Procesimplementatieplan. Eindrapport: Pedagogische en therapeutische werking in de Gemeenschapsinstellingen. Bijzondere Jeugdbijstand

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Procesimplementatieplan. Eindrapport: Pedagogische en therapeutische werking in de Gemeenschapsinstellingen. Bijzondere Jeugdbijstand"

Transcriptie

1 Procesimplementatieplan Eindrapport: Pedagogische en therapeutische werking in de Gemeenschapsinstellingen voor Bijzondere Jeugdbijstand Goedgekeurd door de Vlaamse minister bevoegd voor het welzijn op 25 april 2003

2 INHOUDSOPGAVE DEEL I: DIAGNOSE EN RESULTAATSVERBINTENIS Doelstellingen en procesverloop Doelstellingen van het pedagogisch handelen AS IS Procesverloop van het pedagogisch handelen Doelstellingen van het therapeutisch handelen AS IS Procesverloop van het therapeutisch handelen Personele en andere middelen AS IS Tijdsinschatting AS IS Middelen pedagogisch en therapeutisch handelen AS IS Knelpunten Genderaspecten Resultaatsverbintenis DEEL II: PROCESPLANNEN Situering van het pedagogisch proces Regelgeving Missie- en visieontwikkeling Verwachte evolutie van het publiek van de Gemeenschapsinstellingen Pedagogisch model Ontwikkeling van het pedagogisch model : doelstellingen en inhoud Hulpverleningstraject Structurering van het hulpverleningsaanbod : basaal versus specifiek Fases binnen het hulpverleningsaanbod Probleemverkenning Probleembehandeling Interventies na verblijf Het hulpverleningsaanbod gesitueerd binnen de fases van het hulpverleningstraject Het pedagogisch aanbod Het basaal aanbod Het specifiek aanbod Cognitieve gedragsmodificatie Competentievergroting Ervaringsleren Individuele counseling - psychotherapie Psychiatrische begeleiding Paramedische begeleiding Ouderbegeleiding Activiteiten met externe ondersteunende systemen Nazorg Organisatie van de werking Differentiatie in de groepsvorm Aangeboden modules Module "Verblijf" Module "Onthaal - Vraagverheldering" Module "Diagnose" Module "Begeleiding, behandeling en training" Module "Geïndividualiseerd Residentieel Traject - GRT"

3 3.3 Aanbodmatrix Hertekening pedagogisch proces Procestekening pedagogisch proces Beschrijving pedagogisch proces Activiteitenclusters binnen het pedagogisch proces Procesbeschrijving "Vraagverheldering" en "Opstellen handelingsplan" Organisatie - Voorwaarden voor een effectief procesverloop De leefgroepen Groepswerking met jongeren Leefgroepgrootte Toewijzing aan een leefgroep Instroomleefgroep buiten capaciteit POS versus MOF Open - gesloten Opvang en begeleiding van cliënten die niet tot de doelgroep behoren Afstemming met het didactisch proces

4 Voorwoord Het project Gemeenschapsinstellingen fase 2 bouwt verder op de verwezenlijkingen van het strategisch plan en het personeelsplan fase 1. Beide plannen werden goedgekeurd in juni Het heeft als doel de vier hoofdprocessen (didactisch, therapeutisch, pedagogisch en netwerkingsproces) en het ondersteunend proces te verfijnen en het personeelsplan op basis van de resultaten ervan aan te passen. De diagnose en hertekening van deze vier processen wordt niet parallel maar wel sequentieel uitgevoerd. In eerste instantie startte de afdeling met het onderwijsproces omdat ingeschat werd dat binnen dit proces een belangrijk verbeteringspotentieel aanwezig was. Het grondig hertekende onderwijsproces alsmede het personeelsplan terzake werden op 9 april 2002 definitief goedgekeurd. Met ingang van 1 oktober 2002 wordt het hertekende proces stapsgewijze geïmplementeerd. Thans vindt u volgend het ontwerp van eindrapport betreffende de hertekening van het pedagogisch en therapeutisch handelen in de Gemeenschapsinstellingen voor Bijzondere Jeugdbijstand. Omdat idealiter het pedagogisch en therapeutisch handelen nagenoeg permanent moeten interfereren werd ervoor geopteerd om het pedagogisch en therapeutisch gebeuren als één proces te hertekenen, namelijk het pedagogisch proces. De hertekening van het pedagogisch proces werd, zoals reeds aangekondigd in het ontwerp van rapport betreffende de hertekening van het onderwijs in de gemeenschapinstellingen, afgestemd op het hertekende onderwijsproces. Tot slot kunnen wij meedelen dat na de hertekening van het laatste proces, de ondersteunende processen, nogmaals de afstemming tussen de verschillende processen nader bekeken zal worden. Karel Henderickx Afdelingshoofd Afdeling Gemeenschapsinstellingen voor Bijzondere Jeugdbijstand 4

5 DEEL I: DIAGNOSE EN RESULTAATSVERBINTENIS 1 Doelstellingen en procesverloop 1.1 Doelstellingen van het pedagogisch handelen AS IS Het pedagogisch handelen start bij de opname en eindigt bij het vertrek van de jongere. De jongeren worden door jeugdrechters verwezen naar een gemeenschapsinstelling omdat ze in een vastgelopen situatie verkeren waarbij het verder functioneren in het gewone maatschappelijk leven niet meer mogelijk wordt geacht of omdat er nood is aan vrijheids- en verantwoordelijkheidsbeperking. Wanneer jongeren klaar zijn om naar andere hulpverlening over te stappen of wanneer ze voldoende nieuwe vaardigheden hebben ingeoefend kunnen ze de instelling verlaten. Het pedagogisch handelen heeft tot doel: - vaardigheden aan te leren die vereist zijn om open te staan voor andere hulpverlening met het oog op het terug kunnen functioneren binnen de maatschappij. Concreet wordt jongeren geleerd: betere relaties te onderhouden met hun gezin en leeftijdsgenoten; hun vrije tijd zinvol te besteden; maatschappelijke verantwoordelijkheden op te nemen - identiteit te verwerven en attitude te vormen; - een klimaat te scheppen dat kansen biedt om de doelstellingen van de andere processen te verwezenlijken; - de jongeren te beschermen tegen (uitwassen van) de maatschappij, maar anderzijds ook de maatschappij te beschermen - de jongeren te screenen en een diagnose te stellen in functie van de interne hulpverlening of de oriëntatie na het verblijf in de instelling. Een overzicht van de behoeften van de bij het pedagogisch handelen betrokken personen alsmede een overzicht van de pedagogische activiteiten AS IS gaat als bijlage 1 en Procesverloop van het pedagogisch handelen Op de volgende bladzijde wordt het procesverloop van het pedagogisch handelen aangegeven, zoals het werd vastgesteld in het strategisch plan (onderdeel van het personeelsplan van mei 1999). In het stroomschema worden voor elke processtap kort de activiteiten beschreven alsmede de betrokken functies aangeduid. 5

