Syndroom van Ogilvie als bijwerking van clozapine

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Syndroom van Ogilvie als bijwerking van clozapine"

Transcriptie

1 Casuïstiek Syndroom van Ogilvie als bijwerking van clozapine Gijsbert J. de Bruin, Dirk J. Bac, Eugène P. van Puijenbroek en Johan M. van der Klooster Clozapine is een antipsychoticum dat gebruikt wordt bij de behandeling van therapieresistente schizofrenie. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten (bij meer dan 10% van de patiënten), waaronder obstipatie. Wij beschrijven een 28-jarige schizofrene man die tijdens het gebruik van clozapine last kreeg van obstipatie en een opgezette buik gedurende enkele weken. Hij werd acuut opgenomen met een door clozapine geïnduceerd ogilvie-syndroom (acute pseudo-obstructie door een disbalans in de autonome regulatie van de darmtonus). In verband met septische shock en multiorgaanfalen was behandeling op de intensivecareafdeling noodzakelijk. Colonoscopie toonde een ernstige ischemische colitis zonder aanwijzingen voor obstructie of perforatie. Omdat conservatieve behandeling met klysma s, prokinetica en antibiotica onvoldoende effectief bleek, voegden wij het cholinergicum neostigmine aan de behandeling toe. Hierna verbeterde het beeld en was chirurgische interventie niet noodzakelijk. Deze casus illustreert dat bij patiënten die clozapine gebruiken verminderde darmmotiliteit een ernstig probleem kan zijn en dat dit kan leiden tot levensbedreigende complicaties. Clozapine is geïndiceerd voor de behandeling van patiënten met therapieresistente schizofrenie, dat wil zeggen voor schizofrenie die onvoldoende heeft gereageerd op tenminste twee andere antipsychotica of waarbij andere antipsychotica onbehandelbare neurologische bijwerkingen gaven. Voorts is het middel geïndiceerd voor psychotische aandoeningen bij de ziekte van Parkinson, bij die patiënten bij wie de standaardtherapie heeft gefaald. Bij meer dan 10% van de patiënten die met clozapine worden behandeld treden anticholinerge verschijnselen op, zoals een droge mond en obstipatie. In dit artikel illustreren wij aan de hand van een casus dat obstipatie bij clozapinegebruik niet altijd een onschuldige bijwerking is. Ziektegeschiedenis Sint Franciscus Gasthuis, afd. Intensive Care, Rotterdam. Drs. G.J. de Bruin, arts in opleiding voor maagdarm-leverarts (thans: Erasmus MC, afd. Maag-, Darm- en Leverziekten, Rotterdam). Ikazia Ziekenhuis, Rotterdam. Afd. Maag-, Darm- en Leverziekten: dr. D.J. Bac, maag-darm-leverarts (thans: Ziekenhuis Gelderse Vallei, afd. Maag-, Darm- en Leverziekten, Ede). Afd. Intensive Care: drs. J.M. van der Klooster, internist-intensivist. Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb, s-hertogenbosch. Dr. E.P. van Puijenbroek, huisarts. Contactpersoon: drs. J.M. van der Klooster Patiënt A, een 28-jarige man, werd door zijn huisarts verwezen wegens buikpijn, misselijkheid en braken. Hij had al enige weken een opgezette buik en obstipatie. Zijn voorgeschiedenis vermeldde paranoïde schizofrenie, waarvoor hij werd behandeld met diverse antipsychotica en sinds 16 maanden met clozapine in een dosering tot 500 mg per dag. Verder kreeg hij lorazepam 2,5 mg 1 dd en dexetimide 0,5 mg 1 dd, beide middelen wegens bijwerkingen van de clozapine. Wij zagen een zieke man met een polsfrequentie van 100 slagen per min, een bloeddruk van 65/40 mmhg, een lichaamstemperatuur van 35,6 C, een verminderde huidturgor en droge slijmvliezen. Onderzoek van hart en longen leverde geen bijzonderheden op. De buik was bol, met spaarzame peristaltiek, diffuse drukpijn en actief spierverzet. Bij rectaal toucher voelden wij veel harde ontlasting in de ampul. Het laboratoriumonderzoek 1

