Inleiding. Tom van Wel, beleidspsycholoog ABC team. December Jaargang 6

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding. Tom van Wel, beleidspsycholoog ABC team. December 2012 12 Jaargang 6"

Transcriptie

1 December Jaargang 6 Inleiding Begin november krijgt het ABC team van Altrecht, gespecialiseerd in jongeren met een psychose, bezoek van Een Vandaag. Trots wordt dit gemeld door voorman Tom van Wel. Wij namen het enthousiaste bericht over voor de website Maar de avond van uitzending was het regeringsprogramma, inclusief blunders, gereed en kregen de trotse bedenkers uitgebreid het woord. Het ABC team werd geschrapt. Later werd het 17 november, maar ook toen was er iets belangrijkers. Waarschijnlijk de Gazastrook. Op het moment van dit schrijven (21 november) is het nog steeds niet uitgezonden. Het zou gisteren worden uitgezonden. De zaak Vaatstra ging voor. We zien wel. Zo verdreef de nieuwe regering als eerste daad een interessant item over jongeren met een psychose en de veelgeprezen aanpak van het ABC team van de tv. Terwijl iedereen het had over koopkrachtplaatjes, puntjeswolken en zorgpremies bleek uit wat achterafzinnetjes dat de eigen bijdrage voor de GGz niet was verdwenen. Wanneer je veel stof op laat waaien door blunders zie je de echte details niet meer. Het Landelijk Platform GGz, dat eerder dit jaar een gerechtelijke procedure wilde starten tegen de overheid over de eigen bijdrage GGz had dit voornemen in de koelkast gezet. Dit omdat er toezeggingen waren, dat deze eigen bijdrage GGz zou verdwijnen. Ook wordt het eerder dit jaar afgesloten bestuurlijk akkoord GGz met voeten getreden door het regeerakkoord. Nu is alsnog besloten de rechter op te zoeken. Wij wensen het Landelijk Platform (dat overigens ook door menige instelling hierin wordt gesteund) veel succes. Wilt u er meer over lezen? U leest de maandelijkse nieuwsbrief van de Provinciale Programmagroep Psychotische stoornissen (kortweg: PPP). De programmagroep is een samenwerkingsverband tussen Lentis/Linis, UMCG/UCP en het RGOc. Programmaleider: Rob Versteden Voorzitter Provinciale Programmagroep: Frank van Es Secretariaat: Barja Hut Adres: Laan Corpus den Hoorn JR Groningen tel Tom van Wel, beleidspsycholoog ABC team Programma Psychose/GGZGRN Redactie nieuwsbrief: Rosemarie de Boer (UCP) Hans Pompe (Ypsilon) Peter Reuvekamp (Anoiksis) Rob Versteden (Lentis) Barja Hut (Lentis) 1

2 Medische geschiktheid voor het rijbewijs, na een psychose. Inhoud: Onderzoek naar medische geschiktheid 1. Geneesmiddelen en medische geschiktheid 2. Psychotische stoornissen en medische geschiktheid 3. Uw aansprakelijkheid bij een ongeval 4. Uw Rijgeschiktheid voor meer info klikt u hier. Psy stopt definitief Het einde van Psy is een feit. GGZ Nederland is gestopt met de uitgave van het tijdschrift Psy en de website Psy.nl. De afgelopen maanden is de mogelijkheid van een doorstart onderzocht door een van de redactieleden. Hierover is echter geen overeenstemming bereikt tussen de partijen. De redactie is gesloten en de functies van de redactieleden zijn vervallen. Vanaf maandag 12 november 2012 zijn zij niet meer bereikbaar op de burelen van Psy. VERWIJZERTJES SAMENWERKING Lentis Linis UMCG Universitair Centrum Psychiatrie Rob Giel Onderzoekcentrum KENNISCENTRA nl CLIËNTEN, PATIËNTEN EN NAASTBETROKKENEN Ypsilon Anoiksis labyrint/in perspectief Tien sleutelfactoren voor herstel Stichting Recovery Nederland Meer weten over psychosen en schizofrenie? Kinderen van ouders met psychiatrische problemen Stichting Nieuw Nabuurschap Maatjesproject van Humanitas ALGEMENE INFO Voor iedereen die psychische problemen heeft of gehad heeft Pandora ONDERZOEK EN WETENSCHAP medscape Richtlijn schizofrenie Nieuwste boek van Mike Slade, 100 ways to recovery. Gratis down te loaden op: ZORGPROGRAMMA PSYCHOTISCHE STOORNISSEN (rapport in werking) 2

3 Brief van Inspectie voor gezondheidszorg gericht aan Raad van Bestuur Lentis. Bouwstenen om bij een langdurig gebruik antipsychotica somatische complicaties te voorkomen. Dit zijn een aantal alinea s uit een brief van de IGZ gericht aan Raad van Bestuur Lentis. Patiënten die langdurig antispychotica gebruiken, lopen grote risico s op somatische gezondheidsproblemen. Goede somatische monitoring en bevordering van een gezonde leefstijl kan de schade beperken. Bewoners in zorginstellingen zijn extra afhankelijk van de instelling om gezond te leven. Bij kwetsbare groepen ligt er een verantwoordelijkheid bij zorgverleners om mensen te ondersteunen bij een gezonde leefstijl. Een van de speerpunten van de inspectie is preventie effectiever maken. De inspectie heeft daarom een project uitgevoerd over leeftijdsbegeleiding in de zorg. Een van de zes deelprojecten heeft betrekking op de somatische zorg en leefstijlbegeleiding voor intramurale GGz patiënten die langdurig antipsychotica gebruiken. Het levert gezondheidswinst op wanneer GGz-instellingen structureel aandacht besteden aan de gezondheid door somatische screeningen, leefstijlbegeleiding en een omgeving die het mogelijk maakt voor patiënten om gezond te leven. Bouwstenen: De zes onderstaande bouwstenen vormen een kader voor GGz-instellingen om somatische screening en leefstijlbegeleiding structureel te verankeren in de organisatie: 1. Beleid: de GGz-instelling heeft vastgesteld beleid vor de risicoreductie van somatische complicaties (door somatische screening, leefstijlbegeleiding in een gezonde omgeving ). 2. Somatische screening: de GGz-instelling voert systematische somatische screening uit bij risicogroepen (anti psychoticagebruik) volgens een protocol en multidisciplinaire richtlijnen. 3. Voorlichting: de psychiater en/of verpleegkundige (specialist) geeft voorlichting aan patiënten over risico s op somatische comorbiditeit, en geeft voorlichting over leefstijlinterventies. 4. Leefstijlbegeleiding: de psychiater en/of verpleegkundig (specialist) inventariseert samen met de patiënte leefstijldoelen van de patiënt en biedt begeleiding bij de afgesproken meest haalbare interventies. 5. Dossiers: in het dossier van de patiënt staan de specifieke somatische risico s benoemd en zijn follow-up afspraken/wijze van monitoring vastgelegd. 6. Scholing: de GGz-instelling ziet erop toe dat medici, verpleegkundigen en paramedici voldoende geschoold zijn op het gebied van somatische screening en leefstijlbegeleiding. Wat betekent dit? Het is zaak de risico s bij langdurig antipsychoticagebruik te reduceren met een integrale aanpak door alle zes de bouwstenen te implementeren. Vooral bij leefstijlveranderingen is voorbeeldgedrag van zorgverleners essentieel. 3

