De ontwikkeling van behandelprogramma s voor de forensische psychiatrie 2

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De ontwikkeling van behandelprogramma s voor de forensische psychiatrie 2"

Transcriptie

1 De ontwikkeling van behandelprogramma s voor de forensische psychiatrie 2 Ruud H.J. Hornsveld (PhD) 1,2 Thijs Kanters (MSc) 1,2 Almar J. Zwets (MSc) 1,3 1 Forensisch Psychiatrisch Centrum De Kijvelanden, Poortugaal 2 Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam 3 Erasmus Universiteit Rotterdam

2 Inhoud 1. Ontwikkeling en klinische praktijk van behandelprogramma s voor (seksueel) gewelddadige forensisch psychiatrische patenten 2. Implementatie van programma s 3. Eerste resultaten 4. Discussie 5. Rollenspel

3 Behandelprogramma s 1. Ontwikkeling en klinische praktijk van behandelprogramma s voor (seksueel) gewelddadige forensisch psychiatrische patenten

4 AHT Lange versie 2 psychologen + 1 stagiair psychologie 35 wekelijkse bijeenkomsten 35 huiswerkbijeenkomsten 3 vijfwekelijkse terugkombijeenkomsten Doelgroep: Patiënten met een cluster B stoornis

5 AHT Lange versie Woedebeheersing (1 5) Sociale vaardigheden (6 10) Moreel redeneren (11 15) Prosociaal denken (16 20) Karaktervorming (21 25) Prosociaal netwerk (26 30) Houding tegenover vrouwen (31 35) Terugkomstbijeenkomsten (36 38)

6 1. Woedebeheersing Leerdoelen: Gedrag van anderen beter beoordelen Arousalniveau verlagen Consequenties van gedrag onder ogen zien Werkwijze 5G s schema

7 2. Sociale vaardigheden Leerdoelen: Verbeteren en uitbreiden van sociale vaardigheden Werkwijze: Keuze uit lijst met 12 vaardigheden Oefenen van gekozen vaardigheden

8 2. Sociale vaardigheden 1. Contact maken 2. Een situatie beëindigen 3. Een verzoek doen 4. Een verzoek weigeren 5. Reageren op een weigering 6. Kritiek geven 7. Reageren op kritiek 8. Je mening geven 9. Voor jezelf opkomen 10. Iemand een compliment geven 11. Waardering uitspreken over jezelf 12. Reageren op een compliment

9 3. Moreel redeneren Leerdoelen: Prosociale normen en waarden leren Leren oplossen van morele problemen Werkwijze: Voorbeeld probleemsituaties

10 3. Moreel redeneren Jan en Philip delen een kamer in de gevangenis. Ze kunnen steeds beter met elkaar overweg en zijn maatjes geworden. Philip heeft bekend dat hij de laatste tijd tamelijk somber is en erin geslaagd is wat scheermesjes te verzamelen. Jan ziet waar Philip de scheermesjes bewaart. De groepsleider, die van de scheermesjes gehoord heeft, doorzoekt de kamer, maar vindt niets. Dus vraagt de groepsleider aan Jan waar de scheermesjes opgeborgen zijn.

11 3. Moreel redeneren 1) Moet Jan Philip dekken en zeggen dat hij niets weet van scheermesjes? 2) Wat als Philip Jan verteld heeft dat hij van plan is die nacht zijn polsen door te snijden. Zou Jan het dan moeten vertellen? 3) Zou Philip het gevoel hebben dat Jan om hem zou geven als Jan het zou vertellen? 4) Wat als Jan en Philip niet goed met elkaar overweg kunnen en geen vrienden zijn? Wat als Philip een echte lastpost zou zijn? Zou Jan het dan moeten vertellen?

12 4. Prosociaal denken Leerdoelen: Antisociale cognities omzetten in positieve cognities Werkwijze: Je niet verplaatsen in een ander Egocentrisme Bagatelliseren Het ergste veronderstellen Anderen de schuld geven

13 4. Prosociaal denken Na afloop van een verjaardag brengt Wijnand zijn grootouders naar huis. Zodra hij hun voordeur opent ziet hij direct dat er is ingebroken. Het is binnen een enorme bende. Dierbare spullen zijn overal op het parket gegooid, het glasservies ligt in scherven en foto s zijn verscheurd. Alle kasten zijn opengebroken. Een aantal sieraden blijkt te zijn gestolen.

14 4. Prosociaal denken 1) Wat zou Wijnand als eerste moeten doen en waarom? De politie bellen De dader opzoeken 2) Hoe denk je dat de grootouders zich voelen? Heeft iemand wel eens iets van jou gestolen en zo ja, hoe voelde je je toen? 4) Denk jij dat Wijnands grootouders hun sieraden zullen terugkrijgen? Denk je dat de verzekering zal uitkeren? Maakt dat uit? Let uit waarom je dat denkt.

