SAMEN HOGER activiteitenverslag 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SAMEN HOGER activiteitenverslag 2013"

Transcriptie

1 SAMEN HOGER activiteitenverslag 2013

2

3 Activiteitenverslag 2013 FEDERAUTO vzw Jules Bordetlaan Brussel tel fax

4 Verantwoordelijke uitgever: Philippe Pirson, Afgevaardigd bestuurder FEDERAUTO Jules Bordetlaan Brussel Creatie en druk: Vanden Broele Productions 4

5 Inhoudsopgave Uitvoerend comité 6 Voorwoord 7 Raad van bestuur 8 Belgische confederatie van de autohandel en -reparatie en van de aanverwante sectoren vzw 10 Onze gesprekspartners 11 Internationale contacten 12 Centraal thema 15 Sociaaleconomisch dossier 29 Werkzaamheden van onze commissies 67 Commissie Milieu 67 Verzoeningscommissie voor Tweedehandse Voertuigen 72 Commissie Opleiding en Vorming 74 EDUCAM 77 Activiteiten van onze federaties en groeperingen 81 GDA 81 GVO 82 REPARAUTO 83 FEDERAUTO Carrosserie 85 DETABEL 86 Federmoto 87 FAM vzw 88 FEDERAUTO Electric Mobility Group 89 Motorrevisiebedrijven 92 FEDERTYRE 93 GSS - Servicestations 94 IMCOBEL vzw 95 Fedagrim 96 Federvelo 97 FederProCycle 98 SIGMA vzw 99 Internationale activiteiten 102 CECRA 102 FIGIEFA-EGEA 105 Salon 109 TOOLS&TOOLS Regionale verenigingen 111 Kwaliteitslabels 119 Erkend Verkoper van FEDERAUTO 119 FEDERAUTO Erkende Carrosserie 120 Takelmeester 121 5

6 Uitvoerend comité Veys Carl voorzitter Huppertz Serge vicevoorzitter Van Haut Dries vicevoorzitter Janssens Ludo vicevoorzitter Missante Luc algemeen directeur Delmarche Réginald bestuurder Pirson Philippe afgevaardigd bestuurder Van hoe Freddy erevoorzitter Jacobs Marcel erevoorzitter 6

7 Voorwoord Een jaarverslag is een ideale oefening om ons af te vragen of wij tijdens het afgelopen jaar onze opdracht hebben vervuld, namelijk het bijdragen tot een zo gunstig mogelijk ondernemersklimaat voor de ondernemingen die FEDERAUTO vertegenwoordigt. Naast het traditioneel sociaaleconomisch dossier geven wij u in dit jaarverslag een overzicht van de initiatieven en activiteiten van onze 16 groeperingen, de werkzaamheden binnen onze commissies, regionale verenigingen en Europese en internationale verenigingen waarbij onze groeperingen zijn aangesloten. De keuze van het centraal thema viel, aan de vooravond van een grondige herziening van onze traditionele mobiliteitsconcepten, op alternatieve brandstoffen en de uitdagingen die zij kunnen vertegenwoordigen voor onze mobiliteitsbedrijven. Een jaarverslag kan nooit volledig zijn omdat onze Confederatie en haar groeperingen voortdurend alert moeten zijn en actief moeten blijven op de vele fronten die de activiteiten van onze leden beïnvloeden gaande van mobiliteit en verkeersveiligheid tot milieu, van fiscaliteit tot arbeid en tewerkstelling, van administratieve vereenvoudiging tot opleiding, van autocriminaliteit tot onderwijs. De verdere implementatie van de zesde staatshervorming en de hertekening van het sociaal landschap in het licht van de verdere eenmaking van de statuten arbeiders-bedienden zijn twee dossiers die in de komende jaren bovenaan onze prioriteitenlijst staan. Wij danken al wie tijdens het afgelopen jaar zijn bekommernissen en visie met ons heeft gedeeld binnen onze diverse bestuursorganen. Hun bijdrage is onze motor om ons dagelijks in te zetten voor een optimale behartiging van de belangen van onze ondernemingen en dit zowel op federaal, regionaal als Europees niveau. Een bijzondere dankbetuiging gaat eveneens naar het personeel van FEDERAUTO voor zijn inzet om de kwaliteit van de dienstverlening naar onze leden toe dagelijks gestalte te geven. Luc Missante Philippe Pirson Carl Veys Algemeen directeur Afgevaardigd bestuurder Voorzitter 7

