Moeilijke Mensen in Malta

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Moeilijke Mensen in Malta"

Transcriptie

1 Moeilijke Mensen in Malta Omgaan met mensen met een persoonlijkheidsstoornis Jan van Trier, psychiater Antoniusmesosgroep

2 workshopindeling Kennismaking Persoonlijkheidsstoornissen: theorie Dvd borderline patient Speciale gevallen: eisend, zeurend en suicidaal Rollenspel nabespreking

3 Persoonlijkheidsstoornissen (1) Duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk binnen de cultuur van betrokkene afwijken van de verwachtingen. Dit wordt zichtbaar in: Cognities = denkpatronen Affecten = gevoelsuitingen Functioneren in contact met anderen Beheersing van de impulsen

4 Persoonlijkheidsstoornissen (2) Star = in persoonlijke en sociale situaties Lijden of beperkingen sociaal Vanaf adolescentie Niet door een andere psychische of lichamelijke stoornis

5 indeling persoonlijkheidsstoornissen Bizar = paranoïde, schizoïde, schizotypisch: buitenbeentjes wild = antisociaal, borderline, theatraal, narcistisch: lastpakken geremd = ontwijkend, afhankelijk, obsessiefcompulsief: angsthazen

6 Het wilde cluster Theatraal= emotioneel en aandachtvragend Antisociaal= geen respect, schending andermans recht Narcistisch= wil bewondering, geen empathie Borderline=instabiele relaties, zelfbeeld en emoties en impulsiviteit

7 Borderline-criteria Verlatingsangst Idealiseren kleineren Identiteitsstoornis Impulsief / verslaving Suïcidaal of zelfbeschadiging Grillige stemmingen Leegte Moeite woede te beheersen Vluchtige achterdocht of dissociatie

8 1: passieve maatregelen zoals ontlopen van anderen, maar zonder iets te doen om hun tussenkomst te verhinderen 2: actieve maatregelen (bv in kamer met afgesloten deur) 4. Iets doen om hulp te krijgen tijdens of na de poging 0: bracht mogelijke hulpverleners op de hoogte van de poging 1: zocht contact, maar bracht mogelijke hulpverleners niet op de hoogte 2: zocht geen contact met mogelijke hulpverleners 5. Laatste handelingen met het oog op verwachte dood 0: geen 1: had overwogen bepaalde zaken af te wikkelen of dat inderdaad gedaan (bv rekeningen betaald) 2: had definitieve regelingen getroffen (bv testament) 6. Mate waarin de poging gepland was 0: geen aanwijzingen voor planning 1: nauwelijks of in beperkte mate 2: uitvoerig suïcideplan 7. Afscheidsbrief 0: schreef geen afscheidsbrief en had er niet over nagedacht 2: erover nagedacht cq geschreven maar weer verscheurd 2: afscheidsbrief aanwezig

9 Borderline-oorzaken Temperament Invaliderende omgeving

10 Borderline-therapie Evidence based! Dialectische gedragstherapie van Linehan Schemagerichte therapie volgens Young Mentaliseren van Bateman goede info over behandelmogelijkheden

11 Borderline-handvaten het is alsof je op eieren loopt Let op overdracht / tegenoverdracht = eigen gevoel als signaal, bv. gevoel dat je niet deugt --- dat je alles bent Feedbackregels, bv. Ik-boodschap Gevoel erkennen, gedrag bestrijden: bv. ik kan me voorstellen dat het niet makkelijk is voor u dat ik niet meer benzodiazepinen uitschrijf. Wil je geluk of gelijk : doen wat werkt

12 Niet medicamenteuze interventies bij depressie in de huisartspraktijk J. van Trier, psychiater Antoniusmesosgroep

13 Psycho-educatie Serotoninetekort klopt niet SCEGS-biopsychosociale model Stresshormoonhuishouding verstoord via HPA-as waardoor teveel cortisol Autonome dysregulatie= verstoring evenwicht sympaticus en parasympaticus Primitieve, emotionele en cognitieve brein gescheiden If the brain were so simple we could understand it we would be so simple we couldn t Lyall Watson

14 Terugkerende depressie met teveel gepieker Mindfulness = aandachtgerichte training (Segal en Teasdale bij depressie) = kernoplettendheidsvaardigheden (Linehan bij borderline) Variabiliteit in hartritme is coherent bij meditatie (McCraty 1995 Am J Card) Biofeedback met freeze framer /

15 Traumagerelateerde depressie Eye Movement Desensitization and Reprocessing (Shapiro 1995) Geschikt voor behandeling van Posttraumatische stressstoornis Opgenomen in richtlijnen (NL, USA) Depressie vaak traumagerelateerd Resource Development Installation = versterking van innerlijke hulpbronnen door visualisatie

16 Depressie door gebrek aan licht Lichtbak lux 2 weken per jaar bij winterdepressie Dageraadslamp als wekker Melatonine 0,5-5 mg a.n. Slaapklinieken o.a. in Nieuwegein (Antonius)

17 Depressie door onvolwaardige voeding Omega-3-vetzuren zijn de haarlemmerolie van de 21e eeuw: hart- en vaatziekten, adhd, depressie. Met name EPA, meer dan DHA (Hibbeln 1998, Lancet) mg per dag Am J Ps juni 2006 gematigd positief Sint Janskruid = hypericine = tyramine-achtige werking = antidepressief

18 Depressie door te weinig beweging > 2x / week > 20 minuten / dag Hartslag 70%max = wel praten, niet kunnen zingen. Passende vorm: tennis- hardlopen-fietsen Dunn e.a. Exercise treatment for depression: efficacy and dose response. Am J Prev Med Jan;28(1):1-8. >17,5 kcal /kg /week Doorbraakproject depressie Trimbos

19 depressie door te weinig gehoor Behoefte te begrijpen en begrepen te worden Narratieve psychologie: levensverhalen Met name bij 55+ als preventie en bij milde depressieve klachten Trimbosinstituut Gericht op zingeving en verbinding maken als tegenwicht voor isolement en zinloosheid in depressie.

