De Swissbal als metafoor en betekenisverlening

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Swissbal als metafoor en betekenisverlening"

Transcriptie

1 De Swissbal als metafoor en betekenisverlening Cursusdag voor psychomotorisch therapeuten Pagina 1: Inhoud Pagina 3: leerdoelen, inzichten en competenties Pagina 9: deze cursus passend in het beroepsprofiel PMT Inhoud Het gebruik van de Swissbal en het bewust worden van wat balans voor een lichaam betekent, maakt het mogelijk een lijfelijk aangrijpingspunt te hebben bij de oefentherapeutisch psychosomatische zorgverlening. Het gedrag van de cliënt op de bal staat ook voor het gedrag in de maatschappij of verraadt karaktereigenschappen als; niet durven toegeven, faalangst, meer willen dan je kunt, willen controleren (de controlfreak heeft juist weinig controle), (niet) durven loslaten, grenzen (niet) durven verleggen of juist altijd over grenzen heen gaan, probéren met voorzichtigheid of juist met beleid onderzoekend, roekeloosheid, enz.. De therapeut die ingewijd is in de psychosomatiek zal de waargenomen verbeterpunten door middel van de bal duidelijk kunnen maken aan de cliënt. De bal kan hier ook weer als diagnostisch middel gebruikt worden. De cliënt kan zichzelf herkennen; reflectie. De therapeut kan de waarnemingen teruggeven aan de cliënt; betekenisverlening en daarmee invulling van het therapeutisch proces. Hiertoe zijn vier themalessen opgesteld: In 4 lessen rondom balanceren bestaat er met gebruik van de Swissbal als betekenisverlener een aangrijpingspunt voor het herkennen van gedrag, attitude en het lijf, mogelijk ook in vergelijking met de situaties in de maatschappij en wereld van de cliënt. Les 1 Thema: Balanceren, sturen en afstemmen Aandacht voor sturing en controle; wat is vallen en mogen we vallen? Kunnen wij alles controleren? Het lijf balanceert ons>> Wat kunnen we laten gebeuren?? Wat is balanceren? Wat is in balans zijn? Hoeveel grip wil je op de wereld en je lijf houden? Hoeveel energie verspillen we? Les 2 Thema: Aandacht en regelruimte Aandacht voor aandacht en lichaamsgevoel Spanning leren voelen Wat is aandacht en waarvoor?

2 Open aandacht zonder oordeel. Regelruimte, ademhaling en balanceren Wat zijn onze grenzen? Het einde van onze mogelijkheden is het begin van de uitdaging Het einde van onze mogelijkheden is het begin van overbelasting Waar is er nog controle in het lichaam om zichzelf te verzorgen? Waar gaat het lichaam ons helpen, ten nadele van zichzelf, om ons wangedrag en prestatiedrang kloppend te krijgen? Les 3 Thema: De veerkracht van het lichaam Steun verkennen Wat is steun? Voel je je gesteund? Waar zit je eigen steun? Durf je hulp te vragen en steun aan te nemen of zoek je het liever zelf uit? Kun je de steun in jezelf herkennen en weet je wanneer je aan het eind van je mogelijkheden zit? Kun je steun geven en wat vraagt dit van jezelf? Les 4 Thema: Conditie van de ontspanning Trainen met zorg voor het lijf Balanceren en aandacht sparen energie Zorg is aandacht ONT-moeten is kennis maken met jezelf Hoeveel veerkracht bezit je onder welke omstandigheden?

3 Leerdoelen, inzichten en competenties De verschillende leerdoelen, inzichten en competenties komen tijdens de cursusdag steeds terug. Zij worden dus niet één voor één afgewerkt. Veel van de inzichten zullen bij de deelnemer als psychomotorisch therapeut reeds bekend zijn. De cursusdag heeft als hoofddoel deze inzichten duidelijk te kunnen maken aan de cliënt door middel van de Swissbal. Balanceren, sturen en afstemmen De veerkracht van het lichaam Aandacht en regelruimte Conditie van de ontspanning Balanceren; Leerdoel: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in de complexiteit van de sturende functies van het lichaam en de beleving van bewegen in het lijf in het bijzonder Stabiliteit = motor-control. Balanceren = sturen en afstemmen. Balanceren is noodzakelijk bij het kracht kunnen / mogen geven. Balanceren is continue minutieus vallen en volgen (oplossend) bewegen; ook in het leven is er geen continue balans Balanceren is continue uit balans zijn en dit herstellen; ook de maatschappij balanceert. Balanceren = vallen >> relatie met emoties als angst. Balanceren bestaat op basis van ervaring> balanceren kun je leren. Balanceren behoort tot de automatische regelprocessen. Taal en uitdrukking van therapeut beïnvloeden het beweeggedrag van de cliënt. Cognities en denkprocessen van cliënt beïnvloeden gedrag van houding en beweging en daarmee wordt mogelijk het automatisch aansturende balanceren overruled. Balanceren is energetisch gunstig voor het controleren van houding en beweging.; zaken laten gaan zoals ze gaan voorkomt daarmee stress in het lichaam; vergelijk dit met afstemmende processen van de mens in de maatchappij. Balanceren is een onderdeel van het totaal-bewegen. In pathologische situaties (psychisch en somatisch) kan sturing (en steun) wegvallen of verminderd van kwaliteit zijn. Oefengedrag en mentale aspecten bij de (psycho)motore training Leerdoel 1: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in het verschil tussen resultaat gericht presteren en uitvoeringsgericht oefenen Leerdoel 2: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in verschillende coachingsstrategieën

