Process discovery in de praktijk: een case study

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Process discovery in de praktijk: een case study"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Process discovery in de praktijk: een case study Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master of Science in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Marlies Seynaeve onder leiding van Prof. Dr. Geert Poels & Jan Claes

2

3 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Process discovery in de praktijk: een case study Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master of Science in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Marlies Seynaeve onder leiding van Prof. Dr. Geert Poels & Jan Claes

4 NO PERMISSION Ondergetekende verklaart dat de inhoud van deze masterproef niet mag geraadpleegd en/of gereproduceerd worden. Marlies Seynaeve I

5 WOORD VOORAF Het vervolmaken van deze masterproef, het sluitstuk tot de opleiding handelsingenieur operationeel management zou niet mogelijk geweest zijn zonder de hulp, begeleiding en steun van enkele belangrijke personen. Allereerst wil ik mijn promotor, Prof. Dr. Geert Poels, bedanken. Daarnaast gaat mijn hartelijke dank uit naar Jan Claes voor de enthousiaste begeleiding. Zonder hun advies en input was deze thesis niet wat ze nu is. Verder bedank ik Möbius Business Redesign, voor de mooie kans een consultancyproject mee te maken. In het bijzonder gaat mijn dank uit naar mijn externe stagebegeleiders, Tim Mussche en Guillaume Hancquet, die me steeds met woord en daad bijstonden. Ook Orbis GGZ wordt bedankt voor de samenwerking in het project. Een speciaal woord van dank gaat uit naar mijn ouders. Zonder hun onvoorwaardelijke steun stond ik hier niet. Mama en papa: bedankt voor alle kansen en het geloof in mij. Ook een extra bedanking aan mijn vader voor het nalezen van dit werk. Ten slotte een dankjewel aan Wim, om mijn steun en toeverlaat te zijn. II

6 Inhoudsopgave 1! INLEIDING... 1! 1.1! WAAROM PROCESS MINING... 1! 1.2! WAT IS PROCESS MINING... 1! 1.3! SOORTEN PROCESS MINING... 2! 1.4! MOTIVATIE EN SCOPE MASTERPROEF... 3! 1.5! STRUCTUUR MASTERPROEF... 5! 2! LITERATUURSTUDIE... 7! 2.1! PROCESS MINING: EEN OVERZICHT... 7! 2.1.1! Context... 7! ! Procesoriëntatie... 7! ! Business Process Management... 8! ! Business Process Analysis... 9! ! Procesmodellen... 10! ! Event logs... 10! 2.1.2! Process mining... 11! ! Definitie... 11! ! Positionering... 13! ! Ontstaan... 14! ! Types... 15! ! Perspectieven... 17! 2.2! ORGANISATIEPERSPECTIEF... 18! 2.2.1! Definitie... 19! 2.2.2! Indeling... 19! 2.3! SOCIAL NETWORK MINING (SNM)... 21! 2.3.1! SNM discovery technieken... 22! ! SNM technieken op basis van causaliteit... 22! ! SNM technieken op basis van gezamenlijke cases... 24! ! SNM technieken op basis van gezamenlijke activiteiten... 25! ! SNM technieken op basis van speciale eventtypes... 25! 2.3.2! Social Network Analysis (SNA)... 26! ! Egocentrische maten... 27! ! Sociocentrische maten... 28! 3! HET ONDERZOEK... 30! 3.1! PROBLEEMSTELLING... 30! 3.2! ONDERZOEKSOPZET... 31! 3.2.1! Onderzoeksstrategie... 31! 3.2.2! Design van de gevalstudie... 32! ! De vijf componenten van het ontwerp... 33! III

7 ! Gezondheidssector... 34! ! Evaluatie van het ontwerp... 35! 3.3! GEVALSTUDIE... 35! 3.3.1! Orbis GGZ... 36! 3.3.2! DBC-registratie in de geestelijke gezondheidszorg... 37! 3.3.3! Database... 38! 3.4! METHODOLOGIE... 40! 3.4.1! Process mining project... 40! ! Scoping... 41! ! Begrijpen van de data... 42! ! Creatie van de event log en process mining... 43! ! Evaluatie en deployment... 47! 3.4.2! Tools... 47! 4! RESULTATEN: TOEGEVOEGDE WAARDE... 50! 4.1! SNM OUTPUT... 50! 4.2! ANALYSE... 53! 4.2.1! Accuraatheid van social network mining output... 54! 4.2.2! Gepercipieerd nut en mogelijkheden... 55! 4.2.3! Persoonlijke opinie... 56! 5! RESULTATEN: OBSERVATIES... 58! 5.1! HET PROCES... 58! 5.1.1! Beschrijving... 58! 5.1.2! Analyse... 59! ! Iteratie... 59! ! Data-analyse en event log creatie... 61! 5.2! CREATIVITEIT... 62! 5.2.1! Beschrijving... 62! 5.2.2! Analyse... 64! 5.3! INTERPRETATIE... 65! 5.3.1! Beschrijving... 65! 5.3.2! Analyse... 65! 5.4! SNELHEID... 66! 5.4.1! Beschrijving... 66! 5.4.2! Analyse... 67! 5.5! MEERDERE ORIGINATORS... 69! 5.5.1! Beschrijving... 69! 5.5.2! Analyse... 70! IV