20 Depressie door subassertiviteit Sociale vaardigheden = rollenspelen Interpersoonlijke effectiviteit = doel (wat wil ik?) + strategie (doen wat werkt) + behoud van relatie (zoals gewenst) (Linehan 1997, borderline) OPVOET = Oorsprong + Plaats en tijd + Vriendelijke benadering + Objectief gedrag + Emotie + Teleurgestelde verwachtingen

21 Depressie door gebrek aan contact en genegenheid Betekenis geven aan jezelf door iets te betekenen voor een ander (mens of dier) Vrijwilligerswerk! Aandacht, genegenheid, aanraking: huisdier! Tegen streven naar zelfverwezenlijking, egoïsme en onafhankelijkheid Tegen aangeleerde hulpeloosheid of afhankelijkheid

22 De huisarts als psychotherapeut Gemeenschappelijke factoren bij psychotherapie (Frank 1991, Healing and persuasion) Ritueel, Rationale, Relatie, Ruimte Gericht op gezonde ipv psychopathologie (salutogenese) Geen stigma Verwijzing = afwijzing Helpen om mensen weer verbonden te voelen ( connectedness ) en competent ( in control ) Br J Ps juli 2006 p50-59 spv doet het niet beter dan een huisarts bij algemene psychische problemen

23 bibliotherapie Je gevoel de baas. Greenberger en Padesky Leven in je leven. Young Handboek meditatief ontspannen. Kabat-Zinn Kunst van het geluk. Cutler en Dalai Lama Uw brein als medicijn. Servan-Schreiber Folders van NHG / Trimbos / NVvP over depressie

24 kwartiertherapie Stuart en Lieberman The fifteen minute hour: applied psychotherapy for the primary care physician. WELKE = 1.Wat is er gebeurd? 2. Emotie: wat voelde U? 3.Lastigste: wat is het moeilijkst? 4.Klim weer in het zadel: wat helpt U het meest? 5. Empathie: laat horen dat U meevoelt Oplossingsgerichte wondervraag

25 Therapeutische vragen Hoe voelt U zich daarbij? Wat hindert U het meest? Hoe pakt U dat aan? Hoe voelt U zich nu? Wat wilt U? Wat kunt U eraan doen? Welke keuzes heeft U? Wat is het beste dat kan gebeuren? Wat is het ergste dat kan gebeuren Wat betekent dat voor jou? Wat verwacht je speciaal van mij?

26 Therapeutische antwoorden Dat moet heel moeilijk voor je zijn. Ik kan begrijpen dat je je zo voelt. NIET: ik begrijp hoe je je voelt, dit leidt vaak tot discussie. Niemand kan echt weten hoe een ander zich voelt. Dat kun je NOG niet Het is niet nodig om je schuldig te voelen over het ontstaan van het probleem, maar je bent wel verantwoordelijk om oplossingen uit te voeren

27 DIALECTISCHE GEDRAGSTHERAPIE BEHANDELING VAN CHRONISCH, SUICIDALE BORDERLINE PATIENTEN

28 BEHANDELING VAN BPS Doorgaans relatief laaggeschoolden meest intensief betrokken bij BPS patienten? Nauwelijks evidence based behandelprogramma s voor ernstige suicidale patienten Doorgaans ontstaat er een negatieve houding naar BPS patienten

29 Behandelpopulatie Hoge uitval (meer dan 60%) Burn out bij therapeuten: raken gedemotiveerd, blaming the victim Instellingen stoten clienten uit

30 Wat is nodig? Een evidence based (ambulant) behandelprogramma voor chronisch suicidale, automutilerende, therapie verstorende, middelmisbruikende borderline patienten Een behandelprogramma voor patienten en therapeuten!

31 BEHANDELING VAN BPS Evidentie voor effectiviteit 4 klinische trials (Linehan et al., 1991, 1993, 1994, 1999) 1 gecontroleerde studie in Nederland (van den Bosch, 2003) Vermindering van (para)suicidaliteit, impulsiviteit en verbetering van intermenselijk gedrag

32 Behandelpopulatie B O R D E R L I N E P E R S O O N L I J K H E I D S S T O O R N I S 1. A F F E C T I E V E O N T R E G E L I N G. A f f e c t i e v e l a b i l i t e i t. P r o b l e m e n m e t w o e d e 2. I N T E R M E N S E L I J K E O N T R E G E L I N G. C h a o t i s c h e r e l a t i e s. A n g s t v o o r v e r l a t i n g 3. O N T R E G E L I N G V A N H E T Z E L F. I d e n t i t e i t s v e r w a r r i n g / p r o b l e m e n m e t h e t z e l f g e v o e l. G e v o e l v a n l e e g t e 4. G E D R A G S O N T R E G E L I N G. P a r a s u ï c i d a a l g e d r a g / d r e i g i n g e n. I m p u l s i e f g e d r a g 5. C O G N I T I E V E O N T R E G E L I N G. D i s s o c i a t i e v e r e s p o n s e s / p a r a n o ï d e i d e a t i e. C o g n i t i e v e r i g i d i t e i t / d i c h o t o o m d e n k e n

33 DIALECTISCHE GEDRAGSTHERAPIE een zienswijze over de ontstaans geschiedenis van BPS (biosociale theorie) Toepassing van gedragstherapie binnen een kader van therapie management Validatie Dialectiek

34 DGT

35 DGT BPS IS EEN EMOTIE REGULATIE STOORNIS

36 BIOSOCIALE THEORIE DISFUNCTIONEREN VAN HET EMOTIE REGULATIE SYSTEEM Biologische component INVALIDERENDE OMGEVING Sociale component VOORTDURENDE EMOTIONELE ONTREGELING

37 DGT EMOTIE DEREGULATIE EMOTIONELE KWETSBAARHEID ONVERMOGEN TOT HET MODULEREN VAN EMOTIES L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

38 DGT BIOLOGISCHE COMPONENT: EMOTIONELE KWETSBAARHEID Hoge gevoeligheid -Onmiddellijke reacties -Lage drempel t.a.v. emotionele reacties Hoge reactiviteit -Extreme reacties -Hoog arousalnivo ontregelt cognitieve verwerking Trage terugkeer naar basisnivo - Langdurige reacties - Draagt bij aan hoge gevoeligheid t.a.v. de volgende emotionele stimulus

39 DGT MODULERING VAN EMOTIE Verminderen (of laten toenemen) van fysiologische arousal, geassocieerd met emotie. Her-oriënteren van aandacht. Stemmingsafhankelijke actie tegen houden. Emoties ervaren zonder dat het escaleert of dat je gevoelloos raakt. Gedrag organiseren ten dienste van externe, stemmings-onafhankelijke doelen.

