzuim Beleid. www.smallsteps.info. Opgemaakt door Human Resource Management. Doelgroep Alle werknemers. Ingangsdatum 4 juli 2014. Versie 0. Verzuim Beleid Opgemaakt dr Human Resurce Management Delgrep Alle werknemers Ingangsdatum 4 juli 2014 Versie 0.1 www.smallsteps.inf clfn Verzuimbeleid Visie en aanpak verzuim Delgrep: alle werknemers Versie:

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord.

Tips Digiduif. 1. U logt in op digiduif met uw e-mail adres en wachtwoord. Tips Digiduif 1. U lgt in p digiduif met uw e-mail adres en wachtwrd. 2. U kiest de knp instellingen. Op de vlgende pagina s kunt u allerlei zaken invullen en aanpassen die bij uw accunt hren. Tevens zit

Nadere informatie

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers

Handreiking functionerings- en beoordelingsgesprekken griffiers Handreiking functinerings- en berdelingsgesprekken griffiers September 2014 Functineringsgesprek Als de griffier is aangesteld, is het verstandig m met elkaar te blijven reflecteren p het functineren.

Nadere informatie

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken :

Huiswerk. Waarom geven wij op school huiswerk? Wij vinden huiswerk zinvol, omdat we denken daar het volgende mee te kunnen bereiken : Versie: ktber 2016 Huiswerk Op nze schl wrdt in diverse grepen huiswerk gegeven. Onder huiswerk verstaan we werk dat vanuit de schl meegegeven wrdt en waarvan verwacht wrdt dat het dr de kinderen thuis

Nadere informatie

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs

Cursussen CJG. (samenwerking tussen De Meerpaal en het onderwijs in Dronten) Voortgezet Onderwijs Cursussen CJG (samenwerking tussen De Meerpaal en het nderwijs in Drnten) Vrtgezet Onderwijs 1 Faalangst (vrtgezet nderwijs) Faalangsttraining is vr jngeren die gespannen zijn en (te) veel nadenken ver

Nadere informatie

BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN LAAG-PENSIOEN

BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN LAAG-PENSIOEN BELANGENVERENIGING PENSIOENGERECHTIGDEN PFZW KEUZEMOGELIJKHEID TUSSEN HOOG-LAAG LAAG-PENSIOEN f f LAAG -HOOG HOOG-PENSIOEN Vr pensiengerechtigden die de 65-jarige leeftijd ng niet bereikt hebben U kunt

Nadere informatie

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van

De kans is groot dat uw testament niet voldoet aan uw wensen, geen gebruik maakt van Testamenten check Streep dr wat niet van tepassing is VRAAG 1 Is uw testament van vóór 2003? De kans is grt dat uw testament niet vldet aan uw wensen, geen gebruik maakt van de mgelijkheden sinds de invering

Nadere informatie

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen.

Zijn in de aanvraag bijlagen genoemd en zijn die bijgevoegd? Zo ja, welke? Nummer desgewenst de bijlagen. Checklist berdeling adviesaanvraag 1. De adviesaanvraag Heeft de r een adviesaanvraag gehad? Let p: een rapprt is in principe geen adviesaanvraag. Met een adviesaanvraag wrdt bedeld: het dr de ndernemer

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid & dubbele of misdiagnose

Hoogbegaafdheid & dubbele of misdiagnose Hgbegaafdheid & dubbele f misdiagnse Minka Dumnt 20 april 2016 Hgbegaafdheid & dubbele f misdiagnse Inhud Begaafdheidskenmerken Verklaring van de kenmerken Prfielen van Betts & Neihart Misdiagnses Delen

Nadere informatie

Kinderen uit de lagere school opvangen na een overlijden

Kinderen uit de lagere school opvangen na een overlijden VCLB Leuven Centrum vr Leerlingenbegeleiding vr Vrij en Gemeentelijk Onderwijs vzw Karel Van Ltharingenstraat 5 3000 Leuven Tel. 016 28 24 00 Fax 016 28 24 99 inf@vclbleuven.be www.vclbleuven.be Kinderen

Nadere informatie

Chic, zo n gedragspatroongrafiek!