15 5. Karaktervorming Leerdoelen: Bij sociaal gedrag onderscheiden van positieve en negatieve consequenties op korte en lange termijn Werkwijze: Verantwoordelijkheid Dienstbaarheid Respect Samenwerking Eerlijkheid

16 6. Prosociaal netwerk Leerdoelen: Aangaan van prosociale contacten en het beëindigen van antisociale contacten Werkwijze: Kennis maken Afspraak maken Contact verdiepen Iemand informeren over TBS Reageren op een afwijzing

17 7. Houding tegenover vrouwen Leerdoelen: Omgaan met vrouwen in contacten met verschillende niveaus van intimiteit Werkwijze: Behoefte aan intimiteit tonen Reageren op een afwijzing Reageren op een toenadering Contact intensiveren Omgaan met relationele conflicten

18 Behandelprogramma seksueel geweldplegers Opzet Delictscenario (individuele sessies) Psychoeducatie: Informatie over seksualiteit (VRIS; 14 groepsessies) Cognitieve vervormingen + Drama therapie (20 groepsessies) Zelfregulatie vaardigheden + Psychomotorische therapie (20 groepsessies) Boostersessies

19 VRIS (Vriendschap, Relaties, Intimiteit en Seksualiteit) Ontwikkeling van intimiteit en seksualiteit (5 sessies) Geslachtsorganen, voorbehoedsmiddelen, SOA s en seksuele geaardheid (4 sessies) Vriendschap en relaties (2 sessies) Rolverdeling man/vrouw en porno (2 sessies) Seksueel geweld (1 sessie) Evaluatie (1 sessie)

20 Cognitieve vervormingen Vrouwen zijn seksuele wezens Kinderen zijn seksuele wezens Vrouwen zijn onpeilbare vreemden Kinderen zijn geïnteresseerd in seks De mannelijke drift is oncontroleerbaar Slachtoffers lijden geen schade Leven in een vijandige wereld Recht op seks

21 Zelfregulatie vaardigheden Prosociaal netwerk Seksualiteit en intieme relaties Werk en vrijetijdsbesteding Omgaan met hoog risicosituaties

22 Behandelprogramma s 2. Implementatie van programma s

23 Behandelprogramma s Faciliteiten Draaiboek voor behandelaars Werkboek voor patiënten Overdracht van kennis en ervaring Training als co-therapeut in een groep Supervisie en/of training Workshops en/of lezingen Publicaties: artikelen, nieuwe meetinstrumenten, en handleidingen

24 Behandelprogramma s 3. Eerste resultaten

25 OSAB: Observation Scale for Aggressive Behavior Resultaten AHT & PMT Geobserveerd gedrag (OSAB) bij de totale groep (N = 18)

26 Resultaten AHT & PMT Geobserveerd gedrag (OSAB) bij PMT (n = 9) & Sport (n = 9) Voormeting Voormeting Follow-up Follow-up OSAB: Observation Scale for Aggressive Behavior Agressief gedrag (PMT) Agressief Sociaal gedrag (Sport) (PMT) Agressief Sociaal gedrag (Sport)

27 KLS: Kijvelanden Lichamelijke Signalenlijst (Zwets et al., 2009) Resultaten AHT & PMT KLS bij de totale groep (N = 13)

28 Resultaten AHT & PMT KLS bij PMT (n = 4) en Sport (n = 9) Lichamelijk zelfb. (PMT) Stressvolle sit. (PMT) Lich. coping (PMT) Lichamelijk zelfb. (Sport) Stressvolle sit. (Sport) Lich. coping (Sport) 12 Voormeting Follow-up KLS: Kijvelanden Lichamelijke Signalenlijst (Zwets et al., 2009)

29 UCL: Utrechtse Coping Lijst (Schreurs & Van de Willige, 1988) Resultaten AHT & PMT UCL bij de totale groep (N = 8)

30 Resultaten AHT & PMT UCL bij PMT (n = 4) en Sport (n = 4) Voormeting Follow-up Actief aanpakken (PMT) Vermijden (PMT) Gerustst. Gedachten (PMT) Actief aanpakken (Sport) Vermijden (Sport) Gerustst. Gedachten (Sport) UCL: Utrechtse Coping Lijst (Schreurs & Van de Willige, 1988)

31 Resultaten seksueel geweldplegers Kwalitatieve resultaten Kindmisbruikers en verkrachters in één groep Relatie patiënt - behandelaar Rollenspelen Oud gedrag wordt zichtbaar Nieuw gedrag aanleren op het gebied van: - prosociaal netwerk - intieme relaties en seksualiteit - werk en vrijetijdsbesteding - hoog risicosituaties

32 Gedrag en gedragsverandering Twee onderzoeken Halfjaarlijkse metingen van 2003 tot 2011 bij terbeschikkinggestelden met behulp van observatieschaal (OSAB) Vergelijking van scores op zelfrapportage vragenlijsten voor boosheid, voor agressief gedrag en voor problemen met emoties (NAS-PI, AVL en BVAQ) bij klinische patiënten, poliklinische patiënten en normalen

33 Observation Scale for Aggressive Behavior Zes subschalen: Irritatie/Boosheid (5 items) Angst/Somberheid (4 items) Agressief gedrag (10 items) Prosociaal gedrag (12 items) Antecedenten (6 items) Sancties (3 items) Scoring: Gedrag op de afdeling gedurende afgelopen week Observation Scale for Aggressive Behavior (OSAB; Hornsveld e.a., 2007)

34 Scoren van de subschalen Scoren van items: niet = 1, zelden = 2, soms = 3 en vaak = 4 Bereik van subschaal scores: Irritatie/Boosheid: 5-20 Angst/Somberheid: 4-16 Agressief gedrag: Prosociaal gedrag: Antecedenten: 6-24 Sancties: 3-13