4 Daarvoor is ook een cultuuromslag binnen GGz-instellingen nodig. Instellingen moeten meer aandacht besteden aan het voorbeeldgedrag van de zorgverleners. Het is van belang de zorgverleners bewust te maken van het effect van voorbeeldgedrag op patiënten en de impact van hun adviezen en voorlichting. GGz-instellingen kunnen met eenvoudige middelen meer aandacht besteden aan een gezonde leefwijze. Omdat de meerderheid van de bezochte GGz-instellingen van de bouwstenen (deels) had geïmplementeerd en bestaande richtlijnen de basis vormen voor de bouwstenen, verwacht de inspectie dat u en alle andere GGz-instellingen in staat zijn de bouwstenen voor 2014 volledig te implementeren. Vanaf 2014 zal de inspectie bij haar (reguliere) toezicht de naleving van de zes bouwstenen toetsten. Tevens toetst de inspectie of GGz-instellingen somatische incidenten systematisch registreren in het VMS, en of de incidenten volgens een vastgestelde methodiek worden geanalyseerd en opgevolgd door toetsbare verbetermaatregelen. Indien nodig treedt de inspectie handhavend op. GGz Nederland onderkent het belang van somatische monitoring en het belang van een gezonde leefstijl om somatische complicaties te voorkomen en zal haar leden informeren over de bouwstenen. Somatische complicaties is een van de onderwerpen van het patiëntveiligheidsprogramma veilige zorg, ieders zorg dat GGz Nederland coördineert. Lotgenotengroep Nabestaan na zelfdoding Met enige regelmaat komt het voor dat iemand er voor kiest om niet verder te leven. Voor de nabestaanden is het moeilijk om iemand te verliezen die zelf een eind gemaakt heeft aan het leven. Bij voldoende aanmeldingen starten we dit najaar weer met een gespreksgroep (geen therapiegroep) voor nabestaanden. In deze gespreksgroep geven we gelegenheid om de vaak tegenstrijdige gevoelens met elkaar te delen. Ook bespreken we vragen rondom het waarom en met betrekking tot schuldgevoelens. Deelnemers zeggen vaak dat ze het belangrijk vonden om op een open manier te kunnen praten over wat hen is overkomen. Om deel te nemen aan de gespreksgroep dienen er ongeveer zes maanden verstreken te zijn sinds de gebeurtenis. Deelname is ook mogelijk als de zelfdoding meerdere jaren geleden heeft plaats gevonden. De groep start zodra er zes aanmeldingen zijn. Locatie: Groningen, maar afhankelijk van de deelnemers kan de gespreksgroep ook elders gehouden worden. Aantal bijeenkomsten: acht, voorafgegaan door een kennismakingsgesprek (individueel). Nabestaanden kunnen zich ook rechtstreeks aanmelden. Voor meer informatie en aanmelding: Anne Gietema, geestelijk verzorger en projectleider Suïcidepreventieprogramma, telefoon , mail 4

5 Nieuwe E-health functionaris bij het Rob Giel Onderzoekcentrum Lian van der Krieke is sinds oktober 2012 deeltijd aangesteld als trekker van de e-healthlijn van het RGOc. Lian heeft Psychologie, Kunstgeschiedenis en Cultural Analysis gestudeerd in Leiden en Amsterdam ( ). Daarna is ze bij het RGOc gestart met een promotietraject waarin ze onderzoek doet naar e-health toepassingen bij mensen met psychotische aandoeningen, in samenwerking met een promovendus Informatica van de RuG. Dit traject rond ze nu in deeltijd af. In de afgelopen jaren heeft Lian ervaring opgedaan met het ontwikkelen en onderzoeken van e-health toepassingen in diverse projecten. Samen met collega s wil Lian deze ervaring nu inzetten op regionaal niveau. E-health lijn RGOc Voortbouwend op recent e-health onderzoek en e-health initiatieven (zoals het Wegweisproject en RoQua) gaat het Rob Giel Onderzoekcentrum een specifieke e-health lijn opzetten. Het doel is om e-health ontwikkelingen en onderzoek regionaal te bundelen. Als noordelijke RGOc-instellingen kunnen wij: leren van elkaars ervaringen in ontwikkeling en implementatie van e-toepassingen gezamenlijke onderzoeksprojecten opzetten en subsidies aanvragen mogelijk e-health modules uitruilen en daarmee het aanbod verbreden de interoperabiliteit tussen technische systemen bevorderen een interessante gesprekspartner worden van zorgverzekeraars inzake een vergoedingsstelsel van het e-health aanbod onze regionale samenwerking als kracht inzetten De basis van de RGOc e-health lijn moet een regionaal platform zijn, waarin de aangesloten instellingen participeren. Om te kijken of er voldoende draagvlak is voor een dergelijk platform en om in kaart te brengen waar behoeften liggen brengt het e-health team een kennismakingsbezoek aan alle RGOc-instellingen. Het plan is om daarna een aftrap te organiseren waar de e-health contactpersonen van de instellingen met elkaar om tafel gaan. De e-healthlijn wordt getrokken door: Lian van der Krieke, Robert Schoevers, Sjoerd Sytema en Erwin Veermans. Voor meer informatie: Lian van der Krieke, 5

6 Partners in de zorg De consequenties van het regeerakkoord voor de GGz zijn gigantisch. Zo opende Richard Bruggeman, psychiater aan het Universitair Centrum Psychiatrie Groningen, het Phrenos-schizofreniecongres op 22 november De GGz als partner? Mette Lansen, voorzitter van Anoiksis, gooide de knuppel in het hoenderhok. Hoewel ze zelf zei een klein steentje in de vijver te willen zijn, die een grote golf veroorzaakt. De GGz als partner? Daar kan nog wel wat aan gebeuren. Met het tonen van een film van Anoiksis (Roy Gomes) gaf ze de zaal een beeld van een verwarde samenwerking rond een verwarde patiënt. Dat leverde een tragikomisch geheel op, waardoor de herkenning leidde tot veel gelach in de zaal. Patiënten blijven vaak plakken aan een voorziening in plaats van de juiste zorg te krijgen. Dat is volgens haar te wijten aan het onvermogen van hulpverleners om buiten hun eigen, beperkte wereld te kijken. Ze daagde de volgende sprekers uit: Ik ben benieuwd hoe de GGz zich als partner gaat leren opstellen. Haar volledige lezing is hier te bekijken. Keukentafel Annemarie van Bergen, senior adviseur Sociale zorg, Movisie, adviseert de spelers rond de WMO. Op basis van haar ervaring moedigt zij GGzinstellingen nadrukkelijk aan om bij de gemeente op koffievisite te gaan, aan te schuiven aan de keukentafel en vooral in het contact met de gemeente cliënten het woord te geven. Gemeenten willen graag meer weten over de doelgroep waarvoor zij zorg moeten dragen. De GGz moet dan ook proactief contact leggen op verschillende niveaus. Haar volledige lezing is hier te bekijken. Rob Versteden volledige lezing Mette Lansen volledige lezing Annemarie van Bergen Ambulant werken goedkoper De voorzitter van de raad van bestuur van Parnassia, Stephan Valk, ziet de beweging naar voren als een kans. Een kans om ook de mensen te helpen die buiten het bereik van de GGz vielen. Het is opvallend hoezeer ook sprekers op andere symposia (behalve Remmers van Veldhuizen), maar ook vandaag, bijna angstvallig zeggen dat ambulant werken niet goedkoper is. Valk is de enige spreker die zegt dat ambulantisering van de zorg wel degelijk goedkoper is. Hij heeft het zelfs over een prijsdaling in vijf jaar van 22%, mede ook door de elektronische ondersteuningsmiddelen. Hij legt vervolgens vooral de nadruk op een goede samenwerking in de wijk, maar waarschuwt ook: GGz-medewerkers moeten bij hun eigen organisatie blijven werken en niet opgaan in wijkteams. De kracht schuilt volgens hem in het kleinschalig organiseren van de zorg en grootschalig kennis te verwerven. Brein en ervaring Hoogleraar Educational Neuropsychology, Lydia Krabbendam, gaf ons een inzicht over dat we niet zomaar ons brein zijn, maar dat het brein is volgestopt met opgedane ervaringen. Ervaringen die als voorspeller functioneren, waardoor we veel energie kunnen besparen door het gedrag van anderen te voorspellen. En juist op dit vlak schort het bij mensen met een psychotische stoornis. Uit onderzoek blijkt dat hun vertrouwen in de medemens minder is dan bij niet psychotische mensen. 6