8 6! CONCLUSIES... 72! 6.1! SAMENVATTING VAN DE RESULTATEN... 72! 6.1.1! Toegevoegde waarde... 72! 6.1.2! Observaties... 73! 6.2! CONTRIBUTIES EN BEPERKINGEN... 75! 6.3! SUGGESTIES TOT VERDER ONDERZOEK... 76! 7! BIBLIOGRAFIE... IX! V

9 GEBRUIKTE AFKORTINGEN BPM Business Process Management BPA Business Process Analysis BAM Business Activity Monitoring SNM Social Network Mining SNA Social Network Analysis DBC Diagnose Behandel Combinatie VI

10 LIJST VAN FIGUREN Figuur 2.1: De BPM-cyclus met positionering van workflow management systemen en business process management systemen (Weske, van der Aalst en Verbeek 2004, p 3)... 8! Figuur 2.2: Voorbeeld van een event log (van der Aalst, Reijers en Weijters, et al. 2007a, p 716)... 12! Figuur 2.3: Schematische relatie tussen de realiteit, de informatiesystemen, modellen en event logs. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, p 175)... 13! Figuur 2.4: Process discovery (Cook en Wolf 1998a)... 15! Figuur 2.5: Invoer en uitvoer van de drie types binnen process mining: discovery, conformance en enhancement (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, p 175). 15! Figuur 2.6: Voorbeeld van een sociogram (van der Aalst, Reijers en Song 2005, p 554)... 22! Figuur 2.7: Voorbeeld van een activity by performer matrix. (van der Aalst, Reijers en Song 2005, p 564)... 25! Figuur 3.1: Aangewezen onderzoeksstrategie onder drie voorwaarden. (Yin 2003, p 3)... 32! Figuur 3.3: De drie dimensies voor de selectie van een event log (van der Heijden 2012, p25)... 43! Figuur 4.1: Output working together op zorgtraject, met behandelaar_oe niv 4 als originator, treshold ! Figuur 4.2: Method evaluation model (Moody 2003, p 5)... 54! Figuur 5.1: Process Mining Project Methodologie als levenscyclus (van der Heijden 2012, p 33)... 59! Figuur 5.2: Levenscyclus geïntegreerde process mining projecten (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, p 178)... 60! VII

11 LIJST VAN TABELLEN Tabel 3.1: Voorbeeld van één contact in de contacten-database... 39! Tabel 3.2: Voorbeeld van één behandelaar in de medewerker-database... 39! Tabel 3.3: Twee voorbeeldrecords uit de gecreëerde event log... 46! Tabel 5.1: Run times uit de gevalstudie voor zorgtrajecten, in uren (u), minuten (m) en seconden (s)... 67! Tabel 5.2: Run time uit de gevalstudie voor groepscontacten, in uren (u), minuten (m) en seconden (s)... 67! Tabel 5.3: Voorbeeld groepscontact... 69! VIII

12 1 Inleiding 1.1 Waarom process mining Processen zijn alomtegenwoordig binnen organisaties vandaag. De druk voor organisaties om de efficiëntie van hun processen op te voeren is groot. (Datta 1998, van der Aalst, Reijers en Weijters, et al. 2007a) Daarom worden informatiesystemen tegenwoordig meer beheerst door een procesoriëntatie, in plaats van een dataoriëntatie. (Weijters, van der Aalst en van Dongen, et al. 2007, van der Aalst 2004, van der Aalst, ter Hofstede en Weske 2003b) Business process management systemen worden gedefinieerd als generic software systems that are driven by explicit process designs to enact and manage operational business processes. (van der Aalst, ter Hofstede en Weske 2003b, 1) Het opstellen van de procesmodellen, waarop business process management systemen gebaseerd zijn, is echter een complexe en tijdrovende taak. (van der Aalst, Weijters en Maruster 2004) Bovendien gaan deze modellen dikwijls uit van een normatieve situatie. (W. van der Aalst, B. van Dongen en J. Herbst, et al. 2003c) Doordat er grote divergenties blijken te zijn tussen het gewenste of ontworpen proces enerzijds, en de werkelijkheid van het proces anderzijds (van der Aalst, Weijters en Maruster 2004), ontstaan vele problemen: [ ] many problems are resulting from a discrepancy between workflow design (i.e., the construction of predefined workflow models) and workflow enactment (the actual execution of workflows). (Weijters en van der Aalst 2001, 283) Om een groter bewustzijn van de echte werking van een proces te ontwikkelen, werd de techniek process mining ontwikkeld. (Weijters en van der Aalst 2001) 1.2 Wat is process mining Process mining is een methode om de procesmodellen, die management systemen aansturen, te ontdekken op basis van geobserveerde data. (van der Aalst, Weijters en Maruster 2004) Op die manier wordt het model niet ontworpen voor het gebruik in de management systemen, maar komt het tot stand door procesgerelateerde, historische informatie te verzamelen en te bestuderen. (Maruster, et al. 2002) Process mining wordt algemeen gedefinieerd als the general idea of extracting non- 1