4 Leerdoel 3: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in de invloed van intenties, cognities en emoties bij houding en beweging op het motorisch functioneren en het functioneren in de wereld in het algemeen Oefenen heeft als primair doel het meemaken van situaties. De therapeut hoeft bij het oefenen geen vooropgesteld doel te hebben; het oefenen is een proces waarbij de therapeut ingrijpt en stuurt om tot reflectie te komen. Oefenen is niet presteren; oefenen is leren. We spreken ook wel van be-oefenen Doelgericht oefenen is iets anders dan het doel oefenen. Oefenen heeft geen prestatiedoel, maar een ervaringsdoel; welke ervaring zich presenteert is niet vooraf bepaald door de therapeut. De therapeut geeft alleen oefenstof aan waarbij ervaringsfeiten worden uitgelokt voor die omstandigheden. Taal en uitdrukking van therapeut beïnvloeden het beweeggedrag van de cliënt. Oefenen staat ten dienste van de sensomotorische reëducatie; wat vertelt je lijf jou? De cliënt is bewust van het bewegingspatroon en integreert de herwonnen bewegingsmogelijkheden in lijf en maatschappij. De cliënt vindt opnieuw het vertrouwen in een herwonnen en vrij bewegingspatroon, open houding en opstelling van waaruit deze vervolgens activiteiten in de wereld kan uitbreiden. Beweging begeleiden en stressmanagement zijn mogelijke interventies bij chronische (pijn)klachten; positief ervaren doet leren en vervolgens pas presteren. Bij oefenen zullen fouten als welkom ervaren mogen worden. Ervaren van situaties en het bijpassend gedrag worden in kaart gebracht en komen onder de aandacht van de cliënt (reflectie). Het ervaren van oplossend vermogen na een fout geeft vertrouwen. Bij oefenen is aandacht noodzakelijk; ervaren zonder aandacht is niet mogelijk. Het effect van oefenen is wezenlijk anders wanneer er aandacht is voor het oefenresultaat. Bij het oefenen geeft de therapeut feedback of laat de cliënt zelf ervaren wat de gevolgen van het oefenen zijn (wel of niet gewenst). Cognities die bij het oefenen naar voren komen, worden bewust gemaakt. De woordkeus en de opstelling van de therapeut bepalen de interpretatie en daarmee ook de uitvoering van de oefenstof, zeker waar het gaat om situaties van kwetsbaarheid en emoties. Bij het oefenen staan opmerkzaamheid en waarnemen door cliënt en therapeut voorop; op basis hiervan kan de oefenstof aangepast of veranderd worden. De therapeut kan kiezen het leerproces te laten verlopen zonder interventie, of juist meteen in grijpen om eventuele fouten te veranderen. Omdat aandacht een voorwaarde is voor leren, wordt hier ook gesproken van mindfulnessbased behandelen. Aandachtsstraining is iets anders dan trainen met aandacht. Het opmerken van de kwaliteiten van het lichaam tijdens oefeningen heeft een meerwaarde naast de oefenstof zelf. Stabiliteitstraining is gebaseerd op het uitlokken van automatische regelmechanismen; derhalve dient men de cognitie niet de boventoon te laten voeren. Daarbij kan de therapeut wel opmerken dat het denken juist wel aanwezig is en de cliënt bewust maken van de gevolgen van deze cognities. Aandacht hebben voor de gebeurtenissen in het lichaam tijdens houding en beweging spelen een belangrijke rol bij de motorische reëducatie. Lichaamsgevoel is een voorwaarde voor leren bewegen. Wanneer je je goed wilt voelen,moet je eerst goed voelen.

5 De mentale status heeft invloed op de wijze van bewegen. Vanuit de balanspositie wordt elke beweging ingezet door middel van een valmoment; durft men wel te vallen? Bang omdat men stijf is, of stijf omdat men bang is? Het gaat hierbij dan ook om sociaal-maatschappelijke bewegingen. Begrip en inzicht bevorderen het juist bewegen van lijf en bedrijf. De psychomotorisch therapeut leert de cliënt te informeren over de behandeldoelen en geeft deze inzicht in de therapie. De psychomotorisch therapeut leert metaforen te gebruiken bij het informeren en uitleggen. Regelruimte Leerdoel: het begrip regelruimte wordt geïntroduceerd en ervaren De psychomotorisch therapeut ervaart het balanceren in het eigen lijf en merkt dat voor de verzorgende aspecten van het lichaam ruimte nodig is: circuleren, ventileren en balanceren. Voor leven is ruimte nodig; ook ín het lichaam. Van welke ruimte maakt de cliënt gebruik in het eigen lijf? Het lichaam heeft ruimte nodig voor circuleren, ventileren en balanceren. Hoeveel leven en zorg laat de cliënt toe in het lijf? Zoals het lichaam balanceert, balanceert de mens ook met al haar interacties in en met de maatschappij. Bij een goed balancerend vermogen is minder regelruimte nodig en daarmee een groter bewegingsbereik beschikbaar. De regelruimte wordt beïnvloed door emoties, cognities, ervaring en pijn. Het lichaam remt de mobiliteit wanneer er onvoldoende regelruimte bestaat. Het lichaam remt het ademen wanneer wij aan het eind van onze regelruimte zijn. Regelruimte is ook ademruimte; het ademen vraagt ook ruimte. Vergelijking met de mens in de maatschappij is daarbij bijvoorbeeld het opstellen van een ademende agenda. Regelruimte is ook ruimte waarin circulatie plaats kan vinden; bij slechter balanceren ontstaat er meer spanning met daardoor minder doorbloeding en ook eerder verzuren van musculatuur >> bij een slechte stabiliteit lijkt de conditie verminderd zonder dat dit primair inspanningfysiologische oorzaken heeft. Stroop is de metafoor voor regelruimte. Wat is het einde van mijn regelruimte? Het einde van mijn mogelijkheden is het begin van de uitdaging? Regelruimte verkennen tijdens balanceren; hoe ver kunnen wij bewegen zonder de controle te verliezen? Hoe ver kunnen wij ons lichaam opspannen / uitrekken met behoud van afstemmen / balanceren / ademen? Maakt de cliënt gebruik van de mogelijkheden? Is er meer mogelijk of gaat cliënt juist verder terwijl de rek er al uit is? Regelruimte is een rekbaar begrip: 1) is er wel ruimte om af te stemmen? 2) welk bereik is er waar afstemming nog mogelijk is? 3) hoe weinig ruimte is voldoende voor handhaven van controle? 4) wat is de maat van de regelruimte? Trekkende spierfunctie Leerdoel: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in de verschillende spierfuncties die bijdragen aan onze totaalmotoriek; deze spierfuncties zijn een metafoor voor het gehele sociaal maatschappelijk gebeuren