7 Dat levert vervolgens tegenspel op uit de omgeving, hetgeen volgens haar dan ook de neerwaartse spiraal verklaart die we zo vaak waarnemen in de relatie met naasten. Elke organisatie is een mijnheer/mevrouw De Rob Giel-lezing werd dit jaar gehouden door emeritus professor Don Linszen. Hij voerde ons terug naar de pioniers van de vroege interventie bij psychosen. Een kleurrijk gezelschap waartussen hij niet misstaan zal hebben. Goldstein, Crow en Falloon, nog enigszins geworteld in de analytische traditie, zijn uiteindelijk de grondleggers van wat in de negentiger jaren een internationale beweging gaat worden. De ontdekking dat de duur van de onbehandelde psychose een voorspeller is voor de prognose drong langzaam door tot de wereld van behandelaars. Hoe langer de duur van een onbehandelde psychose, hoe slechter de prognose. Het heeft dus twintig jaren geduurd aleer deze bevindingen werden omarmd. Nederland loopt nu, volgens Linszen, voorop in de ontwikkeling van de vroegdetectie. Na het illustreren van deze ontwikkelingslijn komt Linszen bij zijn Amsterdamse Vroege Interventie Psychose team: VIP. Kenmerkend aan de opbouw en uitvoering van een VIP team is de betrokkenheid van veel organisaties, zowel maatschappelijk, politiek als uit de zorg. Daardoor werken uit elke organisatie vaste personen mee: Elke organisatie is een mijnheer/mevrouw. Het tweede kenmerk is het woord snel. Iets dat ook speelt bij het ABC-team van Altrecht en onlangs nog op Een Vandaag werd getoond. Snel vinden van jongeren met een risico. Snel behandelen van een psychose. Snel terugleiden naar opleiding of arbeid. De familie wordt er op een zo vroeg mogelijk tijdstip bij betrokken. Er is ook een speciaal trainingsprogramma voor ouders van verslaafde kinderen met een psychose. Geen discussie Het volle middagprogramma leidde ons langs vergelijkbare adviezen over samenwerking met allerlei handige tips. Ambulantisering en afbouw van bedden vereisen partnerschap van de GGz. Op deze dag hoorden wij de voorstanders aan van dit beleid en het is duidelijk na afloop: werken in de wijk en afbouw van bedden staan niet meer ter discussie. Dat is ook wat bevreemdend, al die optimistische verhalen. Als het allemaal zo geweldig is, waarom hebben we het dan niet eerder gedaan? Waarom is dan het aantal bedden zo sterk toegenomen het vorige decennium, zoals Hans Kroon van het Trimbosinstituut ons meldde? Een dag als deze roept veel vragen op en dat moet ook. Want een andere rode draad in deze dag was het regeerakkoord waarin veel verandering wordt aangekondigd, maar waarin ook elk detail ontbreekt. Er klonk vandaag her en der door dat nog de rijksoverheid (de ministers en staatssecretarissen), noch de gemeenten weten wat ze precies moeten doen om het akkoord handen en voeten te geven. Er ontbreekt veel kennis over de doelgroepen van de GGz. Ambtenaren moeten op lokaal niveau bedenken hoe deze doelgroepen te verzorgen. Of zoals Rogier den Uyl zei: Ambtenaren bedenken het wiel opnieuw. Moeten ze nu een eigen mini-awbz bouwen? Moeten ze de vrije markt op? Of kunnen ze beter concessie op wijkniveau aanbesteden? Er is zoveel onduidelijk, dat de bal blijkbaar bij ons als GGz ligt. Het Phrenos-schizofreniecongres Partners in de Zorg vond plaats op 22 november 2012 te Zwolle. 7

8 Onderzoek van de maand Effectievere IRB Effectiever werken aan rehabilitatiedoelen: ontwikkeling en onderzoek naar het gebruik van een modelgetrouwheidsmeting [ , in uitvoering] De Individuele Rehabilitatiebenadering (IRB) is erop gericht om mensen met langdurige psychiatrische aandoeningen (EPA) te helpen bij het verkennen, kiezen, verkrijgen en behouden van rehabilitatiedoelen op het gebied van werk, leren, sociale contacten en wonen. In het onderzoek kwam naar voren dat de IRB meer effectief is dan gebruikelijke zorg bij het werken aan persoonlijke rehabilitatiedoelen en dat de benadering daarnaast ook sociale participatie (in werk, vrijwilligerswerk, scholing) bevordert. Onderzoek en praktijkervaringen wijzen echter uit dat er een kloof is tussen evidentie en praktijk. Het toepassen van nieuwe methoden zakt vaak weg in de hectiek van de dagelijkse praktijk. Veel in de IRB getrainde hulpverleners blijken op den duur de benadering niet of onvoldoende te gebruiken. De ontwikkeling van een fidelity instrument kan hierin verbetering brengen. Om de betrouwbaarheid van de IRB te onderzoeken is een instrument gericht op individuele trajecten van belang. Een dergelijk instrument moet medewerkers bij voorkeur gedurende het doorlopen van een rehabilitatietraject feedback geven zodat bijstelling mogelijk is. Aangenomen wordt dat een betere fidelity ook tot betere resultaten leidt voor cliënten. In het kader van de IRB-RCT is eerder vanuit Stichting Rehabilitatie 92 een IRB betrouwbaarheidsvragenlijst ontwikkeld die steekproefsgewijs is afgenomen bij deelnemende hulpverleners aan de IRB-RCT (Luyten, 2004). Tevens is vanuit Altrecht het model KIK (Kijk op IRB Kwaliteit) ontwikkeld dat gedurende een rehabilitatietraject meet in welke mate de IRB wordt toegepast (Van Wel & Marquenie, 2009) en hulpverleners hierover door middel van een individueel beoordelingscijfer feedback geeft. Met het project zouden we graag willen werken aan de ontwikkeling en toetsing van een IRB fidelity instrument dat de IRB betrouwbaarheidsvragenlijst en KIK integreert. Het nieuwe instrument zou zowel gedurende het rehabilitatieproces feedback moeten geven aan hulpverleners als retrospectief na afronding van het rehabilitatietraject. Interessante vragen zijn of de IRB modelgetrouwheid wordt verhoogd en of dit ook bijdraagt aan uitkomsten voor cliënten. Onderzoeker(s) mw. dr. W. Swildens, mw. dr. J.T. van Busschbach, dr. T. van Wel & F. Marquenie Locatie(s) Promens Care (voorheen o.a. RIBW Drenthe) en Altrecht Willem Arntsz (afdeling ABC voor jongvolwassenen met een psychotische kwetsbaarheid) Samenwerking Altrecht GGZ, RGOc, Kenniscentrum Phrenos, Boston Center for Psychiatric Rehabilitation, Lectoraat Rehabilitatie Periode Bron 8

9 Aanbod BEL Wijkgericht werken Workshops beeldvorming The Movies and the Mind * is een unieke set van 6 workshops aan de hand van filmfragmenten. De workshops worden aan zowel cliënten als aan hulpverleners aangeboden. Het doel van de workshops is beeldvorming. Vanuit verschillende invalshoeken wordt gekeken naar; Beroemde patiënten De psychiater De behandeling Ziektebeelden Gedwongen opname De patiënt Gastlessen voor studenten in het HBO-onderwijs Herstel en beeldvorming bij: Bipolaire stoornis Borderline Schizofrenie Depressie Posttraumatisch stressstoornis Angstklachten Diverse doelgroepen Omgaan met moeilijk benaderbare burgers (Vanuit ervaringsdeskundigheid) ingaan op vragen van partner-organisaties Omgaan met kwetsbare vrijwilligers in non-profitorganisaties (belicht vanuit ervaringsdeskundigheid) Ervaringsdeskundigheid in de praktijk voor partnerorganisaties Taakomschrijving van ervaringswerkers Ervaringsdeskundigen en werknemersvaardigheden Positionering van ervaringswerkers in een team van hulpverleners Ontwikkeling van ervaringsdeskundigheid Diverse doelgroepen Omgaan met moeilijk benaderbare burgers (Vanuit ervaringsdeskundigheid) ingaan op vragen van partner-organisaties Omgaan met kwetsbare vrijwilligers in non-profitorganisaties (belicht vanuit ervaringsdeskundigheid). Ervaringsdeskundigheid in de praktijk voor partnerorganisaties 9

10 Taakomschrijving van ervaringswerkers Ervaringsdeskundigen en werknemersvaardigheden Positionering van ervaringswerkers in een team van hulpverleners Ontwikkeling van ervaringsdeskundigheid BEL-aanbod voor Fact teams & Kliniek Methodiekbijeenkomsten (accent op uitwisseling en kennisoverdracht) Ziektebeelden: Depressie; borderline; schizofrenie; posttraumatische stressstoornis ; bipolaire stoornis; ervaringen in de isoleercel; stemmen horen. (ondersteund door PowerPoint presentaties) Herstelgerichte zorg Wat betekent persoonlijk herstel; hoe om te gaan met belemmeringen door medicatiegebruik; bouwen aan sociale contacten; levensstijl (ondersteund door PowerPoint presentatie; evt. filmfragmenten) Workshops beeldvorming (voor teamdagen of scholingsbijeenkomsten) The Movies and the Mind * is een unieke set van 6 workshops aan de hand van filmfragmenten. De workshops worden zowel aan cliënten als aan hulpverleners aangeboden. Het doel van de workshops is beeldvorming. Vanuit verschillende invalshoeken wordt gekeken naar: Beroemde patiënten De psychiater De behandeling Ziektebeelden Gedwongen opname De patiënt Medewerking als gastspreker of (co-)trainer (i.o. met hulpverlener) Psycho educatie in klinieken en FACT Vers-training Familie-bijeenkomsten Maatschappelijke oriëntatie in kliniek Health 4 U 10