35 Gedrag en gedragsverandering Verloop tijdens het eerste jaar, gemeten met de OSAB (n = 236).

36 Gedrag en gedragsverandering Verloop tijdens de eerste twee jaren, gemeten met de OSAB (n = 178).

37 Gedrag en gedragsverandering Verloop tijdens de eerste drie jaren, gemeten met de OSAB (n = 115).

38 Gedrag en gedragsverandering Verloop tijdens de eerste vier jaren, gemeten met de OSAB (n = 69).

39 Gedrag en gedragsverandering Verloop tijdens de eerste vijf jaren, gemeten met de OSAB (n = 25).

40 Frequentieverdeling agressief gedrag na een jaar (n = 236)

41 Frequentieverdeling agressief gedrag na twee jaren (n = 178)

42 Frequentieverdeling agressief gedrag na drie jaren (n = 115)

43 Resultaten Terbeschikkinggestelden veranderen tijdens hun verblijf in de instelling niet wat betreft stemming, agressief gedrag en opgelegde sancties Prosociaal gedrag neemt in beperkte mate toe tijdens het verblijf in de instelling Op elk meetmoment scoort 60% van de patiënten lager dan 16 en 75% lager dan 19 op agressief gedrag Slechts enkele patiënten scoren hoger dan 25 op meerdere metingen achter elkaar

44 Zelfrapportage vragenlijsten Agressie Vragenlijst (AVL; Meesters e.a., 1996) Novaco Anger Scale-Provocation Inventory (NAS- PI; Novaco, 1994) Bermond-Vorst Alexithymia Questionnaire (BVAQ; Vorst & Bermond, 2001)

45 Comparison of AQ and AQ-SF scores between inpatients (n = 138), outpatients (n = 206), and male students (n = 160) M (SD) Comparisons Inpatients Outpatients Students Inpatients vs. students Outpatients vs. students AQ Total (15.44) (20.26) (16.31) F(2,295) = 4.50 F(2,363) = 12.24* Physical aggression (7.09) (7.66) (7.10) F(2,295) = 2.96 F(2,363) = 9.06* Verbal aggression (2.60) (3.81) (2.90) F(2,295) = 0.87 F(2,363) = 5.76* Anger (4.59) (5.61) (4.74) F(2,295) = 0.65 F(2,363) = 22.06* Hostility (6.65) (6.50) (5.84) F(2,295) = 8.79* F(2,363) = 4.96* AQ-SF Total (7.47) (10.32) (8.41) F(2,295) = 3.09 F(2,363) = 13.29* Physical aggression 8.58 (3.06) 9.31 (3.34) 7.60 (3.09) F(2,295) = 4.09 F(2,363) = 18.48* Verbal aggression 5.96 (2.13) 7.33 (2.90) 6.96 (2.56) F(2,295) = 6.78* F(2,363) = 3.24 Anger Hostility 6.44 (2.68) 8.01 (3.06) 7.35 (2.59) F(2,295) = 5.74* F(2,363) = 13.71* 7.18 (3.01) 8.17 (3.09) 8.52 (3.05) F(2,295) = 7.71* F(2,363) = 8.79* AQ = Aggression Questionnaire; AQ-SF = Aggression Questionnaire Short Form. * p <.01 (one-tailed)

46 Comparison of NAS-PI scores between inpatients (n = 142), outpatients (n = 194), and students (n = 160) M (SD) Comparisons Inpatients Outpatients Students Inpatients vs. students Outpatients vs. students NAS Total (14.02) (17.94) (14.34) F(2,299) = 9.78* F(2,351) = 5.27* Cognitive (4.72) (5.62) (4.68) F(2,299) = 3.74 F(2,351) = 5.26* Arousal (5.11) (6.69) (5.37) F(2,299) = 3.22 F(2,351) = 6.91* Behavior (5.57) (6.98) (5.95) F(2,299) = 20.93* F(2,351) = 2.35 PI (10.97) (15.15) NAS-PI = Novaco Anger Scale-Provocation Inventory (1994 version). * p <.006 (one-tailed).

47 Comparison of BVAQ scores between inpatients (n = 110), outpatients (n = 139), and students (n = 160) M (SD) Inpatients Outpatients Students Inpatients vs. students BVAQ = Bermond-Vorst Alexithymia Questionnaire. * p <.05, ** p <.01. Comparisons Outpatients vs. students BVAQ Total (21.36) (17.79) (16.16) F(2,267) = 4.64* F(2,296) = 4.99** Verbalizing (6.77) (6.83) (5.62) F(2,267) = 3.68* F(2,296) = 4.22* Fantasizing (7.73) (6.49) (5.77) F(2,267) = 15.48** F(2,296) = 7.40** Identifying (7.53) (6.29) (4.86) F(2,267) = 6.70** F(2,296) = 3.44* Emotionalizing (5.32) (4.93) (4.96) F(2,267) = 4.06* F(2,296) = 3.60* Analyzing (7.33) (5.90) (5.43) F(2,267) = 8.16** F(2,296) = 1.82

48 Resultaten Gewelddadige poliklinische patiënten scoren significant hoger dan normalen op agressief gedrag, boosheid en problemen met emoties Terbeschikkinggestelden scoren significant lager dan gewelddadige poliklinische patiënten op agressief gedrag, boosheid en problemen met emoties Terbeschikkinggestelden scoren vergeleken met normalen niet significant hoger op agressief gedrag, boosheid en problemen met emoties

49 Voorlopige conclusie en discussie Consequenties voor risicotaxatie? Consequenties voor behandel- en programmaevaluatie? Kan voor de meeste terbeschikkinggestelden een verblijf van drie jaar gevolgd worden door een intensieve semi-ambulante behandeling?

50 Behandelprogramma s 4. Discussie

51 Behandelprogramma s 5. Rollenspel

52 Contact Ruud Hornsveld Thijs Kanters Almar Zwets

Drie zelfrapportage vragenlijsten voor de forensische psychiatrie. Ruud H.J. Hornsveld, Peter Muris & Floor W. Kraaimaat

Drie zelfrapportage vragenlijsten voor de forensische psychiatrie. Ruud H.J. Hornsveld, Peter Muris & Floor W. Kraaimaat Drie zelfrapportage vragenlijsten voor de forensische psychiatrie Ruud H.J. Hornsveld, Peter Muris & Floor W. Kraaimaat Inhoud - 4 Drie zelfrapportage vragenlijsten voor de forensische psychiatrie R.H.J.