6 Al onze activiteiten die wij uitvoeren zijn gebaseerd op doen! Alle verzorgende functies van ons lichaam zijn gebaseerd op zijn; automatische regelmechanismen. Automatische regelmechanismen gebeuren en zullen we moeten laten gebeuren voor een optimaal leven. Kunnen we ook dingen laten gebeuren die we eigenlijk niet willen maar wel bij het leven horen? Bewegen is een samenspel van trekkende functies die gesuperponeerd worden op de stabiliteitsfuncties steun en sturing. Wil de cliënt alleen maar doen? Of is er ook ruimte voor laten gebeuren. Voorom (duwend aspect) en achterom bewegen (trekkend aspect) is verschillend voor het balancerend vermogen; bij angst en twijfel, ervaringsgebrek en compenseren krijgt het lichaam de neiging meer trekkende bewegingen uit te voeren. Balansverstoringen zijn het gevolg. Het ademen Leerdoel: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in de relatie van het middenrif en ademhaling met motorcontrol Het lichaam verzorgt ons door middel van circuleren, ventileren en balanceren. Het diafragma en daarmee het ademen is verbonden met alle bewegingsketens. Emoties zijn verbonden met het ademen en daarmee ook met het lichamelijke. Het ademen wordt beïnvloed door de status van de motor control. De status van de motor control wordt bepaald door emoties, ervaring, gedachten, cognities. Bij instabiliteit / onzekerheid wordt het diafragma compensatoir ingezet; uitademen tijdens het inzetten van een beweging is dan niet mogelijk. Vrij aandachtig doorademen lokt balanceren uit; onbewust regelmechanisme. Zo lang het lichaam ademt, beweegt het als een trampoline; veerkracht, regelruimte en oplossend vermogen. Conditie lijkt verminderd te zijn bij slechte stabiliteit; eerder adembeperking bij moeilijke taken. Afstemmen doet leven. Communiceren in de maatschappij geeft mogelijkheden tot groei en ontwikkeling. Het diafragma kan steun geven bij zware en moeilijke bewegingen; bij het vroeg inzetten van het diafragma bij relatief gemakkelijke en lichte taken spreken we van overcompensatie en ontstaan klachten. Wanneer wij het diafragma als directeur zien, kunnen wij begrijpen dat niet alle afdelingen van het bedrijf door hem of haar geleid worden. De directeur stuurt, ondersteunt maar dwingt slechts bij noodsituaties de afdelingshoofden. Goede afstemming, sturing, balancerend vermogen en dus goede stabiliteit geeft relatieve ontspanning en daarmee het vermogen tot optimaal arbeid verrichten met optimaal ventileren. Adequaat ademen geeft steun en afstemming / stabiliteit. Bij instabiliteit kan het ademen ongewild te veel aangesproken worden; schijnstabiliteit. Voor wie het dualisme van Descartes nog aanhangt: het ademen is de verbinding tussen lichaam en geest. Er is een relatie tussen de emoties en het mogelijk bestaan of handhaven van een hyperventilatiesyndroom

7 Steun Leerdoel: de psychomotorisch therapeut krijgt inzicht in de term steun met betrekking tot stabiliteit, motor control en eigen gedrag Steun is nooit dwingend maar verzorgend. Steun is meegaand zonder eigen richting. Steun past zich van moment tot moment aan de situatie aan. Het begrip steun ervaren als zijns-functie; automatisch regelproces. Externe steun; hulpmiddelen of steun van de therapeut (downgraden). Interne steun; de steun in ons lichaam; vergelijkbaar met schokbreking of vering; onze stabiliteit. Kan de cliënt herkennen hoeveel steun deze bezit? Kan de cliënt externe steun vragen en ontvangen? Ondersteunen helpt de cliënt vertrouwen te krijgen en te ontspannen. Daar waar de veerkracht ontbreekt wordt steun geboden. Een uitnodiging tot toelaten of loslaten. Na ondersteuning wordt de eigen (ont)spanning anders beleefd. Ondersteunen maakt dat de onbereikbare ruimte toch verkend kan worden, van waaruit er verder uitgedaagd wordt. Steun beïnvloed de regelruimte Steun staat gelijk aan vering en het kunnen opvangen van interne en externe krachten; daar is dus regelruimte voor nodig. Bij instabiliteit / onvermogen en twijfel wordt het diafragma compensatoir ingezet; uitademen tijdens het inzetten van een beweging is dan niet mogelijk of beperkt. Waarnemen en diagnostiseren Leerdoel: de psychomotorisch therapeut krijgt uitgebreider inzicht in de wijze van observeren en waarnemen van de bewegende cliënt en verbindt daaraan conclusies Waar naar te kijken; kenmerken van spanning; herkennen van weak links en juist strakke schakel. De psychomotorisch therapeut kan bij de cliënt met somatisch onverklaarbare lichamelijke klachten begrijpen en inzien dat de lichamelijke functies die de stabiliteit verzorgen, verminderd adequaat aangestuurd zijn; verlies van motor-control De psychomotorisch therapeut kan de houding van de cliënt beschrijven tijdens balansopdrachten en benoemen waar verkrampende compensatoire reacties ontstaan. De psychomotorisch therapeut kan de kenmerken van spanning en nevenbewegingen herkennen tijdens bewegingsopdrachten en dit koppelen aan psycho-emotionele status. De psychomotorisch therapeut kan met behulp van de Swissbal een cliënt duidelijk maken hoe de stabiliserende functies in het lichaam plaats vinden en op welke wijze deze een betekenis hebben voor het algemeen functioneren in de wereld. De psychomotorisch therapeut begrijpt en kan uitleggen dat er bij bepaalde houding en beweging geen sprake hoeft te zijn van krachttekort, maar van functietewijziging met een veranderde aansturing in de gehele mens. Het lichaam volgt de aandacht. Juiste functie op de juiste plek? De psychomotorisch therapeut maakt gebruik van het denkmodel dat loslaten en ontspannen adequate neuromotoriek vrij maakt op basis van automatische