11 Medewerking als gastspreker of (co-)trainer (i.o. met hulpverlener) Psycho educatie in klinieken en FACT Vers-training Familie-bijeenkomsten Maatschappelijke oriëntatie in kliniek Health 4 U Trainingen voor cliënten met trainers van BEL De training wordt met een hulpverlener van desbetreffende locatie geëvalueerd. Herstellen doe je zelf Bondgenoten schrijven eigen verhaal * Ervaringswerk is de logische aansluiting bij rehabilitatie binnen de langdurige zorg van Lentis. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk eigen keuzes van de cliënt ten behoeve van herstel. Herstelondersteuning is gebaseerd op de talenten en waarden van de cliënt in samenhang met de doelen van het behandelplan. Uitgangspunt bij inzet van ervaringsdeskundigheid is interactie met patiënten en/of hulpverleners. De collectieve ervaring staat hierbij op de voorgrond. BEL Uitnodiging Bureau Ervaringsdeskundigheid Linis Voor medewerkers Van Project naar Implementatie Datum: 13 december Tijd: uur Plaats: personeelsrestaurant Kliniek Groningen Congressen Vrijdag 1 februari 2013: Workshop Cognitieve gedragstherapie bij paranoia (de inschrijving is geopend) Prof. Dr. Daniel Freeman, Dr. Katherine Pugh en Dr. Elissa Myers De sectie Psychosen van de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve therapie (VGCt) organiseert op vrijdag 1 februari 2013 in Utrecht een workshop van een hele dag over cognitieve therapie bij achterdocht en paranoia. Datum: vrijdag 1 februari 2013 (09:30-18:00) Locatie: Hotel Mitland, Utrecht Voertaal: Engels Deelnemers: Cognitieve gedragstherapeuten die werken met mensen met psychose(-achtige) klachten Kosten: 170,- voor VGCt-leden, 220,- voor niet-leden Accreditatie wordt aangevraagd bij de VGCt en FGzP Inschrijving is geopend. Zie de link hiernaast 11

12 SYMPOSIUM Slotsymposium LIVE ( Landelijk steunpunt Inzet Van Ervaringsdeskundigheid in de GGz) is verplaatst van 18 september 2012 naar 3 december Redenen hiervoor zijn met name de late aanmeldingen en de extra tijd die nog nodig is voor de afstemming van de verschillende producten. De locatie blijft ongewijzigd: de Driehoek, Willemsplantsoen 1c in Utrecht. Half oktober is het definitieve programma bekend. RGOc symposium dinsdag 11 december 2012 Op dinsdag 11 december is het jaarlijkse RGOc symposium in de Rode Zaal van het UMCG. Op dit symposium staan nieuwe ontwikkelingen in het psychosenonderzoek èn in de ouderenpsychiatrie centraal, zoals het onderzoek naar apathie en de behandeling van negatieve symptomen, en bij ouderenpsychiatrie de nieuwe onderzoekslijn 'frailty' en suïcide. Sprekers zijn André Aleman, Marieke Pijnenborg en Rikus Knegtering over psychosen en Richard Oude Voshaar, Ista Bogers en Lia Verlinde over ouderenpsychiatrie. De toegang is gratis voor alle geïnteresseerden. Kenniscentrum Phrenos Klik hier voor meer informatie en aanmelding over dit symposium Landelijk Symposium: Professioneel omgaan met jonge mensen met Schizofrenie 13 december 2012 Tijd: uur Locatie: Eindhoven Prijs: Euro 270,- (ex. BTW) bij inschrijving voor 1 november 2012 Daarna: Euro 295,- (ex. BTW) Tarief voor voltijdstudenten zonder dienstverband: Euro 75,- (ex. BTW; max.10 plaatsen beschikbaar) Info en inschrijving Woensdag 23 januari 2013 in Leiden Symposium Filosofie van Herstel Het symposium richt zich op de filosofie van herstel en de betekenis van ervaringsdeskundigheid in de psychiatrie/ggz. Tijd: uur uur Locatie: Aula Hogeschool Leiden, Zernikedreef 11 Leiden (10 minuten lopen van het station). De inschrijfkosten, incl.lunch 125,00. Gereduceerd tarief voor ervaringsdeskundigen met een smalle beurs. Hier vindt u aanvullende informatie en kunt u zich inschrijven. Accreditatie: Accreditatie wordt aangevraagd bij NVvP, NIP, VenVN en Register VS. 12

13 1e PHAMOUS-symposium 31 januari 2013 Donderdagmiddag 31 januari 2013 vindt het 1e PHAMOUS symposium plaats in de Rode Zaal van het UMCG. Op dit symposium zullen PHAMOUS-behandelaars en onderzoekers laten zien dat routine outcome monitoring (ROM) zeer bruikbaar kan zijn in het zorgproces van patiënten met een psychose, waarbij vooral de (ongewenste) effecten van farmacotherapie worden gevolgd. ROM PHAMOUS is aldus een instrument voor de behandelaar om behandeling te faciliteren, maar ook uitstekend bruikbaar voor de patiënt zelf. De toegang tot het symposium is gratis. U kunt zich aanmelden tot 20 januari 2013, via de link. of via de link hiernaast. aanmeld formulier Phrenos Behandeling, rehabilitatie en herstel bij ernstige psychische aandoeningen. Zie ook onder Symposium Symposium Vroeg Psychose. Lentis en het UCP zijn lid van Phrenos Wat Doe Jij? Maak een einde aan buitensluiting van mensen met psychische klachten! Deze oproep gaat van de website uit, een project van Kim Helmus van GGZ Drenthe. Kenniscentrum Phrenos is medeondersteuner van dit initiatief. Om een antistigma toolkit te ontwikkelen gaat Helmus een wereldreis maken en goed werkende projecten in verschillende werelddelen in kaart brengen. Op 9 juni a.s. start haar reis in London, waarna ze achtereenvolgens New York, Chicago, San Francisco, LA, Auckland, Melbourne, Sydney en Tokyo aandoet. Op de site komen nadien de best werkende anti-stigma initiatieven te staan. Hiermee kan iedereen zelf aan de slag om stigma te bestrijden en 'meedoen' te bevorderen! Ypsilon Helpdesk Schizofrenie Sinds april 2012 bieden Mikado, Indigo en Ypsilon een speciale helpdesk voor migranten met cultuursensitieve informatie, ervaringsverhalen en filmpjes over schizofrenie. Familieleden kunnen bovendien voor advies terecht bij de gratis informatielijn van de Mikado Helpdesk. Klik hier voor de Mikado helpdesk Schizofrenie Familieleden spelen een sleutelrol bij een snelle inzet van hulpverlening bij allochtone schizofreniepatiënten. En die snelheid is belangrijk: hoe langer een psychose onbehandeld blijft, hoe slechter het herstel. Daarom is de informatie op de Mikado Helpdesk expliciet op de familie gericht. Voor de ontwikkeling, uitvoering en monitoring van cultuursensitieve voorlichting en advies over schizofrenie, ontvangt het samenwerkingsverband subsidie van ZonMw, vanuit het programma Zorg voor Beter. Klik hier voor algemene informatie over Mikado Klik hier voor algemene informatie over Indigo Wat Doe Jij Hans Pompe (Ypsilon) Ypsilon 13

14 Voor meer informatie klik hier Anoiksis is een vereniging voor en door mensen met chronische psychose of schizofrenie. De hoofddoelstelling van de vereniging is het faciliteren van lotgenotencontact. Daarnaast doet Anoiksis aan voorlichting en belangenbehartiging. De vereniging wil met zijn activiteiten bewerkstelligen dat Anoiksispatiënten een stem krijgen, dat er eerlijke beeldvorming bestaat rond de diagnose, dat de behandeling volgens de beste inzichten plaatsvindt, dat Anoiksis-patiënten gesteund worden in het zich ontworstelen aan het sociaal isolement en het stigma, dat herstel voorop staat en dat ervaringsdeskundigheid op een goede wijze wordt ingezet. Maar bovenal is Anoiksis een vereniging waarin ervaringen gedeeld, gebundeld en de beste voorbeelden verder uitgedragen worden. Bij Anoiksis is een grote groep vrijwilligers actief, in bestuursfuncties, op kantoor, bij de redactie van ons kwartaalblad Open Geest en de website en als coördinatoren van regiobijeenkomsten en lokale belangenbehartigers. Anoiksis De veelheid aan informatie/voorlichting in de psychiatrie laat men ook doormiddel van filmpjes op de site van Anoiksis zien. Een aanrader om een kijkje te nemen. 14