2 TABEL Laboratoriumuitslagen van patiënt A bij opname parameter uitslag (referentiewaarde) hemoglobine 11,1 mmol/l (8,7-10,5) hematocriet 0,53 (0,4-0,5) leukocyten 18,9 x 109/l (4,1-9,4) staven 35% (0-3) toxische korreling ja (nee) trombocyten 347 x 109/l ( ) CRP 85 mg/l (0-9) glucose 11,1 mmol/l (3,5-5,6) natrium 142 mmol/l ( ) kalium 4,5 mmol/l (3,5-5,0) creatinine 214 µmol/l (65-115) ureum 19,9 mmol/l (2,5-7,5) bilirubine 25 µmol/l (0-16) lactaat 2,7 mmol/l (0,5-1,7) ASAT 38 U/l (0-36 U/l) ALAT 16 U/l (0-40 U/l) LDH 421 U/l (0-449) alkalische fosfatase 137 U/l (0-119) У-glutamyltransferase 43 U/l (0-49) CRP = C-reactieve proteïne; ASAT = aspartaataminotransferase; ALAT = alanineaminotransferase; LDH = lactaatdehydrogenase. toonde verhoogde ontstekingsparameters met linksverschuiving en nierfunctiestoornissen (tabel). Een buikröntgenfoto liet uitgezette colonlissen met feces in het gehele colon zien (figuur 1a). Een tweede foto toonde toename van de darmdilatatie (figuur 1b). Patiënt werd opgenomen met als werkdiagnose door clozapine geïnduceerd ogilvie-syndroom, gecompliceerd door septische shock en multiorgaanfalen. Het ogilviesyndroom is een acute pseudo-obstructie door een disbalans in de autonome regulatie van de darmtonus (zie verder). Na afname van bloed voor kweken behandelden wij patiënt met infusie, antibiotica, selectieve darmdecontaminatie met polymyxine, tobramycine en amfotericine B, en met laxantia, klysma s en parenterale voeding. Wegens dreigende uitputting werd patiënt tevens geïntubeerd en mechanisch beademd. Wij staakten de behandeling met clozapine en dexetimide. Omdat klinische verbetering uitbleef, verrichtten wij een colonoscopie om een darmobstructie uit te sluiten. Hierbij werden tekenen gezien van ernstige ischemische colitis, met slijmvliesdefecten, bloedingen en focale necrose in de flexura lienalis (figuur 2). Er werd geen obstructie waargenomen. In verband met onvoldoende verbetering werd besloten neostigmine toe te dienen via een perfusorpomp. De darmmotoriek kwam weer op gang en enterale sondevoeding kon worden gestart. De algehele conditie van patiënt verbeterde en hij kon na 7 dagen worden gedetubeerd. Na 9 dagen ic-behandeling werd hij overgeplaatst naar de afdeling Maag-, Darm- en Leverziekten. In overleg met de psychiater werd hij ingesteld op een ander antipsychoticum: flupentixol (aanvangsdosis 0,5 mg 2 dd). Na 39 dagen verliet hij het ziekenhuis in goede klinische toestand. Beschouwing In 1948 beschreef Sir William Heneage Ogilvie 2 patiënten die ernstige obstructieverschijnselen kregen met dilatatie van het colon, secundair aan gemetastaseerde kanker die retroperitoneaal was uitgebreid naar de plexus coeliacus. 1 Aangezien er bij dit ziektebeeld geen mechanische obstructie is, staat het ook bekend onder de naam acute colonpseudo-obstructie. Door een disbalans in de autonome regulatie van de darmtonus ontstaat een ernstige motiliteitsstoornis die kan leiden tot ernstige dilatatie met ischemie van het colon en sepsis, met een hoge kans op darmperforatie en overlijden. Ogilvie-syndroom is een zeldzame aandoening met diverse oorzaken, waaronder het gebruik van antipsychotica. 2 Clozapine. Clozapine is een tricyclisch dibenzodiazepinederivaat met een zwakke antidopaminerge werking. Hierdoor zijn extrapiramidale bijwerkingen in vergelijking met andere antipsychotica gering. Echter, clozapine heeft sterke noradrenolytische, antihistaminerge en anticholinerge effecten met daarbij passende bijwerkingen, zoals vermindering van de darmmotiliteit, die kan leiden tot obstipatie en andere complicaties, zoals het ogilvie-syndroom. 3 Volgens de productinformatie van clozapine zou ileus zeer zelden optreden, namelijk bij minder dan 1: behandelde patiënten. In de periode tussen de introductie van clozapine op de Nederlandse markt in 1988 en 1 april 2007 heeft het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb 37 meldingen ontvangen van gastro-intestinale bijwerkingen, variërend van sialorroe tot peritonitis, die mogelijk aan het gebruik van clozapine gerelateerd zijn (http://www.lareb.nl/bij werkingen/zoekgeneesmiddel.asp). In zeldzame gevallen kunnen de gastro-intestinale bijwerkingen van clozapine zeer ernstig zijn. Er zijn 7 patiënten beschreven bij wie door clozapine geïnduceerde obstipatie een fatale afloop had Een te hoge clozapineconcentratie in het serum houdt verband met het optreden van anticholinerge bijwerkingen. 11 De clozapinedosering kan verlaagd worden bij een spiegel van ng/ ml. Een spiegel onder 350 ng/ml is subtherapeutisch. 12 Clozapine wordt nagenoeg volledig gemetaboliseerd door het CYP1A2-leverenzym en daarna uitgescheiden via de urine en de feces. 13 Er zijn verschillende medicamenten die de clozapinespiegel kunnen verlagen door een indu- 2

3 fecale impactie in rectum gedilateerd colon K L I NI SCH E PR AK TI JK massale fecale impactie in colon ascendens ilium a pathologisch gedilateerd colon lumbalewervelkolom ilium b FIGUUR 1 (a) Liggende buikröntgenfoto met uitgezette colonlissen en feces in het colon ascendens en het rectum; (b) verder toegenomen dilatatie met fors uitgezette colonlissen tot 12,5 cm in diameter. cerende werking op CYP1A2, zoals omeprazol. Ook roken kan de serumconcentratie verlagen. Stoppen met roken kan leiden tot verhoogde clozapinespiegels en zo bijwerkingen initiëren.14 Onze patiënt rookte ongeveer 10 sigaretten per dag en was tijdens de ziekenhuisopname niet in staat te roken, wat extra bijgedragen zou kunnen hebben tot een verlengd en versterkt anticholinerg effect van clozapine. Tevens leidt sepsis tot een downregulatie van het CYP1A2-enzym, waardoor de plasmaspiegel van clozapine stijgt indien de inname van dit middel niet wordt gestaakt.15,16 Doordat men het anticholinergisch effect van clozapine als oorzaak ziet voor obstipatie, ligt het voor de hand om patiënten met ernstige complicaties te behandelen met een medicament met cholinerge eigenschappen.17 In dit tijdschrift is eerder door Koornstra et al. een patiënt met 3