6 - Proces AS IS van het pedagogisch handelen Processtap Activiteiten Verantwoordelijke functies Plaatsing in onthaal Nadere diagnose Voor nadere verkenning en diagnose gaat de jongere naar de onthaalgroep Een eerste gesprek met de jongere om de begeleiding te bepalen Multidisciplinair team (psycholoog, maatschappelijk assistent, psychiater, opvoeder en groepschef) Idem Begeleidingsplan In het begeleidingsplan staan de pedagogische aandachtspunten voor de jongere en advies voor leefgroepregime Idem Plaatsing in leefgroep Beslissing op grond van het teamgesprek : plaatsing in leefgroep Idem Pedagogische behandeling in leefgroep De jongere neemt deel aan de leefgroepwerking Opvoeder en groepschef Team / Gevalsbespreking Tussentijdse evaluatie van de pedagogische aandachtspunten Multidisciplinair team Aanpassing Bijsturing van het begeleidingsplan indien nodig. Zo niet, continuering Idem Eindevaluatie Na zor g Effect evaluatie en beslissing over nazorg + jongere verlaat de GBJ Idem 6

7 1.3 Doelstellingen van het therapeutisch handelen AS IS Het therapeutisch handelen start kort na de opname van de jongere indien er bij de aanmelding of tijdens het eerste gesprek met de jongere (in functie van de nadere diagnose) tekenen zijn dat een therapeutisch handelen gewenst is. Wanneer jongeren klaar zijn om naar andere hulpverlening over te stappen of wanneer ze voldoende nieuwe vaardigheden hebben ingeoefend kunnen ze de instelling verlaten en stopt het therapeutisch proces. Het therapeutisch handelen heeft tot doel: - de individuele problematiek van de jongere en/of de problematiek van het systeem (het milieu van herkomst) en de acties die moeten worden ondernomen, zowel tijdens de verblijfsduur in de instelling als daarna, vast te stellen en te omschrijven; - het persoonlijke functioneren en het gezinsfunctioneren te optimaliseren: - de andere interne processen te faciliteren tijdens het verblijf; - jongeren te motiveren voor en verdere hulpverlening na het verblijf te faciliteren door probleemgerichte, geïndividualiseerde en specifieke interventies om: - een zekere mate van gedragsverandering te bekomen bij de minderjarige om zijn reïntegratiekansen in de maatschappij te verhogen en zijn verblijf in de instelling positief te beïnvloeden; - een zekere mate van gedragsverandering bij het systeem te bekomen om reïntegratie in het systeem mogelijk te maken (betere interactie tussen minderjarige en systeem). Een overzicht van de behoeften van de bij het therapeutisch handelen betrokken personen alsmede een overzicht van de therapeutische activiteiten AS IS gaat als bijlage 3 en Procesverloop van het therapeutisch handelen Op de volgende bladzijde wordt het procesverloop van het therapeutisch handelen aangegeven, zoals het werd vastgesteld in het strategisch plan (onderdeel van het personeelsplan van mei 1999). In de realiteit worden bij het therapeutisch handelen alle processtappen en activiteiten niet steeds gevolgd of uitgevoerd. In het stroomschema worden voor elke processtap kort de activiteiten beschreven alsmede de betrokken functies aangeduid. 7

8 Proces AS IS van het therapeutisch handelen Processtap Activiteiten Verantwoordelijke functies Begeleidingsplan In begeleidingsplan staan de therapeutische aandachtspunten voor de jongere Multidisciplinair team (psycholoog, maatschappelijk assistent, psychiater, opvoeder en groepschef) Toewijzing therapievorm Vertaling van de aandachtspunten in een passende therapie Psycholoog /arts Intake gesprek Een eerste gesprek met de jongere om de begeleiding te bepalen Therapeut (vb logopediste, kinesitherapeut, drugstherapeut, etc.) Definitief plan van aanpak Beslissing op grond van het intake gesprek : plan voor therapeutische begeleiding (intern /extern) Therapeut (indien extern) met psycholoog /sociale dienst Volgen gekozen therapievorm De jongere volgt de therapie zoals gedefinieerd in plan van aanpak Therapeut Teamgesprek Tussentijdse evaluatie van de therapeutische aandachtspunten Betrokken therapeut in samenspraak met het multidisciplinair team Aanpassing Therapievorm, -aanpak worden aangepast, indien nodig. Zo niet continuering Idem Eindevaluatie Na zor g De therapie-effecten worden geëvalueerd en beslissing over nazorg + jongere verlaat de GBJ Idem 8

9 2 Personele en andere middelen AS IS In dit hoofdstuk gaan wij achtereenvolgens onderzoeken hoeveel tijd de betrokken actoren vandaag besteden aan de verschillende activiteiten van het proces alsmede de personele en andere middelen die er voor ingezet worden. 2.1 Tijdsinschatting AS IS Tijdens de maand september 2001 werd in elke campus een enquête georganiseerd. Alle personeelsleden betrokken bij het pedagogisch proces werden uitgenodigd de vragenlijst in te vullen. De geconsulteerden maakten voor elke activiteit een procentuele inschatting van hun tijdbesteding (kwantitatieve luik). Daarnaast konden zij per activiteit aangeven of men geconfronteerd werd met achterstanden dan wel met een gebrek aan werk en of er in de toekomst aan de activiteit meer, minder of evenveel tijd als vandaag besteed moet worden. Tot slot hadden zij de mogelijkheid op een afzonderlijke bladzijde opmerkingen toe te voegen (kwalitatieve luik). Voor meer informatie over de concrete vragenlijst van de enquête en de bijhorende toelichting wordt verwezen naar bijlage 5. Alle kwantitatieve gegevens werden op afdelingsniveau verwerkt in een rekenmodel. Op de volgende bladzijde wordt per activiteit een synthese geven van de kwantitatieve resultaten van de bevraging. 9

10 SYNTHESE VAN DE KWANTITATIEVE ANALYSE VAN HET PEDAGOGISCH PROCES campussen Beernem Ruiselede De Markt De Hutten Totaal 4 campussen Activiteiten totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal totaal dagen VTE % dagen VTE % dagen VTE % dagen VTE % dagen VTE % Activiteiten van het proces 7019,34 35, ,5 37, , ,332 23, , ,9 74 probleemverkenning: aanmelding en opname 470,98 2, ,6 2, ,4 3, ,82 1, ,8 10,1 5,76 opstellen en realiseren handelingsplan 672 3, , , , ,6 8,33 activiteiten leefgroepverblijf , , , ,6 30 activiteiten individueel programma , , , ,3 11,6 Ouderondersteuning , , ,6 2,05 brede sociale integratie 188 0, , , ,9 2,22 opvolging en evaluatie , , , ,8 11,9 Nazorg , ,9 2,22 Activiteiten buiten dit proces , , , , ,4 26 beheer in functie van de algemene werking , , , ,2 2,97 leiding geven aan medewerkers 456 2, , , , ,1 5,76 opleiding, lectuur, bijblijven 331 1, , , , ,4 3,65 vergaderingen buiten kernopdrachten 294 1, , , , ,1 3,48 public relations 133 0, , , , ,4 1,37 Personeelsaangelegenheden 55 0, , , , ,2 0,68 bijdrage aan andere processen 458 2, , , ,7 5,53 Verplaatsingen 221 1, , , , ,6 2,62 Totaal proces- en andere activiteiten , , ,