15 Lotgenotengroep UCP Eens per twee weken is er op dinsdag van tot uur een bijeenkomst. De bijeenkomsten vinden plaats in het UCP Een Lotgenotengroep voor mensen die een psychose hebben meegemaakt. Waar: FACT Delfzijl Aanmelden bij: secretariaat Psychosen van het Universitair Centrum Psychiatrie Telefoon: of via Health 4U Meer weten over Health 4U, klik op deze link Informatie/aanmeldingen Marian Kanon, secretaresse FACT 5 (telefoon ) voor de cliënten die niet bij Lentis/Linis in zorg zijn: Kunt u alleen op verwijzing door uw behandelaar deelnemen aan de groep Health 4U. Voor informatie en aanmeldingen kunt u contact opnemen met mw. Monica Beekhuis, management assistente tel: mailadres Psycho-educatie Voor wie De voorlichtingsbijeenkomsten zijn bedoeld voor mensen die mogelijk psychotische verschijnselen hebben of hebben gehad. Waar en wanneer De bijeenkomsten zijn elke vrijdagmiddag (m.u.v. van feestdagen) van tot in het Universitair Centrum Psychiatrie van het UMCG Klik op deze link voor meer informatie over de voorlichtingsbijeenkomsten Werken aan herstel met de cursus Herstellen doe je zelf Voor aanmelding of informatie over de inhoud van de cursus kunt u contact opnemen met de secretaresse, telefoon (ma, woe t/m vrij) van uur, Voor meer informatie klikt u op de onderstaande link: herstellen doe je zelf x.pdf Info Herstellen doe je zelf 15

16 Familieavonden De afdeling Psychosen van het UCP organiseert regelmatig informatiebijeenkomsten voor familieleden van patiënten die psychotisch zijn of zijn geweest. U vindt hier meer informatie over deze bijeenkomsten. Klik op deze link voor meer informatie over de familieavonden Voor wie en waarom Psychotische klachten beïnvloeden niet alleen het leven van de patiënt, maar ook dat van de mensen uit zijn omgeving. De psychotische klachten kunnen bij de partner, kinderen, ouders, broers en zussen bijvoorbeeld leiden tot zorg, onzekerheid, spanning en angst. Voorlichting over psychosen en het uitwisselen van ervaringen met anderen, kunnen dan nuttig zijn en steun bieden. De familieavonden kunnen helpen beter met eventuele problemen om te gaan. Tijdens de familieavonden zijn er leden van Ypsilon aanwezig. Dit is de patiëntenvereniging voor familieleden van psychotische patiënten. De leden houden voordrachten en beantwoorden vragen vanuit hun eigen ervaringen. Ook vertellen zij welke activiteiten de vereniging organiseert Koksmaatjes Een kookgroep voor mensen met een psychische aandoening. Voor meer informatie en aanmelding zie ook : koksmaatjes_1 x.pdf PMT Groepen Klik hier voor Overzicht PMT Groepen Stad Groningen of ga naar Voor informatie zijn we te bereiken op de volgende nummers Ria Eising-Meijer Peter v/d Berg: aanwezig maandag t/m donderdag. PMT groepenoverzicht 16

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Routebeschrijving Auto Als u met de auto komt, neem dan vanaf de A28 afslag Assen- Zuid en volg de borden Wilhelminaziekenhuis of GGZ Drenthe.

Routebeschrijving Auto Als u met de auto komt, neem dan vanaf de A28 afslag Assen- Zuid en volg de borden Wilhelminaziekenhuis of GGZ Drenthe. Doelgroep Dit symposium is bedoeld voor psychiaters, arts-assistenten, onderzoekers, psychologen, verpleegkundigen, managers, beleidsmedewerkers en cliëntenraden van de noordelijke ggz-instellingen en

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Grenzen verleggen 10E PHRENOS PSYCHOSECONGRES ZWOLLE, 13 NOVEMBER 2014

Grenzen verleggen 10E PHRENOS PSYCHOSECONGRES ZWOLLE, 13 NOVEMBER 2014 Grenzen verleggen 10 E PHRENOS PSYCHOSECONGRES ZWOLLE, 13 NOVEMBER 2014 Programma 09.00 Ontvangst en registratie 09.45 Opening door dagvoorzitter dr. R. Bruggeman, psychiater, Universitair Centrum Psychiatrie

Nadere informatie

November 2011/11 Jaargang 5

November 2011/11 Jaargang 5 November 2011/11 Jaargang 5 Inleiding Net terug van de prettige reis naar Zwolle, waar velen van ons ook aanwezig waren op het Schizofreniecongres, pingelt de mail binnen van Ypsilon: Ypsilon werkt voortaan

Nadere informatie

Inleiding. Psychose Anders

Inleiding. Psychose Anders Oktober 2011/10 Jaargang 5 Inleiding Temidden van de Occupy -beweging is (vooral ingegeven door de bezuinigingen) ook binnen de Provinciale Programmagroep Psychotische stoornissen een beweging op gang

Nadere informatie

Hoe de GGZ instelling en de Inspectie voor de Gezondheidszorg samenwerkt aan preventie in de zorg

Hoe de GGZ instelling en de Inspectie voor de Gezondheidszorg samenwerkt aan preventie in de zorg Hoe de GGZ instelling en de Inspectie voor de Gezondheidszorg samenwerkt aan preventie in de zorg Maartje Hanegraaf Verpleegkundig Specialist GGZ Reinier van Arkel groep Wieny Tietema Senior Inspecteur

Nadere informatie

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert.

Special Cursusaanbod Bureau Herstel. Bureau Herstel organiseert. Nummer 2, jaargang 4, juli 2015 Special Cursusaanbod Bureau Herstel Beste lezer.. Voor je ligt de Herstel nieuwsbrief. Deze keer met als onderwerp het cursusaanbod van Bureau Herstel. Cursusaanbod voor

Nadere informatie

GGzE centrum psychotische stoornissen. Act. Zorg bij de eerste psychose. Informatie voor cliënten >>

GGzE centrum psychotische stoornissen. Act. Zorg bij de eerste psychose. Informatie voor cliënten >> GGzE centrum psychotische stoornissen Act Zorg bij de eerste psychose Informatie voor cliënten >> Uw klachten de baas en het dagelijks leven weer oppakken GGzE centrum psychotische stoornissen geeft behandeling

Nadere informatie

MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE DOOR INDIVIDUELE REHABILITATIE

MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE DOOR INDIVIDUELE REHABILITATIE MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE DOOR INDIVIDUELE REHABILITATIE voor jongeren met psychische beperkingen 13 OKTOBER 2010, Vergadercentrum Vredenburg te Utrecht Lectoraat Rehabilitatie ABC voor jongeren met

Nadere informatie

INTER-PSY Vechtdal Kliniek

INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek en deeltijdbehandeling INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek en deeltijdbehandeling Informatie voor patiënten, familie en naastbetrokkenen INTER-PSY Vechtdal Kliniek Algemene informatie INTER-PSY

Nadere informatie

GGzE centrum psychotische stoornissen. Algemene informatie >>

GGzE centrum psychotische stoornissen. Algemene informatie >> GGzE centrum psychotische stoornissen GGzE centrum psychotische stoornissen Algemene informatie >> We zijn er zowel voor mensen met een eerste psychose als voor mensen met langer durende psychotische klachten.