4 ulceratieve laesies met... bloed beslag ulceraties met beslag bloederig slijmvlies proximale darmlumen FIGUUR 2 Endoscopisch beeld van patiënt A ter hoogte van de flexura coli sinistra met tekenen van ernstige ischemische colitis: slijmvliesdefecten, bloedingen en focale necrose. het ogilvie-syndroom beschreven bij wie behandeling met neostigmine leidde tot een spectaculaire verbetering. 18 Ook onze patiënt had een goede respons op neostigminebehandeling, waardoor een chirurgische interventie om de aangetaste darmdelen te verwijderen achterwege gelaten kon worden. Conclusie Deze casus en de beschikbare literatuur illustreren dat ernstige tot levensbedreigende gastro-intestinale bijwerkingen kunnen ontstaan tijdens het gebruik van clozapine. Vaak zijn relatief simpele maatregelen zoals dieetadviezen en laxantia genoeg om complicaties ten gevolge van een verminderde darmmotiliteit te voorkomen. Wanneer er sprake is van een ogilvie-syndroom, dient men behandeling met neostigmine te overwegen. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 10 juni 2009 Citeer als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:B437 > Meer op literatuur 1 Ogilvie WH. Large-intestine colic due to sympathetic deprivation: a new clinical syndrome. BMJ. 1948;2: Saunders MD, Kimmey MB. Systematic review: acute colonic pseudoobstruction. Aliment Pharmacol Ther. 2005;22: Young CR, Bowers MB Jr, Mazure CM. Management of adverse effects of clozapine. Schizophr Bull. 1988;24: Townsend G, Curtis D. Case report: rapidly fatal bowel ischaemia on clozapine treatment. BMC Psychiatry. 2006;6:43. 5 Drew L, Herdson P. Clozapine and constipation: a serious issue. Aust N Z J Psychiatry. 1997;31: Hayes G, Gibler B. Clozapine-induced constipation. Am J Psychiatry. 1995;152: Theret L, Germaine ML, Burde A. Current aspects of the use of clozapine in the Chalons-sur-Marne Psychiatric Hospital: intestinal occlusion with clozapine. Ann Med Psychol (Paris). 1995;153: Shammi CM, Remington G. Clozapine induced necrotizing colitis. J Clin Psychopharmacol. 1997;17: Levin TT, Barret J, Mendelowitz A. Death from clozapine-induced constipation. Psychosomatics. 2002;43: Freudenreich O, Goff DC. Colon perforation and peritonitis associated with clozapine. J Clin Psychiatry. 2000;61: De Leon J, Odom-White A, Josiassen RC, Diaz FJ, Cooper TB, Simpson GM. Serum antimuscarinic activity during clozapine treatment. J Clin Psychopharmacol. 2003;23: Kronig MH, Munne RA, Szymanski S, Safferman AZ, Pollack S, Cooper T, et al. Plasma clozapine levels and clinical response for treatmentrefractory schizophrenic patients. Am J Psychiatry. 1995;152: Prior TI, GB Baker. Interactions between the cytochrome P450 system and the second-generation antipsychotics. J Psychiatry Neurosci. 2003;28:

5 14 Zullino DF, Delessert D, Eap CB, Preisig M, Baumann P. Tobacco and cannabis smoking cessation can lead to intoxication with clozapine or olanzapine. Int Clin Psychopharmacol. 2002;17: Crawford JH, Yang S, Zhou M, Simms HH, Wang P. Down-regulation of hepatic CYP1A2 plays an important role in inflammatory responses in sepsis. Crit Care Med. 2004;32: Molen-Eijgenraam M, Blanken-Meijs JTHM, Heeringa M, Grootheest AC. Delirium door stijging van clozapinespiegels tijdens ontstekingsreactie. Ned Tijdschr Geneeskd. 2001;145: Van der Spoel JI, Oudemans-van Straaten HM, Stoutenbeek CP, Bosman RJ, Zandstra DF. Neostigmine resolves critical illness-related colonic ileus in intensive care patients with multiple organ failure - a prospective, double-blind, placebo-controlled trial. Intensive Care Med. 2001;27: Koornstra JJ, Klaver NS, ter Maaten JC, Limburg AJ, van der Jagt EJ, van der Werf TS. Neostigmine voor de behandeling van acute pseudoobstructie van het colon (Ogilvie-syndroom). Ned Tijdschr Geneeskd. 2001;145:

# Doel* # Toepassingsgebied. # Indicatie. # Definities. # Aard handeling # Materiaal* # Werkwijze* Voorkómen van constipatie bij IC-patiënten.

# Doel* # Toepassingsgebied. # Indicatie. # Definities. # Aard handeling # Materiaal* # Werkwijze* Voorkómen van constipatie bij IC-patiënten. # Doel* Voorkómen van constipatie bij IC-patiënten. # Toepassingsgebied Intensive Care. # Indicatie Alle IC-patiënten. # Definities PDMS = patiënt data management system # Aard handeling # Materiaal* N.v.t.

Nadere informatie

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Ileus in de palliatieve setting Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Inleiding Richtlijn palliatieve zorg 2009 www.pallialine.nl Richtlijn ileus Praktijkervaring

Nadere informatie

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia WES Symposium Maart 2012 Intoxicaties bij kinderen WES Symposium Maart 2012 Casus WES Symposium Maart 2012 8 maanden

Nadere informatie

MACROGOL EN ELECTROLYTEN 13,7 G TEVA poeder voor drank. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1

MACROGOL EN ELECTROLYTEN 13,7 G TEVA poeder voor drank. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Macrogol en electrolyten 13,7 g Teva, 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke sachet bevat de volgende werkzame stoffen:

Nadere informatie

1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet bevat de volgende werkzame bestanddelen: Macrogol 3350 13,125 g Natriumchloride

Nadere informatie

Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013

Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013 Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013 Naam van het geneesmiddel: MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak, concentraat voor drank Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling: Elke 25

Nadere informatie

Vroege detectie van naadlekkage. Marcel den Dulk 25 juni 2013

Vroege detectie van naadlekkage. Marcel den Dulk 25 juni 2013 Vroege detectie van naadlekkage Marcel den Dulk 25 juni 2013 Take home message Naadlekkage is een gevreesde complicatie geassocieerd met hoge morbiditeit en mortaliteit Leakage scores resulteren in gereduceerde

Nadere informatie

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding

Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding Refereeravond Multidisciplinaire route naar detubatie Beademen: kan het nog beter? De rol van voeding 17 juni 2014, Geertje Raemakers-van Driel, diëtist Inleiding doel voeden op IC eiwitstofwisseling,

Nadere informatie

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt.