Nadere informatie

WORK SHOPS [ [ [ [ [ VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD

WORK SHOPS [ [ [ [ [ VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD WORK SHOPS VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE [ [ [ [ [ DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD 1 WORKSHOP GROEPSBEHANDELING VAN (SEKSUEEL) GEWELDDADIGE FORENSISCH PSYCHIATRISCHE PATIËNTEN

Nadere informatie

Lijst met publicaties

Lijst met publicaties Lijst met publicaties Forensische psychiatrie (boeken) Hornsveld, R. H. J., & Kanters, T. (2015). Held zonder seksueel geweld, deel 3. Tweede editie: Cognitieve vervormingen (draai- en werkboek). Rijswijk:

Nadere informatie

gewelddadige terbeschikkinggestelden.

gewelddadige terbeschikkinggestelden. Agressiehanteringstherapie voor terbeschikkinggestelden 1 Hornsveld, R.H.J. (2011) 1. Agressiehanteringstherapie voor gewelddadige terbeschikkinggestelden. In: H. Groen, M. Drost & H.L.I. Nijman (Red.),

Nadere informatie

Oplossingsgerichte groepstherapie

Oplossingsgerichte groepstherapie Oplossingsgerichte groepstherapie Met SGLVG cliënten Aanleiding: Beleefde positieve resultaten bij een groep van 6 SGLVG mannen (door deelnemers én personeel) Beleefde negatieve sfeer op een groep SGLVG

Nadere informatie

Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik

Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik Horizon methodiek na huiselijk geweld & na seksueel misbruik 29-09-2014 Merijn van de Vliet, GZ-psycholoog Programma Introductie Oefening Horizon: twee varianten naast elkaar Film Oefening Thema s en

Nadere informatie

held zonder geweld Draaiboek HzG 1 [binnenwerk].indd 1 19-06-12 09:38

held zonder geweld Draaiboek HzG 1 [binnenwerk].indd 1 19-06-12 09:38 held zonder geweld Draaiboek HzG 1 [binnenwerk].indd 1 19-06-12 09:38 Draaiboek HzG 1 [binnenwerk].indd 2 19-06-12 09:38 Held zonder geweld Behandeling van agressief gedrag ruud h. j. hornsveld [redactie]

Nadere informatie

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Therapie en training, iets voor jou? Als je bij De Hoenderloo Groep komt wonen, heb je vaak al veel meegemaakt in je leven. Het valt niet altijd

Nadere informatie

Niet meer door het lint

Niet meer door het lint GGzE centrum volwassenenpsychiatrie en de forensische poli De omslag Niet meer door het lint Behandelprogramma voor mannen om agressief gedrag te leren beheersen Informatie voor cliënten >> 1 Niet meer

Nadere informatie

De relationele en seksuele ontwikkeling van pubers met autisme: Gestandaardiseerde assessment en behandeling

De relationele en seksuele ontwikkeling van pubers met autisme: Gestandaardiseerde assessment en behandeling De relationele en seksuele ontwikkeling van pubers met autisme: Gestandaardiseerde assessment en behandeling Sophia Kinderziekenhuis 18 november 2015 Linda Dekker & Kirsten Visser Disclosure Linda Dekker

Nadere informatie

RUUD HORNSVELD & EDZARD DE VRIES

RUUD HORNSVELD & EDZARD DE VRIES RUUD HORNSVELD & EDZARD DE VRIES 2 HELD ZONDER GEWELD BEHANDELING VAN AGRESSIEF GEDRAG DEEL 2 ruud h. j. hornsveld & edzard t. de vries de Kijvelanden forensisch psychiatrisch centrum 2009 Challenger

Nadere informatie

Seks over de grens 26 januari 2009

Seks over de grens 26 januari 2009 Seks over de grens 26 januari 2009 STEPS STEPS Iva Bicanic & Astrid Kremers Iva Bicanic & Astrid Kremers Programma Voorstellen Informatie eenmalig seksueel geweld Algemene informatie STEPS DVD STEPS Gedetailleerde

Nadere informatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Eveline Bleiker Minisymposium Oncologische Creatieve therapie in ontwikkeling 26 mei 2015 Achtergrond Even voorstellen Creatieve

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 4 4-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 4 4-1 Wat stond in dagdeel 3 centraal? Terugval en noodmaatregelen Aanvullingen functie-analyse Omgaan met trek 4-2 Programma

Nadere informatie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Agressie en dwangtoepassing leren van elkaar

Nadere informatie

held zonder geweld 3

held zonder geweld 3 held zonder geweld 3 Held zonder geweld deel 3 Behandeling van seksueel gewelddadig gedrag : Cognitieve vervormingen ruud h. j. hornsveld & thijs kanters Challenger Press 2013 Challenger Press, Rijswijk

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, Opleider-supervisor IPT en groepspsychotherapie Cora Versteeg, supervisor IPT en groepspsychotherapeut i.o.