11 Uit deze synthese blijkt dat gemiddeld 74 % van de tijd besteed wordt aan de kernactiviteiten van het pedagogisch proces. De resterende 26 % gaat naar niet-kerntaken binnen het pedagogisch proces of naar activiteiten van andere processen. Opmerkelijk is dat geen enkele campus, noch op het niveau van de activiteitenclusters, noch op het niveau van de activiteiten zelf, significant afwijkt van de gemiddelde procentuele tijdsbestedingen. De kwalitatieve elementen zijn perfect onder te brengen in de knelpuntenclusters, vermeld onder punt 3. Voor de volledigheid worden de synthesedocumenten toegevoegd als bijlage 6, 7 en 8. Hieronder gaan wij de gezamenlijke personele en andere middelen weergeven voor de huidige AS IS situatie met betrekking tot het pedagogisch en therapeutisch handelen. 2.2 Middelen pedagogisch en therapeutisch handelen AS IS Voor de concrete aantallen per functie in de AS IS situatie verwijzen wij naar de kloofanalyse in het derde deel van dit rapport, namelijk het personeelsplan. Voor de concrete functiebeschrijvingen verwijzen wij naar de Catalogus van functiebeschrijvingen, luik 2 : de departementale functiefamilies, inzonderheid deze van: - Coördineren van en bijdragen tot de werking in een gemeenschapsinstelling voor bijzondere jeugdbijstand; - Sociaal of paramedisch begeleiden in een gemeenschapsinstelling voor bijzondere jeugdbijstand - Begeleiden van een leefgroep in een gemeenschapsinstelling voor bijzondere jeugdbijstand - Begeleiden vanuit een wetenschappelijke discipline in een gemeenschapsinstelling voor bijzondere jeugdbijstand. Wat ICT-betreft beschikken de pedagogische en therapeutische medewerkers over volgende middelen: Hardware en standaardsoftware: - één PC met de standaardsoftware MS Office en printer per leefgroep, gedeeld door alle teamleden - één PC met de standaardsoftware MS Office en printer per stafmedewerker - één PC met de standaardsoftware MS Office en printer per leidinggevende (hoofddeskundige, adjunct van de directeur) Beoordeling: Het merendeel van de beschikbare toestellen betreft pc's en printers die destijds aangekocht werden met de eigen budgetten van de instellingen. Het betreft meestal klonen, die intussen verouderd zijn (pentium 1 en 2). De pc's zijn bovendien niet verbonden met het intranet van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en laten evenmin toe te surfen op het internet of elektronisch te corresponderen. In alle vier de campussen zijn een beperkt aantal SBS-pc's aanwezig. In de campussen Beernem, De Markt en Ruislede is een gedeelte van deze pc's aangesloten op het intranet en het internet en beschikken de gebruikers over mailfaciliteiten. In campus De Hutten is thans nog géén enkele pc aangesloten op het intranet. 11

12 Specifiek software: - algemeen: - routeplanner - aridisk (treingids) - easy post codes - telefoongids - Filemaker (verwerking gepresteerde uren) - voor het pedagogisch handelen: - Sociale kaart - voor het therapeutisch handelen: - Onderwijsgids (CLB's Vlaanderen) - CBCL (psycholoog) - Swets Test Manager versie 1.5 met scoringsprogramma Scorprog - Statistica (statistisch programma) - Voor het medisch handelen: - Accrimed versie 4.0 (voordien Medicon) - Prescribe medserve link

13 3 Knelpunten In de diagnosefase hebben we een aantal knelpunten in het bestaande pedagogische en therapeutische handelen geïdentificeerd. Deze knelpunten werden samengebracht en geordend in een aantal clusters die hieronder apart worden weergegeven voor het pedagogisch respectievelijk therapeutisch handelen: Voor het pedagogisch handelen: 1. Afwezigheid van een duidelijk pedagogisch model 2. Tekort aan coaching en teamleiderschap 3. Geen duidelijkheid omtrent het individueel handelingsplan 4. Onvoldoende aansluiting met het hulpverleningsaanbod in de rest van de welzijnssector 5. Groepsgebonden activiteiten verhinderen individuele aanpak 6. Inschatting van veiligheidsrisico s hebben een nadelige invloed op het optreden van begeleiders Voor het therapeutisch handelen: 1. Onvoldoende systematiek en methodische onderbouw in de aanpak van jongeren 2. Gebrek aan een geschikte taakverdeling tussen de verschillende betrokken actoren 3. Onvoldoende basisgegevens voor het individueel handelingsplan 4. Onvoldoende samenwerkingsverbanden met internen/ externen 5. Onvoldoende overdracht van resultaten naar de dagelijkse context van de jongeren (thuismilieu/ andere voorzieningen) 13

14 4 Genderaspecten Alle functies binnen het huidige pedagogisch proces zijn toegankelijk voor en ook ingevuld door mannen en vrouwen. Enige uitzondering vormt de betrekking van begeleid(st)er / opvoed(st)er. Een koninklijk besluit van 9 november 1984 betreffende de voorwaarden voor toelating tot bepaalde betrekkingen bij de rijksgestichten voor observatie en opvoeding onder toezicht (de huidige gemeenschapsinstellingen) bepaalt dat de betrekkingen van lid van het opvoedingspersoneel of van het toezichtpersoneel alleen verleend worden aan kandidaten van hetzelfde geslacht als de hun toevertrouwde minderjarigen. Concreet betekent dit dat de minderjarige meisjes begeleid worden door vrouwen en de jongens door mannen. Omdat deze regel reeds geruime tijd ter discussie staat en er heel wat pedagogische argumenten kunnen ingebracht worden die pleiten voor een begeleiding zowel door mannen als door vrouwen, werd voornoemd koninklijk besluit bij besluit van de Vlaamse regering van 8 juni 1999 opgeheven wat de toepassing ervan in de gemeenschapsinstellingen voor bijzondere jeugdbijstand betreft. Omdat er evenwel juridische en praktische knelpunten bestaan om de gemengde begeleiding in alle leefgroepen tegelijkertijd en ongelimiteerd in te voeren werd geopteerd voor een geleidelijke invoering van de gemengde begeleiding, dus een gefaseerde opheffing van het koninklijk besluit. Intussen kennen volgende leefgroepen reeds een gemengd begeleidingsteam: - leefgroepen 1, 2 en 7 van de afdeling Ruiselede - leefgroepen 1, 2 en 3 van de afdeling Beernem - leefgroepen 1 en 2 van de afdeling De Hutten Op termijn wenst de afdeling in alle leefgroepen het principe van de gemengde begeleiding in te voeren. Een stuurgroep is belast met de voorbereiding van de verdere uitbreiding van gemengde begeleidingsteams. Wat de genderaspecten - of de aspecten van het sociale geslacht - betreft is het basisuitgangspunt in de gemengde teams dat er roldoorbrekend gewerkt wordt : mannen verzorgen er bijvoorbeeld evenzeer de meer huishoudelijke taken; vrouwen organiseren eveneens sportactiviteiten of treden op bij conflicten. 14