8 Raad van bestuur Baetens Hilaire, voorzitter FEDERAUTO Carrosserie Brenders Guido, voorzitter Federmoto Briers Matthy, voorzitter FederProCycle Bruno Angelo, bestuurder groepering Servicestations De Belder Ronald, vicevoorzitter GVO Delmarche Réginald, vicevoorzitter FEDERTYRE De Schrijver Inge, vicevoorzitter FEDERAUTO Carrosserie De Wulf Dirk, vicevoorzitter Federmoto Dubois Jean-Paul, vicevoorzitter Sigma Etienne Michel, vicevoorzitter DETABEL Geentjens Eric, voorzitter REPARAUTO Hocké Didier, penningmeester FEDERAUTO Huppertz Serge, voorzitter GDA Jacobs Marcel, erevoorzitter FEDERAUTO Janssens Ludo, voorzitter Federatie Automateriaal Leemans Alexandre, voorzitter GVO Letellier Jean, voorzitter DETABEL L Homme Gilbert, vicevoorzitter VEREMABEL Maerten Philippe, voorzitter groepering Motorrevisiebedrijven Merckx Joost, voorzitter VEREMABEL Mortier Hans, bestuurder REPARAUTO Packo Jan, voorzitter AGRIMADIS Pirson Philippe, afgevaardigd bestuurder FEDERAUTO Renard Olivier, vicevoorzitter Federatie Automateriaal Renier Philippe, voorzitter FEDERTYRE Reynaers Guido, bestuurder GDA Uhoda Stephan, voorzitter groepering Servicestations Vanderhaeghe Christian, bestuurder AGRIMADIS Van der Kerken Gust, voorzitter Federvelo Van Haut Dries, voorzitter SIGMA Van hoe Freddy, erevoorzitter FEDERAUTO Van Keer Jean-Pierre, voorzitter IMCOBEL Van Minsel Patrick, vicevoorzitter IMCOBEL Veys Carl, voorzitter FEDERAUTO en bestuurder GDA 8

9 XXEREVOORZITTERS Jacobs Marcel de Schaetzen Alain Van hoe Freddy XXEREBESTUURDERS De Cooman Jos Jamoulle Joseph Vanderhaeghe Jean XXWAARNEMERS Sporen Martine, voorzitster gewestraad FEDERAUTO Vlaanderen Henry Philippe, voorzitter gewestraad FEDERAUTO Wallonië XXDIRECTIE Pirson Philippe, afgevaardigd bestuurder Missante Luc, algemeen directeur Decrock Philippe, directeur Juridische en Economische Studiedienst Crab Guy, Manager Groeperingssecretarissen Schets Luc, Manager Homologaties en Technische dienst Tiétard Charles, Marketing & Communication Manager XXUITVOEREND COMITE Veys Carl, voorzitter FEDERAUTO en bestuurder GDA Huppertz Serge, vicevoorzitter FEDERAUTO en voorzitter GDA Janssens Ludo, vicevoorzitter FEDERAUTO en voorzitter Federatie Automateriaal Van Haut Dries, vicevoorzitter FEDERAUTO en voorzitter SIGMA Delmarche Réginald, bestuurder FEDERAUTO en vicevoorzitter FEDERTYRE Pirson Philippe, afgevaardigd bestuurder FEDERAUTO Van hoe Freddy, erevoorzitter FEDERAUTO Jacobs Marcel, erevoorzitter FEDERAUTO Missante Luc, algemeen directeur FEDERAUTO 9