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen GGzE centrum kinder- en jeugd psychiatrie Universiteit van Tilburg, Tranzo http://www.youtube.com/watch?list=pl9efc

Nadere informatie

Leef je in! Een sociaal cognitieve vaardigheidstraining voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen

Leef je in! Een sociaal cognitieve vaardigheidstraining voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen Leef je in! Een sociaal cognitieve vaardigheidstraining voor jongeren met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen Judith Arendsen, junior onderzoeker Research & Development Programma Ontwikkeling

Nadere informatie

Interpersoonlijke psychotherapie

Interpersoonlijke psychotherapie Interpersoonlijke psychotherapie in een ambulante groep een behandelprotocol voor depressie Dina Snippe, psychotherapeut Opleider-supervisor NVGP en NVIPT De genezing van de krekel Geacht somber gevoel,

Nadere informatie

Klaarleggen /-zetten van flap-over, viltstiften en ballpoints; Opstellen van stoelen in een kring; Eventueel videoapparatuur in gereedheid brengen.

Klaarleggen /-zetten van flap-over, viltstiften en ballpoints; Opstellen van stoelen in een kring; Eventueel videoapparatuur in gereedheid brengen. Ö Module 3 moreel redeneren bijeenkomst 12 Doelen Nagaan of eerste stap van programma voor individueel doelgedrag A is uitgevoerd; Nagaan hoe eigen moreel probleem is opgelost; Oefenen met Melvins probleemsituatie;

Nadere informatie

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf Gedragsinterventies als leerstraf Erkende gedragsinterventies als leerstraf Naam Inhoud Frequentie* Uren Respect limits Regulier 10 bijeenkomsten / 1 ouderbijeenkomst Respect limits Regulier Plus 10 bijeenkomsten

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Als iemand zich onveilig heeft gevoeld tijdens de jeugd of later in een intieme relatie, kan dat in zijn of haar verdere leven klachten

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Autismespectrumstoornissen: ADASS Achtergrond ADASS Veelvuldig voorkomen van

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Cursusspel. GGNet Communicatie

Cursusspel. GGNet Communicatie Cursusspel Bij GGNet worden verschillende dingen (activiteiten) gedaan om mensen te helpen. Bepaalde therapieën (zo word het wel genoemd om je ergens mee te leren omgaan) of cursussen. Denk aan muziektherapie,

Nadere informatie

Hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld: (On)mogelijkheden, methodische aspecten en resultaten

Hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld: (On)mogelijkheden, methodische aspecten en resultaten Hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld: (On)mogelijkheden, methodische aspecten en resultaten Prof.dr. Corine de Ruiter Universiteit Maastricht en Trimbos-instituut 29-5-2007 1 De cyclus van relationeel

Nadere informatie

Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf. Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente

Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf. Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente Aanleiding Behoefte aan effectieve behandelprogramma s Reguliere

Nadere informatie

De behandeling van complexe rouw. Jantien Piekstra GZ psycholoog / cognitief gedragstherapeut

De behandeling van complexe rouw. Jantien Piekstra GZ psycholoog / cognitief gedragstherapeut De behandeling van complexe rouw Jantien Piekstra GZ psycholoog / cognitief gedragstherapeut Disclosure of interest Mogelijke belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Aanleiding onderzoek Meer kennis over cliëntgestuurde interventies nodig; belangrijk voor ontwikkelingen GGz Interventies door cliënten:

Nadere informatie

Vermaatschappelijking van de zorg: artikel 107 in cijfers

Vermaatschappelijking van de zorg: artikel 107 in cijfers Vermaatschappelijking van de zorg: artikel 107 in cijfers Overzicht Situering onderzoek Voorstelling vragenlijsten Resultaten Samenstelling doelgroep: leeftijd en geslacht Frequentie symptomatologie Evolutie

Nadere informatie

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Familie Motiverende Interventie (FMI) Marijke Krikke, gezinstherapeut Maarten Smeerdijk, psycholoog René Keet, projectleider Opbouw Aanleiding familie-training gericht op

Nadere informatie

Is de therapeutische relatie in CGT voor CVS van belang voor het behandelresultaat?

Is de therapeutische relatie in CGT voor CVS van belang voor het behandelresultaat? Is de therapeutische relatie in CGT voor CVS van belang voor het behandelresultaat? Hans Knoop Marianne Heins Gijs Bleijenberg CGT leidt tot een afname van klachten % patienten dat geen of duidelijk minder

Nadere informatie

Five Facet Mindfulness Questionnaire Short Form (FFMQ-SF)

Five Facet Mindfulness Questionnaire Short Form (FFMQ-SF) Five Facet Mindfulness Questionnaire Short Form (FFMQ-SF) Hieronder staan verschillende uitspraken. Geef voor elke uitspraak aan hoe vaak deze voor u in het algemeen is door het juiste hokje aan te kruisen.

Nadere informatie

Psychomotorische therapie (PMT) bij eetstoornissen (ES) Cees Boerhout Psychomotorisch therapeut Bewegingswetenschapper Lentis Groningen

Psychomotorische therapie (PMT) bij eetstoornissen (ES) Cees Boerhout Psychomotorisch therapeut Bewegingswetenschapper Lentis Groningen Psychomotorische therapie (PMT) bij eetstoornissen (ES) Cees Boerhout Psychomotorisch therapeut Bewegingswetenschapper Lentis Groningen Ceres kliniek voor ES Lentis Groningen - zorgroep Welnis PsyQ Polikliniek

Nadere informatie

Patient Partner Project

Patient Partner Project \- Patient Partner Project Verschil tussen R.A.-patiënten die wel of geen patiënt partner zijn op het vlak Yan dagetijks functioneretrr gezondheidsstatuso wij ze van coping en zelfeffectiviteitsverwachtin

Nadere informatie

Vechten tegen Agressie

Vechten tegen Agressie S58337 Empirisch afstudeeronderzoek Gezondheidspsychologie Vechten tegen Agressie De Invloed van Impulsiviteit en Alexithymia op Agressief Gedrag van Cliënten in de Psychiatrie en hun Wens om Agressief