Chic, zo n gedragspatroongrafiek! Chic, z n gedragspatrngrafiek! Leerdelen: De leerlingen kunnen nder begeleiding de verwevenheid tussen ecnmische, sciale en eclgische aspecten in duurzaamheidsvraagstukken herkennen. De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond

Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht op een veilige omgeving en een plezierige schooltijd. Achtergrond Anti Pestbeleid Uitgangspunt: Ieder kind heeft recht p een veilige mgeving en een plezierige schltijd Achtergrnd - Wat is pesten? 'Iemand wrdt getreiterd f is het mikpunt van pesterijen als hij f zij herhaaldelijk

Nadere informatie

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa)

o o o BIJLAGE PEDAGOGISCHE VISIE A. Gedragsindicatoren personeel in relatie tot leerlingen (vice versa) PEDAGOGISCHE VISIE A. Algemeen De pedaggische visie vertelt he de schl met leerlingen, persneel en uders van leerlingen wil mgaan en wat de schl verwacht ten aanzien van de relatie tussen leerlingen en

Nadere informatie

Huisregelement opvang Kiddyzz

Huisregelement opvang Kiddyzz Huisregelement pvang Kiddyzz Deze huisregels gelden in cmbinatie met de vereenkmst van pdracht tussen uders/verzrgers en gastuder, welke dr beide partijen ndertekend zijn. Alle vraaguders dienen van deze

Nadere informatie

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren

LEERVRAAG 2. - Informatie: - informeren. - observeren. - middelen zoeken. - actie ondernemen. - evalueren LEERVRAAG 2 Leervraag (wat is /he kan ik vraag) He krijg ik een vllediger beeld van de hulp die Daan krijgt? Activiteiten uit stappenpla n - infrmeren - bserveren - middelen zeken - actie ndernemen - evalueren

Nadere informatie

Zorgplan. Naam. Adres. Uitgerekende datum. Administratienummer. Naam en adres verloskundige praktijk

Zorgplan. Naam. Adres. Uitgerekende datum. Administratienummer. Naam en adres verloskundige praktijk Zrgplan Naam Adres Uitgerekende datum Administratienummer Naam en adres verlskundige praktijk datum tijd Met wie Afsprakenlijst Gefeliciteerd met uw zwangerschap! Tijdens uw zwangerschap zal u nder cntrle

Nadere informatie

De leerling thuis en niet naar school!?!?

De leerling thuis en niet naar school!?!? De leerling thuis en niet naar schl!?!? Oriënterend nderzek naar prblematiek en begeleidingsmgelijkheden van leerlingen, die niet f deels naar schl gaan. Kansen en mgelijkheden. IDT-SSONML Venl Renée van

Nadere informatie

De Ultieme Sollicitatie Gids.

De Ultieme Sollicitatie Gids. De Ultieme Sllicitatie Gids. Ha Aanstaande Superheld! Hierbij een mie verzameling met nuttige infrmatie. Lees het dr en kijk wat je eruit kunt halen. Sms staan er bepaalde tips f acties dubbel in. Dat

Nadere informatie

O.a. in deze nieuwsbrief: Hoe is het om te leven met Hiv of Aids in Tanzania?

O.a. in deze nieuwsbrief: Hoe is het om te leven met Hiv of Aids in Tanzania? Nummer 3 april 2006 He is het m te leven met Hiv f Aids in Tanzania? Aids is een ziekte die helaas ng niet te genezen is. Ok is Aids een ziekte met veel sciale cnsequenties met name in Afrika. Vaak raken

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan

Handleiding. Het opstellen van een diaconaal beleidsplan Handleiding Het pstellen van een diacnaal beleidsplan Versie 1.0 Generale diacnale cmmissie Datum: augustus 2015 Generale diacnale cmmissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefn (0318) 505541 Website:

Nadere informatie

o Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen

o Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Pestprtcl 1. Del Dit PESTPROTOCOL heeft als del: Alle kinderen meten zich in hun basisschlperide veilig kunnen velen, zdat zij zich ptimaal kunnen ntwikkelen Dr regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing

Biontica Workshop Zelfredzaamheid & Zelfsturing Bintica Wrkshp Zelfredzaamheid & Zelfsturing Visie p Zelfredzaamheid & Zelfsturing Lgica van het gevel, Arnld Crnelis, 1998, ISBN 90-72258- 02-9 Het verbrgen prgramma vr het menselijk leren is aangebren

Nadere informatie

TEST INHOUD: HEEFT MIJN KIND EEN EETSTOORNIS? 1. Onderzoek het eetgedrag van uw kind. 2. In welke fase zit mijn kind nu?