10 Belgische confederatie van de autohandel en -reparatie en van de aanverwante sectoren vzw SECTOR MOBILITEIT Groepering Autodealers en -Agenten GDA Groepering Handelaars in Tweedehandse Voertuigen GVO Groepering van Autoreparatie bedrijven REPARAUTO Groepering Servicestations GSS Groepering Carrosserieherstellers en Koetswerkbouwers FEDERAUTO Carrosserie SALON DETAXPO Groepering Takel- en Bergingsbedrijven van België DETABEL Groepering van de Verdelers van Motorrijwielen Federmoto Groepering van Motorrevisiebedrijven Groepering van Bandenspecialisten FEDERTYRE Commissie Sociale Zaken Commissie Fiscaliteit Commissie Milieu Commissie Vorming en Opleiding Commissie Carrosserie Verzoeningscommissie Tweedehandse Voertuigen ALGEMENE VERGADERING RAAD VAN BESTUUR SECTOR ONDERDELEN, BANDEN, PRODUCTEN, ACCESSOIRES, GEREEDSCHAP EN UITRUSTING SALONS AUTOTECHNICA & TRANSTECHNICA Groepering van nationale en regionale Distributeurs van Automaterialen FAM SALON TOOLS&TOOLS Belgische Beroepsvereniging van Invoerders & Fabrieksagenten van Gereedschap IMCOBEL ALGEMEEN DIRECTEUR UITVOEREND COMITÉ AFGEVAARDIGD BESTUURDER SECTOR LAND- EN TUINBOUWMATERIEEL Groepering van Alleenvertegenwoordigers van Landbouw-, Tuinbouw-, en Tuinmaterieel AGRIMADIS Groepering van de Verkopers-Herstellers van Tractors en Landbouw machines van België VEREMABEL Studiedienst Groeperingen Marketing & Communicatie Finance & Support Regionale Secretariaten SECTOR TWEEWIELERS SALON EXPO-VELO Federatie van Fabrikanten, Constructeurs, Assem bleurs, Grossiers, Invoerders en Algemeen Vertegen woordigers van de Fietsindustrie in België Federvelo Groepering van Fietsspecialisten FederProCycle SECTOR BURGERLIJKE BOUWKUNDE EN LIFT-TRUCKS SALON PROLOGISTICS Federatie van de Algemeen Vertegenwoordigers van Materieel voor Openbare en Private Werken, voor de Bouw en voor Goederenbehandeling SIGMA 10

11 Onze gesprekspartners XXOverheid Arbeidscommissies (C.A.I.N. enz.) BIVV Centrale Raad voor het Bedrijfsleven Europese Unie Federale Commissie voor de Verkeersveiligheid Federale Overheid Hoge Raad voor de Zelfstandigen en de kmo Ondernemingsloketten NOA (Autocriminaliteit) Pararegionales (OVAM, BIM, OWD,...) Parastatalen Regionale Overheden XXWerkgeversorganisaties UCM UEB UNIZO UWE VBO VOKA XXFederaties Agoria Assuralia Belgische Petroleumfederatie FEBETRA FEBIAC FEDAGRIM FEDIS FEVAR GEB GOCA IVP RENTA Transport en Logistiek Vlaanderen UPEX UPTR XXConsumenten Test-Aankoop XXWerknemersorganisaties ABVV ACLVB ACV-METEA XXAutomobielclubs KACB RMU Touring VAB XXOpleiding AutoFORM CEVORA EDUCAM EFP IAWM IFAPME Job on wheels Onderwijs SERV SFMQ SYNTRA Vlaanderen VDAB-FOREM-IBFFP XXParitaire Comités Carrosserie - P.C Garages - P.C. 112 Metaalhandel - P.C XXSociale Fondsen Carrosserie Garage Metaalhandel XXMedia Geschreven en audiovisuele pers Social media XXMilieupartners BEBAT BOFAS Febelauto FOSTPLUS Recupel RECYBAT RECYTYRE VAL-I-PAC Valorlub 11