13 trivial and useful information from process execution logs. (Rozinat, Zickler, et al. 2009b, p 254) Ook de term workflow mining wordt soms gebruikt, omdat process mining methodes gebaseerd zijn op uitvoeringen van het proces, die ondersteund worden door workflow management systemen. (van der Aalst, Weijters en Maruster 2004, W. van der Aalst, B. van Dongen en J. Herbst, et al. 2003c) Process mining is echter veel ruimer dan workflow mining. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Het is een relatief jonge discipline en maakt zijn opmars door de stijgende vraag naar een methode om de uitvoering van bedrijfsprocessen te ondersteunen en te verbeteren, alsook door de alsmaar grotere beschikbaarheid van procesinformatie. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Die procesinformatie is het startpunt voor het toepassen van process mining en wordt door de ondersteunende informatiesystemen meestal opgeslagen in de vorm van aangetekende gebeurtenissen of events. Vervolgens kan de informatie uit die bestanden verzameld worden in zogenaamde event logs. (Bozkaya, Gabriels en van der Werf 2009) Bij process mining wordt verondersteld dat elk event verwijst naar een taak of activiteit, alsook naar een case. Een activiteit is daarbij een bepaalde stap uit het proces, terwijl een case één doorloop of instantie van het proces is. Daarnaast kunnen ook tijdsinformatie, uitvoerders van de activiteiten en/of andere extra informatie aangegeven zijn. Bovendien worden deze events sequentieel geregistreerd. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Gebruikmakend van het concept van event logs, bekomen we een alternatieve definitie van process mining: to discover, monitor and improve real processes (i.e., not assumed processes) by extracting knowledge from event logs readily available in today s (information) systems. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, 172) 1.3 Soorten process mining Binnen process mining bestaan er drie domeinen: discovery, conformance checking en enhancement. Bij discovery wordt een model opgesteld op basis van de informatie van de event log. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) In tegenstelling tot de andere domeinen wordt er bij discovery geen a-priori model gebruikt en zal het geconstrueerde model dus enkel informatie uit de aangeleverde event log bevatten. Een a-priori model is een model dat op voorhand werd opgesteld, en beschrijft hoe men denkt dat het systeem eruit ziet of hoe men vindt dat het systeem er zou moeten 2

14 uit zien. Bij conformance checking wordt het a-priori model - of een verzameling van normatieve regels die zo n model moeten voorstellen - vergeleken met de geobserveerde data uit de event log. (Rozinat en van der Aalst 2008) Op die manier kan worden nagegaan of het geobserveerde gedrag en het gemodelleerde gedrag overeenstemmen. (van der Aalst 2011a) Het derde en laatste domein is enhancement (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) of extension (Song en van der Aalst 2008). Hier wordt een bestaand model aangevuld met extra informatie afkomstig uit de event log, zoals bijvoorbeeld een aanduiding van bottlenecks, doorlooptijden, etc. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Daarenboven bestaan er bij process mining verschillende invalshoeken, orthogonaal aan deze drie domeinen. (Song en van der Aalst 2008) De drie meest voorkomende perspectieven in de literatuur zijn: het control-flow perspectief, het organisatieperspectief en het case perspectief. Ten eerste, gaat het proces- of control-flow perspectief over de volgorde van activiteiten. Discovery genereert hier dus een procesmodel. De focus ligt op de paden die in het proces gevolgd kunnen worden. Deze moeten zo goed mogelijk beschreven worden door het procesmodel. Bij het tweede perspectief, het organisatieperspectief, wordt de focus gelegd op de resources, nl. de personen die de activiteiten uitvoeren en hun onderlinge relaties. (Song en van der Aalst 2008) Ten derde bestaat ook het case perspectief, dat zich bezig houdt met eigenschappen van cases, andere dan hun pad of uitvoerder: [ ] cases can also be characterized by the values of the corresponding data elements. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, 176) 1.4 Motivatie en scope masterproef Tot voor kort lag de focus binnen het process mining domein op het control-flow perspectief. (Song en van der Aalst 2008, Rembert en Ellis 2009) Bovendien vormde het discovery domein de hoofdbrok in het onderzoek. (van der Aalst 2008, Song en van der Aalst 2008) Het toevoegen van verschillende andere perspectieven aan control-flow discovery werd in 2004 nog omschreven als een te verkennen uitdaging. (van der Aalst en Weijters 2004) Andere facetten, waaronder organisatiestructuren 3

15 en menselijke relaties, werden slechts weinig belicht. : [ ] Other aspects have been neglected, e.g., the organizational setting and interactions among co-workers. (Song en van der Aalst 2008, p 300) Verscheidene auteurs verlieten de dominante invalshoek en richtten zich bijkomstig of uitsluitend op het organisatieperspectief. (Bonchi, et al. 2011, Bozkaya, Gabriels en van der Werf 2009, van der Aalst, Reijers en Song 2005, van der Aalst en Song 2004, da Costa Alves 2010, Sunindyo, et al. 2010) De verantwoording voor het belang van organisatiestructuren en resources voor business process management ligt in de waarneming dat de werking van een proces sterk beïnvloed wordt door menselijk gedrag en interacties. Verkregen informatie binnen dit domein kan gebruikt worden door managers om structuren te begrijpen en processen te verbeteren. Organizational mining, i.e. process mining in het organisatieperspectief, kan dergelijke informatie leveren en biedt dus een toegevoegde waarde aan de onderneming. (Song en van der Aalst 2008) Ondanks de toenemende aandacht voor het organisatieperspectief in het onderzoek en de vermeende waarde ervan voor organisaties, heeft de mogelijke impact van organizational mining zich nog niet vertaald naar de praktijk: While there is a large body of research on different problems and methods for social network mining, there is a gap between the techniques developed by the research community and their deployment in real-world applications. (Bonchi, et al. 2011, 22:1) Daarom vragen we ons af of men tijdens een dergelijk project misschien obstakels ondervindt, die de adoptie van organizational mining in de praktijk tegenhouden. Gezien de gebrekkige doorstroom van theorie naar praktijk, rijst ook de vraag of organizational mining effectief een (grote) toegevoegde waarde kan bieden in de praktijk en of deze waarde duidelijk genoeg is voor ondernemingen. Deze masterproef is daarom gesitueerd binnen het organisatieperspectief in process discovery. Meer bepaald wordt gefocust op social network mining technieken. Social network mining (infra, p 21) is een onderdeel van de bredere noemer organizational mining, nl. process mining in het organisatieperspectief. In deze masterproef wordt getracht de discrepantie tussen onderzoek en praktijk te bestuderen, door middel van een deelname aan het social network mining proces in een gevalstudie. Deze 4