8 regelmechanismen. Ophouden met vechten maakt regelruimte vrij om het oplossend vermogen dat bestaat te kunnen gebruiken. De psychomotorisch therapeut onderkent de relatie van de emotionele status van de cliënt met zijn/haar houding en beweging; het lichaam volgt de aandacht.

9 Beroepsprofiel De cursusdag past in het beroepsprofiel van de psychomotorisch therapeut: de cursieve teksten zijn overgenomen uit het beroepsprofiel Psychomotorische therapie (PMT) is een behandelvorm voor mensen met psychische problematiek, waarbij op methodische wijze gebruik gemaakt wordt van interventies gericht op de lichaamsbeleving en het bewegingsgedrag. De leerdoelen die de cursus beoogt, dragen bij aan het inzichtelijk maken van bewegingsgedrag en lichaamsbeleving door middel van werken met de Swissbal. Omdat het lichaam de aandacht volgt, kunnen wij aan ons lijfelijk functioneren het karakter van onze opstelling jegens onszelf en de maatschappij herkennen. Interventies gericht op de lichaamsbeleving en het bewegingsgedrag Psychomotorisch therapeuten beschikken over een arsenaal aan werkvormen om de cliënt zowel letterlijk als figuurlijk in beweging te laten komen en stil te laten staan bij de betekenis van interactioneel bewegingsgedrag en/of zich te laten richten op de beleving van het eigen lichaam. Het is daarbij mogelijk dat men zich primair richt op het bewegen of de lichaamsbeleving, maar doorgaans zijn beiden aan de orde. De therapeutische werkvormen met de Swissbal zijn optimaal toepasbaar zoals die hierboven in het beroepsprofiel omschreven zijn. We gebruiken vooral de lichaamsgeoriënteerde methodiek; lichaamsbewustwording en aandacht. De werkvormen met de bal zijn altijd mindfulnessbased, hoewel de cursus geen opleiding mindfulness is, is er steeds sprake van aandacht zonder oordeel, werkend in dit moment. De cursist zal zich verbazen over de toepasbaarheid van werken met de bal en het aantal variaties in oefenstof die mogelijk zijn. De psychomotorisch therapeut beschikt over specifieke deskundigheid om de methodieken zodanig af te stemmen op de problematiek van de cliënt dat specifieke beleving en gedrag opgeroepen kunnen worden. Daarbij maakt de therapeut ook gebruik van verbale interventies, zoals bijvoorbeeld het verbaal instrueren, het bespreken van en betekenis verlenen aan de ervaringen, feedback geven op of uitlokken van gedrag en het legitimeren en valideren van gevoelens. Het werken met de Swissbal rondom het thema balanceren maakt veel oefenstof mogelijk waarbij bovenstaande interventies en methoden uitgebreid kunnen worden. Psychomotorische therapie is een professionele behandelingsvorm die zich kenmerkt door het planmatig en doelgericht construeren en manipuleren van bewegings- en belevingsarrangementen in een psychotherapeutische context. De term bewegings- en belevingsarrangementen verwijst naar alle eerder onderscheiden methodieken en de combinaties hiervan in het praktisch handelen. Het werken met de Swissbal is uitermate geschikt voor het creëren van deze bewegings- en belevingsarrangementen. De bal vertelt het verhaal vanuit het balanceren. De therapeut kan verschillende situaties arrangeren door middel van verschillende uitgangshoudingen en juist wel of niet gebruik maken van hulp en ondersteuning, doelen na te streven of juist alleen laten waarnemen wat er gebeurt.