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt. Casus 02L Fase A Titel Verraderlijke buikpijn. Onderwerp Mesenteriale ischaemie bij een man van 82 jaar. Inhoudsdeskundige Prof. Dr. J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Opleidingsniveau

Nadere informatie

Van sepsis tot orgaanfalen

Van sepsis tot orgaanfalen Van sepsis tot orgaanfalen Hoe een infectie uit de hand kan lopen in neutropene patiënten 21 januari 2015 J.C. Regelink, internist hematoloog 4 th Nursing Symposoim Inhoud Historie Begrippen Sepis en orgaanfalen

Nadere informatie

CRF-6 Patient Identification Number:

CRF-6 Patient Identification Number: Postoperatieve complicaties Pag 1 van 4 datum: naar: O Thuissituatie zonder zorg O Thuissituatie met mantelzorg O Thuissituatie met thuiszorg O Extramurale instelling (verzorgings- / verpleeghuis) Postoperatieve

Nadere informatie

Een verhit postoperatief beloop

Een verhit postoperatief beloop Een verhit postoperatief beloop Centraal anticholinerg syndroom? R Verhage C Hofhuizen Casus Dhr V, 31-1-1952 Voorgeschiedenis: - dilatatie aorta ascendens. - AF, thrombus linker hartoor (verdwenen na

Nadere informatie

Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005

Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005 Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005 Programmacommissie: Organisatie: B.A.C. Dijkmans en A.E. Voskuyl P.W.B. Nanayakkara Voordrachten Doel: onderwijs en state of the art Voorzitter B.A.C.

Nadere informatie

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Vaatchirurg, Erasmus MC, Rotterdam, Dissecties Ingewikkeld ziektebeeld Komen in alle slagaderen voor Hebben, krijgen, veroorzaken

Nadere informatie

Toxische plasmaconcentratie van clozapine bij ontstekingsprocessen

Toxische plasmaconcentratie van clozapine bij ontstekingsprocessen g e v a l s b e s c h r i j v i n g Toxische plasmaconcentratie van clozapine bij ontstekingsprocessen a. r. v a n g o o l, m. h. d e j o n g, w. m. a. v e r h o e v e n samenvatting Clozapine heeft een

Nadere informatie

Inhoud. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten 21-3-2013. Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis.

Inhoud. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten. GHB-effecten 21-3-2013. Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis. Inhoud Intoxicatie en onthouding in het algemeen ziekenhuis Dr. Martijn van Noorden Psychiater Leids Universitair Medisch Centrum GHB Monitor 2013 Practice-based richtlijn algemeen ziekenhuis GHB bindt

Nadere informatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Dr. S. Vande Velde Dienst kindergastro-enterologie UZ Gent Prof Dr Van Winckel Prof Dr Van Biervliet Dr De Bruyne 1 Meisje 8 jaar oud Op spoed met mama, al 2 maand

Nadere informatie

Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II. Geachte collegae,

Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II. Geachte collegae, Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II Geachte collegae, Op 27 september is de ROIG over nefrologie gepland. Bij deze ontvangt u het programma. Het is de bedoeling dat een AIOS uit het

Nadere informatie

Anorexie en gewichtsverlies

Anorexie en gewichtsverlies Anorexie en gewichtsverlies Marja Leermakers-Vermeer, diëtist, Universitair Medisch Centrum Utrecht j.leermakers@umcutrecht.nl Alexander de Graeff, internist-oncoloog/hospice-arts Universitair Medisch

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Referentiewaarden. 1/11 Documentnummer 314, versie 44

Referentiewaarden. 1/11 Documentnummer 314, versie 44 A AAT 0,9-2,0 g/l ALAT m < 45 U/l v < 34 Albumine 35-50 g/l Albumine/kreatinine ratio m < 2,5 v < 3,5 Alkalische fosfatase 0-14 d < 248 U/l 15 d - 1 j < 470 1-10 j < 335 10-13 j < 417 m 13-15 j < 468 m

Nadere informatie

Colonischemie na ruptuur van aneurysma aorta abdominalis (RAAA) 29-8-2014 Christopher Geven, co-assistent IC/MC

Colonischemie na ruptuur van aneurysma aorta abdominalis (RAAA) 29-8-2014 Christopher Geven, co-assistent IC/MC Colonischemie na ruptuur van aneurysma aorta abdominalis (RAAA) 29-8-2014 Christopher Geven, co-assistent IC/MC Casus: Man 74 Relevante voorgeschiedenis Hypertensie Hypercholesterolemie 2014: AAA diameter

Nadere informatie

casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen

casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen casuistiek: bloedingscomplicaties bij het gebruik van de nieuwe generaties antistollingsmiddelen Dr. Marieke JHA Kruip Internist- hematoloog Erasmus MC inhoud casus indica>es nieuwe orale middelen risico

Nadere informatie

Casus 1 (3) Komt op poli, laat bloedbeeld prikken Uitslag: Normaalwaarden? T.a.v. Trombopenie: waar let je op? Wat nu? Hb 3.8 L 2.