16 gevalstudie vond plaats bij Orbis GGZ, een tak van de Nederlandse ziekenhuisketen Orbis, onder begeleiding van consultancybureau Möbius Business Redesign. De probleemstelling van deze masterproef is ingedeeld in twee delen. Ten eerste wordt onderzocht of social network mining een toegevoegde waarde levert voor de betreffende organisatie in de praktijk. Ten tweede worden alle observaties en problemen, voorkomend tijdens het meegemaakte proces, opgesomd en besproken. Op die manier onderzoeken we hoe een social netwerk mining project in de praktijk verloopt. Volgende onderzoeksvragen staan dus centraal in deze dissertatie: RQ1: Wat is de toegevoegde waarde van social network mining in de praktijk? RQ2: Hoe verloopt een social network mining project in de praktijk? Welke observaties (positief of negatief) kunnen worden gemaakt tijdens een social network mining proces? 1.5 Structuur masterproef Deze masterproef bestaat enerzijds uit een grondige literatuurstudie en anderzijds uit een eigen onderzoek. In het tweede hoofdstuk wordt de uitgebreide literatuurstudie van process mining besproken, met een bijzondere focus op het organisatieperspectief en social network mining. Een bespreking van het uitgevoerde onderzoek volgt in hoofdstuk drie. De onderzoeksstrategie en het ontwerp van de gevalstudie worden besproken op basis van de inzichten van Yin. Ook de organisatie, regelgeving en database voor de gevalstudie bij Orbis GGZ worden toegelicht. Daarnaast bevat dit gedeelte de methodologie van het social network mining project en de gebruikte tools. Vervolgens komen de resultaten aan bod. Hoofdstuk vier behandelt de resultaten in verband met de eerste onderzoeksvraag, nl. de toegevoegde waarde van social network mining. Eerst wordt een korte, objectieve samenvatting van de output voor 5

17 Orbis GZZ weergegeven. Vervolgens wordt deze geanalyseerd volgens de perceptie van deze output voor de betrokkenen bij Orbis GGZ. Hoofdstuk vijf betreft dan de resultaten voor de tweede onderzoeksvraag: de observaties tijdens het social network mining proces. Opnieuw wordt telkens eerst een objectieve beschrijving van de observaties uit de gevalstudie gegeven. Daarna volgt per observatie een bespreking en analyse van de resultaten. Mogelijke oorzaken of oplossingen voor de voorkomende problemen worden gesuggereerd en hypotheses worden geformuleerd. De masterproef sluit af met een samenvatting van de belangrijkste conclusies, de contributies van deze masterproef en suggesties tot verder onderzoek op basis van de resultaten. 6

18 2 Literatuurstudie Dit gedeelte beschrijft een uitgebreide studie van het onderwerp process mining. Ten eerste wordt een algemeen overzicht van de discipline gegeven. Daarin wordt ingegaan op de context waarin process mining gebruikt wordt, alsook op de definities van en soorten binnen process mining. Vervolgens wordt één perspectief, namelijk het organisatieperspectief, met meer detail behandeld. Ten laatste worden de bijzonderheden van social network mining besproken. Hierin worden de belangrijkste technieken en analyses uit dit domein uitgelegd. 2.1 Process mining: een overzicht Context Procesoriëntatie Business processes are increasingly becoming an essential asset for organizations [ ] (Pérez-Castillo en Cruz-Lemus sd, p.1) Dit komt doordat het de processen zijn die toegevoegde waarde creëren voor de klanten. Concurrerende organisaties hebben daarom een strategische procesoriëntatie en zijn geconfronteerd met de druk om hun processen te blijven optimaliseren. (Weijters, van der Aalst en van Dongen, et al. 2007, Datta 1998, van der Aalst, Reijers en Weijters, et al. 2007a, Zaheer, Ur Rehman en As 2010) Zo n procesoriëntatie verbetert sterk de efficiëntie van organisaties. (Kumar, et al. 1997) Deze shift van een data-oriëntatie naar een procesoriëntatie (van der Aalst, ter Hofstede en Weske 2003b, van der Aalst 2004, Weijters, van der Aalst en van Dongen, et al. 2007) heeft ook een invloed op de informatiesystemen in een organisatie. (Marjanovic 2005) Zo is er ook een shift van taak gebaseerde naar procesbewuste informatiesystemen (Dumas, van der Aalst en ter Hofstede 2005), gedefinieerd als software systems that manage and execute operational processes involving people, applications, and/or information sources on the basis of process models. (Dumas, van der Aalst en ter Hofstede 2005, p 7) Workflow management systemen en business process management (BPM) systemen zijn voorbeelden van dergelijke procesbewuste systemen. (van der Aalst 2009a, van der Aalst 2009b) 7