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010

Evaluatierapport. Workshop. Bewust en positief omgaan met ADHD. Universiteit van Tilburg Forensische psychologie. 23 april 2010 Evaluatierapport Workshop Bewust en positief omgaan met ADHD Universiteit van Tilburg Forensische psychologie 23 april 2010 Drs. Arno de Poorter (workshopleider) Drs. Anne van Hees (schrijver evaluatierapport)

Nadere informatie

totaal oordeel relaties binnen het gezin heel veel leerpunten 1...2...3...4...5...6...7...8...9...10 geen leerpunten

totaal oordeel relaties binnen het gezin heel veel leerpunten 1...2...3...4...5...6...7...8...9...10 geen leerpunten COMPETENTIE LIJST 12 tot 21 jaar Deze lijst dient te worden ingevuld door de mentor van een jongere. Voor elke vaardigheid geef je aan in welke mate de jongere een vaardigheid beheerst (0=niet, 1=enigszins,

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Dr. Linda Zijlmans. Trainer/Science Practitioner

Dr. Linda Zijlmans. Trainer/Science Practitioner Dr. Linda Zijlmans Trainer/Science Practitioner Begeleiders in Beeld bij triple diagnose: je belangrijkste instrument ben je zelf. Even voorstellen Begeleiders in Beeld Inleiding Emotionele intelligentie

Nadere informatie

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Doel Change Your Mindset! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! Theoretische

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Sociale angst. Faalangst. Project Pasta. Sociale Angst & Faalangst bij Adolescenten. Risicofactoren. Interventies. Sociale Angst bij Jongeren

Sociale angst. Faalangst. Project Pasta. Sociale Angst & Faalangst bij Adolescenten. Risicofactoren. Interventies. Sociale Angst bij Jongeren Sociale Angst & Faalangst bij Adolescenten Sociale angst Risicofactoren Interventies Angst voor het oordeel van anderen Voor gek staan Uitgelachen te worden In verlegenheid gebracht te worden In de belangstelling

Nadere informatie

Intimiteit en seks bij borstkanker

Intimiteit en seks bij borstkanker Intimiteit en seks bij borstkanker Patientenvoorlichting 28 november 2013 Jurgen Knobel, GZ-psycholoog in opleiding tot klinisch psycholoog/ seksuoloog NVVS Inhoud Draaglast en draagkracht Fasen in ziekteproces

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Triple P Tieners. Doel. Effectonderzoek. Implementatieonderzoek. F.X. Goossens 4 juni 2010 3 e Nationaal Congres Opvoedingsondersteuning

Triple P Tieners. Doel. Effectonderzoek. Implementatieonderzoek. F.X. Goossens 4 juni 2010 3 e Nationaal Congres Opvoedingsondersteuning Improving Mental Health by Sharing Knowledge Triple P Tieners F.X. Goossens 4 juni 2010 3 e Nationaal Congres Opvoedingsondersteuning Effectonderzoek Doel Heeft Triple P voor Tieners een positief effect

Nadere informatie

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland

Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Cursusoverzicht Context 2014 Zaanstreek Waterland Kinderen 5-12 jaar KOPP/KVO Doe-praatgroep (8-12 jaar). Een vader of moeder met problemen Als je vader of moeder een psychisch of verslavingsprobleem heeft

Nadere informatie

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 1. Morele dilemma discussie methode 50 minuten Maximale groepsgrootte: 15 leerlingen Benodigdheden: klaslokaal of andere ruimte, stoelen in kring, ruimte in

Nadere informatie

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Mindfulnesstraining Aandachttraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT). De mindfulnesstraining wordt aangeboden

Nadere informatie

Implementatie van erkende interventies. De uitdagingen voor Tools4U en WSART

Implementatie van erkende interventies. De uitdagingen voor Tools4U en WSART Implementatie van erkende interventies De uitdagingen voor Tools4U en WSART Han Spanjaard Ede, 5-2-2009 Doelgroep Tools4U Jongeren 12-18 jaar (IQ > 85) Matig risico op herhaling Vaardigheidstekorten bij

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Behandeling van executieve stoornissen bij mensen met hersenletsel. Danielle Boelen St. Maartenskliniek Nijmegen UMC St.

Behandeling van executieve stoornissen bij mensen met hersenletsel. Danielle Boelen St. Maartenskliniek Nijmegen UMC St. Behandeling van executieve stoornissen bij mensen met hersenletsel Danielle Boelen St. Maartenskliniek Nijmegen UMC St. Radboud Nijmegen Agenda Definitie executieve functies Behandeling van executieve

Nadere informatie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie Mentale Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie LFPZ,Zeeland, 11 juni 2009 Jan Auke Walburg Principes van positieve psychologie Bestudering positieve subjectieve ervaringen en constructieve cognities.

Nadere informatie

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen

Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Vragenlijst om je Mind-set in kaart te brengen Om je bewust te worden van directe loyaliteiten is het noodzakelijk om alle ideeën, oordelen en de geleefde relationele realiteit van je voorouders in kaart

Nadere informatie

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014

Ontwikkelingen. DGT bij ASS. Michelle Teluij. Eindreferaat 22-04-2014 Ontwikkelingen DGT bij ASS Michelle Teluij Eindreferaat 22-04-2014 Inhoud Achtergrond Vraagstelling Resultaten Literatuur Interviews therapeuten Database DGT Zetten Conclusie Aanbevelingen Achtergrond

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving.

Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving. Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik kreeg één keer per week therapie om beter in mijn vel te zitten. Ik leerde om te gaan met vervelende gebeurtenissen

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen MEE & de Wering Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen 1 Weerbaarheid & sociale vaardigheden Voor kinderen van 9 12 jaar (basisschool) Het hoofddoel van de cursus Ho, tot hier en niet verder! is het bevorderen

Nadere informatie

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset!

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset! De Groeifabriek Denken met een groeimindset! Dr. Petra Helmond & Fenneke Verberg, MSc: Pluryn Research & Development & Universiteit van Amsterdam Prof. Dr. Geertjan Overbeek: Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Intensieve zorg bij hoog risico. Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht

Intensieve zorg bij hoog risico. Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht Intensieve zorg bij hoog risico Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht Programma Vraag vanuit de samenleving What Works Zorgprogramma Intensieve Zorg Casus Discussie RVZ:

Nadere informatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie 16 juni 2016 Margriet Gordijn, vak therapeut beeldend / hoofd afdeling Creatieve Therapie Eveline

Nadere informatie

DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND

DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND Een no-nonsense benadering vormgegeven door gedreven en erkende professionals DIRECT, DICHTBIJ EN DOELTREFFEND Hoofdlocatie: Oostwaarts 5 E,2711 BA Zoetermeer Telefoonnummer:

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Autisme Spectrum Stoornis (ASS)

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Autisme Spectrum Stoornis (ASS) MEE Utrecht, Gooi & Vecht Autisme Spectrum Stoornis (ASS) Prikkelverwerkingsproblemen De wereld in losse deeltjes Problemen met plannen en organiseren Moeite om zich in te leven in een ander Geef ze de

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen

Persoonlijkheidsstoornissen Persoonlijkheidsstoornissen cluster Zuid-Hollandse Eilanden informatie voor verwijzers Inleiding Het cluster Zuid-Hollandse Eilanden is actief in de regio Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee en de Hoekse

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Ambulant Arrangement Hulpverlening

Ambulant Arrangement Hulpverlening Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus Krachtige Vrouwen/Mannen Over het Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus "Krachtige Vrouwen/Mannen" Voordat

Nadere informatie

Intensieve klachtgerichte dagbehandeling, afdeling Psychiatrie & Psychologie

Intensieve klachtgerichte dagbehandeling, afdeling Psychiatrie & Psychologie PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE Intensieve klachtgerichte dagbehandeling, afdeling Psychiatrie & Psychologie BEHANDELING Intensieve klachtgerichte dagbehandeling, afdeling Psychiatrie & Psychologie In deze folder

Nadere informatie

Jongeren in de residentiele zorg; Shenna Werson & Francien Lamers-Winkelman

Jongeren in de residentiele zorg; Shenna Werson & Francien Lamers-Winkelman Jongeren in de residentiele zorg; het doorbreken van de spiraal van problemen en traumatische gebeurtenissen Shenna Werson & Francien Lamers-Winkelman FIER EN VERDER. MEIDEN OVER HUN LEVEN NA DE HULPVERLENING.

Nadere informatie

Leerlingen in verleiding en in conflict

Leerlingen in verleiding en in conflict Leerlingen in verleiding en in conflict Agressiviteit, seksualiteit, middelengebruik en conflicten op school beheersen de media. De vraag hoe hier mee om te gaan, houdt de samenleving en de politiek bezig.

Nadere informatie

HKT-R en behandelevaluatie: N=1

HKT-R en behandelevaluatie: N=1 HKT-R en behandelevaluatie: N=1 Opdracht directie Mesdag Maak een proactief behandelevaluatie systeem waar zowel patiënt als team direct wat aan heeft en dat ook inzichten oplevert op institutioneel niveau

Nadere informatie

CGt binnen de ambulante forensische GGz: nieuwe ontwikkelingen

CGt binnen de ambulante forensische GGz: nieuwe ontwikkelingen CGt binnen de ambulante forensische GGz: nieuwe ontwikkelingen Achtergrond symposium Criminaliteit heeft grote gevolgen voor samenleving: -Fysieke verwondingen -Psychische klachten -Materiële schade -Kosten:

Nadere informatie

Vragenlijst Sociale Veiligheid (lln)

Vragenlijst Sociale Veiligheid (lln) Vragenlijst Sociale Veiligheid (lln) Uitslagen Vragenlijst De Bakelgeert Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 De vragenlijst... 3 Gegevens... 3 Schoolgegevens... 4 Periode van afname... 4 Aantal

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis

Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis Psychiatrie Cognitieve gedragstherapiegroep voor mensen met een bipolaire stoornis www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PSY002 / Cognitieve gedragstherapiegroep

Nadere informatie

Informatiefolder voor cliënten: Informatieverstrekking FPA De Schelde 6 Meer informatie: www.ggzwnb.nl

Informatiefolder voor cliënten: Informatieverstrekking FPA De Schelde 6 Meer informatie: www.ggzwnb.nl INFORMATIEVERSTREKKING FPA DE SCHELDE 6 Jouw toekomst telt! HOEZO, MIJN TOEKOMST TELT? Je hebt in je leven al veel meegemaakt. Leuke, maar ook een aantal minder fijne dingen. Op dit moment ben je in deze

Nadere informatie

Ouderen met autismespectrumstoornissen.