TEST INHOUD: HEEFT MIJN KIND EEN EETSTOORNIS? 1. Onderzoek het eetgedrag van uw kind. 2. In welke fase zit mijn kind nu? TEST HEEFT MIJN KIND EEN EETSTOORNIS? INHOUD: 1. Onderzek het eetgedrag van uw kind 2. In welke fase zit mijn kind nu? 3. Heeft mijn kind een geznd BMI? 4. Tips vr uders www.mijnkindheefteeneetstrnis.nl

Nadere informatie

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu

De denkstijltest. CompetenZa info@competenza.nu www.competenza.nu De denkstijltest Wat is het? Uw manier van denken bepaalt in sterke mate he u zich velt en he u handelt. Dat geldt vr individuen, maar k vr teams en rganisaties. MindSnar is een methde waarmee denkstijlen

Nadere informatie

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014

CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 CMD EVALUATIE STAGEBEDRIJVEN 2014 Inhud Respns... 1 Samenvatting van de resultaten... 1 Vragen ver de pleiding... 2 Vragen ver de stagiair... 3 Wat ziet u als sterke punten van de pleiding CMD?... 4 Wat

Nadere informatie

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba.

Agressiemanagement. Management Consulting and Research Kapeldreef 60, 3001 Heverlee Tel. 016/29 83 11 Fax 016/29 83 19 Website http://www.mcr-bvba. Agressiemanagement Bedrijven, rganisaties en schlen krijgen steeds vaker met agressie te maken. Wanneer je met mensen werkt, bestaat er immers de kans p cnflicten. Z n cnflict kan escaleren in bedreigingen,

Nadere informatie

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF

Onze groep bezoekt de voorstelling op: LESBRIEF Onze grep bezekt de vrstelling p: LESBRIEF 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Geachte leerkracht, Deze lesbrief is bedeld

Nadere informatie

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar

Maak van 2015 jouw persoonlijk professionaliseringsjaar Maak van 2015 juw persnlijk prfessinaliseringsjaar en wrd Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Nlc erkend Register Lpbaanprfessinal (RL) Deze status wrdt bereikt na certificering dr het nafhankelijke

Nadere informatie

Metacognitieve Therapie

Metacognitieve Therapie Metacgnitieve Therapie MODULE 10: TERUGVALPREVENTIE 10.1 terugvalpreventie 10.2 Psychse/schizfrenie: diagnse f stigma? Het begrip psychse, respectievelijk schizfrenie, wekt bij veel mensen een verkeerde

Nadere informatie

Professional Coaching. Franck Struyf

Professional Coaching. Franck Struyf Prfessinal Caching Franck Struyf Ervaring is niet wat iemand verkmt, maar wat iemand det met wat hem verkmt. (Aldus Huxley) Persnlijke ervaring Mijn naam is Franck Struyf en ik ben life en- prfessinal

Nadere informatie

draaiboek suïcidepreventie

draaiboek suïcidepreventie draaibek suïcidepreventie Algemeen Een draaibek is een handleiding f stappenplan waarin stap vr stap wrdt behandeld wat er p je af kan kmen mcht er zich een bepaalde gebeurtenis f crisis vrden. Elke gebeurtenis

Nadere informatie

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8

Het Coole Kikkerplan Binnen twee weken een klas vol vet coole kikkers Groep 4 tot en met 8 Het Cle Kikkerplan Binnen twee weken een klas vl vet cle kikkers Grep 4 tt en met 8 Anne Kijman, Kinderpsychlg NIP/Gz BIG i.s.m Christine de Jngh en Yvnne van der Zanden, leerkrachten Jhannesschl Pijnacker

Nadere informatie

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken

Vier beproefde manieren om de pot met goud, leren van elkaars ervaringen, open te maken Vier beprefde manieren m de pt met gud, leren van elkaars ervaringen, pen te maken Het leren van ervaringen vraagt m het nderzeken van die ervaringen, het liefst in een grep samen met anderen. Dit kan

Nadere informatie

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return

re-integratie jobcaoching praktijkleerwerktraject De Pastorie diverse branches social return jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting MatchWinners Rermnd jbcaching praktijkleerwerktraject De Pastrie scial return Stichting Matchwinners Rermnd 1. Intr Sinds 2009 biedt

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Wie verkoopt uw huis?