19 Business Process Management Business process management (BPM) is een manier om cruciale activiteiten te analyseren en te verbeteren. (Zairi 1997) Het hoofddoel is dus business process improvement. (Sturm 2012, p 304) Business process management wordt gedefinieerd als: the identification, understanding, and management of business processes linked with people and systems and across organizations. (Han, Kang en Song 2009, p 7080) Een andere definitie van BPM gaat als volgt: Supporting business processes using methods, techniques, and software to design, enact, control, and analyze operational processes involving humans, organizations, applications, documents and other sources of information. (Weske, van der Aalst en Verbeek 2004, p 2) Uit deze laatste definitie kunnen de vier belangrijkste fases van de zogenaamde business process management cyclus afgeleid worden, namelijk ontwerp, systeemconfiguratie, enactment of executie, en diagnose. Deze cyclus is te zien in figuur 2.1. M. Weske et al. / Data & Knowledge Engineering 50 (2004) diagnosis process enactment process design Workflow Management Business Process Management system configuration Fig. 1. The BPM life cycle to compare WFM and BPM. Figuur 2.1: De BPM-cyclus met positionering van workflow management systemen en business process management systemen (Weske, van der Aalst en Verbeek 2004, p 3) of process designs. It is also remarkable that few systems support the collection and etation of real-time data. Note that most workflow management systems log data on cases sks executed. Business However, process no tools management to support systemen any formzijn ofdan diagnosis generic are software offeredsystems by the that tral systems. are driven by explicit process designs to enact and manage operational business rently, many workflow vendors are positioning their systems as business process managesystems. Gartner expects the BPM market to grow and also identifies Business Process processes. (van der Aalst, ter Hofstede en Weske 2003b, 1) Workflow management is (BPA) as an systemen important behoren aspect hier [5]. ook It toe, is expected maar hebben that een the nauwere BPA market focus will op automatie continue en to Note that business kunnen gezien processworden analysis als covers de voorloper aspects van neglected business by traditional process management workflow cts (e.g., diagnosis, systemen. simulation, (van der etc.). Aalst, Business ter Hofstede Activity en Weske Monitoring 2003b, (BAM) van der isaalst one 2009a, of the ing areas in business process analysis. The goal of BAM tools is to use data logged by the Castellanos, et al. 2004, van der Aalst, Netjes en Reijers. 2007c) Na het ation system to diagnose the operational processes. An example is the ARIS Process mance Manager automatiseren (PPM) ofvan IDS meer Scheer en meer [6]. processen ARIS PPM werd extracts de aandacht information verlegd (Castellanos, from audit i.e., information et al. logged 2004) during en werd the overgegaan executionnaar of cases) business andprocess displaysmanagement this information systemen, in a cal way (e.g., flow times, bottlenecks, utilization, etc.). Business activity monitoring also es process mining, i.e., extracting process models from logs [3]. As such, business activity 8 ring creates a number of scientific and practical challenges (e.g., which processes can be ered and how much data is needed to provide useful information). en it comes to redesigning operational processes, two trends can be identified: Straightgh Processing (STP) and Case Handling (CH). Straight-through processing refers to the

20 waarbij bijkomend de diagnosefase uit de BPM-cyclus ondersteund wordt. (van der Aalst 2004) Idealiter ondersteunen business process management systemen dus alle fases uit de BPM-cyclus, maar in de praktijk is dit meestal (nog) niet het geval. (van der Aalst, Netjes en Reijers. 2007c, Netjes, Reijers en van der Aalst 2006a) Op figuur 2.1 zijn zowel workflow management systemen als BPM systemen gepositioneerd in relatie tot de cyclus. Vele aspecten die oorspronkelijk ontbraken in workflow management en meer aandacht kregen in business process management, situeren zich in de discipline BPA of business process analysis. (Weske, van der Aalst en Verbeek 2004, van der Aalst, ter Hofstede en Weske 2003b) Business Process Analysis De software ter ondersteuning van de laatste fase van de BPM-cyclus, de diagnose, wordt verzameld onder de noemer business process analysis of BPA. (van der Aalst 2004) Gelijklopend met het groeiend belang van business process management en dus de toenemende aandacht voor de diagnosefase - zou business process analysis ook steeds belangrijker worden. (Gartner 2002, Castellanos, et al. 2004) Business process analysis wordt onderverdeeld in twee types: analysis at designtime en analysis at run-time. (van der Aalst 2008) Analysis at design-time heeft enkel een model als basis. (Netjes, Vanderfeesten en Reijers 2006b) Voordat een procesontwerp geïmplementeerd wordt, is het belangrijk een grondige analyse te doen aan de hand van dit model. (van der Aalst 2007) Analysis at run-time daarentegen, gebruikt ook het geobserveerde gedrag van het proces bij de analyse. (van der Aalst 2008) Voor dit type wordt business activity monitoring (BAM) gebruikt, gedefinieerd als technologies enabling the real-time monitoring of business processes. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, 172) BAM mikt op het gebruiken van procesdata, die door het informatiesysteem geobserveerd werd tijdens de uitvoering, voor de diagnosefase van de business process management cyclus. (van der Aalst, ter Hofstede en Weske 2003b, van der Aalst 2009a) Analysis at run-time kan enkel indien de informatiesystemen logs (infra, p 10) ter beschikking hebben. (van der Aalst 2007) 9