10 Psychomotorische therapie is daarmee primair een experiëntiële therapievorm; de essentie is de ervaring. Dit is de basis voor het verder beïnvloeden van gevoelens, gedachten en gedragingen, aansluitend op de hulpvraag van de cliënt. De balans en stabiliteitstraining zoals in de cursusdag wordt genoemd, sluit hier naadloos bij aan. Het biopsychosociale model De cursusdag biedt interventiemogelijkheden die passen binnen het biopsychosociale model. Het levensloopperspectief 1 De cursusdag biedt interventiemogelijkheden die passen binnen de situatie waarin de cliënt zich op dit moment bevindt. Uitvoeren van de behandeling Om de doelstellingen van de behandeling te bereiken volgt de psychomotorisch therapeut een specifieke behandelstrategie. Voor deze behandelstrategieën zijn verschillende indelingen mogelijk. Onderstaande indeling is voor een algemeen psychomotorisch therapeutisch profiel bruikbaar omdat deze niet gebonden is aan bepaalde psychotherapeutische referentiekaders en past bij een biopsychosociale (Engel, 1980) en integratieve (Petzold, 1996) benadering. De oefengerichte-functionele strategie Deze strategie wordt aangeboden door het aanbieden van oefenstof als actieve ontspanning met de Swissbal waarbij het doel is om de restspanning te verkennen. De ervaringsgerichte-stimulerende strategie Deze strategie wordt onder andere gebruikt bij het verkennen van regelruimte De ontdekkende-conflictgerichte strategie Binnen de cursus wordt hier beperkt aandacht aan besteed. Werkvelden De cursus is geschikt en toegankelijk voor PMTers werkzaam in alle denkbare werkvelden Chris Groothoff Chris Groothoff (1960) werkt als (sport)fysiotherapeut reeds 30 jaar in Heerenveen. Hij geeft nascholingscursussen voor fysiotherapeuten en oefentherapeuten. Hij werkt veel met chronische pijnpatiënten in een pijnteam bestaande uit anesthesiologen, psycholoog en fysiotherapeuten. Samen met zijn patiënten begeeft hij zich op de weg tussen somatiseren en psychologiseren naar een totaal MENS-zijn.

Balans en stabiliteitstraining

Balans en stabiliteitstraining Balans en stabiliteitstraining De praktijkcursus, ook voor uzelf, ten dienste van uw klanten. Doel en inhoud Motor-control = stabiliteit Balans en stabiliteitstraining is een cursus voor fysiotherapeuten

Nadere informatie

Balans en stabiliteitstraining in de bekkenfysiotherapie

Balans en stabiliteitstraining in de bekkenfysiotherapie Balans en stabiliteitstraining in de bekkenfysiotherapie De praktijkcursus, ook voor uzelf, ten dienste van uw klanten. Doel en inhoud Deze cursus die speciaal voor bekkenfysiotherapeuten is opgesteld

Nadere informatie

Mindfulness training bij patiënten met stress en/of chronische pijn

Mindfulness training bij patiënten met stress en/of chronische pijn Mindfulness training bij patiënten met stress en/of chronische pijn Accreditatie: 53 accreditatiepunten voor het register Algemeen Fysiotherapeut of het register Psychosomatisch fysiotherapeut Belasting:

Nadere informatie

Samen. Ontspannen. Eenheid tussen lichaam en geest

Samen. Ontspannen. Eenheid tussen lichaam en geest Samen Ontspannen Eenheid tussen lichaam en geest 1 Folder Cursus Speels Ontspannen Een goed begin van het weekeinde met een uur ontspanning in Landsmeer Hanneke Heij Mindful of Mindfull? Hoe zou het zijn

Nadere informatie

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren.

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Inez Dirkzwager I.Dirkzwager@vumc.nl VUmc Amstel Academie http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/ http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/expertisecentrum/

Nadere informatie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie Afdeling revalidatie Psychosomatische fysiotherapie Gespannen??? Pijn??? Vermoeid???? UIT BALANS. IN BALANS In deze folder krijgt u informatie over psychosomatiek, over wat psychosomatische klachten zijn

Nadere informatie

Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks?

Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks? Psychosomatische fysiotherapie als hulp voor zin in seks? Jolanda Kragten Bekkenfysiotherapeut, psychosomatisch fysiotherapeut,haptonomisch werkend fysiotherapeut Zorggroep Almere, NPI 22-03-2013 Verwijzingen

Nadere informatie

Stap 3 De adem als anker

Stap 3 De adem als anker Stap 3 De adem als anker De verdeelde geest naar één punt brengen De adembeweging is vergelijkbaar met de beweging van de oceaan: je voelt in- en uitademing als eb en vloed, contractie en extensie, opname

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

Psychosomatisch fysiotherapie

Psychosomatisch fysiotherapie Psychosomatisch fysiotherapie De psychosomatisch fysiotherapeut Tamara den Elzen Wat is psychosomatische fysiotherapie? Psychosomatische fysiotherapie is een erkende specialisatie binnen de fysiotherapie,

Nadere informatie

DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit

DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit DE KERN boz Centrum voor biodynamische osteopathie, bewustwording, ontplooiing, spiritualiteit DE KERN boz is lid van: VBAG (Vereniging ter Bevordering van Alternatieve Geneeswijze) Shibumi (International

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

Relatie en Intimiteit. Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs

Relatie en Intimiteit. Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs Relatie en Intimiteit Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs Wat hoop je vandaag mee te nemen, te horen en/of te leren? Wat is communicatie Communicatie is een proces tussen zender en ontvanger De boodschap

Nadere informatie

Lekker in je vel. Leren omgaan met stress voor kinderen. Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert

Lekker in je vel. Leren omgaan met stress voor kinderen. Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert Lekker in je vel Leren omgaan met stress voor kinderen Uit het boek Ophelia van Ingrid en Dieter Schubert Heeft uw kind wel eens last van stress? Voelt uw kind zich wel eens niet lekker en weet u niet

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass o.l.v. Annet van Laar, voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start: 14 februari 2014 Introductieworkshop:

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start 30 maart 2012 Open Avond: 6 maart a.s. WAAROM EEN MASTERCLASS

Nadere informatie

Ambulatorium van Hogeschool Windesheim. Kansen en uitdagingen in het spanningsveld tussen onderwijs en hulpverlening.

Ambulatorium van Hogeschool Windesheim. Kansen en uitdagingen in het spanningsveld tussen onderwijs en hulpverlening. Ambulatorium van Hogeschool Windesheim Kans uitdaging in het spanningsveld tuss onderwijs hulpverling. Visie opleiding Psychomotorische Therapie (PMT) Vanuit de opleiding PMT leid we studt op tot startbekwame

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Yvonne Kuijsters Kennismaken met mindfulness Wat is mindfulness Wat brengt het mij, wat heb ik eraan? Aandacht Aandacht is een vorm van oplettendheid.