15 5 Resultaatsverbintenis Voor de hertekening van het pedagogisch proces wordt een resultaatsverbintenis aangegaan die tot doel heeft een maximale zorg op maat te leveren. Belang van het proces: Het pedagogisch proces (het pedagogisch handelen, ondersteund door de therapeutische activiteiten) vormt de kernopdracht van de gemeenschapsinstellingen. De verbeteringsruimte is groot omdat op dit ogenblik het pedagogisch en therapeutisch handelen niet geïntegreerd verlopen. Daarenboven wijst de knelpuntenanalyse op een duidelijk afgetekende behoefte aan: - een gestructureerde aanpak gebaseerd op een gedragen pedagogisch en therapeutisch model - een duidelijke taakverdeling. Nagestreefd resultaat op lange termijn voor de gemeenschapsinstellingen: Het verhogen van de kansen op reïntegratie van de jongere in de maatschappij. Nagestreefd resultaat op lange termijn voor het pedagogisch en therapeutisch handelen: Bijdragen tot verhoging van de kansen op reïntegratie van de jongeren in de maatschappij door op een methodische, efficiënte en geïntegreerde manier de hulpbehoefte van de jongere zo snel mogelijk te identificeren en hieraan een maximale zorg op maat te leveren. Opvolgingsindicatoren op korte en middellange termijn: - % van de jongeren voor wie het handelingsplan is opgesteld - % van de jongeren voor wie de aanbevelingen uit het handelingsplan integraal uitgevoerd worden - % van de diagnosestellingen goedgekeurd door de IS-functie van de Integrale Jeugdhulpverlening. 15

16 Nagestreefd resultaat op korte termijn: - Keuze maken van een pedagogisch en therapeutisch model op basis van de volgende twee criteria: 1. Het model heeft als objectief de maximale reïntegratie van de jongeren in de maatschappij 2. Het model bevat empirisch gevalideerde uitgangspunten en richtlijnen over de meest effectieve pedagogische en therapeutische handelswijze om dit objectief te bekomen - Uitgaande van dit model, de processen hertekenen met afbakening van alle interne en externe taken en verantwoordelijkheden - Vastleggen van procedures voor het opstellen, uitvoeren en opvolgen van de individuele handelingsplannen - Kwantitatieve en kwalitatieve beschrijving van de vereiste competenties en materiële middelen binnen de instelling en definiëren van het externe hulpverleningsaanbod waarop men beroep wil doen Opvolgingsindicatoren tijdens het project: 1. Verwachte distributie van toekomstige instroom 2. Gedragen visie over pedagogisch en therapeutisch aanbod 3. Keuze van pedagogisch en therapeutisch model dat maximaal aansluit bij de visie 4. Hertekening van de processen inclusief de procedure voor het opstellen van het handelingsplan 5. Opstellen personeelsplan 16

17 DEEL II: PROCESPLANNEN 1 Situering van het pedagogisch proces 2 Pedagogisch model 3 Organisatie van de werking 4 Hertekening pedagogisch proces 5 Organisatie - Voorwaarden voor een effectief procesverloop 6 Afstemming met het didactisch proces In deel II - procesplannen - zullen wij eerst de context situeren waarin het pedagogisch proces TO BE verloopt. Vervolgens wordt stilgestaan bij het model dat gehanteerd wordt als uitgangspunt voor het pedagogisch en therapeutisch handelen. In een derde deel gaan we nader in op de organisatie van de werking. Vervolgens focussen we op de hertekende processen. In een voorlaatste hoofdstuk bespreken we de voorwaarden voor een effectief procesverloop. In het 6 de en laatste hoofdstuk zullen wij nader ingaan op de afstemming van het hertekende pedagogisch proces op het didactisch proces. 1 Situering van het pedagogisch proces Voor de praktische vormgeving en organisatie van het pedagogisch en therapeutisch handelen binnen de Gemeenschapsinstellingen wordt vertrokken vanuit een referentiekader dat enerzijds de bestaande regelgeving terzake en anderzijds de strategische denkoefeningen rond missie- en visieontwikkeling omvat. 1.1 Regelgeving De opdrachten van de Gemeenschapsinstellingen voor bijzondere jeugdbijstand werden vastgelegd in artikel 32 van het decreet betreffende het bestuurlijk beleid d.d. 12 december De instellingen hebben tot taak, binnen de door de Vlaamse regering vastgestelde maximumcapaciteiten, opdrachten uit te voeren zoals bedoeld in de decreten inzake bijzondere jeugdbijstand, gecoördineerd op 4 april 1990 en de wet van 8 april 1965 betreffende de jeugdbescherming. Concreet bieden de instellingen voor jongeren in een problematische opvoedingssituatie of voor jongeren die een als misdrijf omschreven feit hebben gepleegd volgend aanbod : eerste onthaal en oriëntatie; observatie; open begeleiding; gesloten begeleiding 17

18 1.2 Missie- en visieontwikkeling De Gemeenschapsinstellingen omschrijven hun missie in het algemeen als: Binnen een geïntegreerd welzijnsbeleid staan we garant om jongeren voor wie vrijheidsinperking en een structuurverlenend aanbod noodzakelijk is, regionaal een kwaliteitsvolle, pedagogische en subsidiaire hulpverlening te bieden om hen een beter toekomstperspectief te geven in de samenleving. Specifiek voor het pedagogisch en therapeutisch handelen binnen de Gemeenschapsinstellingen werd de volgende visie ontwikkeld: "Binnen het pedagogisch en therapeutisch handelen leren wij de jongeren op cognitief, emotioneel, sociaal en gedragsmatig vlak hun competenties vergroten en adequaat aanwenden zodat zij maatschappelijk op een minder kwetsbare en meer aanvaarde wijze kunnen functioneren en een minder ingrijpende hulpverlening mogelijk wordt. Wij vertrekken van de hulpvraag van de jongere en zijn leefomgeving, van de vraag van de verwijzers en van een deskundige, multidisciplinaire diagnose; handelen efficiënt, planmatig en gebaseerd op een empirisch gevalideerd pedagogisch model; werken emancipatorisch in dialoog met alle betrokkenen; handelen met respect voor de internationaal erkende rechten van jongeren; integreren maximaal de verschillende elementen van de hulpverlening zowel binnen als buiten de instelling." 18

19 1.3 Verwachte evolutie van het publiek van de Gemeenschapsinstellingen R e s u lta te n lite ra tu u ro n d e rzo e k e n in te rv ie w s H e t h u id ig e p u b liek (1 998) k an b e s ch re ven w o rd e n a a n d e h an d v a n d rie crite ria : le e ftijd, n a tio n a lite it e n a a n le id in g to t o p n a m e Leeftijd (%) nationaliteit (%) aanleiding tot opname (%) jongens meisjes jongens meisjes jongens meisjes < Belg diefstal tot Marokkaan onbuigzaamheid tot Turk agressie tot Balkan ontvluchtingen tot EU-niet belg drugsdealen tot Algerijn verslaving tot 17, Kongolees zedenfeiten ,6 tot Iranees illegaal en Nigeriaan andere Pool vandalisme Rus brandstichting Andere prostitutie moord D de \p ip p ep \wv c2 \w vc2w g

20 R esultaten literatuuronderzoek en interview s Trends in de jeugdproblem atiek G em iddelde leeftijd van de probleem jongeren daalt Ernst en complexiteit van de problematiek nemen toe Er is een toename van het verslavingsgedrag waargenomen A gressie, gew elddelicten en druggerelateerde delicten nem en toe Het aandeel van de jongeren in het totaal van de bevolking blijft stabiel, maar er is een sterke toename van het aantal migranten H et aandeel van buitenlandse groepen en jeugdbenden neem t toe H et aantal seksuele delicten door steeds jongere daders neem t toe N ieuwe fenom enen: steam ing en veroveringstochten Toename van de vice-industry of economie van de ondeugd en van de georganiseerde m isdaad Dde\pippep\wvc2\wvc2wg