21 Procesmodellen Procesbewuste informatiesystemen worden gedreven door een procesmodel. Maar het opstellen van procesmodellen vraagt veel tijd en moeite. (van der Aalst, Weijters en Maruster 2004, Maruster, et al. 2002) Bovendien blijken er dikwijls grote verschillen te bestaan tussen het proces dat beschreven wordt door deze modellen en het proces zoals het werkelijk voltrekt. (Weijters en van der Aalst 2001) Procesmodellen worden ook dikwijls normatief gemaakt (W. van der Aalst, B. van Dongen en J. Herbst, et al. 2003c), i.e. [ ] how processes should be. (Claes en Poels 2011, p. 282) Bijgevolg zijn de modellen gebaseerd op een idealized model of reality, waardoor analyses niet altijd betrouwbaar zijn. (van der Aalst 2011b) Om al deze redenen werden technieken ontwikkeld om de processen te beschrijven zoals ze thans plaatsvinden. Het interviewen van domeinexperts is één manier daarvoor, maar is vaak subjectief geladen en is opnieuw een tijdrovende methode. (Claes en Poels 2011, Rozinat, Mans, et al. 2009a, Goedertier, et al. 2011) Wanneer daarentegen procesinformatie verzameld wordt tijdens de uitvoering van het proces, kan men process mining toepassen. (W. van der Aalst, B. van Dongen en J. Herbst, et al. 2003c) Die procesdata wordt meestal opgeslagen in databanken, waaruit zogenaamde event logs kunnen ontstaan. (Bozkaya, Gabriels en van der Werf 2009) Event logs Moore s law voorspelde in 1965 de exponentiële groei van de digitale wereld. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Vele organisaties zijn informatie-intensief en hebben een overvloed aan data. (Goedertier, et al. 2011) Wanneer dit gegeven gecombineerd wordt met een procesoriëntatie, kunnen events of gebeurtenissen geregistreerd worden tijdens de procesuitvoering. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Vele (procesbewuste) informatiesystemen slaan deze procesinformatie gestructureerd op. (van der Aalst, Reijers en Weijters, et al. 2007a, Pérez-Castillo en Cruz-Lemus sd) Die procesdata kan vervolgens gecombineerd worden in zogenaamde event logs. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Event logs bevatten dus een geschiedenis van de procesuitvoering. (van der Aalst, Reijers en Weijters, et al. 2007a) 10

22 Na het verzamelen van informatie in event logs, kunnen de events geanalyseerd worden (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) en allerhande informatie kan hieruit afgeleid worden: [ ] such event logs conceal an untapped reservoir of knowledge about the way employees and customers conduct every-day business transactions (Goedertier, et al. 2011) Een manier om deze waardevolle informatie te gebruiken, is process mining. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012) Process mining Definitie Process mining wordt gedefinieerd als the method of distilling a structured process description from a set of real executions. (van der Aalst en Weijters 2004, 232) Een ruimere definitie die alle huidige gebruiken van de discipline in rekening brengt, is: the general idea of extracting non-trivial and useful information from process execution logs. (Rozinat, Zickler, et al. 2009b, p 254) Het proces wordt beschreven zoals het effectief plaatsvindt en is zo niet gebaseerd op een subjectieve mening. (Claes en Poels 2011) Het vloeit daarentegen voort uit historische informatie die geregistreerd werd tijdens de procesuitvoering. (Maruster, et al. 2002) Omdat men zich baseert op een geobserveerde realiteit, spreekt men ook van real process analysis. (W. van der Aalst, B. van Dongen en C. Günther, et al. 2007b) Process mining werpt dus een blik binnenin het proces. (Bozkaya, Gabriels en van der Werf 2009) De stijgende interesse voor deze discipline komt voort uit een toename van enerzijds de nood en anderzijds de opportuniteit om ze toe te passen. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, Castellanos, et al. 2004) De nood vloeit voort uit de toenemende competitiviteit en procesoriëntatie, terwijl de opportuniteit door de informatiebeschikbaarheid ontstaat. The opportunity is provided by the fact that virtually every process automation platform logs execution data, which can then be accessed to provide users with information about such executions. (Castellanos, et al. 2004, p 240) Process mining vertrekt dus vanuit de event logs met procesdata. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, W. van der Aalst, B. van Dongen en C. Günther, et al. 2007b) Hierbij wordt verondersteld dat elk event, i.e. elke gebeurtenis, uit de log verwijst naar een activiteit en naar een case. Een activiteit of taak is een bepaalde stap uit het proces. (van der Aalst, Adriansyah, et al. 2012, van der Aalst, Günther, et 11

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Workflow Management MIS 3TI 2010-2011

Workflow Management MIS 3TI 2010-2011 Workflow Management MIS 3TI 2010-2011 Een scenario CREATE ORDER PRE-PROCESSINGORDER PROCESSING PRODUCTION SHIPPING Work Collection of tasks that have to be executed sequentially or in parallel, by at least

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Voorbereiden van de Data. Ngi 12-11-2014. Ronny Mans

Voorbereiden van de Data. Ngi 12-11-2014. Ronny Mans Voorbereiden van de Data Ngi 12-11-2014 Ronny Mans Van heterogene bronnen naar process mining resultaten Extract, Transform, and Load (ETL) optioneel bron ETL bron ETL ETL warehouse bron grofkorrelige

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Mislukken Slagen gegarandeerd 2 Mislukken Slagen gegarandeerd Management verwacht onmiddellijk R.O.I. Doel:

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces

Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces Kikkers en Heilige Koeien UvAConext & standaarden voor het primaire onderwijs en onderzoek proces SURF Seminar September 2015 Frank Benneker, ICTS Universiteit van Amsterdam Perspectief ICTS & OO dienstverlening

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl PicknPack Gert Kootstra, Wageningen UR gert.kootstra@wur.nl EU project: PicknPack FP7 project automation in food packaging systems 14 partners (onderzoeksinstituten en bedrijven) 14 M (9 M subsidie) Coördinatie

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Process Mining: Wat gebeurt er nu echt? en hoe kan het beter?