Nadere informatie

mindfulness workshop

mindfulness workshop mindfulness workshop 1 mindfulness workshop Deze workshop wordt gegeven om een indruk te krijgen wat mindfulness inhoudt. Ook kan worden gekeken in welke training de workshop als onderdeel kan worden ingezet,

Nadere informatie

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness programma. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness programma Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten door je hoofd.

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Vijfdaagse, geaccrediteerde masterclass voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. WAAROM EEN MASTERCLASS LICHAAMSWIJSHEID

Nadere informatie

but you can learn how to surf. JON KABAT-ZINN

but you can learn how to surf. JON KABAT-ZINN Inhouds opgave Wat is Mindfulness? 6 Jon Kabat-Zinn 8 6 manieren om mindful te zijn 9 Minder en meer 14 Wetenschappelijk onderzoek 16 Maak de balans op 17 Zingeving is key 18 Zingeving voor jou 20 Opruimlijstje

Nadere informatie

Horse Sense Redefined

Horse Sense Redefined Horse Sense Redefined (Herdefiniëring van gezond paardengevoel en verstand) 2-daagse EAPD Introductie Cursus In de EAPD - persoonlijke ontwikkeling met behulp van het paard laat Chris zijn studenten zien

Nadere informatie

Beleving van seks 20-3-2013. Doel workshop. Lichaamsbewustzijn oefening. Bekkenbodem en seks. -bodem BREED bekeken- Jolanda Kragten

Beleving van seks 20-3-2013. Doel workshop. Lichaamsbewustzijn oefening. Bekkenbodem en seks. -bodem BREED bekeken- Jolanda Kragten Beleving van seks -bodem BREED bekeken- beleving van seks in relatie tot bekkenbodem? Jolanda Kragten Psychosomatisch fysiotherapeut en bekkenfysiotherapeut Doel workshop Kennismaking met manieren waarop

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE. Educatieve therapie voor patiënten met pijn

PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE. Educatieve therapie voor patiënten met pijn PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE Educatieve therapie voor patiënten met pijn Educatieve therapie voor patiënten met pijn U bent onder behandeling vanwege chronische pijn. Uw arts heeft u geadviseerd om de educatieve

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

OEFENTHERAPIE VOOR CHRONISCHE POLSKLACHTEN

OEFENTHERAPIE VOOR CHRONISCHE POLSKLACHTEN OEFENTHERAPIE VOOR CHRONISCHE POLSKLACHTEN Informatiefolder voor fysio- en ergotherapeuten CHRONISCHE POLSKLACHTEN Inleiding Regelmatig worden patiënten naar The Hand Clinic verwezen in verband met chronische

Nadere informatie

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering Leiding geven aan verandering Mijn moeder is 85 en rijdt nog auto. Afgelopen jaar kwam ze enkele keren om assistentie vragen, omdat haar auto in het verkeer wat krassen en deuken had opgelopen. Ik besefte

Nadere informatie

Praktisch Mentaliseren

Praktisch Mentaliseren Praktisch Mentaliseren Gieke Free SPV Mary Kwint GZ-psycholoog FACT 4 persoonlijkheidsstoornissen Indeling Oefening Definitie Hechting Modi van functioneren Videofragmenten Mentaliserende interventies

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Mindfulness op het Werk

Mindfulness op het Werk Mindfulness op het Werk CONTACTGEGEVENS Carucha Schwencke Praktijk voor Mediteren-in-eenvoud Marnixstraat 61 2518 PW Den Haag (070) 887 41 74 info@caruchaschwencke.nl www.caruchaschwencke.nl www.mediteren-in-eenvoud.org

Nadere informatie

Bewegen via het Brein. Bewust uw lichaam onbewust leren gebruiken

Bewegen via het Brein. Bewust uw lichaam onbewust leren gebruiken Bewegen via het Brein Bewust uw lichaam onbewust leren gebruiken Denken, voelen en handelen Verkeerd gebruik van ons lichaam kan leiden tot klachten zoals rug-, nek- en hoofdpijn en hernia. Om deze klachten

Nadere informatie

Speel het spel. stimulansen

Speel het spel. stimulansen Speel het spel In een mix van hints, pictionary, ganzenbord en spijker slaan staan we stil bij belevingsgericht werken. In twee teams strijden we om de eer: wie is het meest belevingsgericht? Hierbij moeten

Nadere informatie

Afstand en nabijheid door: Gonnie Thomassen en Brenda Nelissen

Afstand en nabijheid door: Gonnie Thomassen en Brenda Nelissen Afstand en nabijheid door: Gonnie Thomassen en Brenda Nelissen Wie zijn wij? Wat gaan we doen vandaag? Even voorstellen: wie zijn wij en wat doen we binnen de NAH-afdeling van de Janskliniek. Uitleg over

Nadere informatie

Mindfulness. Aandachtsgerichte Cognitieve Therapie

Mindfulness. Aandachtsgerichte Cognitieve Therapie Mindfulness Aandachtsgerichte Cognitieve Therapie Aandachtsgerichte cognitieve therapie is een training die bestaat uit acht bijeenkomsten. Het doel van de training is stress te verminderen en depressies

Nadere informatie

Behandelprogramma chronische pijn. Almere

Behandelprogramma chronische pijn. Almere Behandelprogramma chronische pijn Almere Voor wie is het behandelprogramma zinvol? Als eerdere behandelingen zoals fysiotherapie of een operatie niet geholpen hebben komen mensen met chronische pijn vaak