40 INVALIDERENDE OMGEVING Invaliderende omgeving kenmerkt zich door: Expressie van persoonlijke belevingen en emoties als incorrect, inaccuraat en ongepast te benoemen Oplossingen van reele problemen onterecht te vereenvoudigen Geen rekening te houden met persoonlijke behoeften en grenzen

41 DGT KARAKTERISTIEKEN VAN INVALIDERENDE OMGEVINGEN Spontaan gedrag en uitingen van privé- ervaringen worden op voortdurende grillige wijze afgewezen als NIET valide. Op (escalatie van) emotionele uitingen of communicatie pogingen wordt gereageerd met grillige, intermitterende bekrachtiging. Expressie van emoties wordt gestraft. Er wordt een irreëel eenvoudig beeld geschetst van het oplossen van problemen en het bereiken van doelen

42 DGT Het bio-sociale model en haar consequenties Biologisch emotioneel transactie kwetsbaar onvermogen emoties te reguleren Sociaal invaliderende omgeving actieve zelfinvalidatie noodzaak tot leren controleren van impulsen noodzaak tot validatie

43 DGT BEHANDELING VAN DE THERAPEUT Veranderen van attitudes m.b.v. de bio-sociale theorie

44 DGT DGT Assumpties over Patienten 1. Patiënten doen hun uiterste best. 2. Patiënten willen verbeteren. 3. Patiënten moeten het beter doen, zich meer inspannen, en meer gemotiveerd zijn tot verandering. 4. Al hebben patiënten niet al hun eigen problemen veroorzaakt, ze moeten ze toch zelf oplossen. 5. Het leven van suïcidale, borderline individuen is ondraaglijk in de vorm waarin het nu geleefd wordt. 6. Patiënten moeten nieuw gedrag leren in alle relevante situaties. 7. Patiënten kunnen niet falen binnen DGT.

45 DGT CONSULTATIE-AAN-DE-PATIËNT De primaire rol van de DGT therapeut is het: -adviseren van de patiënt over de vraag hoe omgegaan kan worden met zijn/haar sociaal/professioneel netwerk. Het is niet het adviseren van het netwerk t.a.v. de vraag hoe met de patiënt om te gaan.

46 Toepassing van Dialectiek

47 L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

48 GEDRAGSTHERAPIE BINNEN DGT GT richt zich op het bewerkstellingen van veranderingen GT richt zich op het verminderen van ineffectief gedrag door het toepassen van interventies uit de GT DGT richt zich op het uitbreiden van het gedragsrepertoire (vaardigheidstraining) DGT richt zich op het generaliseren van vaardigheden (telefonische consultatie)

49 GEDRAGSTHERAPIE GEDRAGSTHERAPIE binnen DGT Contingentie management: het beinvloeden van bekrachtigers die het schadelijke gedrag versterken of in stand houden (bij zowel therapeut als client) Vaardigheidstraining: verbeteren van het vermogen emoties te reguleren

50 A N A L Y S E V A N G E B E U R T E N IS S E N IN D E T IJ D (S ) (R ) K W E T S B A A R H E ID P R O B L E E M G E D R A G (S ) U IT L O K K E N - V E R B IN D IN - (S r/a ) D E G E B E U R - G E N G E V O L G E N N IS L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

51 D G T P R O B L E E M O P L O S S E N G E D R A G S A N A L Y S E I N Z I C H T O P L O S S I N G S A N A L Y S E V A A R D I G H E I D S T R A I N I N G C O N T I N G E N T I E S E X P O S U R E C O G N I T I E V E M O D I F I C A T I E D I D A C T I E K O R I E N T E R I N G C O M M I T M E N T

52 DGT L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

53 WAT IS VALIDATIE Overbrengen dat je de situatie begrijpt en accepteert De feiten, de situatie of iemands gedrag erkennen Je eigen gevoelens uitleggen, of verwachtingen na het valideren van de ander Erken de situatie, opinies, gevoelens etc van de ander Respecteer emoties en reacties zoweel als logica of oorzaken

54 DGT FUNCTIES VAN VALIDATIE HET IN EVENWICHT BRENGEN VAN ACCEPTATIE EN VERANDERING HET VERSTERKEN VAN ZELF- VALIDATIE HET VERGROTEN VAN KLINISCHE VOORUITGANG HET GEVEN VAN FEEDBACK HET VERSTERKEN VAN DE THERAPEUTISCHE RELATIE L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

55 VALIDATIE De kern van validatie is het volgende: de therapeut brengt over aan de cliente dat haar gedrag zinvol en begrijpelijk is in de bestaande levenssituatie

56 Validatie Aan de begin van verandering staat acceptatie Acceptatie is alleen zinvol wanneer het kan leiden tot verandering Dialectiek is de voortdurende afwisseling tussen veranderingsgericht en acceptatiegericht werken Dus niet: je hoeft je niet bang te voelen = invaliderend, maar: ik begrijp dat je je in die situatie bang voelt, laten we kijken hoe je dat beter aan kunt.

57 Het Dialectisch Dilemma: alleen veranderingsgerichtheid is niet effectief alleen acceptatiegerichtheid is niet effectief

58 Gevolgen Patiënten Non-compliance Drop-out Extreme woede Agressie t.o.v. therapeut Therapeuten Invalidatie Push-out Teleurstelling Agressie t.o.v. patiënt

59 Toepassing van Dialectiek

60 DGT

61

62 PRE-TREATMENT DOELEN 1. Commitment aan verandering - overeenstemming over behandeldoelen 2. Overeenstemming t.a.v. de Behandeling - overeenkomst van patient - overeenkomst van therapeuten

63

64 F a s e 1 D ia le c tis c h e S y n th e s e E rn s tig G e b re k C o n tro le O v e r A a n C o n tro le G e d ra g P rim a ire G e ric h th e id ---V e rm in d e r S u ïc id a a l / L e v e n s b e d re ig e n d G e d ra g T h e ra p ie -In te rfe re re n d G e d ra g K w a lite it-v a n - L e v e n In te rfe re re n d G e d ra g ---V e rh o o g G e d ra g s V a a rd ig h e d e n : K e rn o p le tte n d h e id s v a a rd ig h e d e n In te rm e n s e lijk e E ffe c tiv ite it E m o tie R e g u la tie F ru s tra tie T o le ra n tie Z e lf-m a n a g e m e n t D o e le n R e d e lijk e (O n m id d e llijk e ) L e v e n s v e rw a c h tin g V e rb in d in g M e t H u lp v e rle n e r(s ) S ta b ilite it & C o n tro le O v e r G e d ra g B a s is C a p a c ite ite n