Nadere informatie

VROEGE PSYCHOSE: Actuele ontwikkelingen over preventie, behandeling en rehabilitatie

VROEGE PSYCHOSE: Actuele ontwikkelingen over preventie, behandeling en rehabilitatie VROEGE PSYCHOSE: Actuele ontwikkelingen over preventie, behandeling en rehabilitatie Maandag 8 oktober 2012, Vergadercentrum Vredenburg te Utrecht VROEGE PSYCHOSE: Actuele ontwikkelingen over preventie,

Nadere informatie

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch

Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch Post-hbo opleiding cognitief gedragstherapeutisch werker Volwassenen en ouderen mensenkennis Van onze klinisch psycholoog heb ik een groep cliënten overgenomen, bij wie ik de instrumenten uit de opleiding

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Maak het waar met de cliëntenraad

Maak het waar met de cliëntenraad Maak het waar met de cliëntenraad Ouderen Maak het waar met de cliëntenraad Wat is de Cliëntenraad ouderen De cliëntenraad is een groep van vijf tot tien mensen die met de directeur overlegt over bepaalde

Nadere informatie

Informatie voor familie en betrokkenen van patiënten die opgenomen zijn op afdeling psychiatrie (PAAZ)

Informatie voor familie en betrokkenen van patiënten die opgenomen zijn op afdeling psychiatrie (PAAZ) Psychiatrie Informatie voor familie en betrokkenen van patiënten die opgenomen zijn op afdeling psychiatrie (PAAZ) www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl

Nadere informatie

Landelijke dag VMDB 18 maart Ontwikkelen en implementeren van Zorgstandaarden

Landelijke dag VMDB 18 maart Ontwikkelen en implementeren van Zorgstandaarden Landelijke dag VMDB 18 maart 2017 Ontwikkelen en implementeren van Zorgstandaarden Bestuurlijk akkoord Netwerk Kwaliteitsontwikkeling Het Netwerk Het netwerk is een samenwerkingsverband waarin partijen

Nadere informatie

Dementiepoli. Ouderen

Dementiepoli. Ouderen Dementiepoli Ouderen Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Met deze folder willen we u en uw familieleden en/of verzorgers graag informeren over de gang van zaken bij de dementiepoli.

Nadere informatie

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis

Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Ouderen Een niet vrijwillige opname in het verpleeghuis Introductie Op dit moment is uw dementerend familielid in behandeling bij Mondriaan Ouderen van Mondriaan.

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

Nieuwe benaderingen van therapieresistentie bij stemmings-en angststoornissen

Nieuwe benaderingen van therapieresistentie bij stemmings-en angststoornissen Rob Giel Onderzoekcentrum Nieuwe benaderingen van therapieresistentie bij stemmings-en angststoornissen Studiedag NNNSA 25-09-2015 Het Kasteel Melkweg 1, Groningen 09.30-16.30 uur Nieuwe benaderingen van

Nadere informatie

Project I GGz-jongeren aan het werk

Project I GGz-jongeren aan het werk Project I GGz-jongeren aan het werk Met het project GGz-jongeren aan het werk willen het Landelijk Platform GGz en het Fonds Psychische Gezondheid (PG) de persoonlijke ervaringen van de jongeren uit goedlopende

Nadere informatie

Dagbehandeling. Ouderen

Dagbehandeling. Ouderen Dagbehandeling Ouderen Dagbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen

Nadere informatie

Expertisecentrum Begeleid Leren. Succesvol studeren met steun voor (jong)volwassenen met een psychiatrische aandoening

Expertisecentrum Begeleid Leren. Succesvol studeren met steun voor (jong)volwassenen met een psychiatrische aandoening Expertisecentrum Begeleid Leren Succesvol studeren met steun voor (jong)volwassenen met een psychiatrische aandoening Expertisecentrum Begeleid Leren Ê Succesvol studeren met steun voor (jong)volwassenen

Nadere informatie

Rehabilitatie & Herstel

Rehabilitatie & Herstel Symposium Rehabilitatie & Herstel Welkom Groningen 27 juni 2011 Betoging in Den Haag tegen de bezuinigingen in de GGz Teken de petitie!! http://www.ggznederland.nl/actueel/nieuwslijsten/petitie.html Lectoraat

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen Presentatie Congres Phrenos 13 november 2014 Elly van Kooten Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS 1 Inhoud

Nadere informatie

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Colofon Opdrachtgevers Stuurgroep Toolkit Antistigma-interventies: Kenniscentrum Phrenos, Stichting

Nadere informatie

JAARVERSLAG VAN DE ANGST DWANG EN FOBIESTICHTING

JAARVERSLAG VAN DE ANGST DWANG EN FOBIESTICHTING JAARVERSLAG VAN DE ANGST DWANG EN FOBIESTICHTING 2009 Hierbij hebben wij het genoegen om u het jaarverslag over 2009 te doen toekomen. Statutaire naam Angst Dwang Fobiestichting Vestigingsplaats Driebergen-Rijsenburg

Nadere informatie

Naastbetrokkenen INFORMATIE VOOR NAASTBETROKKENEN VAN CLIËNTEN. Onderdeel van Arkin

Naastbetrokkenen INFORMATIE VOOR NAASTBETROKKENEN VAN CLIËNTEN. Onderdeel van Arkin Naastbetrokkenen INFORMATIE VOOR NAASTBETROKKENEN VAN CLIËNTEN Onderdeel van Arkin Informatie voor naastbetrokkenen van cliënten 1. Inleiding Als uw familielid of naaste psychiatrische en/of verslavingsproblemen

Nadere informatie

Beleidsplan Onderzoek Lentis

Beleidsplan Onderzoek Lentis Beleidsplan Onderzoek Lentis Dr. H. Knegtering Dr. S. Castelein L. Bais, MSc Dr. M. Swart 04 januari 2012 2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Visie 4 Organisatie Lentis Research 4 Wetenschappelijk Adviesraad (WAR)

Nadere informatie

Ambulant. Algemene informatie voor patiënten

Ambulant. Algemene informatie voor patiënten Ambulant Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van de ambulante afdeling van Altrecht Senior kunt verwachten. Wanneer kunt u behandeld worden bij Altrecht Senior, Ambulant? Ambulant

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Ouderen

Deeltijdbehandeling. Ouderen Deeltijdbehandeling Ouderen Deeltijdbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan

Nadere informatie

Verdiepingsstage Vroege Psychosen. Dorpsblik. informatie voor aios

Verdiepingsstage Vroege Psychosen. Dorpsblik. informatie voor aios Verdiepingsstage Vroege Psychosen Dorpsblik informatie voor aios Verdiepingsstage Vroege Psychosen Dorpsblik Hoe eerder mensen met een vroege psychose worden behandeld, hoe groter de kans op functioneel

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie. Algemene informatie voor patiënten

Ouderenpsychiatrie. Algemene informatie voor patiënten Ouderenpsychiatrie Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van Altrecht Ouderenpsychiatrie kunt verwachten. Wanneer kunt u bij ons terecht? U kunt bij ons terecht als u een oudere

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Ervaringsdeskundigheid, herstel en herstel ondersteuning staan op de agenda s van veel ggz-instellingen Wij willen graag onze ervaringen rond de

Ervaringsdeskundigheid, herstel en herstel ondersteuning staan op de agenda s van veel ggz-instellingen Wij willen graag onze ervaringen rond de Ervaringsdeskundigheid, herstel en herstel ondersteuning staan op de agenda s van veel ggz-instellingen Wij willen graag onze ervaringen rond de uitbouw van ervaringswerk met jullie delen Wie zijn wij?

Nadere informatie

Dementiepoli. Ouderen

Dementiepoli. Ouderen Dementiepoli Ouderen Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Met deze folder willen we u en uw familieleden en/of verzorgers graag informeren over de gang van zaken bij de dementiepoli.

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Hulp bij psychische problemen. In deze brochure vindt u informatie over de hulp van GGZ Drenthe en allerlei praktische zaken.

Hulp bij psychische problemen. In deze brochure vindt u informatie over de hulp van GGZ Drenthe en allerlei praktische zaken. Hulp bij psychische problemen In deze brochure vindt u informatie over de hulp van GGZ Drenthe en allerlei praktische zaken. Heeft u last van somberheid, angst of piekeren? Of bent u gespannen of verward?

Nadere informatie

Behouden Kiezen verkrijgen

Behouden Kiezen verkrijgen Gek op School Behouden Kiezen verkrijgen Casus 1 Jan 23 jaar, student Rechten. Eerste psychose op zijn 20e tijdens studiereis. Aanmelding via de huisarts. 1e psychose onderzoek UCP: voorlopige diagnose;

Nadere informatie

Denk even mee. Oeps! Meteen kiezen! Even voorstellen. Terug in de tijd De toekomst van de langdurende GGZ. Van verleden naar toekomst

Denk even mee. Oeps! Meteen kiezen! Even voorstellen. Terug in de tijd De toekomst van de langdurende GGZ. Van verleden naar toekomst Van verleden naar toekomst Ypsilon Jubileumdag Midden De toekomst van de langdurende GGZ Ypsilon Jubileumdag Midden Bert Stavenuiter 11 oktober 2014 Bert Stavenuiter 11 oktober 2014 Oeps! Meteen kiezen!