Ouderen met autismespectrumstoornissen. Ouderen met autismespectrumstoornissen. Frédérique Geven, gezondheidszorgpsycholoog, cognitief gedragstherapeut VGCt, fem.geven@ggze.nl Rosalien Wilting, klinisch psycholoog psychotherapeut, rmhj.wilting@ggze.nl

Nadere informatie

Vera Commandeur Judith Yntema De Waag

Vera Commandeur Judith Yntema De Waag Vera Commandeur Judith Yntema De Waag Signs of Safety & Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag Signs of Safety Gathering Nederland Zwolle, 2 februari 2016 Judith Yntema Vera Commandeur Nooit meer alleen met

Nadere informatie

Integrated treatment for Substance abuse and Partner violence (I-StoP)

Integrated treatment for Substance abuse and Partner violence (I-StoP) Integrated treatment for Substance abuse and Partner violence (I-StoP) De effectiviteit van een gecombineerde behandeling gericht op problematisch middelengebruik en partnergeweld bij plegers van partnergeweld

Nadere informatie

Wat is Altrecht? Wier

Wat is Altrecht? Wier Wier Wier Centrum voor onderzoek en behandeling van moeilijk lerende mensen met ernstige problemen 2 Wier Wie kunnen zich aanmelden voor onderzoek en behandeling op Wier? Wier is een behandelafdeling speciaal

Nadere informatie

Inhoud. plaatsbepaling en verklaringsmodel... 9. met een verstandelijke beperking... 27. Literatuur... 8. verstandelijke beperking...

Inhoud. plaatsbepaling en verklaringsmodel... 9. met een verstandelijke beperking... 27. Literatuur... 8. verstandelijke beperking... XIII Inhoud 1 Het handboek SOS Snelle Opvang bij Seksueel misbruik..................... 1 1.1 Doelgroep van het handboek SOS..................................................... 2 1.2 Het belang van het

Nadere informatie

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Platform Smith Magenis syndroom 15 november 2014 - Leusden Yvonne Stoots Vanmiddag Seksualiteit Seksuele ontwikkeling Begeleiding bij seksuele ontwikkeling Seksualiteit

Nadere informatie

Schema Therapie bij patiënten met een hoge mate van psychopathie. Wiley-Blackwell. Teun Bus GZ-psycholoog/Psychotherapeut

Schema Therapie bij patiënten met een hoge mate van psychopathie. Wiley-Blackwell. Teun Bus GZ-psycholoog/Psychotherapeut ANTISOCIALE PROBLEMATIEK: ER IS MEER MOGELIJK DAN U DENKT s Hertogenbosch -Rosmalen 4 december 2015 Schema Therapie bij patiënten met een hoge mate van psychopathie Wiley-Blackwell Teun Bus GZ-psycholoog/Psychotherapeut

Nadere informatie

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren Leerstraf TACt Individueel Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf TACt Individueel volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze

Nadere informatie

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen

Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Jongeren Hoe Yulius jongeren met autisme kan helpen Vragen? Voor wie is deze brochure? Je hebt deze brochure gekregen omdat je autisme hebt of nog niet zeker weet of je autisme hebt. Je bent dan bij Yulius

Nadere informatie

Five Facet Mindfulness Questionnaire (FFMQ)

Five Facet Mindfulness Questionnaire (FFMQ) Five Facet Mindfulness Questionnaire (FFMQ) Hieronder staan verschillende uitspraken. Geef voor elke uitspraak aan hoe vaak deze voor u in het algemeen is door het juiste hokje aan te kruisen. Nooit of

Nadere informatie

Hij heeft 7(angst, depressie, sociale fobie, agorafobie, somatische klachten, vijandigheid, cognitieve klachten)+2 (vitaliteit en werk) subschalen

Hij heeft 7(angst, depressie, sociale fobie, agorafobie, somatische klachten, vijandigheid, cognitieve klachten)+2 (vitaliteit en werk) subschalen SQ-48: 48 Symptom Questionnaire Meetpretentie De SQ-48 bestaat uit 48 items en is in 2011 ontworpen door de afdeling psychiatrie van het LUMC om algemene psychopathologie (angst, depressie, somatische

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C

Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Persoonlijkheidsstoornis Cluster C Deze folder geeft informatie over de diagnostiek en behandeling van cluster C persoonlijkheidsstoornissen. Wat is een cluster C Persoonlijkheidsstoornis? Er bestaan verschillende

Nadere informatie

voor jongeren Stap voor stap zelfstandig Wat betekent beschermd en begeleid wonen bij RIBW AVV voor jou?

voor jongeren Stap voor stap zelfstandig Wat betekent beschermd en begeleid wonen bij RIBW AVV voor jou? voor jongeren Stap voor stap zelfstandig Wat betekent beschermd en begeleid wonen bij RIBW AVV voor jou? WAT JE IN DEZE BROCHURE LEEST 1 RIBW AVV in het kort 2 Zo gaan we met jou aan de slag 3 Behandeling

Nadere informatie

Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is.

Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is. Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is. Anik Serneels Klinisch psychologe, relatie- en gezinstherapeute, specialisatie narratieve

Nadere informatie

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid Tessa Westendorp 24 januari 2014 Hoofdthema s binnen mijn onderzoek: Revalidatiebehandeling Jongeren met chronisch

Nadere informatie

General Personality Disorder. A study into the Core Components of Personality Pathology J.G. Berghuis

General Personality Disorder. A study into the Core Components of Personality Pathology J.G. Berghuis General Personality Disorder. A study into the Core Components of Personality Pathology J.G. Berghuis SAMENVATTING General Personality Disorder H. Berghuis Hoofdstuk 1 is de inleiding van dit proefschrift.

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

Psychofysiologische begeleiding zinvol bij SOLK. (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijk Klachten)

Psychofysiologische begeleiding zinvol bij SOLK. (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijk Klachten) Psychofysiologische begeleiding zinvol bij SOLK. (Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijk Klachten) Eveline Kempenaar Algemene Leden Vergadering VDV november 2012 In het nieuws! 1 Definitie SOLK Lichamelijke

Nadere informatie