65 L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

66 VOORNAAMSTE DOEL VAN DE DGT VAARDIGHEIDSTRAINING (Fase I) HET TRAINEN VAN VAARDIGHEDEN Kern-oplettendheid Interpersoonlijke effectiviteit Emotie Regulatie Crisis vaardigheden L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

67 L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

68 DOELEN VAN DGT TEL. CONTACT 1. Coaching van een cliënte in crisis 2. Vergroten van de generalisatie van DGT gedragsvaardigheden 3. Oplossen van conflicten of gevoel van vervreemding, afstand naar de therapeut L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

69 L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

70 B E H A N D E L D E T H E R A P E U T L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

71 DGT CONSULTATIE TEAM VERPLICHT ALLE THERAPEUTEN EN TRAINERS EEN UUR PER WEEK THEMA: WAT GEBEURT ER MET MIJ? DOEL: VOORKOMEN VAN BURN-OUT VAN DE THERAPEUT

72

73 Aanknopingspunten Behandeling: Een andere attitude 1. Valideer: heb oog voor de wijsheid van de client vanuit begrip voor de stoornis 2. Beloon geen negatief gedrag 3. Handel en communiceer helder en nauwkeurig (voorkomt splitsing); maak wederzijdse afspraken 4. Maak je eigen grenzen duidelijk en bewaak ze 5. Zie jezelf niet als machtiger dan de cliënt in het oplossen van haar problemen, wel als vaardiger en minder destructief 6. Realiseer je dat cliënt tot nu toe ook overleefd Heeft: maak jezelf niet oververantwoordelijk 7. wees overtuigd dat verandering mogelijk en noodzakelijk is 8. Geef patiënt inzicht in eigen problematiek door gedrag in kaart te laten brengen 9. Laat cliënt eigen case-manager zijn L.M.C van den Bosch, Dialexis 2001, M.M. Linehan

MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie

MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie MIDDELENMISBRUIK + angststoornissen depressie Enkele cijfers 17,9 % van de patiënten met een angststoornis lijdt aan een alcoholverslaving 19,4% van de alcoholverslaafden heeft een angststoornis (Addiction

Nadere informatie

CLOSE HARMONY. Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg

CLOSE HARMONY. Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg CLOSE HARMONY Een reeks van vier avondlezingen over de bijdrage van een psychiatrisch ziekenhuis in de vernieuwde geestelijke gezondheidszorg dr. B. Serbruyns, dr. M. Claes en Kathleen Nieulandt DIALECTISCH

Nadere informatie

Dialectische GedragsTherapie Basisprincipes ook in crisis

Dialectische GedragsTherapie Basisprincipes ook in crisis Dialectische GedragsTherapie Basisprincipes ook in crisis 19 mei 2016 Studiemiddag V&VN-SPV Josha Louwerse Ursula Witteveen Wat is DGT? Een behandelprogramma voor mensen met chronische suïcidaliteit en

Nadere informatie

ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET

ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET ZE KOMEN WEL, MAAR VERANDEREN NIET SCHEMATHERAPIE (ST) EN DIALECTISCH GEDRAGSTHERAPIE (DGT) IN ACTIE BIJ PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN MET STERKE AFFECT FOBIE SECTIE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN VGCT NAJAARSCONGRES,

Nadere informatie

Disclosure Wies van den Bosch. Er is geen sprake van belangenverstrengeling binnen de context van deze presentatie

Disclosure Wies van den Bosch. Er is geen sprake van belangenverstrengeling binnen de context van deze presentatie Disclosure Wies van den Bosch Er is geen sprake van belangenverstrengeling binnen de context van deze presentatie Evidence based behandeling van borderline patiënten: mentalisation based therapy (MBT),

Nadere informatie

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant

Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Borderline in het gezin. Koos Krook, sr. preventiefunctionaris GGZ Midden Brabant Inleiding - Stellingen. - Ontstaan psychiatrische aandoeningen. - Wat zien naastbetrokkenen. - Invloed van borderline op

Nadere informatie

Zorgprogramma Angststoornissen

Zorgprogramma Angststoornissen Zorgprogramma Angststoornissen Doelgroep Het Zorgprogramma Angststoornissen is bedoeld voor volwassenen die een angststoornis hebben. Mensen met een angststoornis hebben last van angsten zonder dat daar

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis: schematherapie en dialectische gedragstherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Cognitieve gedragstherapie:

Nadere informatie

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!!

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Lonneke Mechelse, GZ psycholoog BIG, Registerpsycholoog NIP Arbeid & Organisatie bij Peptalk Delft, (generalistische basis GGZ) & Mentaal Beter Gouda

Nadere informatie

Chronisch, herhaald suicidaal gedrag bij borderline-patienten. Bert van Luyn Brugge, Plenaire middagsessie

Chronisch, herhaald suicidaal gedrag bij borderline-patienten. Bert van Luyn Brugge, Plenaire middagsessie Chronisch, herhaald suicidaal gedrag bij borderline-patienten Bert van Luyn Brugge, Plenaire middagsessie 1445-1615 Verschillende vormen van (chronisch) suïcidaal gedrag Suicidale Phenotypen 1. reactief,

Nadere informatie

De Emiliehoeve. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek.

De Emiliehoeve. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek. Geïntegreerd behandelen van verslavings-, persoonlijkheids- en aanverwante problematiek. Voor wie is de Emiliehoeve bedoeld? Voor jou, als je iemand bent die al langere tijd last hebt van verslavingsproblemen,

Nadere informatie

Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek

Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek Productbeschrijving Beeldende therapie groep voor persoonlijkheidsproblematiek Dialectische gedragstherapie en schemagerichte therapie als basis voor beeldende therapie suzanne haeyen zorgprogramma werkwijze

Nadere informatie

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar N.b.: stuur deze informatie (inclusief de drie bijlagen) naar de individuele behandelaar vóórdat de training van start gaat Emotieregulatietraining

Nadere informatie

Bordeline persoonlijkheidsstoornis

Bordeline persoonlijkheidsstoornis Cure + Care Solutions is hèt landelijk behandel- en expertisecentrum voor complexe psychische aandoeningen en werkt nauw samen binnen een landelijk netwerk van zorginstellingen door het hele land. Cure

Nadere informatie

Positieve oplossingsgerichte gedragstherapie

Positieve oplossingsgerichte gedragstherapie Positieve oplossingsgerichte gedragstherapie Drs. Mark Crouzen, klinisch psycholoog-psychotherapeut info@oplossingsgerichte-therapie.nl www.oplossingsgerichte-therapie.nl 1 Diakonessenhuis Utrecht 2 www.oplossingsgerichte-therapie.nl

Nadere informatie

Ruim tien jaar geïntegreerde Dialectische Gedragstherapie voor Jongeren in de Bascule.