Nadere informatie

Vroege Interventie Psychose (VIP-team) Regio Tilburg en Breda. Informatie voor cliënten

Vroege Interventie Psychose (VIP-team) Regio Tilburg en Breda. Informatie voor cliënten Vroege Interventie Psychose (VIP-team) Regio Tilburg en Breda Informatie voor cliënten Vroege Interventie Psychose (VIP-team) GGz Breburg heeft twee VIP-teams, in de regio Breda en Tilburg. Het VIP-team

Nadere informatie

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ

INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ INDIGO HET ANTWOORD OP DE BASIS GGZ Inhoudsopgave Indigo Brabant 2 Wat is de Basis GGZ? 2 Wat kan Indigo mij bieden? 4 1. POH-GGZ 2. Generalistische Basis GGZ Specialistische GGZ 7 Heeft u vragen? 7 Contact

Nadere informatie

RESOURCE GROEPEN NL ART KENNISFESTIVAL 2 JUNI 2016

RESOURCE GROEPEN NL ART KENNISFESTIVAL 2 JUNI 2016 RESOURCE GROEPEN NL ART KENNISFESTIVAL 2 JUNI 2016 SPREKERS Tim Kreuger Ervaringswerker GGZ InGeest Aanjager herstel vanuit cliëntenperspectief Projectleider Resource Groepen GGZ ingeest Frits Dorleijn

Nadere informatie

Olivia van de Lustgraaf, ambassadeur 1

Olivia van de Lustgraaf, ambassadeur 1 De stichting bestaat uit het Fonds Psychische Gezondheid, GGZ NL, het Landelijk Platform GGZ, NVvP. En er wordt samen gewerkt met o.a. Kenniscentrum Phrenos, Landelijk Steunpunt Kwartiermaken, Parnassia

Nadere informatie

In de put, uit de put

In de put, uit de put In de put, uit de put Ouderen In de put, uit de put Introductie Wachten tot het beter gaat? Wachten in de hoop dat het gepieker en verdriet vanzelf overgaat? In de put, uit de put 1 Veel piekeren, weinig

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Individuele Plaatsing en Steun

Individuele Plaatsing en Steun Individuele Plaatsing en Steun Cris Bergmans (cbergmans@kcphrenos.nl) Stafmedewerker IPS kenniscentrum Phrenos IPS trajectbegeleider etips.nl Presentatie Werkatelier Utrecht Belang betaald werk voor mensen

Nadere informatie

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden

Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz. Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Wegwijzer Stigmabestrijding in de ggz Gids naar praktijken die werken. Lessen, praktijken en voorbeelden Colofon Opdrachtgevers Stuurgroep Toolkit Antistigma-interventies: Kenniscentrum Phrenos, Stichting

Nadere informatie

Over seks gesproken! Uitnodiging symposium 'Over seks gesproken'

Over seks gesproken! Uitnodiging symposium 'Over seks gesproken' Uitnodiging symposium 'Over seks gesproken' Over seks gesproken! GGZ ingeest organiseert op donderdag 7 november 2013 een symposium over seksualiteit en intimiteit in het OZW-gebouw in Amsterdam. Dit symposium

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Rehabilitatie & herstel in de langdurende zorg

Rehabilitatie & herstel in de langdurende zorg Rehabilitatie & herstel in de langdurende zorg Charlotte de Heer, Hanzehogeschool Loes Winkel, GGZ Friesland Innovatiewerkplaats Maatschappelijke participatie van mensen met een psychische beperking Inhoud

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

Aardbevingen en psychische klachten

Aardbevingen en psychische klachten Aardbevingen en psychische klachten (Karin Folkers, Klinisch Psycholoog) Jantien Mast, Verpleegkundig Specialist Peter Pijper en Coosje Klootwijk, verpleegkundigen Bouke Koopmans, psychiater Loppersum,

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Informatiefolder voor cliënten: programma van het SAS-cluster Meer informatie: www.ggzwnb.nl

Informatiefolder voor cliënten: programma van het SAS-cluster Meer informatie: www.ggzwnb.nl PROGRAMMA VAN HET SAS-CLUSTER OVER DEZE FOLDER Deze cliëntenfolder geeft u informatie over het programma van het SAS-cluster van GGZ WNB. Ook staan er algemene afspraken in, bijvoorbeeld over vertrouwelijkheid,

Nadere informatie

Centrum Integrale Psychiatrie

Centrum Integrale Psychiatrie Centrum Integrale Psychiatrie Centrum Integrale Psychiatrie Het Centrum Integrale Psychiatrie (CIP) biedt ambulante zorg aan volwassenen met (zeer) complexe psychische en/of psychiatrische problemen.

Nadere informatie

Workshop herstel- en kracht- gericht werken

Workshop herstel- en kracht- gericht werken Workshop herstel- en kracht- gericht werken Studiedag beschermd wonen, 15 april 2014 Ursula Drexhage coördinator herstel (RIWIS), gemeenteraadslid berkelland, ervaringsdeskundige Diana Koolman, cliënt

Nadere informatie

Vrijdag 14 juni 2013 Jaarbeurs Utrecht Mindfulness in de behandeling van angst, depressie, autisme, ADHD, psychose en borderline

Vrijdag 14 juni 2013 Jaarbeurs Utrecht Mindfulness in de behandeling van angst, depressie, autisme, ADHD, psychose en borderline Mindfulness in de praktijk Congres Vrijdag 14 juni 2013 Jaarbeurs Utrecht Mindfulness in de behandeling van angst, depressie, autisme, ADHD, psychose en borderline Mindfulness Mindfulness mag zich de laatste

Nadere informatie

René Keet Zwolle, 13 november 2014

René Keet Zwolle, 13 november 2014 René Keet Zwolle, 13 november 2014 Over de brug (Titel Plan van Aanpak) Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden die elkaar schenen te vermijden, worden weer buren Uit: De moeder de vrouw (1934), Martinus

Nadere informatie

Klinische opname. Algemene informatie

Klinische opname. Algemene informatie Klinische opname Algemene informatie In deze brochure van SymforaMeander centrum voor psychiatrie, vindt u algemene en praktische informatie over de behandeling en de gang van zaken in de kliniek. Leest

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie in en voor de Basis GGz

Cognitieve gedragstherapie in en voor de Basis GGz Cognitieve gedragstherapie in en voor de Basis GGz Mark van der Gaag PhD Hoogleraar Klinische Psychologie, Vrije Universiteit Amsterdam Hoofd Psychose Onderzoek, Parnassia, Den Haag 1 Wat is gedragstherapie

Nadere informatie

Partners in zorg Familiebeleid GGZ Rivierduinen

Partners in zorg Familiebeleid GGZ Rivierduinen Partners in zorg Familiebeleid GGZ Rivierduinen Informatie voor familieleden, naasten en cliënten Inhoud Contactgegevens voor familieleden 1. Inleiding 2. Betrokken? Ja, tenzij 3. Familiebeleid in het

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Patiëntveiligheidsprogramma

Patiëntveiligheidsprogramma Patiëntveiligheidsprogramma Sector Geestelijke Gezondheidszorg Contouren programma 2008 2011 22 november 2007 Vereniging GGZ Nederland Brancheorganisatie voor geestelijke gezondheids- en verslavingszorg

Nadere informatie

Vroege Interventie Psychose (VIP-team) Regio Tilburg en Breda. Informatie voor cliënten

Vroege Interventie Psychose (VIP-team) Regio Tilburg en Breda. Informatie voor cliënten Vroege Interventie Psychose (VIP-team) Regio Tilburg en Breda Informatie voor cliënten Vroege Interventie Psychose (VIP) GGz Breburg heeft twee VIP-teams, in de regio's Breda en Tilburg. De teams richten

Nadere informatie

Vergroot uw deskundigheid en behandel uw patiënten nóg beter. Ouderenpsychiatrie Consultatie, lessen en trainingen

Vergroot uw deskundigheid en behandel uw patiënten nóg beter. Ouderenpsychiatrie Consultatie, lessen en trainingen Vergroot uw deskundigheid en behandel uw patiënten nóg beter Ouderenpsychiatrie Consultatie, lessen en trainingen Inhoudsopgave Ondersteuning bij zorg aan ouderen met psychiatrische problemen 3 Voor wie

Nadere informatie

werken aan Zelfmanagement en passende zorg

werken aan Zelfmanagement en passende zorg werken aan Zelfmanagement en passende zorg Inleiding De ggz is steeds meer gericht op herstel, het vergroten van de zelfredzaamheid en zo veel mogelijk deelnemen aan de maatschappij van cliënten. Wilt

Nadere informatie

Samen Psychische Klachten De Baas. Uitnodiging symposium. Borstvoeding en depressie MST Enschede Spectrumzaal. Dinsdag 21 april 2015 17.30-22.