12 Internationale contacten FEDERAUTO is actief op internationaal vlak. Elke federatie en groepering is aangesloten bij Europese verenigingen die zich buigen over de specifieke problemen binnen elke branche. FEDERAUTO staat aldus in het middelpunt van een belangrijk net dat studies en statistieken realiseert, evenals informatie-uitwisselingen die het mogelijk maken de bewegingen en tendensen die zich op de markt aftekenen, beter te begrijpen en erop te anticiperen. SECTOR MOBILITEIT GDA Groepering Autodealers en -agenten GVO Groepering Handelaars in Tweedehandse Voertuigen REPARAUTO Groepering van Autoreparatiebedrijven CECRA Europese Raad voor de Automobielhandel en -herstelling GSS Groepering Servicestations Motorrevisiebedrijven FIRM Fédération Internationale des Rectifieurs et Reconstructeurs de Moteurs FEDERTYRE Groepering van Bandenspecialisten CETRO Committee of European Tyre Retail Organisations 12

13 SECTOR ONDERDELEN, BANDEN, PRODUCTEN, ACCESSOIRES, GEREEDSCHAP EN UITRUSTING FAM GIAF Distributeurs EGEA European Garage Equipment Association FIGIEFA The International Federation of Automotive Aftermarket Distributors ETRMA European Tyre & Rubber Manufacturer s Association ETO European Tuning Organization SECTOR BURGERLIJKE BOUWKUNDE EN GOEDERENBEHANDELING SIGMA ILC International Liaison Committee of Construction Plant Distributors, Hirers and Repairers RF Belgium Road Federation Belgium ECED European Federation of Equipment Distributors SECTOR LAND- EN TUINBOUWMATERIEEL AGRIMADIS VEREMABEL FECIMA European Federation of International Trade in Agricultural Machines and related activities CLIMMAR Centre de Liaison International des Marchands de Machines Agricoles et Réparateurs 13

14

15 Centraal thema Alternatieve brandstoffen & de uitdaging voor duurzame mobiliteit in de FEDERAUTO-SECTOREN Elektrisch/hybride, biofuels/biogas, aardgas, waterstof Comparing the air of cities to the air of deserts and arid lands is like comparing waters that are befouled and turbid to waters that are fine and pure.in the city, because of the height of its buildings, the narrowness of its streets and all that pours from its inhabitants and their superfluities [...] the air becomes stagnant, turbid, thick, misty, and foggy...if the air is slightly altered, the psychical spirit will also be noticeably altered Maimonides (Rabbi Mosheh Ben MAIMON) Cordoba Sephardic Medic, XXDe Europese politiek De Europese Unie heeft de ambitie uitgesproken om in tot 95 % CO 2 -reductie ten opzichte van 1990 te bereiken. Hernieuwbare energie is belangrijk in het realiseren van die ambitie, maar is nu nog duur. De Europese Commissie heeft in het witboek transport haar doelstellingen geformuleerd en streeft naar een reductie van de CO 2 -uitstoot in het wegvervoer van 60 % in 2050 ten opzichte van Tegen 2030 wordt voor vervoer gestreefd naar een daling van de broeikasgasemissies met 20 % ten opzichte van Gelet op de sterke groei van de vervoersemissies tijdens de jongste twee decennia zou de uitstoot daarmee nog steeds 8 % hoger liggen dan in Vicieuze cirkel alternatieve brandstoffen In het witboek zijn 10 doelstellingen voor een concurrerend vervoersysteem met een efficiënt gebruik van hulpbronnen benoemd als stap op weg naar een reductie van de broeikasgasemissies met 60 %. Daarvan raken de volgende punten rechtstreeks het wegvervoer: het gebruik van voertuigen op traditionele brandstoffen in de stad moet tegen 2030 gehalveerd worden en tegen 2050 moet dit volledig worden verboden; de stadsdistributie moet tegen 2030 grotendeels CO 2 - vrij gemaakt zijn (de invoering van LEZ (low emission zones) in de Europese steden zal hiertoe bijdragen; tegen 2030 moet 30 % van het goederenvervoer via de weg over afstanden van meer dan 300 km per spoor of over het water plaats vinden en tegen 2050 meer dan 50 % dankzij efficiënte en groene goederencorridors; om die doelstelling te bereiken moet een aangepaste infrastructuur worden uitgebouwd; er moet werk gemaakt worden van de algemene toepassing van het principe de gebruiker/de vervuiler betaalt. Om ook in de toekomst op grote schaal te kunnen blijven transporteren zal de CO 2 -uitstoot moeten worden teruggedrongen en zal het dreigende olietekort moeten worden opgevangen. Alternatieve brandstoffen bieden uitkomst. Deze alternatieve brandstoffen zullen (grotendeels) een CO 2 -neutrale uitstoot moeten hebben om aan de strenge CO 2 -reductie doelstellingen van de Europese Commissie te kunnen voldoen. CO 2 -neutraal (of klimaatneutraal) houdt in dat een proces niet bijdraagt aan klimaatverandering. Dat betekent niet dat er bij verbranding van een CO 2 -neutrale brandstof geen CO 2 vrijkomt. Bij elke verbranding (van koolstoffen) komt CO 2 vrij. Echter de hoeveelheid CO 2 die vrijkomt bij het verbranden van bijvoorbeeld hout is gelijk aan de hoeveelheid CO 2 die deze bomen tijdens hun leven hebben opgenomen uit de lucht. Er is sprake van een korte CO 2 - cyclus. Dit in vergelijking tot de veel langere CO 2 -cyclus bij het verbranden van fossiele brandstoffen. De CO 2 in deze brandstoffen heeft al duizenden of zelfs miljoenen jaren in de grond gezeten. Wanneer deze fossiele brandstoffen worden verbrand komt er extra CO 2 in de lucht. België De Europese Commissie maakte zich onlangs zorgen over het feit dat België de bevolking niet afdoende beschermt tegen vervuiling door fijn stof (PM10). Deze kleine deeltjes zijn afkomstig van emissies door de industrie, het verkeer en de verwarming van woningen en kunnen astma, cardiovasculaire problemen, longkanker en vroegtijdige sterfte veroorzaken. 15