Ruim tien jaar geïntegreerde Dialectische Gedragstherapie voor Jongeren in de Bascule. Ruim tien jaar geïntegreerde Dialectische Gedragstherapie voor Jongeren in de Bascule. Polikliniek en deeltijdbehandeling met 24-uurs crisiszorg voor jongeren met ernstige emotieregulatieproblemen Janet

Nadere informatie

Omgaan met Borderline

Omgaan met Borderline PAOG 26 maart 2013 Maastricht Borderline 50 jaar geleden: de cliënt: reddeloos de hulpverlener: radeloos de situatie: hopeloos Borderline nu: De best behandelbare persoonlijkheidsstoornis Persoonlijkheidsstoornissen

Nadere informatie

MOEILIJKE MENSEN? HTTP://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=GGHL0QQUXVU&FEATURE=REL ATED. Bernard Kloostra en Alie Schenk, Frontlijnteam 19-04-2012

MOEILIJKE MENSEN? HTTP://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=GGHL0QQUXVU&FEATURE=REL ATED. Bernard Kloostra en Alie Schenk, Frontlijnteam 19-04-2012 MOEILIJKE MENSEN? HTTP://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=GGHL0QQUXVU&FEATURE=REL ATED Bernard Kloostra en Alie Schenk, Frontlijnteam 19-04-2012 Moeilijke mensen, ze zijn overal. In je huis, in je buurt, op je

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis

Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT) voor cliënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis Informatie voor cliënten en hun verwijzers Mentaliseren Bevorderende Therapie voor cliënten met een borderline

Nadere informatie

Productenboek Volwassenenzorg

Productenboek Volwassenenzorg Productenboek Volwassenenzorg 1 Inhoudsopgave 1. Behandelingen p.3 1.1 Tweedelijns behandelingen p. 3 1.2 Individuele behandelingen p. 3 1.2.1 Cognitieve gedragstherapie p. 3 1.2.2 Cliëntgerichte psychotherapie

Nadere informatie

Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening. Sjaak Boon www.bureauboon.nl

Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening. Sjaak Boon www.bureauboon.nl Omgaan met onaangepast gedrag in het Sociaal Raadsliedenwerk en Schuldhulpverlening Sjaak Boon www.bureauboon.nl Sombere stemming Verminderde interesse in activiteiten Duidelijke gewichtsvermindering Slecht

Nadere informatie

Dialectische Gedragstherapie De stand van zaken VGCt november 2015. Wies van den Bosch Pro Persona Arnhem, Scelta Nijmegen, Dialexis Deventer

Dialectische Gedragstherapie De stand van zaken VGCt november 2015. Wies van den Bosch Pro Persona Arnhem, Scelta Nijmegen, Dialexis Deventer Dialectische Gedragstherapie De stand van zaken VGCt november 2015 Wies van den Bosch Pro Persona Arnhem, Scelta Nijmegen, Dialexis Deventer Inhoud presentatie 2 DGT in Nederland Wetenschappelijke evidentie

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS PATIËNTENINFORMATIE ALGEMEEN Wat is een persoonlijkheidsstoornis? Ieder mens heeft een persoonlijkheid. Een persoonlijkheid is de optelsom van hoe u als persoon bent, hoe u zich

Nadere informatie

AGRESSIE. Basis emoties. Basis emoties. Agressie - sociologisch. Agressie - biologisch. Agressie en psychiatrie 16-3-2014

AGRESSIE. Basis emoties. Basis emoties. Agressie - sociologisch. Agressie - biologisch. Agressie en psychiatrie 16-3-2014 Basis emoties AGRESSIE en psychiatrische stoornissen Angst Verdriet Boosheid Verbazing Plezier Walging Paul Ekman Basis emoties Psychofysiologische reactie op een prikkel Stereotype patroon van motoriek,

Nadere informatie

Gestructureerd buiten kaders denken

Gestructureerd buiten kaders denken Gestructureerd buiten kaders denken Antwerpen 21 september 2016 Inhoud presentatie Achtergrond en opleiding Uitwerking in psychotherapie Onderzoek Sterk agressief gestoorden Emotionele Empathie Verslaafden

Nadere informatie

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden Psychologische behandeling van bipolaire patiënten Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden Omgaan met stessoren (1) Stressgevoeligheid Stress Generation theory The

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen bij Ouderen LOAG 20 maart 2013

Persoonlijkheidsstoornissen bij Ouderen LOAG 20 maart 2013 Persoonlijkheidsstoornissen bij Ouderen LOAG 20 maart 2013 Het komt overal voor Agenda at is de persoonlijkheid anneer spreken we over een stoornis at betekent dit voor ons als arts? Persoonlijkheidstrekken

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

REFEREERAVOND LECTORAAT GGZ

REFEREERAVOND LECTORAAT GGZ REFEREERAVOND LECTORAAT GGZ 9 december 2013 DE BEHANDELING VAN ADOLESCENTEN MET EEN BORDERLINE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS Marieke Schuppert Kinder- en Jeugdpsychiater PROGRAMMA Welkom Introductie Marieke

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

AL DOENDE. Vaardigheidstraining voor mensen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS)

AL DOENDE. Vaardigheidstraining voor mensen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS) AL DOENDE Vaardigheidstraining voor mensen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis (BPS) Op basis van de Dialectische Gedragstherapie (DGT) van Marsha M. Linehan Marleen De Winne & Valerie Fonteyne DGT-trainers

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN

EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN EVIDENCE BASED WERKEN MET E-HEALTH: BIJ ELKE CLIËNT? PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN 2 Hoogleraar Klinische Psychologie VU POH- GGZ in huisartsenpraktijk 3 E-health Wat bedoel ik daarmee? 4 Uitgangspunt:

Nadere informatie

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? - Normaal begaafde kinderen van 4 tot 13 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Zuid, die in hun gedrag signalen afgeven die mogelijk duiden op een problematische

Nadere informatie

Over mensen met psychische of psychiatrische problematiek. Bijeenkomst voor kerken, raden en verenigingen in de gemeente Aalburg 19 november 2009

Over mensen met psychische of psychiatrische problematiek. Bijeenkomst voor kerken, raden en verenigingen in de gemeente Aalburg 19 november 2009 Over mensen met psychische of psychiatrische problematiek Bijeenkomst voor kerken, raden en verenigingen in de gemeente Aalburg 19 november 2009 Programma 19.30 uur Opening 19.35 uur Inleiding door Gertie

Nadere informatie

Bijscholing: Mogelijkheden eerste lijn

Bijscholing: Mogelijkheden eerste lijn Bijscholing: Mogelijkheden eerste lijn T R A U M A C E N T R U M B E L G I Ë 3 0 A P R I L 2 0 1 3 C O P Y R I G H T D O R I S D H O O G H E Welke hulp hebben mensen nodig? Studie van Dyregrov & Nordanger,

Nadere informatie

Therapeutische relatie en herstellen breuken. Workshop van de training Geïntegreerde Richtlijnbehandeling Persoonlijkheidsstoornissen

Therapeutische relatie en herstellen breuken. Workshop van de training Geïntegreerde Richtlijnbehandeling Persoonlijkheidsstoornissen Therapeutische relatie en herstellen breuken Workshop van de training Geïntegreerde Richtlijnbehandeling Persoonlijkheidsstoornissen Inhoud Workshop Deze workshop gaat over de verschillende klinische processen

Nadere informatie

E book Persoonlijkheidsstoornissen

E book Persoonlijkheidsstoornissen E book Persoonlijkheidsstoornissen Praktijk Meta Bosheuvel 5 5683 AS Best info@praktijkmeta.nl Persoonlijkheidsstoornissen Definitie Wat is een persoonlijkheidsstoornis nu eigenlijk? In officiële termen

Nadere informatie

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER

SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER SCHEMATHERAPIE BIJ VERSLAVING EN COMPLEX TRAUMA 6 OKTOBER 2014 KEES BIEGER Wat is complex trauma? Theoretisch model trauma/persoonlijkheid Welke rol speelt middelengebruik? Fasering in de behandeling Indicatiestelling

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014 Ontwikkelingen DGT bij ASS Michelle Teluij Eindreferaat 22-04-2014 Inhoud Achtergrond Vraagstelling Resultaten Literatuur Interviews therapeuten Database DGT Zetten Conclusie Aanbevelingen Achtergrond

Nadere informatie

Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut

Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut Kijkopdracht communicatie tussen jongere en therapeut Inleidende context: het onderstaande gesprek vindt plaats in een therapiesessie in het kader van Dialectische Gedragstherapie (DGT, zie bijlage voor

Nadere informatie

Reeks 11. Psychiatrie op volwassen leeftijd

Reeks 11. Psychiatrie op volwassen leeftijd Reeks 11 Psychiatrie op volwassen leeftijd Psychiatrische aandoeningen Wanneer ben je ziek en wat is normaal? Hoe wordt een diagnose gesteld? Symptomen van de meest voorkomende ziektebeelden Angst Depressie

Nadere informatie

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Yvonne Kuijsters Kennismaken met mindfulness Wat is mindfulness Wat brengt het mij, wat heb ik eraan? Aandacht Aandacht is een vorm van oplettendheid.

Nadere informatie

Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen?

Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen? Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen? Familie of naaste zijn van iemand die zichzelf beschadigt kan erg moeilijk zijn. Iemand van wie je houdt doet zichzelf pijn en het lijkt alsof je niks kunt

Nadere informatie

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online

Suïcidepreventie. Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Suïcidepreventie Marian de Groot Directeur handicap + studie Mede namens 113-Online Missie en visie @113 Taboe op praten over zelfmoord doorbreken Drempels bij zoeken en vinden van hulp verlagen Landelijk

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een ambulante groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, psychotherapeut Opleider-supervisor NVGP en NVIPT De genezing van de krekel Geacht somber gevoel,

Nadere informatie

Aandachtstraining. Aanmelding. Zie Mindfulness.

Aandachtstraining. Aanmelding. Zie Mindfulness. andachtstraining Zie Mindfulness. anmelding Voor een (nieuwe) behandeling worden cliënten aangemeld. De term aangemeld worden impliceert dat de cliënte daarin het lijdend voorwerp is en dat de hulpverlener

Nadere informatie

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Autismespectrumstoornissen: ADASS Achtergrond ADASS Veelvuldig voorkomen van

Nadere informatie

Chronisch ziek: chaos in je hoofd

Chronisch ziek: chaos in je hoofd Chronisch ziek: chaos in je hoofd Marjan Nijkamp minisymposium Gezondheidspsychologie Utrecht, 31 maart 2017 Chronische ziekte Een langdurige en onomkeerbare ziekte waarbij de kans op volledig herstel

Nadere informatie

Workshop NET: Narratieve Exposure Therapie. Ruud Jongedijk & Gerdie Eiting

Workshop NET: Narratieve Exposure Therapie. Ruud Jongedijk & Gerdie Eiting Workshop NET: Narratieve Exposure Therapie Ruud Jongedijk & Gerdie Eiting Wie werkt er met: Imaginaire Exposure? EMDR? CGT voor PTSS? BEPP? NET? Overige? Ruud Jongedijk - Narratieve Exposure Therapie -

Nadere informatie

VERS-cursus Vaardigheidstraining Emotie Regulatie Stoornis

VERS-cursus Vaardigheidstraining Emotie Regulatie Stoornis Patiënteninformatie VERS-cursus Vaardigheidstraining Emotie Regulatie Stoornis rkz.nl Inleiding De VERS-cursus is een vaardigheidstraining, bedoeld voor mensen met borderline-problematiek. Mensen met borderline

Nadere informatie

Persoonlijkheids- stoornissen

Persoonlijkheids- stoornissen Persoonlijkheids- stoornissen Classificatie, epidemiologie en psychotherapie Dr. Helene Andrea Wetenschappelijk onderzoeker Viersprong Institute for Studies on Personality Disorders (VISPD), Halsteren

Nadere informatie

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren PTSS - diagnostiek en behandeling drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren Opbouw Diagnose PTSS Prevalentiecijfers PTSS en arbeid Preventie van PTSS Behandeling

Nadere informatie

Comorbiditeit PTSS en Persoonlijkheidsstoornissen Samenspel in diagnostiek en behandeling

Comorbiditeit PTSS en Persoonlijkheidsstoornissen Samenspel in diagnostiek en behandeling Comorbiditeit PTSS en Persoonlijkheidsstoornissen Samenspel in diagnostiek en behandeling Gloria Gribling en Ellen Willemsen Casuïstiek 1 Hoe ontdek je hoeveel en welke koppen de draak heeft? (Diagnostiek)

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, Opleider-supervisor IPT en groepspsychotherapie Cora Versteeg, supervisor IPT en groepspsychotherapeut i.o.