Casus 1 (3) Komt op poli, laat bloedbeeld prikken Uitslag: Normaalwaarden? T.a.v. Trombopenie: waar let je op? Wat nu? Hb 3.8 L 2. Casus 1 Man, 67 jaar, NSCLC, stadium IIIA (tumor re-long+ positieve lymfklieren mediastinum) Bezig met radiotherapie (5 weken), met wekelijks korte kuur chemotherapie Nu in 3e week, afgelopen week geen

Nadere informatie

Psychofarmaca en QT-interval. Het inschatten van risico s aan de hand van casuïstiek

Psychofarmaca en QT-interval. Het inschatten van risico s aan de hand van casuïstiek Psychofarmaca en QT-interval Het inschatten van risico s aan de hand van casuïstiek Leerdoelen Na deze workshop weet u aan de hand van casus Wat het effect van verschillende psychofarmaca op het QTinterval

Nadere informatie

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel Presentatie Casus 1b Victoria Janes & Yvonne Poel Casusbeschrijving Vrouw: 55 jaar wordt door de ambulance naar de SEH gebracht, waar u als arts-assistent assistent werkzaam bent. Dezelfde ochtend heeft

Nadere informatie

Levercysten: Behandeling in zicht? Tom Gevers, arts-onderzoeker UMCN Afdeling maag-, darm- en leverziekten

Levercysten: Behandeling in zicht? Tom Gevers, arts-onderzoeker UMCN Afdeling maag-, darm- en leverziekten De DIPAK-1 studie Levercysten: Behandeling in zicht? Tom Gevers, arts-onderzoeker UMCN Afdeling maag-, darm- en leverziekten Opzet De lever Levercysten Diagnose levercysten Behandeling levercysten DIPAK

Nadere informatie

24.4 Braken. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. Probleemlijst. M. Eeftinck Schattenkerk

24.4 Braken. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. Probleemlijst. M. Eeftinck Schattenkerk 55-Chirurgie 24.4 01-06-2005 11:47 Pagina 441 441 24.4 Braken M. Eeftinck Schattenkerk Een 55-jarige vrouw wordt door de huisarts naar de afdeling spoedeisende hulp van een ziekenhuis verwezen wegens buikpijn

Nadere informatie

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam

Hemodynamische op/malisa/e op de IC. Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Hemodynamische op/malisa/e op de IC Jasper van Bommel Intensive Care - Erasmus MC Rotterdam Circulatoir falen Definitie SHOCK! Levensbedreigende toestand waarin te weinig bloed met zuurstof naar de organen

Nadere informatie

Casus MAGMA 1-2011 1

Casus MAGMA 1-2011 1 CASUÏSTIEK Een 79-jarige man met een pijnloze galblaasperforatie Casus Een 79-jarige man met een voorgeschiedenis van diabetes mellitus type II, chronisch obstructief longlijden en decompensatio cordis

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIbv pagina 1 van 6 Dulcopearls SPC 0912 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcopearls, capsules 2,5 mg 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Dulcopearls, capsules

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel YERVOY. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Misbruik van quetiapine Twee verslaafde patiënten met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis

Misbruik van quetiapine Twee verslaafde patiënten met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis Page 1 of 5 Print dit artikel Gepubliceerd op: 06-03-2009 Citeer dit artikel als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:B102 Casuïstiek Misbruik van quetiapine Twee verslaafde patiënten met een borderlinepersoonlijkheidsstoornis

Nadere informatie

Calprotectine bepaling in feces

Calprotectine bepaling in feces Erasmus MC Calprotectine bepaling in feces Synoniem: IBD test, Bühlmann Afname Afname voorkeur: Afname volume: Afname condities: Opslag condities: Verzend condities: Feces in buis met schepje Minimaal

Nadere informatie

Arestal 1 mg tabletten

Arestal 1 mg tabletten Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Arestal 1 mg tabletten Loperamide-oxide als loperamide-oxide-monohydraat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij copd. Minisymposium 22 maart 2012

Palliatieve zorg bij copd. Minisymposium 22 maart 2012 Palliatieve zorg bij copd Minisymposium 22 maart 2012 Palliatieve zorg Hans Timmer, longarts ZGT Caroline Braam, huisarts Hengelo PALLIATIEVE ZORG CASUS 75-jarige terminale COPD-patient Mantelzorger valt

Nadere informatie

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Psychose

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Psychose Parkinsonismen Vereniging Parkinson en Psychose Inhoudsopgave Inleiding 4 Psychose 4 Oorzaak 5 Door de ziekte van Parkinson 5 Door het gebruik van anti-parkinsonmedicatie 5 Door een lichamelijke aandoening

Nadere informatie

Het effect van Glucerna Sondevoeding op de bloedsuikerwaarden van Intensive Care patiënten (GluCip Trial)

Het effect van Glucerna Sondevoeding op de bloedsuikerwaarden van Intensive Care patiënten (GluCip Trial) Versie 2.0 februari 2015 Het effect van Glucerna Sondevoeding op de bloedsuikerwaarden van Intensive Care patiënten (GluCip Trial) NL51918.100.14 Geachte heer/mevrouw, Uw behandelend arts heeft u gevraagd

Nadere informatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie 5-Folder Obstipatie.indd 1 15-07-2008 09:30:32 1. Hoe herkent u obstipatie? 1.1. Definities Obstipatie: Het weinig frequent (minder dan 3x p.w.) en

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Laxido Natuur Poeder voor drank

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Laxido Natuur Poeder voor drank BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Laxido Natuur Poeder voor drank Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u. Dit geneesmiddel kan zonder voorschrift

Nadere informatie

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma...