21 Resultaten literatuuronderzoek en interviews Mogelijke factoren die de trends in de jeugdproblematiek beïnvloeden Minder en minder kinderen brengen hun volledige jeugd door in een traditioneel gezin Alcohol- en druggebruik, alsmede geweld in het gezin, zijn gecorreleerd met geweldpleging door jongeren Jongerencriminaliteit is sterk gecorreleerd met werkloosheid en armoede Er is een sterke correlatie tussen jeugddelinquentie en het vroegtijdige verlaten van het onderwijs (wat vooral voorkomt bij Turkse en Marokkaanse jongeren) Dde\pippep\wvc2\wvc2wg

22 Resultaten literatuuronderzoek en interviews Factoren met hoge graad van zekerheid die een impact hebben op de instroom van deze jongeren in de gemeenschapsinstellingen Factor Problemen zullen complexer worden en op steeds lagere leeftijd voorkomen Er zullen meer alternatieve maatregelen genomen worden Immigratie uit andere landen zal stijgen Het hulpverleningsaanbod zal nog beter georganiseerd worden Verwijzers zullen beter gevormd worden Effect instroom Stijging van het aantal jongeren met multiproblematische diagnose Vermindering van de instroom Bij illegale immigratie, een verhoging van de instroom Meer gelijkvormige instroom Meer gelijkvormige instroom Het vorderings- en verwijzingsbeleid zal nog verstrakken De welvaart zal stijgen maar ook de inkomenskloof zal groeien Agressie zal nog toenemen Toename van het aantal aanmeldingen Mogelijk een toename van het aantal aanmeldingen Meer moeilijke jongeren Dde\pippep\wvc2\wvc2wg

23 Resultaten literatuuronderzoek en interviews Factoren met hoge graad van onzekerheid die een impact hebben op de instroom van deze jongeren in de gemeenschapsinstellingen Jeugdrecht is gerealiseerd Factor Uitbreiding hulpverleningsaanbod naar specifieke doelgroepen (drugsverslaafden, psychiatrische jongeren, ) Gelijkvormig vorderingsbeleid Effect instroom Plaatsingen bij voorlopige maatregel en gestraften verdwijnen Ofwel, uitvoering in de GI met duidelijke termijnen Meer eenvormig aanbod Meer gelijkvormige instroom Ontwikkeling jeugdpsychiatrie Minder jongeren met psychiatrische problematiek Snelrecht Selectiever maar zwaarder Dde\pippep\wvc2\wvc2wg

PERS MAP. Jongerenwelzijn

PERS MAP. Jongerenwelzijn PERS MAP Jongerenwelzijn INHOUD PERSMAP Jongerenwelzijn begeleidt jongeren in een problematische opvoedingssituatie (POS) en jongeren die een als misdrijf omschreven feit (MOF) hebben gepleegd. WAT IS

Nadere informatie

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen

HULPVRAAG Doelgroepen Doelstellingen Zorgmodule Fasehuis Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Verblijf met behandeling Entréa HULPVRAAG Doelgroepen De doelgroep bestaat uit normaal begaafde jeugdigen van 16-18 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Midden

Nadere informatie

For k what is in a name?

For k what is in a name? For k what is in a name? Dirk Deboutte Collaborative Antwerp Psychiatric Research Institute - Department youth mental health ZNA Universitair Centrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie Het Antwerps project 1995-2005:

Nadere informatie

Contextbegeleiding laagintensief

Contextbegeleiding laagintensief Contextbegeleiding laagintensief Functie Omschrijving Status Code Begeleiding De laagdrempelige, laagintensieve, mobiele begeleiding van de minderjarige en alle relevante betrokkenen uit zijn gezins en

Nadere informatie

Contextbegeleiding. 1. Identificatie. Functie Begeleiding

Contextbegeleiding. 1. Identificatie. Functie Begeleiding Contextbegeleiding Functie Begeleiding Omschrijving De breedsporige ondersteuning van de minderjarige en alle relevante betrokkenen uit zijn gezins en opvoedingsmilieu en andere belangrijke levensdomeinen.

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers

Gebundelde krachten. Brochure voor verwijzers Gebundelde krachten Brochure voor verwijzers 2 Schakenbosch Gebundelde krachten Schakenbosch, behandelcentrum Jeugdzorgplus LVB Voor jongeren van 12 tot 18 jaar met een lichte verstandelijke beperking

Nadere informatie

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

Voor informatie over MST-LVB: MST-LVB Supervisor MST@prismanet.nl 06-23 95 63 91. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over MST-LVB: MST-LVB Supervisor MST@prismanet.nl 06-23 95 63 91. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over MST-LVB: MST-LVB Supervisor MST@prismanet.nl 06-23 95 63 91 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Prisma MST-LVB Multi Systeem Therapie Licht Verstandelijk Beperkt Prisma heeft

Nadere informatie

De Leemwinning. toelichting. Info-avond oktober 2015. Jeugdzorg Emmaüs 1

De Leemwinning. toelichting. Info-avond oktober 2015. Jeugdzorg Emmaüs 1 De Leemwinning toelichting Info-avond oktober 2015 Jeugdzorg Emmaüs 1 Inhoud - Doelgroep - Accenten in de werking - Begeleidingsfasen - Personeel - overzicht - functieomschrijvingen - praktische info -

Nadere informatie

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag

Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Gestichtstraat 4 9000 Gent 09/2401325 Ambulante begeleidingsdienst ZigZag Binnen ambulante begeleidingsdienst ZigZag onderscheiden wij twee types van ondersteuning in

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN ADVIES VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Behandeling van psychose De rol van andere interventies Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

v r o u w e n o p v a n g R SA MANUS informatie voor verwijzers

v r o u w e n o p v a n g R SA MANUS informatie voor verwijzers v r o u w e n o p v a n g R SA MANUS informatie voor verwijzers Vrouwenopvang Rosa Manus is een instelling voor opvang van en hulpverlening aan mishandelde of met mishandeling bedreigde vrouwen en hun

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Op weg naar effectiviteitonderzoek in het cluster 4 onderwijs

Op weg naar effectiviteitonderzoek in het cluster 4 onderwijs Op weg naar effectiviteitonderzoek in het cluster 4 onderwijs Een verkenning van de doelgroep en de werkwijze Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. Drs. H. Leloux-Opmeer Inhoudsopgave Introductie

Nadere informatie

Buitenlandproject voor slachtoffers van loverboys, eerwraak en huiselijk geweld. Uw zorg... ónze zaak. www.rajaton.nl info@rajaton.