Wie verkoopt uw huis? Wie verkpt uw huis? Accuntnet Verkp Vertruwens Persn Service Accuntnet V V P Service Wie verkpt uw huis? Als u uw huis wilt verkpen, schakelt u k in Spanje een makelaar in. Echter in Spanje geeft men nrmaal

Nadere informatie

Pedagogische Civil Society

Pedagogische Civil Society Pedaggische Civil Sciety Nieuwkmer in het cntinuüm van pvedndersteuning? 4 juni 2010 Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Welkm Drs. Cécile Winkelman Irene Sies, MSc Werkzaam bij SO&T: kwaliteit in Opveden

Nadere informatie

1 Uit: Pedagogisch kader kindercentra 4-13 jaar

1 Uit: Pedagogisch kader kindercentra 4-13 jaar 1 Uit: Pedaggisch kader kindercentra 4-13 jaar Deel I / hdst. 5 Relaties in de grep De grep als leermgeving De buitenschlse pvang is een fantastische preftuin vr de sciale ntwikkeling van kinderen. Ze

Nadere informatie

Coachend feedback geven. 2-daagse training rond feedback geven en ontvangen

Coachend feedback geven. 2-daagse training rond feedback geven en ontvangen 2-daagse training rnd feedback geven en ntvangen Wat is de kern van deze training? Tijdens deze intensieve praktijkpleiding zmen we in p een van de belangrijkste (én meilijkste) cmmunicatievaardigheden:

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

Zorgroutes interne en externe zorgstructuur in basisscholen Versie oktober 2013

Zorgroutes interne en externe zorgstructuur in basisscholen Versie oktober 2013 Zrgrutes interne en externe zrgstructuur in basisschlen Versie ktber 2013 Inhud 1. Inleiding CJG en zrgrutes gemeenten Westerkwartier 2. Meldcde kindermishandeling en huiselijk geweld 3. Criteria zrgrutes

Nadere informatie

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden

Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Gespreksleidraad WOII geïnteresseerden Delstellingen Diepgaand inzicht krijgen in infrmatiebehefte m.b.t. WOII persnlijke betekenis WOII ntstaan interesse in WOII beiende/interessante thema s gebruik en

Nadere informatie

Licht traumatisch hersenletsel (kinderen t/m 5 jaar)

Licht traumatisch hersenletsel (kinderen t/m 5 jaar) Licht traumatisch hersenletsel (kinderen t/m 5 jaar) 2 Inleiding Uw kind heeft een licht traumatisch hfd-/hersenletsel pgelpen dr een ngeval f een klap tegen zijn/haar hfd. Deze flder beschrijft de infrmatie

Nadere informatie

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen

Voorbehouden en risicovolle handelingen binnen het primair onderwijs. Protocol Medisch Handelen Vrbehuden en risicvlle handelingen binnen het primair nderwijs Prtcl Medisch Handelen J.C. v.d. Wal September 2013 INHOUD Inleiding... 3 1 De leerling wrdt ziek p schl... 4 2 Het verstrekken van medicatie

Nadere informatie

Goede relatie met collega s, maakt leraren gelukkig

Goede relatie met collega s, maakt leraren gelukkig Gede relatie met cllega s, maakt leraren gelukkig He leraren zich velen, f ze het vlhuden in nderwijs en geneg energie krijgen, hangt k af van de kwaliteit van hun relaties met cllega s p schl. Dat blijkt

Nadere informatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie

Duurzaam inzetbaar in een vitale organisatie Duurzaam inzetbaar in een vitale rganisatie Vitaliteit en bevlgenheid vrmen sleutelbegrippen vr het ptimaal en duurzaam inzetten van medewerkers. Vitale medewerkers bruisen van energie, velen zich fit

Nadere informatie

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen

Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emotionele- en /of gedragsproblemen Visietekst BuO Type 3 Onderwijs en begeleiding aan kinderen met ernstige emtinele- en /f gedragsprblemen Schljaar 2009-2010 Welkm jij. Jij, helemaal jezelf. Nieuw vr ns, nbekend, ged zals je bent. Wij

Nadere informatie

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid

Communicatie voor beleid Interactie (raadplegen, dialoog, participatie) en procescommunicatie; betrokkenheid, betere besluiten en beleid Samenvatting BEELDEN OVER COMMUNICATIE TEYLINGEN Bevindingen gesprekken ver Cmmunicatie, raad- en cllegeleden, rganisatie en samenleving In deze ntitie zijn de resultaten van zwel de gesprekken van 9 ktber

Nadere informatie

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte

Genderloopbaankloof: enkele voorzetten vanuit Persephone vzw, organisatie van vrouwen met een handicap of invaliderende chronische ziekte Genderlpbaanklf: enkele vrzetten vanuit Persephne vzw, rganisatie van vruwen met een handicap f invaliderende chrnische ziekte De genderlpbaanklf verdient aandacht van de beleidsmakers en de sciale partners.