Nadere informatie

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking ASVZ Touwbaan 1 Postbus 121 3360 AC Sliedrecht t 0184 491200 info@asvz.nl www.asvz.nl ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking anders denken anders voelen anders doen Psychotherapie Inhoudsopgave

Nadere informatie

Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind. www.kiddyminds.be

Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind. www.kiddyminds.be Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind Oprichters vzw. Veronique Benoit Kinesitherapeute, relaxatietherapeute, sofrologe, psychotherapeute, mindfulnesstrainer Auteur: Ontspanningskalender, mindful

Nadere informatie

Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker. Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven

Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker. Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven 1 Voorwoord Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven Sessie 2 Het lichaam als ankerpunt; rusten in jezelf Sessie 3

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Integrale lichaamsmassage

Integrale lichaamsmassage Integrale lichaamsmassage Eindtermen theorie: - De therapeut heeft kennis van anatomie/fysiologie en pathologie m.b.t. Integrale lichaamsmassage; - De therapeut is zich ervan bewust dat een massage behandeling

Nadere informatie

MINDFUL EXPOSURE EN VERWERKING

MINDFUL EXPOSURE EN VERWERKING MINDFUL EXPOSURE EN VERWERKING (Handout in cursussen MBCT, Ger Schurink, 2009) Inleiding Bij veel emotionele problemen speelt het verleden een grote rol. De actuele situatie doet, automatisch en vaak onbewust,

Nadere informatie

Psychotherapie. brochure. Praktijk de Cocon

Psychotherapie. brochure. Praktijk de Cocon brochure Praktijk de Cocon Psychotherapie Brochure Psychotherapie helpt je af te rekenen met vervelende gevoelens, storende gedachten, sociale problemen, terugkerende problemen waar je veel last van hebt.

Nadere informatie

TherapIe bij emotionele en psychosociale problemen. Voor mensen met een handicap

TherapIe bij emotionele en psychosociale problemen. Voor mensen met een handicap TherapIe bij emotionele en psychosociale problemen Voor mensen met een handicap TherapIe bij emotionele en psychosociale problemen Voor cliënten met emotionele en psychosociale problemen biedt Pluryn diverse

Nadere informatie

Psychomotorische therapie in de praktijk

Psychomotorische therapie in de praktijk Psychomotorische therapie in de praktijk onder redactie van drs. J. de Lange dr. R.J. Bosscher Boom, Amsterdam PMT_Boek_v2 3 2005, 2008 J. de Lange p/a, Boom Amsterdam Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Lééf je dag. Prikkelende workshops om samen te leren

Lééf je dag. Prikkelende workshops om samen te leren Lééf je dag Prikkelende workshops om samen te leren Vier je dag, vier het moment Wilt u een personeelsbijeenkomst organiseren waarbij u ontspanning combineert met leren? Kies dan voor de workshops van

Nadere informatie

COACHING IS VOOR IEDEREEN

COACHING IS VOOR IEDEREEN COACHING IS VOOR IEDEREEN over kracht, wijsheid, lenigheid en charme doelen inzicht in coaching ervaring met coachingsvaardigheid goesting naar meer actie reflectie- informatie 1 Structuur 1. vingeroefening

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Opleiding Integrale Massage en Ontspanningsmassage

Opleiding Integrale Massage en Ontspanningsmassage Opleiding Integrale Massage en Ontspanningsmassage De opleiding integrale massage van Positive Touch is een opleiding voor mensen die van massage hun beroep willen maken en zich op een inspirerende manier

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Lievegoed Kliniek. Ons aanbod. Behandeldoelen. Opname Je kunt bij ons terecht voor een kortdurende

Lievegoed Kliniek. Ons aanbod. Behandeldoelen. Opname Je kunt bij ons terecht voor een kortdurende Lievegoed Kliniek De kliniek staat in een rustige, groene omgeving. Er zijn verschillende mogelijkheden: groepsbehandeling en individuele behandeling, dat kan poliklinisch of in. Ook een korte opname in

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback

Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback Het veerkrachtig handelen van de hulpverlener bij feedback Ayse Dogan OPZ Geel- 6 Dec. 2012 Verloop Korte inleiding Reflectie- oefening Handvatten in veerkrachtig handelen bij feedback Tot slot Reflectie-

Nadere informatie

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015 NAH symposium workshop balans Doel Ilse Oosterom & Myrthe Schwartz 13 oktober 2015 Bewustwording van complexiteit van balansproblemen bij jongeren met NAH en de gevolgen middels ervaren en casuïstiek Programma

Nadere informatie

Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen

Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen 00 Fysiotherapie bij bekkenbodemproblemen aanvullende informatie bij de folder 'Bekkenbodemproblemen bij vrouwen' Poli Gynaecologie De inhoud van deze voorlichtingsfolder is mede samengesteld door de Nederlandse

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd

Deeltijdbehandeling. Barneveld. volwassenen deeltijd Deeltijdbehandeling Barneveld volwassenen deeltijd Inhoudsopgave Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is de behandeling bedoeld? 2 De behandeling 3 Doel 3 Behandelplan 3 Inhoud 3 Programma 4 Individuele

Nadere informatie

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen

Nieuw Rijsenburg. Ons aanbod. Behandeldoelen Nieuw Rijsenburg Op de biologisch- dynamische boerderij Nieuw Rijsenburg bieden we psychiatrische zorg voor jongeren van 18 tot 28 jaar. Ons aanbod Je volgt een intensief behandelprogramma. We combineren

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

ilatesstudio Pilates Bewust werken aan een sterk en soepel lichaam

ilatesstudio Pilates Bewust werken aan een sterk en soepel lichaam ilatesstudio Pilates Bewust werken aan een sterk en soepel lichaam ilatesstudio Pilates Voor iedereen die een sterk en gezond lichaam belangrijk vindt Julie, instructeur Pilates: Wie graag bewust wil trainen,

Nadere informatie

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb je een vraag? Stel deze dan direct! Weet één van jullie

Nadere informatie

Affirmaties, welke passen bij mij?