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... H.J.Jansen, E.S. Louwerse, C.P.C. de Jager Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, lokatie: Groot Ziekengasthuis Nieuwstraat 34, 5211 NL, s-hertogenbosch

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Om foto s voor de casus te verkrijgen zal een fotosessie met een icterische patiënt nodig zijn. Dit kan niet eenvoudig van te voren gepland worden.

Om foto s voor de casus te verkrijgen zal een fotosessie met een icterische patiënt nodig zijn. Dit kan niet eenvoudig van te voren gepland worden. Casus 05L Fase A Titel Mevrouw Klaassen Onderwerp Pancreaskop carcinoom Inhoudsdeskundige J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Literatuur Bestaande Cascoo casus. Multimedia materiaal

Nadere informatie

Sepsis. Welke mean arterial pressure houden we aan? Renze Jongstra Circulation Practitioner Intensive Care Verpleegkundige

Sepsis. Welke mean arterial pressure houden we aan? Renze Jongstra Circulation Practitioner Intensive Care Verpleegkundige Sepsis Welke mean arterial pressure houden we aan? Renze Jongstra Circulation Practitioner Intensive Care Verpleegkundige Inhoud Inleiding Sepsis Behandeling sepsis Hemodynamiek bij sepsis Onderzoek Resultaten

Nadere informatie

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains

Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Een survey naar post-interventie management van Percutane Transhepatische Cholangiografie drains Chulja Pek RN, MN Verpleegkundig specialist Pancreatobiliaire chirurgie Erasmus MC Rotterdam Masterclass

Nadere informatie

ERCP Röntgenonderzoek van galwegen en/of alvleesklier

ERCP Röntgenonderzoek van galwegen en/of alvleesklier ERCP Röntgenonderzoek van galwegen en/of alvleesklier Maatschap Gastro-Enterologie IJsselland Ziekenhuis Datum onderzoek:.....................tijd:...... Wat is een ERCP? Op verzoek van uw behandelend

Nadere informatie

The RIGHT food is the best medicine

The RIGHT food is the best medicine The RIGHT food is the best medicine Nutritie Support Team : Dr G..Lambrecht, E. Museeuw, N. Baillieul Dienst gastro-enterologie: Dr. G. Deboever Dr. G. Lambrecht Dr. M. Cool Inhoud Ondervoeding Voedingsbeleid

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIbv pagina 1 van 6 Dulcodruppels SPC 1205 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcodruppels, druppelvloeistof 7,5 mg/ml 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Dulcodruppels,

Nadere informatie

Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson. Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein

Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson. Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein Optimale farmaceutische zorg voor patienten met M.Parkinson Wereld Parkinsondag 2015 Nieuwegein Een praktijkvoorbeeld Patient gebruikt Sinemet 125 mg 4dd 1 Wordt opgenomen in ziekenhuis: Levodopa/carbidopa

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Curapeg 13,7 g,poeder voor drank, zakje Macrogol 3350,Natriumchloride,Natriumwaterstofcarbonaat,Kaliumchloride Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Duphalac, stroop 667 mg /ml

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Duphalac, stroop 667 mg /ml BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Duphalac, stroop 667 mg /ml Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. - Bewaar deze bijsluiter, het kan

Nadere informatie

Bestaande cascoo casus Blokboek buik blz 33 t/m 36 en docentenhandleiding blokboek blz 30 t/m 32

Bestaande cascoo casus Blokboek buik blz 33 t/m 36 en docentenhandleiding blokboek blz 30 t/m 32 Casus 10L Fase A Titel Bloederige diarree Onderwerp Carcinoïd syndroom Inhoudsdeskundige Masclee Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Literatuur Bestaande cascoo casus Blokboek buik blz 33 t/m 36 en

Nadere informatie

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc

Citraat, meer dan een anticoagulans. Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat, meer dan een anticoagulans Heleen M Oudemans-van Straaten Intensive Care VUmc Citraat Stolling citrate Zuur-base Brandstof Biocompatibiliteit Anti-oxidant Gebruiken jullie citraat? Citraat als

Nadere informatie

Polikliniek Intensive Care. L.Dawson 120309 internist-intensivist

Polikliniek Intensive Care. L.Dawson 120309 internist-intensivist Polikliniek Intensive Care L.Dawson 120309 internist-intensivist Inleiding De IC patiënt is complex: multi-orgaanfalen De overleving is verbeterd Post-IC patiënten hebben lichamelijke en psychosociale

Nadere informatie

Waarom koelen na out of hospital reanimatie? Klinische les IC-verpleegkundigen 1 december 2006 Intensive Care Laurentius ziekenhuis, Roermond

Waarom koelen na out of hospital reanimatie? Klinische les IC-verpleegkundigen 1 december 2006 Intensive Care Laurentius ziekenhuis, Roermond Waarom koelen na out of hospital reanimatie? Marlous Steeghs,, keuze co-assistent Klinische les IC-verpleegkundigen 1 december 2006 Intensive Care Laurentius ziekenhuis, Roermond Inleiding Cardiac arrest

Nadere informatie

Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012

Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012 Casus oncologie minisymposium dd. 22-03-2012 Dhr. Braakman, 21-10-1933 fictief Medische voorgeschiedenis: Jaren 90 pijn op de borst e.c.i. waarvoor starten Ascal. Geen cardiologische onderliggende ziekte

Nadere informatie

1. WAARVOOR WORDT DIT MIDDEL GEBRUIKT?

1. WAARVOOR WORDT DIT MIDDEL GEBRUIKT? BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Lactucell 670 mg/ml, stroop Lactulose Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. Gebruik

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Obstipatie. mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts

Obstipatie. mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts Obstipatie mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts Palliatieve Zorg Symposium : Diversiteit en imperfectie in de dagelijkse praktijk 7 November