16 Volgens de EU-regelgeving moeten de lidstaten de blootstelling van de bevolking aan die deeltjes beperken. Inwoners van Brussel, het Gentse havengebied, Antwerpen (onder meer het havengebied), Vlaanderen en Luik zijn sinds 2005 blootgesteld aan ongezonde PM10- waarden. De Commissie was op 20 februari laatstleden van oordeel dat België de sinds 2005 vereiste maatregelen om de volksgezondheid te beschermen niet heeft genomen en verzoekt België vooruitziend, snel en doeltreffend te handelen om de periode van niet-naleving zo kort mogelijk te houden. Deze stappen, die technisch gezien een aanvullend advies met redenen omkleed vormen, volgen op een aanvullende in november 2012 verzonden aanmaningsbrief. Als België niet reageert, kan de Commissie de zaak voorleggen aan het Hof van Justitie van de EU. XXDe alternatieve brandstoffen Er worden zes groepen onderscheiden die in de transportsector als alternatief voor diesel kunnen dienen: biobrandstoffen, aardgas, lpg, elektriciteit, waterstof en synthetische brandstoffen. 1. De biobrandstoffen Biobrandstof is de algemene verzamelnaam voor verschillende soorten brandstoffen die gemaakt worden uit biomassa. Met biomassa wordt al het organische materiaal op aarde bedoeld. De toepassingen zijn dan ook legio. Biobrandstoffen kunnen in gasvormige of vloeibare toestand voorkomen, waarbij de vloeibare biobrandstoffen worden geproduceerd om direct diesel of benzine te vervangen. De volgende biobrandstoffen worden onderscheiden: Biogas Biogas wordt ook wel groen gas genoemd en is een gasvormige biobrandstof. De hoofdbestanddelen van biogas zijn koolstofdioxide en methaan. Het gas ontstaat als gevolg van vergisting van organisch materiaal zoals mest, rioolslib of gestort huisvuil. Bio-alcoholen Biologisch geproduceerde alcohol wordt door middel van vergisting van suikers, zetmeel of cellulose door micro-organismen en enzymen gemaakt. Voorbeelden van bioalcoholen zijn ethanol, propanol, butanol en methanol. Merken zoals VW voeren nog altijd testen met motoren op methanol. Biodiesel Biodiesel wordt gemaakt uit onder andere plantaardige olie of dierlijke vetten en vaak in mengvorm met diesel toegepast. B30 is bijvoorbeeld een mengvorm van 30 % biodiesel en 70 % diesel, maar ook B100 (100 % biodiesel) komt voor. Bio-ethers Een ether is een organisch chemische verbinding, waarbij de centrale zuurstof een directe binding heeft met twee koolstofatomen. Het is een vluchtige en brandbare vloeistof. Dimethylether (DME) is een gasvormige ether dat als schoon alternatief voor diesel kan dienen, omdat er bij verbranding geen fijnstof deeltjes worden gevormd. Puur plantaardige olie (PPO) PPO wordt gemaakt door oliehoudende zaden of pitten, zoals zonnebloempitten, sojabonen, koolzaad of palmvruchten, samen te persen. Het is een biochemische opgeslagen zonne-energie en bevat ongeveer evenveel energie als normale diesel. Vaste biobrandstoffen Met vaste biobrandstoffen worden biobrandstoffen bedoeld die niet gemaakt zijn uit vloeibare, of gasvormige stoffen. Deze biobrandstoffen zijn dus gemaakt uit vaste stoffen zoals hout, zaagsel, houtskool, huishoudelijk afval, gras, agrarisch afval, non-food energiegewassen en gedroogde mest. Synthetische biobrandstoffen Synthetische biobrandstoffen zijn biobrandstoffen die kunstmatig door middel van chemische reacties gemaakt worden. Het is ook wel bekend onder de term Biomass-to- Liquids (BTL), de biovariant van GTL (Gas-to-Liquids). Het voordeel van biobrandstoffen is dat ze onuitputtelijk zijn en dus kan de energie geproduceerd uit biomassa de energiediversiteit en het energieaanbod verzekeren. Ook kunnen er nieuwe afzetmarkten gecreëerd worden voor de landbouw. Dit brengt op zijn beurt nieuwe kansen voor de handel, wat kan leiden tot economische groei. Ook bij verbranding is de luchtverontreinigende emissie en de totale CO 2 -uitstoot gunstiger in vergelijking tot fossiele brandstoffen. Het grote nadeel van biobrandstoffen is dat bij de productie ervan grote hoeveelheden grondstoffen nodig zijn. Om plaats hieraan te bieden worden bossen gekapt of gaat het ten koste van landbouwgrond voor voedselproductie. Vooral bij de eerste generatie biobrandstoffen was dit het geval, door de introductie van de tweede generatie biobrandstoffen is dit probleem aangepakt. 16