Affirmaties, welke passen bij mij? Affirmaties, welke passen bij mij? Veel mensen maken gebruik van affirmaties, om hun gevoel, zelfbeeld en gedachten positief te beïnvloeden. Regelmatig hoor ik van cliënten, dat hoe vaak ze ook affirmeren,

Nadere informatie

Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Vijfdaagse, geaccrediteerde masterclass voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. WAAROM EEN MASTERCLASS LICHAAMSWIJSHEID VOOR PROFESSIONALS? Het menselijk

Nadere informatie

Kerncompetenties psychotherapeut

Kerncompetenties psychotherapeut Kerncompetenties psychotherapeut 5 oktober 2006 Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie Overname is toegestaan, mits ongewijzigd en met gebruik van bronvermelding. Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie,

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen

Trainingen. Attitude en Mindset. Moraal Resultaatgericht Coachen Moraal Resultaatgericht Coachen coaching & training voor bedrijven en particulieren Hoornplantsoen 64 2652 BM Berkel en Rodenrijs telefoon 010-5225426 Hoornplantsoen 64 mobiel 06-40597816 info@resultaatgericht-coachen.nl

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Helen Dowling Instituut: Begeleiding bij kanker voor (ex-) kankerpatienten en hun naasten: Onder andere: Individuele begeleiding Lotgenotengroepen

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling ouderen

Deeltijdbehandeling ouderen jbkmknj Centrum voor ouderenpsychiatrie Eikenstein Deeltijdbehandeling ouderen Informatie voor cliënten Inhoud Wat is deeltijdbehandeling? 2 Voor wie is deze behandeling bedoeld? 2 Behandeling 2 Programma

Nadere informatie

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Werk aan je winkel Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Voorwoord Dit boek is geschreven voor jou als trainer, docent of hulpverlener om aan te bieden

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Illustraties: Wilfred Ottenheim

Illustraties: Wilfred Ottenheim Stress, hart- en vaatziekten, mindfulness (TAB) (1) Inleiding Jos van Erp Psycholoog / Beleidsadviseur De Hart&Vaatgroep / Hartstichting j.v.erp@hartstichting.nl Illustraties: Wilfred Ottenheim 1 Indeling

Nadere informatie

DeCiDe 2 DeCiDe. De ware ontdekkingsreis ligt niet in het zoeken naar nieuwe landschappen, maar in het kijken met andere ogen.

DeCiDe 2 DeCiDe. De ware ontdekkingsreis ligt niet in het zoeken naar nieuwe landschappen, maar in het kijken met andere ogen. DeCiDe 2 DeCiDe De ware ontdekkingsreis ligt niet in het zoeken naar nieuwe landschappen, maar in het kijken met andere ogen. Inleiding en introductie Waarover praten wij. Arrangementsveranderingen De

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven

Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Mindfulness bij ASS en arbeidsparticipatie Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Volgorde lezing Overbelasting bij mensen met autisme Werk en overbelasting Begeleiding Mindfulness

Nadere informatie

MINDFULNESS STRATEGIEËN BIJ ZIEKTE,PIJN STRESS

MINDFULNESS STRATEGIEËN BIJ ZIEKTE,PIJN STRESS MINDFULNESS STRATEGIEËN BIJ ZIEKTE,PIJN & STRESS Inhoud Wat biedt Breathworks?... 4 Breathworks oorsprong... 5 Principes... 5 Mindfulness... 6 Primaire en secundaire pijn... 6 Voor wie zijn deze Breathworks

Nadere informatie

Activiteitentherapie en beeldende vaktherapie. Informatie voor patiënten

Activiteitentherapie en beeldende vaktherapie. Informatie voor patiënten Activiteitentherapie en beeldende vaktherapie Informatie voor patiënten Tijdens uw behandeling in Heideheuvel wordt u de mogelijkheid geboden om deel te nemen aan de activiteitentherapie en beeldende vaktherapie

Nadere informatie

Mindfulness op het werk

Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Werken vanuit rust en aandacht Veel mensen ervaren hun werk als een plek waar nooit rust is, met een doorlopende activiteit aan lijstjes die af moeten, mensen

Nadere informatie

Mindful opvoeden Hoe doe je dat?

Mindful opvoeden Hoe doe je dat? Mindful opvoeden Hoe doe je dat? 1. Opvoeden als uitdaging Opvoeden? een hels avontuur een lange reis een zoektocht een roeping een topsport De innerlijke ervaring van opvoeden = eigen beleving De innerlijke

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

Effectief investeren in management

Effectief investeren in management Effectief investeren in management Veel organisaties zijn in verandering. Dat vraagt veel van de leidinggevenden/managers. Zij moeten hun medewerkers in beweging krijgen om mee te veranderen. En dat gaat

Nadere informatie

HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN. Nadine Köhle, MSc.

HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN. Nadine Köhle, MSc. HOUVAST, VOOR ELKAAR EEN ONLINE ZELFHULPCURSUS VOOR PARTNERS VAN KANKERPATIËNTEN Nadine Köhle, MSc. Contactdag Leven met blaas- en nierkanker 11-04-2015 Amersfoort ACHTERGROND Kanker heb je niet alleen!

Nadere informatie

Kiezen voor coaching als managementstijl

Kiezen voor coaching als managementstijl Kiezen voor coaching als managementstijl Druk, druk druk! Bijna iedere manager kent wel dit gevoel. Beter leren delegeren dus! Om te kunnen delegeren heb je echter verantwoordelijke en zelfsturende medewerkers

Nadere informatie