Buitenlandproject voor slachtoffers van loverboys, eerwraak en huiselijk geweld. Uw zorg... ónze zaak. www.rajaton.nl info@rajaton. Buitenlandproject voor slachtoffers van loverboys, eerwraak en huiselijk geweld. Uw zorg... ónze zaak www.rajaton.nl info@rajaton.nl 053-7507161 Wie is Rajaton, Welzijn voor Jongeren? Rajaton, het Finse

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten (Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten Omschrijving voorzieningen Ons kenmerk: Datum: Oktober 2015 Contactpersoon: Contractbeheer E-mail: contractbeheer@regiogenv.nl INHOUD 1 34118 Behandeling

Nadere informatie

Informatiefolder voor patiënten

Informatiefolder voor patiënten Informatiefolder voor patiënten 2 INLEIDING FPC Gent is een nieuw opgestart forensisch psychiatrisch centrum voor patiënten met een interneringsmaatregel. Deze folder zal u voorzien van algemene informatie

Nadere informatie

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking

Integrale Zorg. Kom verder! www.ln5.nl INFORMATIE VOOR VERWIJZERS. Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Integrale Zorg INFORMATIE VOOR VERWIJZERS Integrale Zorg voor kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking Kom verder! www.ln5.nl Het zorgarrangement PriZma kent Crisisopvang, Observatie,

Nadere informatie

DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID

DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID Functie 1 Activiteiten op het vlak van preventie; geestelijke gezondheidszorgpromotie; vroegdetectie, -interventie en -diagnosestelling

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: Jeugdzorgplus voor Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie Toegangscriteria 1. Karakteristieken van het kind: De algemene karakteristieken van de cliënten

Nadere informatie

Hybride werken bij diagnose en advies. Inleiding

Hybride werken bij diagnose en advies. Inleiding Hybride werken bij diagnose en advies Inleiding Hybride werken is het combineren van 2 krachtbronnen. Al eerder werd aangegeven dat dit bij de reclassering gaat over het combineren van risicobeheersing

Nadere informatie

Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) De Hummeltjes

Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) De Hummeltjes Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) De Hummeltjes Wat is een CKG? Centrum voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (IVA Kind en Gezin) Mobiele begeleiding Ambulante begeleiding Residentiële

Nadere informatie

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Document opgesteld door: vzw de Keeting vzw Recht-Op Kroonstraat 64/66 Lange Lobroekstraat 34 2800 Mechelen 2060 Antwerpen email: info@dekeeting.be

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie

De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie Ilse Weeghmans Vlaams Patiëntenplatform vzw B.A.A.S. Congres 27 februari 2015 Neder-over-Heembeek Inhoud 1. Het Vlaams Patiëntenplatform vzw 2. Wat is een

Nadere informatie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen GGzE centrum kinder- en jeugd psychiatrie Universiteit van Tilburg, Tranzo http://www.youtube.com/watch?list=pl9efc

Nadere informatie

Jongerenwelzijn: Gemeenschapsinstelling De Zande

Jongerenwelzijn: Gemeenschapsinstelling De Zande Jongerenwelzijn: Gemeenschapsinstelling De Zande Campus Bernem: Sint-Andreaslaan 5 8730 Beernem Campus Ruiselede: Bruggesteenweg 130 8755 Ruiselde Contactpersoon Patrick Defoor Telefoonnummer (051) 65

Nadere informatie

OP-STAP. Een oriëntatie- en activeringsmodule naar werk op de reguliere arbeidsmarkt voor personen met een psychosociale kwetsbaarheid

OP-STAP. Een oriëntatie- en activeringsmodule naar werk op de reguliere arbeidsmarkt voor personen met een psychosociale kwetsbaarheid OP-STAP Een oriëntatie- en activeringsmodule naar werk op de reguliere arbeidsmarkt voor personen met een psychosociale kwetsbaarheid Christel WITGEERS 1 Jobcentrum vzw is een centrum voor gespecialiseerde

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

De sociale plattegrond

De sociale plattegrond De sociale plattegrond Sector: Agentschap Jongerenwelzijn Spreker: Tom Elen (Agentschap Jongerenwelzijn) H1 - Opdracht Agentschap Jongerenwelzijn (beleidsdomein = WVG) Afdeling Preventie- en Verwijzersbeleid

Nadere informatie

VOORSTELLINGSBROCHURE VOOR DE VERWIJZER

VOORSTELLINGSBROCHURE VOOR DE VERWIJZER VOORSTELLINGSBROCHURE VOOR DE VERWIJZER Situering Indigo is een residentieel begeleidingstehuis, categorie 1, binnen de bijzondere jeugdzorg, gelegen in Waasmunster. De maximumcapaciteit bedraagt 45 minderjarigen.

Nadere informatie

Informatiefolder Patiënten

Informatiefolder Patiënten Informatiefolder Patiënten Inleiding FPC Gent is een nieuw opgestart forensisch psychiatrisch centrum voor patiënten met een interneringsmaatregel. Deze folder zal u voorzien van algemene informatie met

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk

DECREET. betreffende het algemeen welzijnswerk VLAAMS PARLEMENT DECREET betreffende het algemeen welzijnswerk HOOFDSTUK I Algemene bepalingen Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid. Artikel 2 In dit decreet wordt verstaan onder

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Project schooluitvallers MPI Levenslustvzw.

Project schooluitvallers MPI Levenslustvzw. Naam van de schoolexterne : Project schooluitvallers MPI Levenslustvzw. 1. Inhoud vd schoolexterne Algemeen kader 1 : Ontstaansgeschiedenis 2 Nood aan een intern initiatief voor het opvangen van schooluitvallers

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen Stuk 2223 (2003-2004) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2003-2004 5 maart 2004 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Ria Van Den Heuvel en de heren Jan Roegiers, Carlo Daelman en Koen Helsen betreffende een

Nadere informatie

Risico- indicatoren Maart 2014

Risico- indicatoren Maart 2014 Risicoindicatoren Maart 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Risico-indicatoren ambulante jeugdhulp 5 1.1 Risico-indicatoren 5 1.2 Toelichting op de risico-indicatoren 5 2. Risico-indicatoren bureaus jeugdzorg

Nadere informatie

Verantwoording en praktijk van afzondering en isolatie in de Gemeenschapsinstellingen voor Bijzondere Jeugdbijstand

Verantwoording en praktijk van afzondering en isolatie in de Gemeenschapsinstellingen voor Bijzondere Jeugdbijstand 1 Verantwoording en praktijk van afzondering en isolatie in de Gemeenschapsinstellingen voor Bijzondere Jeugdbijstand Specificiteit van de gemeenschapinstellingen Omwille van de specificiteit van de gemeenschapsinstelling

Nadere informatie

Welke leerlingen komen in aanmerking voor GON-begeleiding?

Welke leerlingen komen in aanmerking voor GON-begeleiding? Wat is GON-begeleiding? GON: Geïntegreerd Onderwijs. Geïntegreerd onderwijs is een samenwerkingsverband tussen het gewoon- en het buitengewoon onderwijs. De GON-begeleider biedt extra ondersteuning aan

Nadere informatie

Zorgtraject Thuis Best.