Process Mining: Wat gebeurt er nu echt? en hoe kan het beter? Process Mining: Wat gebeurt er nu echt? en hoe kan het beter? Organisaties registreren steeds meer gegevens die gebruikt kunnen worden om processen te analyseren. Helaas schieten traditionele data mining

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL?

Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? TestNet Noord, Heerenveen, 20 november 2012 Wat heeft een tester aan ASL en BiSL? Eibert Dijkgraaf Intro Wie zit er in een typische beheer omgeving? Wat is kenmerkend voor testen : IN BEHEER? IN ONDERHOUD?

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1 Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter 4 maart 2009 1 Geschiedenis van de roadmaps 2001 2006: ervaring opgedaan met continue representatie 15 september 2005: moeilijke discussie bij een opdrachtgever

Nadere informatie

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture

Denken in processen. Peter Matthijssen. Business Model Innovation. Business Process Management. Lean Management. Enterprise Architecture Denken in processen Peter Matthijssen Introductie BiZZdesign Consultancy Training Tools Best practices Business Model Innovation Business Process Management Lean Management Enterprise Architecture Wereldwijd

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Interessegroep Critical Chain Interessegroep Critical Chain. Agenda. Richard Smal Voorzitter Critical Chain Interesse Groep

Interessegroep Critical Chain Interessegroep Critical Chain. Agenda. Richard Smal Voorzitter Critical Chain Interesse Groep IPMA Grote projecten plannen: How to plan a battleship! Aarle Rixtel, 24 april 2014 Richard Smal Voorzitter Interesse Groep 20:00 of Critical Change 1 Met dank aan onze sponsors Doelstellingen IPMA Critical

Nadere informatie

Customer Journey en Process Mining

Customer Journey en Process Mining Customer Journey en Process Mining! Een unieke combinatie 25 maart 2014 Programma 18:30 - Ontvangst 19:00 - Jaap Rigter geeft een korte uitleg over Customer Journey Wat is Customer Journey? Het belang

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

Continuous testing in DevOps met Test Automation

Continuous testing in DevOps met Test Automation Continuous ing in met Continuous testing in met Marco Jansen van Doorn Tool Consultant 1 is a software development method that emphasizes communication, collaboration, integration, automation, and measurement

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Big Data en Testen samen in een veranderend speelveld. Testnet 10 april 2014 Paul Rakké

Big Data en Testen samen in een veranderend speelveld. Testnet 10 april 2014 Paul Rakké Big Data en Testen samen in een veranderend speelveld Testnet 10 april 2014 Paul Rakké Kernvraag Is het testen van Big Data omgevingen, applicaties en de data anders dan het testen van meer traditionele

Nadere informatie

Orbis Software. Exact. Integration Tools. Whitepaper

Orbis Software. Exact. Integration Tools. Whitepaper Orbis Software Exact Integration Tools Whitepaper Exact Integration Tools Whitepaper Orbis Software is met het product TaskCentre marktleider op het gebied van Business Proces Management (BPM) software

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Contents. Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation

Contents. Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation TeleBank Contents Introduction Problem Definition The Application Co-operation operation and User friendliness Design Implementation Introduction - TeleBank Automatic bank services Initiates a Dialog with

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1

Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Enterprise Open Source. Business case. Power to Innovate 2015 1 Agenda 1 Mooie belofte 2 Business doelen 3 Alternatieve oplossingen 4 Voorkeur uitwerken 5 Business Case Power to Innovate 2015 2 1 Mooie

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Ontwikkeling van een nieuwe process mining plug-in in ProM: Case Miner

Ontwikkeling van een nieuwe process mining plug-in in ProM: Case Miner UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2013 2014 Ontwikkeling van een nieuwe process mining plug-in in ProM: Case Miner Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5

Marketing. De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Marketing De uitgebreide marketingmix Hoorcollege 5 Vorige week: wat is een product 2 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Goed om te weten omdat: 3 Propedeuse CMDA Marketing HC 5 Vorige week: kernstrategie

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

Model driven Application Delivery

Model driven Application Delivery Model driven Application Delivery Fast. Flexible. Future-proof. How Agis streamlines health procurement using Mendix Model driven Application Platform Mendix in a nutshell Mendix delivers the tools and

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen.

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen. Groningen Research Institute of Purchasing Lecture 3: E-Contacts Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann NEVI-Chair Purchasing RUG Groningen, RuG Goal Potential EP New roles, opportunities & threats E-Contacts Electronic

Nadere informatie

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks?

Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Sneeuwwitje, de zeven dwergen en de boze heks? Over de rol van de Operational Auditor in sturen op kernwaarden, cultuur en gedrag Olof Bik Behavioral & Cultural Governance Trophy Games, 28 nov 2013, Hilversum

Nadere informatie

ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES

ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES 30-5-2012 ORGANIZATIONAL LIFE IN THE DESIGN OF ENTERPRISE ARCHITECTURES The persistent challenge of a discipline and its users Sander Meijer, NGI bijeenkomst 29 mei 2012 Promotieonderzoek onder leiding

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten.

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten. Balanced Scorecard & EFQM 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004 Voor vandaag! Grondslagen van Balanced Scorecard Aan de hand van het 4x4 model! Het EFQM model in vogelvlucht De 3 facetten! De LAT-relatie

Nadere informatie

Groen&en&groei&in&een&energieke&samenleving&

Groen&en&groei&in&een&energieke&samenleving& Green%Deal% Groen&en&groei&in&een&energieke&samenleving& YanickAarsen MasterthesisvandeopleidingMilieu6maatschappijwetenschappen FaculteitderManagementwetenschappen RadboudUniversiteitNijmegen December2013

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX Universiteit Gent Faculteit economie en bedrijfskunde Student X Tussentijds Rapport Promotor: prof. dr. M. Vanhoucke Begeleider: Y Academiejaar 20XX-20XX

Nadere informatie

Titel Uw processen transparant met SAP Process Mining.

Titel Uw processen transparant met SAP Process Mining. 1 Titel Uw processen transparant met SAP Process Mining. Introductie SAP Process Mining powered by Celonis is een nieuwe component van SAP op HANA. Process Mining gaat niet uit van vooraf gedefinieerde

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

From business transactions to process insights. BPM Round Table, TU/e 26 mei 2014

From business transactions to process insights. BPM Round Table, TU/e 26 mei 2014 From business transactions to process insights BPM Round Table, TU/e 26 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 Korte introductie Process mining in de audit Enkele voorbeelden Uitdagingen & de toekomst 1 Korte introductie

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Non Diffuse Point Based Global Illumination

Non Diffuse Point Based Global Illumination Non Diffuse Point Based Global Illumination Karsten Daemen Thesis voorgedragen tot het behalen van de graad van Master of Science in de ingenieurswetenschappen: computerwetenschappen Promotor: Prof. dr.

Nadere informatie

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures

Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Informatiebeheer: een nieuw tijdperk Posthogeschoolvorming rond Enterprise Content Management Business Process Management Service Oriented Architectures Programma voorjaar 2010 Zoals eerder vermeld, bestaat

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms Master thesis Arjen van Bruchem Inhoud Wat verstaan we onder innovatie? Waarom dit onderzoek? Aanpak van het

Nadere informatie

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter?

Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Question-Driven Sentence Fusion is a Well-Defined Task. But the Real Issue is: Does it matter? Emiel Krahmer, Erwin Marsi & Paul van Pelt Site visit, Tilburg, November 8, 2007 Plan 1. Introduction: A short

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Uitwerking oefeningen hoofdstuk 7

Uitwerking oefeningen hoofdstuk 7 Uitwerking oefeningen hoofdstuk 7 2 Feedback en commentaar: a. Waar wil de auteur antwoord op geven en hoe doet hij dat? - Introduction Op basis van de opbouw van de tekst kun je - What is multimedia?

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido 2008 IBM Corporation 2 3 Vraag? Hoe goed kent u uw bedrijfsvisie en

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

De Experience Economy & Change Management

De Experience Economy & Change Management De Experience Economy & Change Management Consequenties voor Organisaties en Management Consultants Presentatie voor PDO-MC Lieke Thijssen Brummen, 16 November 2001 1 Het draaiboek voor deze ervaring Venetië

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Lezing 7 december IPMA

Lezing 7 december IPMA Lezing 7 december IPMA Portfoliomanagement bij onvoorspelbaarheid Portfolio Management (PfM), definition PfM is the management of one or more project portfolios so as to maximize the contribution of projects

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015.

Prikkelen tot leren. door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming. Presentatie bij: V&VN-congres 2015. Prikkelen tot leren door de didactische inzet van Virtuele Werelden en Serious Gaming Presentatie bij: V&VN-congres 2015 Lokatie: De Reehorst, Ede Datum: 29-01-2015 Dr. W.J.Trooster Drs. E. Ploeger Domein

Nadere informatie

Propositie van de werkgroep Agile Architecting. Louis Stevens Niklas Odding Herman van den Berg Frank Langeveld

Propositie van de werkgroep Agile Architecting. Louis Stevens Niklas Odding Herman van den Berg Frank Langeveld Propositie van de werkgroep Agile Architecting Louis Stevens Niklas Odding Herman van den Berg Frank Langeveld Hanoi traffic Factsheet Werkgroep AA Probleem: Agile zijn is moeilijk. Behoefte aan praktijk

Nadere informatie

DEEL I KENNISMANAGEMENT: INLEIDING EN TOEPASSINGSGEBIEDEN

DEEL I KENNISMANAGEMENT: INLEIDING EN TOEPASSINGSGEBIEDEN DEEL I KENNISMANAGEMENT: INLEIDING EN TOEPASSINGSGEBIEDEN 2. Kennis...6 2.1 Definitie... 6 2.2 Gezichtspunten ten aanzien van kennis... 9 3. Kennismanagement...16 3.1 Definitie...16 3.2 Belang van kennismanagement...18

Nadere informatie