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD

M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD P.J.J. Goossens Rn PhD APRN A. Kaasenbrood, MD, PhD De interventie Bed op Recept voor patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis laat patiënten groeien in autonomie, zelfmanagement en vaardigheden M. Helleman Rn MScN T. van Achterberg Rn PhD

Nadere informatie

Partnermishandeling Recente inzichten voor behandeling

Partnermishandeling Recente inzichten voor behandeling Partnermishandeling Recente inzichten voor behandeling Agnes Scholing & Hester Mobach De Waag, Centrum voor ambulante Forensische GGZ 18-11-11 VGCt najaarscongres Veldhoven 1 Stelling 1 Partnermishandeling

Nadere informatie

Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving. Tineke van der Linden GGz Breburg

Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving. Tineke van der Linden GGz Breburg Schematherapie bij persoonlijkheidsstoornissen en verslaving Tineke van der Linden GGz Breburg Tineke van der Linden Gz-psycholoog in opleiding tot specialist Schematherapeut Cognitief gedragstherapeut

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis Psychiatrie Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY002 / Cognitieve gedragstherapiegroep

Nadere informatie

CHECKLIST BEHANDELDOELEN

CHECKLIST BEHANDELDOELEN Uw naam: Naam therapeut: Datum: CHECKLIST BEHANDELDOELEN Het stellen van doelen is een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle therapie. Daarom vragen wij u uw doelen voor de aankomende therapie aan

Nadere informatie

Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK

Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK Lastige Gevallen OMGAAN MET PSYCHISCHE STOORNISSEN IN HET JEUGDWERK Programma Theorie over psychische stoornissen Effect op het geloofsleven Omgaan met tieners met psychische stoornissen Tijd voor aktie

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen bij adolescenten. Dineke Feenstra 17 maart 2014

Persoonlijkheidsstoornissen bij adolescenten. Dineke Feenstra 17 maart 2014 Persoonlijkheidsstoornissen bij adolescenten Dineke Feenstra 17 maart 2014 Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen? A. Een duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk binnen de

Nadere informatie

Een nieuwe PTSS-behandeling uit Duitsland

Een nieuwe PTSS-behandeling uit Duitsland Een nieuwe PTSS-behandeling uit Duitsland Dialectische gedragstherapie en posttraumatische stressstoornis; een modulaire behandeling voor PTSS na seksueel misbruik in de kindertijd verslag van de lezing

Nadere informatie

Mindfulness en kanker

Mindfulness en kanker Mindfulness en kanker Else Bisseling 3 oktober 2015 augustus 2014 00 maand 0000 Mindfulness (Kabat-Zinn, 1990; Teasdale, Segal & Williams, 1995) Aandacht geven aan wat we van moment tot moment doen en

Nadere informatie

Mindful opvoeden Hoe doe je dat?

Mindful opvoeden Hoe doe je dat? Mindful opvoeden Hoe doe je dat? 1. Opvoeden als uitdaging Opvoeden? een hels avontuur een lange reis een zoektocht een roeping een topsport De innerlijke ervaring van opvoeden = eigen beleving De innerlijke

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen in DSM-5. M.A. Louter

Persoonlijkheidsstoornissen in DSM-5. M.A. Louter Persoonlijkheidsstoornissen in DSM-5 M.A. Louter 6-9-2016 2 Casusbespreking Ivo Croon, 32 jaar Doorverwezen voor psychisch onderzoek door werkgever Leek bij sollicitatie gekwalificeerd (2 diploma s) Echter:

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen en Angst. Ellen Willemsen

Persoonlijkheidsstoornissen en Angst. Ellen Willemsen Persoonlijkheidsstoornissen en Angst Ellen Willemsen Overzicht Relevantie Persoonlijkheidsstoornissen Comorbiditeit in getallen PG cijfers comorbiditeit Relatie tussen angststoornissen en PS Aanbevelingen

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder

Terrorisme en dan verder Terrorisme en dan verder Hoe kunt u omgaan met de gevolgen van een aanslag? - Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie.

Nadere informatie

Vraagstelling: Welke verpleegkundige interventies worden ingezet bij depressie, binnen afdeling De Schans.

Vraagstelling: Welke verpleegkundige interventies worden ingezet bij depressie, binnen afdeling De Schans. Vraagstelling: Welke verpleegkundige interventies worden ingezet bij depressie, binnen afdeling De Schans. Hypothese: De verpleegkundige interventies die worden ingezet bij depressie, op afdeling De Schans,

Nadere informatie

MINDFUL EXPOSURE EN VERWERKING

MINDFUL EXPOSURE EN VERWERKING MINDFUL EXPOSURE EN VERWERKING (Handout in cursussen MBCT, Ger Schurink, 2009) Inleiding Bij veel emotionele problemen speelt het verleden een grote rol. De actuele situatie doet, automatisch en vaak onbewust,

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: INLEIDING 168 Samenvatting 169 HOOFDSTUK 1: INLEIDING Bij circa 13.5% van de ouderen komen depressieve klachten voor. Met de term depressieve klachten worden klachten bedoeld die klinisch relevant zijn, maar niet

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

Colofon. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon.  Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen

Persoonlijkheidsstoornissen Persoonlijkheidsstoornissen Persoonlijkheidsstoornissen Bert van Hemert Patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen dat binnen de cultuur afwijkt van de verwachtingen dat zich uit in cognities, affecten,

Nadere informatie

Complexe PTSS Zoek als PMTer samenwerking met EMDR-therapeuten

Complexe PTSS Zoek als PMTer samenwerking met EMDR-therapeuten Beweging en lichamelijkheid in het EMDR-proces Henriëtte van der Meijden 4-11-2016 Complexe PTSS Zoek als PMTer samenwerking met EMDR-therapeuten Eye Movement Desensitization Reprocessing 1989 beschreven