Zorgtraject Thuis Best. Zorgtraject Thuis Best. Met oprechte belangstelling betrokken in dialoog klantgericht efficiënt Thuis Best Het zorgtraject Thuis Best gaat uit van een nauw samenwerkingsverband tussen Almata, de Viersprong,

Nadere informatie

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig

maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Zelf maar niet alleen! Persoonlijk Toekomstgericht Deskundig Gastenhof biedt Onze jeugdigen horen erbij Hoe doe je mee in een maatschappij waar het tempo vaak hoog ligt? 2 perspectief Inhoud 4 Voor wie

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

2. Algemene gegevens over de Gemeenschapsinstelling. Naam van de instelling Adres

2. Algemene gegevens over de Gemeenschapsinstelling. Naam van de instelling Adres Inspectieonderzoek huisonderwijs in de gesloten Gemeenschapsinstellingen en in de gesloten Jeugdinstelling (federaal) Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsonderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw

Nadere informatie

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen

Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen Conceptnota Betreft: Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie voor de opvang- en vrije tijd van schoolkinderen 1. Situering Deze conceptnota heeft tot doel om, binnen de contouren van het Vlaams Regeerakkoord

Nadere informatie

Psychologische expertise Maarsingh & van Steijn

Psychologische expertise Maarsingh & van Steijn Psychologische expertise Veel verzuim op het werk wordt veroorzaakt door psychische problemen. Maarsingh & van Steijn heeft zich gespecialiseerd in de diagnostiek en behandeling van problemen op het vlak

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

VACATURE Trajectbegeleider (m/v) Persoonlijke ontwikkelingstrajecten vzw LEJO 100% Voor een op te starten P.O.T.-antenne in Boom

VACATURE Trajectbegeleider (m/v) Persoonlijke ontwikkelingstrajecten vzw LEJO 100% Voor een op te starten P.O.T.-antenne in Boom VACATURE Trajectbegeleider (m/v) Persoonlijke ontwikkelingstrajecten vzw LEJO 100% Voor een op te starten P.O.T.-antenne in Boom In diensttreding: 1 september 2010 Contactadres: vzw LEJO Borgerhoutsestraat

Nadere informatie

Voorstelling Team Verslavingszorg

Voorstelling Team Verslavingszorg 27/05/2015 Voorstelling Team Verslavingszorg Ivo Vanschooland Doelgroep De afdeling staat open voor mannen en vrouwen uit gans Vlaanderen en Nederland met problemen gekoppeld aan misbruik of afhankelijkheid

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Via secretariaat en/of website. Bij aanvang van dit opleidingsonderdeel dient de cursist over de volgende competenties te beschikken:

ECTS- FICHE. Via secretariaat en/of website. Bij aanvang van dit opleidingsonderdeel dient de cursist over de volgende competenties te beschikken: HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Doelgroepen B Code: Doelgroepen B Academiejaar: 2015-2016 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal: Nederlands Lector(en):

Nadere informatie

VZW De Overstap Den Overstap Samberstraat 44 2060 Antwerpen 03 380 06 20

VZW De Overstap Den Overstap Samberstraat 44 2060 Antwerpen 03 380 06 20 JAARVERSLAG 2010 VZW De Overstap Den Overstap Samberstraat 44 2060 Antwerpen 03 380 06 20 INHOUDSTAFEL INHOUDSTAFEL 2 INLEIDING 4 1. CIJFERGEGEVENS 5 1.1. Aanmeldingen 5 1.2. Bezettingscijfers 7 1.3. Gepleegde

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2: Positie van de leidinggevenden op middenkaderniveau Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1: Managen versus leidinggeven... 13 1.1 Management... 13 1.2 Leiding geven... 13 1.3 Competenties en taakaspecten van de leidinggevende... 16 1.4 Samenvattend... 16 Hoofdstuk

Nadere informatie

DRUGVERSLAAFDE OUDERS MET JONGE KINDEREN:

DRUGVERSLAAFDE OUDERS MET JONGE KINDEREN: DRUGVERSLAAFDE OUDERS MET JONGE KINDEREN: Draaiboek voor opvoedingsondersteuning in een residentiële setting Ilse Derluyn, wetenschappelijk medewerkster De Kiem Het laatste decennium is er in het werkveld

Nadere informatie

HIC, specialisatie kinderen

HIC, specialisatie kinderen HIC, specialisatie kinderen Module Docent contact uren Zelfstudie Psychologie en psychopathologie 11 44 uur Ontwikkelingspsychologie 11 22 uur Inleiding in de Chakrapsychologie 11 36 uur Jungiaanse psychologie,

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp

Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Waarmee helpt Thuisbegeleiding?

Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Waarmee helpt Thuisbegeleiding? Veelzijdig in zorg Verwijzersinformatie Vérian, veelzijdig in zorg Vérian biedt u een breed aanbod aan zorgdiensten, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. In elke levensfase

Nadere informatie

VISIETEKST PSYCHODIAGNOSTIEK JEUGD Versie 1.12b Oktober 2009

VISIETEKST PSYCHODIAGNOSTIEK JEUGD Versie 1.12b Oktober 2009 VISIETEKST PSYCHODIAGNOSTIEK JEUGD Versie 1.12b Oktober 2009 i. Inleiding In het decreet van de CGG (1999) wordt gesteld dat psychodiagnostiek een taak is van de CGG. Binnen het decreet wordt deze taak

Nadere informatie

WOORDENBOEK TYPE- MODULES WONEN EN DAGBESTEDING

WOORDENBOEK TYPE- MODULES WONEN EN DAGBESTEDING WOORDENBOEK TYPE- MODULES WONEN EN DAGBESTEDING In dit woordenboek vindt u een omschrijving van de verschillende inbegrepen en verzwarende functionele eenheden én hun onderscheiden intensiteiten. Zowel

Nadere informatie

Inleidend hoofdstuk 11 Waarom dit boek? 11 Voor wie is dit boek bedoeld? 12 Wat kun je van je lectuur verwachten? 12 Overzicht van het boek 13

Inleidend hoofdstuk 11 Waarom dit boek? 11 Voor wie is dit boek bedoeld? 12 Wat kun je van je lectuur verwachten? 12 Overzicht van het boek 13 Inhoud Inleidend hoofdstuk 11 Waarom dit boek? 11 Voor wie is dit boek bedoeld? 12 Wat kun je van je lectuur verwachten? 12 Overzicht van het boek 13 Auteurs 15 Deel 1. Het ziekenhuis als organisatie:

Nadere informatie

H.49642.1214. Deeltijdbehandeling

H.49642.1214. Deeltijdbehandeling H.49642.1214 Deeltijdbehandeling Inleiding Deeltijdbehandeling houdt in dat u twee dagen per week een groepstherapie volgt. De deeltijdbehandeling is een onderdeel van de PAAZ (Psychiatrische Afdeling

Nadere informatie

AFDELINGSPROFIEL KJPSY

AFDELINGSPROFIEL KJPSY AFDELINGSPROFIEL KJPSY AFDELINGSPROFIEL: K-DIENST Algemene gegevens Geneeskundig diensthoofd: Hoofdverpleegkundige: Kristof De Clerq Administratief medewerker: Sally Zorg- en clustermanager: Lut van De

Nadere informatie

Goedgekeurd: Filip Slosse Paraaf: (B.S. van 4-2-2011) Artikels 5, 8,11,12,13, 15, 16, 17, 20, 21, 22, 29 1/2/3/4, 30,33, 41, 42

Goedgekeurd: Filip Slosse Paraaf: (B.S. van 4-2-2011) Artikels 5, 8,11,12,13, 15, 16, 17, 20, 21, 22, 29 1/2/3/4, 30,33, 41, 42 khb 4.6.02 - versie 1 1/5 Beoordeeld: Jan De Bruyn Paraaf: Goedgekeurd: Filip Slosse Paraaf: Geldig vanaf: 01/01/2014 DOEL (B.S. van 4-2-2011) Artikels 5, 8,11,12,13, 15, 16, 17, 20, 21, 22, 29 1/2/3/4,

Nadere informatie

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag.