Nadere informatie

WORKFLOW4U. Voor transparante processen en voorspelbare kwaliteit

WORKFLOW4U. Voor transparante processen en voorspelbare kwaliteit WORKFLOW4U Vr transparante prcessen en vrspelbare kwaliteit U kunt zich er vast iets bij vrstellen: Bedrijfsprcessen l ijken een wirwar van afspraken en acties. W erkprcessen zijn vaak cmplexer dan ndig

Nadere informatie

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t

D i e n s t v e r l e n i n g s d o c u m e n t D i e n s t v e r l e n i n g s d c u m e n t Ons kantr hudt zich bezig met financiële dienstverlening en heeft zich gespecialiseerd in schade- en levensverzekeringen en is daarbij actief p de zakelijkeen

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

De cursist heeft inzicht en praktische handvatten om weerbaar te zijn bij conflicten, agressie, stress

De cursist heeft inzicht en praktische handvatten om weerbaar te zijn bij conflicten, agressie, stress Del: De cursist heeft inzicht en praktische handvatten m weerbaar te zijn bij cnflicten, agressie, stress De cursist kmt tt een functinele zelfanalyse De cursist kan functinele feedback geven aan cllega

Nadere informatie

De betrokkenheid van ouders bij de voorbereiding op de eerste communie

De betrokkenheid van ouders bij de voorbereiding op de eerste communie De betrkkenheid van uders bij de vrbereiding p de eerste cmmunie 1. De betrkkenheid van uders Paus Franciscus benadrukt dat wij als Kerk de taak hebben m naar buiten te gaan en het evangelie te verkndigen

Nadere informatie

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum.

In de workshop is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tot de theoretische onderbouwing/ het theoretisch kader van het curriculum. Verslag wrkshp 1 en 2 : In de wrkshp is alleen een bijdrage geleverd met betrekking tt de theretische nderbuwing/ het theretisch kader van het curriculum. Een eerste reactie p de pzet van het curriculum:

Nadere informatie

SOEPEL ALS RIET, STERK ALS ROTS Workshop op de Icoba Studiedag Wees wijs: voorkom agressie 03/05/2011 Gent 13/05/2011 Hasselt 15/06/2011 Leuven

SOEPEL ALS RIET, STERK ALS ROTS Workshop op de Icoba Studiedag Wees wijs: voorkom agressie 03/05/2011 Gent 13/05/2011 Hasselt 15/06/2011 Leuven SOEPEL ALS RIET, STERK ALS ROTS Wrkshp p de Icba Studiedag Wees wijs: vrkm agressie 03/05/2011 Gent 13/05/2011 Hasselt 15/06/2011 Leuven Dr Suzanne Cautaert Terra Training & Caching www.terratraining.be

Nadere informatie

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KALKOEN VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KALKOEN BIJ ELKAAR

Nadere informatie

handleiding voor begeleiding van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen

handleiding voor begeleiding van mbo-jongeren met eergerelateerde problemen handleiding vr begeleiding van mbo-jngeren met eergerelateerde prblemen HANDLEIDING OMGAAN MET EERGERELATEERDE ISSUES VOOR BEGELEIDING VAN MBO-JONGEREN MET EERGERELATEERDE PROBLEMEN Jngeren gaan naar schl

Nadere informatie

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort

Helpt de GGZ? Kort verslag van de 2de informatiebijeenkomst over ROM ggz 12 oktober 2010, Amersfoort Helpt de GGZ? Krt verslag van de 2de infrmatiebijeenkmst ver ROM ggz 12 ktber 2010, Amersfrt Op 12 ktber zijn 50 cliënten, verwanten, leden van cliënten- en familieraden en ervaringsdeskundigen in Amersfrt

Nadere informatie