Nadere informatie

Glucose regulatie bij volwassen IC en MC-patiënten bij continue toediening van voeding

Glucose regulatie bij volwassen IC en MC-patiënten bij continue toediening van voeding regulatie bij volwassen IC en MC-patiënten bij continue toediening van voeding Doel: Bereiken en handhaven van een glucose waarde tussen 4,4 6,1 mmol/l Indicaties: - Patiënten met Diabetes Mellitus - Patiënten

Nadere informatie

OPERATIES EN NOG VEEL MEER

OPERATIES EN NOG VEEL MEER OPERATIES EN NOG VEEL MEER Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet

Nadere informatie

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012 Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk Warffum 2012 Onderwerpen CRP, bezinking of beide CRP bij acuut hoesten CRP sneltest voor andere indicaties? CRP, bezinking of beide? Indicaties - infectie/ontsteking

Nadere informatie

Chapter 10 Samenvatting

Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 De laatste jaren is de mortaliteit bij patiënten met psychotische aandoeningen gestegen terwijl deze in de algemene populatie per leeftijdscategorie is gedaald. Een belangrijke

Nadere informatie

Casus. Diagnose en behandeling van acute GHB-onthouding in het ziekenhuis. Inhoud. Casus (vervolg) GHB-effecten 30-01-13.

Casus. Diagnose en behandeling van acute GHB-onthouding in het ziekenhuis. Inhoud. Casus (vervolg) GHB-effecten 30-01-13. 30-01-13 Diagnose en behandeling van acute GHB-onthouding in het ziekenhuis Casus - Mw S, 29 jaar. Presentatie op SEH van het LUMC, uitte zich suïcidaal. Enkele dagen eerder TS met alcohol, GHB en medicatie

Nadere informatie

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Trombocytose Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Casus 1 Vrouw, 25 jaar Laboratoriumonderzoek hemoglobine 11,2 g/dl 11,0-14,4 hematocriet 0,341

Nadere informatie

Medicinale cannabis. Polikliniek pijnbestrijding. Beter voor elkaar

Medicinale cannabis. Polikliniek pijnbestrijding. Beter voor elkaar Medicinale cannabis Polikliniek pijnbestrijding Beter voor elkaar 2 Medicinale cannabis De specialist van het pijnteam heeft in overleg met u besloten tot het voorschrijven van medicinale cannabis. Medicinale

Nadere informatie

12.3 Acute onderbuikpijn

12.3 Acute onderbuikpijn 31-Chirurgie 12.3 01-06-2005 10:38 Pagina 237 12.3 Acute onderbuikpijn D.C. Aronson 237 U wordt geroepen bij een tien dagen oude jongen. Hij werd geboren als prematuur van 28 weken met een geboortegewicht

Nadere informatie

Alvleesklierontsteking

Alvleesklierontsteking Alvleesklierontsteking Uit onderzoek is gebleken dat u een alvleesklierontsteking (pancreatitis) heeft. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een alvleesklierontsteking. Neem

Nadere informatie

Indien van toepassing (bij primaire resectie en HIPEC in dezelfde opname): Operatiedatum 2e OK: d d m m m j j j j. dagen

Indien van toepassing (bij primaire resectie en HIPEC in dezelfde opname): Operatiedatum 2e OK: d d m m m j j j j. dagen Reden van opname Type operatie: Meerdere antwoorden mogelijk O Primaire resectie coloncarcinoom O Primaire resectie coloncarcinoom met simultane HIPEC O HIPEC in later stadium O Diagnostische laparoscopie

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SPC: MOVICOLON Junior Naturel 6,9 g Page 1 of 7 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOLON Junior Naturel 6,9 g, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

Nadere informatie

H.40009.1115. Bloedvergiftiging (Sepsis)

H.40009.1115. Bloedvergiftiging (Sepsis) H.40009.1115 Bloedvergiftiging (Sepsis) Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Hersenbeschadiging na sepsis en delier op de IC

Hersenbeschadiging na sepsis en delier op de IC Hersenbeschadiging na sepsis en delier op de IC Lange termijn gevolgen van IC behandeling! Mathieu van der Jagt Intensive Care Volwassenen, Erasmus MC Rotterdam m.vanderjagt@erasmusmc.nl Er is meer dan

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dit middel 667 mg/ml, stroop. Lactulose

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Dit middel 667 mg/ml, stroop. Lactulose 1.3.1 Bijsluiter Rev.nr. 1410 Pag. 1 van 5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dit middel 667 mg/ml, stroop Lactulose Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want deze

Nadere informatie

1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Resonium A, poeder 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Natriumpolystyreensulfonaat 999,34 mg/g.

1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Resonium A, poeder 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING. Natriumpolystyreensulfonaat 999,34 mg/g. 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Resonium A, poeder 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Natriumpolystyreensulfonaat 999,34 mg/g. Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1. 3. FARMACEUTISCHE

Nadere informatie

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding

Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis. IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Acuut nierfalen bij Stafylococcus aureus endocarditis IC-bespreking 4-1-2015 Rafke Schoffelen Internist in opleiding Casus Man 70 jaar VG: AF, CABG, mitralisring A/ Sinds 2 dagen dyspneu, misselijk, dorst,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Endofalk poeder voor drank Kaliumchloride / Natriumchloride / Natriumwaterstofcarbonaat / Macrogol 3350

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Endofalk poeder voor drank Kaliumchloride / Natriumchloride / Natriumwaterstofcarbonaat / Macrogol 3350 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Endofalk poeder voor drank Kaliumchloride / Natriumchloride / Natriumwaterstofcarbonaat / Macrogol 3350 Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. Micropaque scanner, 50 mg/ml, concentraat voor suspensie voor oraal /rectaal gebruik.