Nadere informatie

Studiedag Remediaal. 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl)

Studiedag Remediaal. 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl) Studiedag Remediaal 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl) 1 Dyscalculie - een nieuw verschijnsel? Rekenexperimentje (TTR en ABC-toets) Ernstige reken/wiskundeproblemen en dyscalculie: zomaar twee

Nadere informatie

GRIP OP PRIKKELBAARHEID

GRIP OP PRIKKELBAARHEID WEES WELKOM OM TE GLUREN BIJ GRIP OP PRIKKELBAARHEID Een multidisciplinair programma voor mensen met Hersenletsel Niels Farenhorst: Psycholoog Wouter Oonk: Psychomotorisch therapeut VIDEO Doel Het leren

Nadere informatie

E M D R een inleiding

E M D R een inleiding E M D R een inleiding Lucinda Meihuizen GZ-psycholoog Zorgpartners Midden-Holland lucinda.meihuizen@zorgpartners.nl Wietske Soeteman GZ-psycholoog Pro Persona w.soeteman@propersona.nl Wat haal je uit deze

Nadere informatie

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeeper training 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeepers Jullie gaan deuren openen naar hulp voor mensen die gevaar lopen zichzelf wat aan te doen waarom 1600 suïcides per jaar waarvan

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten. Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013

Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten. Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013 Verpleegkundige zorg aan suïcidale patiënten Drs. Barbara Stringer GGZ ingeest & Lectoraat GGZ Verpleegkunde Referaat Saxion Hogeschool 17 juni 2013 Programma Definities van suïcidaal gedrag Enkele cijfers

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Mindfulnesstraining Aandachttraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT). De mindfulnesstraining wordt aangeboden

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen

Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen Persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen Maarten Boogert, soc. psych. verpleegk Divisie Ouderen / 24 uurdienst Mondriaan Zorggroep Heerlen Doelgroepen m.b.t hulpverlening van SPV- er : Acute psychiatrische

Nadere informatie

http://www.trimbos.nl/default1060.html?printid=1735

http://www.trimbos.nl/default1060.html?printid=1735 Page 1 of 5 print www.trimbos.nl psychische stoornissen: algemene informatie > borderline persoonlijkheidsstoornis Borderline persoonlijkheidsstoornis Wat is borderline? Het meest kenmerkende van de borderline

Nadere informatie

Dialectische gedragstherapie voor narcistische mannen

Dialectische gedragstherapie voor narcistische mannen Najaarscongres VGCT 13-11-2015 Dialectische gedragstherapie voor narcistische mannen Dr. Thom van den Heuvel Psycholoog-psychotherapeut Team Scelta Radboudumc Centrum voor Dialectische gedragstherapie

Nadere informatie

borderline persoonlijkheidsstoornis Dr. Josephine Giesen-Bloo Capaciteitsgroep Clinical Psychological Science Universiteit Maastricht

borderline persoonlijkheidsstoornis Dr. Josephine Giesen-Bloo Capaciteitsgroep Clinical Psychological Science Universiteit Maastricht Schema therapie voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis Dr. Josephine Giesen-Bloo Capaciteitsgroep Clinical Psychological Science Universiteit Maastricht Opzet q De Borderline persoonlijkheidsstoornis

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

DE BURN-OUT SPECIALIST

DE BURN-OUT SPECIALIST DE BURN-OUT SPECIALIST Naar de wortels van het probleem voor een snel en duurzaam herstel BROCHURE bestemd voor MEDEWERKERS MET EEN BURN-OUT De Burn-out Specialist Marne 55-1186 PC AMSTELVEEN E. info@deburnoutspecialist.nl

Nadere informatie

Op niveau 2 en 3 heeft de NOBCO (Nederlandse Orde van BeroepsCoaches) deze training 5 PE punten toegekend.

Op niveau 2 en 3 heeft de NOBCO (Nederlandse Orde van BeroepsCoaches) deze training 5 PE punten toegekend. Module 1 Coaching, kanker & vermoeidheid Vermoeidheid bij kanker is misschien wel de meest voorkomende klacht van mensen die kanker hebben (gehad). 80-90% van de patiënten herkent vermoeidheid gedurende

Nadere informatie

EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING

EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING 1 2 EENDAAGSE GROEPSPSYCHOTHERAPEUTISCHE DAGBEHANDELING 3 INFORMATIE OVER PSYMENS PsyMens is een kleinschalige GGZ instelling met vestigingen in Utrecht, Nieuwegein, Woerden en Amersfoort. Wij bieden een

Nadere informatie

Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011

Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011 Tuut-tuut-tuut, opzij, ik ben hulpverlener en maak mij druk. Eric van der Meijden 16 september 2011 Opbouw workshop Inleiding Ervaren van stress Wat is druk/stress? Pesso therapie Ervaren van basisbehoeften

Nadere informatie

Omgaan met zelfbeschadigend gedrag

Omgaan met zelfbeschadigend gedrag Omgaan met zelfbeschadigend gedrag Nienke Kool Verpleegkundige en sr. onderzoeker CIB en CDP, n.kool@palier.nl Lid kenniskring lectoraat GGZ-Verpleegkunde Inholland Definitie Zelfbeschadigend gedrag: het

Nadere informatie

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Even mezelf voorstellen Boeken - Jansen, G.: Denk wat je wilt, doe wat je droomt - Jansen, G.: Leef! - Jansen, G.: Laat los: ruimte

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Esther Leuning Michelle Teluij. Tropische regenbui

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Esther Leuning Michelle Teluij. Tropische regenbui Ontwikkelingen DGT bij ASS Esther Leuning Michelle Teluij Mindfulness oefening Tropische regenbui 1 Mindfulness oefeningen 1 Speciaal voor ASS - Voorwerpen waarnemen, beschrijven, onthouden - Plaatje,

Nadere informatie

Het leven zoals het is leven met een (borderline) persoonlijkheidsstoornis

Het leven zoals het is leven met een (borderline) persoonlijkheidsstoornis Het leven zoals het is leven met een (borderline) persoonlijkheidsstoornis Dr. Eva Engels Bart Durnez An Decorte 1 Verwelkoming Verloop van de middag - Persoonlijkheidsstoornissen - Ontstaan - Dialectische

Nadere informatie