Samen Psychische Klachten De Baas. Uitnodiging symposium. Borstvoeding en depressie MST Enschede Spectrumzaal. Dinsdag 21 april 2015 17.30-22. Samen Psychische Klachten De Baas Uitnodiging symposium Borstvoeding en depressie MST Enschede Spectrumzaal Dinsdag 21 april 2015 17.30-22.15 uur Samen psychische klachten de baas Wij zijn blij u te kunnen

Nadere informatie

WORK SHOPS [ [ [ [ [ VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD

WORK SHOPS [ [ [ [ [ VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD WORK SHOPS VOOR PROFESSIONALS WERKZAAM IN DE FORENSISCHE PSYCHIATRIE [ [ [ [ [ DOOR DR. RUUD H. J. HORNSVELD 1 WORKSHOP GROEPSBEHANDELING VAN (SEKSUEEL) GEWELDDADIGE FORENSISCH PSYCHIATRISCHE PATIËNTEN

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie, Ambulant. Algemene informatie voor patiënten

Ouderenpsychiatrie, Ambulant. Algemene informatie voor patiënten Ouderenpsychiatrie, Ambulant Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van de ambulante afdeling van Altrecht Ouderenpsychiatrie kunt verwachten. Wanneer kunt u bij ons terecht? U

Nadere informatie

Dwang(reductie) in de psychiatrie

Dwang(reductie) in de psychiatrie Dwang(reductie) in de psychiatrie Drs. Yolande Voskes Research Programme > Quality of Care Department of Medical Humanities Separatie: problematisch? Traumatische en emotionele ervaring Cliënten: angst,

Nadere informatie

Ervaring is de beste leermeester

Ervaring is de beste leermeester Jeroen Ruis 1 Ervaring is de beste leermeester De meerwaarde en positie van ervaringsdeskundigen Opinie Begin eens te kijken wat iemand wél kan. Anouk, een vrouw van begin 40, zit tegenover ons en praat

Nadere informatie

Baas in eigen loopbaan Training

Baas in eigen loopbaan Training Vergroot loopbaanzelfregie bij medewerkers Baas in eigen loopbaan Training INFORMATIE VOOR HR EN LEIDINGGEVENDEN Inleiding Is loopbaanontwikkeling en arbeidsmobiliteit een belangrijk thema in uw organisatie

Nadere informatie

W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g agenda 1. terugblik op het projectvoorstel 2. fase 1 in detail: activiteiten en afspraken 3. samenstelling stuurgroep en project mgt team 1. terugblik op het projectvoorstel het voorstel in vogelvlucht

Nadere informatie

Welkom bij GGz Breburg. Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten

Welkom bij GGz Breburg. Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten Welkom bij GGz Breburg Onderzoek, diagnostiek en behandeling Informatie voor cliënten 2 Inhoudsopgave 1. Aanmelding... 5 2. Onderzoek... 6 3. Hoe gaat uw behandeling verder?... 8 4. Waar kunnen familie

Nadere informatie

Baas in eigen loopbaan Training

Baas in eigen loopbaan Training Vergroot loopbaanzelfregie bij medewerkers Baas in eigen loopbaan CORINA KRAAN, BELEIDSMEDEWERKER SOCIAAL DOMEIN, GEMEENTE WOERDEN De training maakt heel helder waar je staat. Dankzij de feedbackgesprekken

Nadere informatie

Inleiding 11. 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt. 2 Elementen van een sociaal- psychiatrische methodiek 45 Ben Venneman

Inleiding 11. 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt. 2 Elementen van een sociaal- psychiatrische methodiek 45 Ben Venneman Inhoud Inleiding 11 1 Sociale psychiatrie 19 Ivonne van der Padt 1.1 Inleiding 19 1.2 Stand houden ondanks golfbewegingen 19 1.3 Uitgangspunten van de sociale psychiatrie 24 1.4 Sociale psychiatrie in

Nadere informatie

Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz. Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan

Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz. Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ Sebastiaan Baan Netwerk LPGGz NIP NVvP Nederlands Huisartsen

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld ABC team Altrecht oktober 2013

Praktijkvoorbeeld ABC team Altrecht oktober 2013 Praktijkvoorbeeld ABC team Altrecht oktober 2013 Samenvatting Altrecht is een GGZ-instelling met haar hoofdvestiging in Utrecht. Daar is ook het ABC-team gehuisvest. Het ABC-team werkt voor jongvolwassenen

Nadere informatie

Behandeling bij psychose

Behandeling bij psychose Behandeling bij psychose Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

GGZ Friesland in beweging: Implementatie van de IRB

GGZ Friesland in beweging: Implementatie van de IRB GGZ Friesland in beweging: Implementatie van de IRB Charlotte de Heer, c.de.heer@pl.hanze.nl Sanne van der Zee, sanne.van.der.zee@mind-up.nl Hilda van der Eems, hilda.van.der.eems@ggzfriesland.nl Workshop

Nadere informatie

Extra hulp indien nodig

Extra hulp indien nodig Extra hulp indien nodig Minder als het kan F-ACT volwassenen F-ACT biedt zorg aan volwassenen tot 60 jaar die te maken hebben met een grote kwetsbaarheid vanwege hun psychoses of ernstige persoonlijkheidsproblematiek.

Nadere informatie

Herstelondersteunend omgaan met mensen met psychische aandoeningen

Herstelondersteunend omgaan met mensen met psychische aandoeningen Herstelondersteunend omgaan met mensen met psychische aandoeningen Jos Dröes Marianne Klein Bramel Nadelen van het gebruik van ziektediagnoses: * Normaal conflict-, of copinggedrag, en normale reacties

Nadere informatie

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo Inleiding Geconfronteerd worden met geestelijke gezondheidsproblemen is niet gemakkelijk. Erover praten is vaak al even moeilijk. Het taboe dat rust op psychische aandoeningen is nog lang de wereld niet

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie Maarsheerd

Ouderenpsychiatrie Maarsheerd Centrum voor Neuropsychiatrie Ouderenpsychiatrie Maarsheerd Specialistische hulp aan mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel Kliniek en deeltijdbehandeling Informatie Informatie voor verwijzers voor

Nadere informatie

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid

Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Centrum Lichaam, Geest en Gezondheid Onderzoek, diagnostiek en behandeling bij: onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten combinatie van psychische en lichamelijke klachten Informatie voor cliënten

Nadere informatie

Beleidsplan De landelijke Depressie Vereniging is dé patiëntenvereniging van én voor mensen met een depressie en hun naasten.

Beleidsplan De landelijke Depressie Vereniging is dé patiëntenvereniging van én voor mensen met een depressie en hun naasten. Beleidsplan 2016 2018 De landelijke Depressie Vereniging is dé patiëntenvereniging van én voor mensen met een depressie en hun naasten. Vastgesteld door het bestuur van de Depressie Vereniging d.d. 27

Nadere informatie

Rehabilitatie in de praktijk

Rehabilitatie in de praktijk Rehabilitatie in de praktijk Voor jongvolwassenen met een psychotische stoornis Utrecht, 23 april 2008 Lectoraat Rehabilitatie Rehabilitatie in de praktijk Voor jongvolwassenen met een psychotische stoornis

Nadere informatie

10 Jaar Lectoraat Rehabilitatie. Welkom

10 Jaar Lectoraat Rehabilitatie. Welkom 10 Jaar Lectoraat Rehabilitatie Welkom Groningen 7 oktober 2013 Annemarie Zijlstra, Promens Care a.zijlstra@promens-care.nl In deze bijdrage Kenniscirculatie Partners 3 thema s: praktijk, onderzoek & innovatie,

Nadere informatie

Leven met een psychotische stoornis

Leven met een psychotische stoornis Leven met een psychotische stoornis Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de

Nadere informatie

Als het niet over gaat

Als het niet over gaat Als het niet over gaat Begeleiding van chronisch psychiatrisch patiënten in de huisartsenpraktijk Marian Oud en Ingrid Houtman kaderartsen ggz Na deze workshop heb je: Leerdoelen kennis van de componenten

Nadere informatie