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT. Micropaque scanner, 50 mg/ml, concentraat voor suspensie voor oraal /rectaal gebruik. BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Micropaque scanner, 50 mg/ml, concentraat voor suspensie voor oraal /rectaal gebruik Bariumsulfaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel toegediend

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Endofalk poeder voor drank Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. - Bewaar deze bijsluiter. Het kan nodig

Nadere informatie

Afdeling Sociale Geneeskunde. Casuïstiek GGZ. Eerste fase dossieronderzoek Triggers

Afdeling Sociale Geneeskunde. Casuïstiek GGZ. Eerste fase dossieronderzoek Triggers Casuïstiek GGZ Eerste fase dossieronderzoek Triggers 1 Casus 1 Een patiënt is opgenomen op een open afdeling met een depressie. Behandelingen en therapie lijken goed aan te slaan. Op een middag verlaat

Nadere informatie

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra

Workshop chronische nierschade. Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Workshop chronische nierschade Adry Bakker Diepenbroek Bettie Hoekstra Mevr. Muis 73 jaar Voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2 hartfalen regelmatig urineweginfecties, 2x pyelonefritis aspecifieke

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis Maag-, Darm- en Leverziekten Azathioprine / 6-mercaptopurine i Patiënteninformatie Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Slingeland Ziekenhuis Algemeen Azathioprine (merknaam Imuran ) en 6-mercaptopurine

Nadere informatie

Endofalk poeder voor drank Kaliumchloride / Natriumchloride / Natriumwaterstofcarbonaat / Macrogol 3350

Endofalk poeder voor drank Kaliumchloride / Natriumchloride / Natriumwaterstofcarbonaat / Macrogol 3350 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Endofalk poeder voor drank Kaliumchloride / Natriumchloride / Natriumwaterstofcarbonaat / Macrogol 3350 Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke

Nadere informatie

Diverticulose en diverticulitis

Diverticulose en diverticulitis Diverticulose en diverticulitis U heeft last van uitstulpingen in uw dikke darm (diverticulose) of van een ontsteking van deze uitstulpingen (diverticulitis). In deze folder leest u meer over het ontstaan

Nadere informatie

Sandoz B.V. Page 1/5 Lactulosestroop Sandoz 660 mg/ml. 1313-v3 RVG 110046. mei 2013 1.3.1.3 Bijsluiter

Sandoz B.V. Page 1/5 Lactulosestroop Sandoz 660 mg/ml. 1313-v3 RVG 110046. mei 2013 1.3.1.3 Bijsluiter Sandoz B.V. Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Lactulosestroop Sandoz 670 mg/ml, stroop Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken. Bewaar deze bijsluiter. Misschien

Nadere informatie

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014. Disclosure belangen Anke Bruns. Geen (potentiële) belangenverstrengeling

Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014. Disclosure belangen Anke Bruns. Geen (potentiële) belangenverstrengeling Klinische Dag NVvH 2 oktober 2014 Disclosure belangen Anke Bruns Geen (potentiële) belangenverstrengeling Diarree na cord blood transplantatie 2 oktober 2014 Klinische dag NVvH Anke Bruns, Moniek de Witte,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Micropaque Suspensie 1 g/ml, suspensie voor oraal / rectaal gebruik. Bariumsulfaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Micropaque Suspensie 1 g/ml, suspensie voor oraal / rectaal gebruik. Bariumsulfaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Micropaque Suspensie 1 g/ml, suspensie voor oraal / rectaal gebruik Bariumsulfaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er

Nadere informatie

Vreemde voorwerpen in slokdarm en/of maagdarmstelsel bij honden en katten

Vreemde voorwerpen in slokdarm en/of maagdarmstelsel bij honden en katten Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Vreemde voorwerpen in slokdarm of maagdarmstelsel zijn niet eetbare en onverteerbare dingen die zich in de slokdarm, maag of

Nadere informatie

BRRRRRRRuin Serum. MMC Eindhoven 26 maart 2015

BRRRRRRRuin Serum. MMC Eindhoven 26 maart 2015 BRRRRRRRuin Serum MMC Eindhoven 26 maart 2015 Casus 1 Jongen, 2 jaar Overplaatsing uit ander ziekenhuis Sinds een week algehele malaise; minder eetlust, koorts. Eenmalig braken; bloederige diarrhee gehad

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen)

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) 1122 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met ciclosporine voor de behandeling van ernstige constitutioneel eczeem

Nadere informatie

24.1 Braken. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. Probleemlijst. H.G. Gooszen

24.1 Braken. Specifiek lichamelijk onderzoek. Specifieke anamnese. Probleemlijst. H.G. Gooszen 52-Chirurgie 24.1 01-06-2005 11:55 Pagina 423 423 24.1 Braken H.G. Gooszen Een 27-jarige man meldt zich op de afdeling spoedeisende hulp omdat hij gisteravond is gaan braken. Het braken werd voorafgegaan

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis

PATIËNTEN INFORMATIE. Bloedvergiftiging. of sepsis PATIËNTEN INFORMATIE Bloedvergiftiging of sepsis 2 PATIËNTENINFORMATIE Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw naaste een bloedvergiftiging heeft, ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Arestal 1 mg tabletten

Arestal 1 mg tabletten Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Arestal 1 mg tabletten Loperamide-oxide als loperamide-oxide-monohydraat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

versie 7.1 24-09-2014

versie 7.1 24-09-2014 1. Screening A. Patiënt informatie 1. Initialen patiënt (1e letter 1e voornaam, 1e en 2e letter achternaam) 2. Geboortedatum / / dd / mm / yyyy 3. Geslacht Man Vrouw 4. Ras Kaukasisch Negroide Mediterraan

Nadere informatie