17 2. Aardgas Aardgas is een fossiele brandstof en dus niet erg duurzaam. Het wordt echter gezien als de schoonste fossiele brandstof, omdat bij verbranding geen of nauwelijks roet en ander fijnstof vrijkomt. Aardgas bestaat voor het grootste gedeelte uit methaan. De samenstelling van aardgas verschilt per bron. Nederlands aardgas bijvoorbeeld bestaat voor ongeveer 82 % uit methaan (ook wel laag calorisch gas genoemd), terwijl aardgas uit Rusland of Canada voor 95 % uit methaan (hoog calorisch gas) bestaat. Hierdoor heeft het Nederlandse aardgas een lagere verbrandingswarmte en minder rendement. Aardgas is te verduurzamen door het te vervangen door biogas. 3. Lpg Liquefied petroleum gas (lpg), ook wel autogas genoemd, is een mengsel van propaan en butaan dat gebruikt wordt als brandstof in motoren. Het komt vrij bij de productie van ruwe olie en aardgas en in het raffinageproces van ruwe olie. 4. Elektriciteit Elektriciteit is formeel gezien geen brandstof, het is een energiedrager. Een elektrisch voertuig dat wordt aangedreven door een elektromotor maakt gebruik van elektriciteit, die afkomstig is uit energie en wordt opgeslagen in accu s. Deze energie kan op veel verschillende manieren worden opgewekt, bijvoorbeeld in kolen- of kerncentrales, maar ook duurzaam door zon, wind of water. Elektriciteit uit deze duurzame manier van elektriciteitswinning wordt groene stroom genoemd. Een elektrisch voertuig heeft dus tijdens het gebruik geen (lokale) uitstoot, maar wel uitstoot door de productie, opslag en transport van elektriciteit (als dit niet duurzaam plaatsvindt). elektriciteitsopwekking. Waterstof heeft als voordeel dat het onuitputtelijk is, omdat het (met behulp van energie) uit water wordt gemaakt. 6. Synthetische brandstoffen Synthetische brandstoffen zijn brandstoffen die kunstmatig door middel van chemische reacties vervaardigd worden. Hierbij wordt een gasmengsel van koolstofmonoxide en waterstof omgezet in een vloeibare brandstof. Als grondstof kan steenkool (Coal-to-Liquids, CTL), aardgas (Gas-to-Liquids, GTL) en biomassa (Biomassto-Liquids, BTL) dienen. NR Alternatief Toepassing in België 1 Biobrandstoffen Voertuigen op biodiesel en ethanol 2 Aardgas Voertuigen op CNG (CBG) en LNG (LBG) en dual-fuel voertuigen 3 Lpg Voertuigen op lpg 4 Elektriciteit Elektrische en hybride voertuigen 5 Waterstof Voertuigen op waterstofbijmenging en brandstofcel 6 Synthetische brandstoffen Voertuigen op synthetische diesel 5. Waterstof Waterstof is net als elektriciteit geen brandstof, maar een energiedrager. Hier geldt dus ook dat de energie die vrijkomt bij gebruik als brandstof in een voertuig er eerst ingestopt moet zijn. Waterstof kan niet uit de grond gehaald worden, het moet worden geproduceerd. Dit kan door middel van elektrolyse, een proces waarbij water omgezet wordt in waterstof en zuurstof. Voor de productie van waterstof via elektrolyse is energie (elektriciteit) nodig. De duurzaamheid van waterstof hangt dus af van de manier van 17