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Samenvatting De Top600 bestaat uit een groep van 600 jonge veelplegers

Nadere informatie

jongeren Op WeG NaAr ZeLf - StAnDiG - heid. WoODbRoOkErS

jongeren Op WeG NaAr ZeLf - StAnDiG - heid. WoODbRoOkErS jongeren Op WeG NaAr ZeLf - StAnDiG - heid. WoODbRoOkErS Uitgave Behandelcentum Woodbrookers 2010 Jongens en meisjes die professionele hulp nodig hebben, kunnen terecht bij Behandelcentrum Woodbrookers.

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf Gedragsinterventies als leerstraf Erkende gedragsinterventies als leerstraf Naam Inhoud Frequentie* Uren Respect limits Regulier 10 bijeenkomsten / 1 ouderbijeenkomst Respect limits Regulier Plus 10 bijeenkomsten

Nadere informatie

Rotterdam Rijnmond. Zorg voor jongeren en hun gezin. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor jongeren BEGELEID WONEN INDIVIDUELE BEGELEIDING

Rotterdam Rijnmond. Zorg voor jongeren en hun gezin. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor jongeren BEGELEID WONEN INDIVIDUELE BEGELEIDING BEGELEID WONEN INDIVIDUELE BEGELEIDING GEZINS- BEGELEIDING DAGBESTEDING Rotterdam Rijnmond Zorg voor jongeren en hun gezin Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor jongeren Wie zijn wij? Stichting Prokino

Nadere informatie

De suïcidale patiënt. op de Intensieve Zorgafdeling. van PZ Sint-Camillus.

De suïcidale patiënt. op de Intensieve Zorgafdeling. van PZ Sint-Camillus. De suïcidale patiënt op de Intensieve Zorgafdeling van PZ Sint-Camillus. De suïcidale patiënt op de Intensieve Zorgafdeling. Het proces: ontwikkelen van een protocol. Patrick Bruyneel PZ Sint-Camillus

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Kerncompetenties psychotherapeut

Kerncompetenties psychotherapeut Kerncompetenties psychotherapeut 5 oktober 2006 Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie Overname is toegestaan, mits ongewijzigd en met gebruik van bronvermelding. Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie,

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

BASECAMPvzw 2011. De missie van Basecamp vzw

BASECAMPvzw 2011. De missie van Basecamp vzw BASECAMPvzw 2011 De missie van Basecamp vzw 1 Doel Basecamp vzw groeide vanuit een kerngroep van begeleiders met elk een eigen theoretische, technische en sociale achtergrond. Omwille van deze achtergronden

Nadere informatie

VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon

VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon VISIETEKST: Autiwerking OV1, OV2 en OV3 IBSO De Horizon 1. INLEIDING In het Pedagogisch Project van het Gemeenschapsonderwijs vindt men als één van de leidende principes terug dat het PPGO een project

Nadere informatie

Ontwenningskliniek De Pelgrim

Ontwenningskliniek De Pelgrim Ontwenningskliniek De Pelgrim Historiek VZW 1972 I.A.T. CAT Gent 1 januari 1973 KLINIEK DE PELGRIM T.G. De Kiem AUTONOOM 1978 Historiek VZW 1992 VZW DE KIEM VZW DE PELGRIM 2006 NIEUWBOUW 2002 NIEUWBOUW

Nadere informatie

Voorstelling Ouderenzorg 26.03.2015

Voorstelling Ouderenzorg 26.03.2015 1 Voorstelling Ouderenzorg 26.03.2015 Verwelkoming en inleiding Clustermanager Kevin Pesout Programma 20.00 uur Ontvangst 20.15 uur Welkom en inleiding 20.25 uur Voorstelling van de zorgeenheden, visie,

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot Graduaat Sociaal-Cultureel werk Samenwerkingsvaardigheden AC2 40

Nadere informatie

autismegroep groepstherapie voor autisme-spectrum stoornis (ass) verder met autisme mensen met een informatie voor cliënten en verwijzers

autismegroep groepstherapie voor autisme-spectrum stoornis (ass) verder met autisme mensen met een informatie voor cliënten en verwijzers autismegroep groepstherapie voor mensen met een autisme-spectrum stoornis (ass) november 2008 informatie voor cliënten en verwijzers centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Autismegroep

Nadere informatie

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG Medinello is een nieuw ZBC, een zelfstandig behandelcentrum, voor poliklinische revalidatie in Amersfoort. Een multidisciplinair team behandelt hier cliënten met

Nadere informatie

Psychiatrisch ziekenhuis

Psychiatrisch ziekenhuis Psychiatrisch ziekenhuis Psychiatrisch ziekenhuis Gedegen en Gedreven het PZ Sint-Camillus doelgroep Het PZ Sint-Camillus is een acuut psychiatrisch ziekenhuis opgericht in 1936 door de Mariazusters van

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw

Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Medewerker Ontmoetingshuis De Moazoart vzw Vacature Maart 2015 De Moazoart biedt een onderkomen aan organisaties die werken met maatschappelijk kwetsbare groepen en creeërt ruimte voor ontmoeting, vorming,

Nadere informatie

Motivatie versus dwang in de drughulpverlening bij minderjarigen

Motivatie versus dwang in de drughulpverlening bij minderjarigen Motivatie versus dwang in de drughulpverlening bij minderjarigen Sonja Paesbrugge en Joris Cracco RKJ De Sleutel Zuidmoerstraat 165 9900 Eeklo Tel 09 377 25 26 Fax 09 377 78 64 www.desleutel.be You can

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. Functie: Zorgcoördinator. A. Functiebeschrijving. 1. Doel van de functie

FUNCTIEPROFIEL. Functie: Zorgcoördinator. A. Functiebeschrijving. 1. Doel van de functie FUNCTIEPROFIEL Functie: Zorgcoördinator A. Functiebeschrijving 1. Doel van de functie Hij/zij staat, samen met de leefgroepencoördinator, in voor de aansturing van een woonbuurt bestaande uit een aantal

Nadere informatie

Huisvesting Cliënt heeft eigen adres maakt geen gebruik van een adres via Maaszicht.

Huisvesting Cliënt heeft eigen adres maakt geen gebruik van een adres via Maaszicht. Aanbod Maaszicht Toelichting per product: Opsporing en toeleiding Maaszicht krijgt regelmatig aanmeldingen van en voor jongeren voor wie niet direct duidelijk is voor welke zorg zij nodig hebben. Dit kan

Nadere informatie

informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl

informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl GGZ Noord-Drenthe AFPN Wanneer u problemen heeft of psychisch ziek bent, kunt u na een

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

Interdisciplinair samenwerken in de 1 ste lijn bij kinderen met complexe zorgvragen

Interdisciplinair samenwerken in de 1 ste lijn bij kinderen met complexe zorgvragen Interdisciplinair samenwerken in de 1 ste lijn bij kinderen met complexe zorgvragen Anita Stevens Albère Köke 23 november 2010 Aanleiding Professionals ervaren tekortkomingen in de zorg Mono-disciplinair

Nadere informatie