18 XX3. Een sectorbeschouwing Korte inleiding en statement rond thermische motoren Ook de komende jaren zullen diesel- en benzineauto s nog altijd het grootste deel van het wagenpark uitmaken. Diesel- en benzineauto s zijn de laatste jaren zuiniger en milieuvriendelijker geworden. Een verdere verfijning van deze technieken kan het brandstofverbruik nog eens met 30 % verminderen. Diesel- en benzineauto s spelen daarom een belangrijke rol in het nastreven van de Europese doelstelling om de CO 2 -uitstoot tegen 2020 tot 95 g/km te beperken. Halen de automerken die norm niet, dan moeten ze hoge boetes betalen. Om dat te voorkomen, ontwikkelen zij in hoog tempo zogeheten hybridewagens, een combinatie van een elektro- en conventionele verbrandingsmotor. Downsizing - het kleiner maken van de verbrandingsmotor zonder de prestatie te verminderen is een belangrijke stap. Door het gebruik van een turbocompressor bijvoorbeeld leveren kleinere motoren met minder brandstof toch dezelfde prestaties als grotere motoren. Ook het start/stopsysteem dat de motor bij stilstand automatisch uitschakelt en herstart bij vertrek, maakt de verbrandingsmotor schoner. Het brandstofverbruik en ook CO 2 -uitstoot dalen dankzij deze technologie met 5 %. In stadsverkeer bedraagt de brandstofbesparing zelfs 8 %. Enkele beschouwingen De wereldbevolking zal van 7 miljard mensen eind 2011 naar 9,5 miljard in 2050 doorgroeien. Door deze toename van de bevolking en doordat iedereen een steeds hogere levensstandaard wenst, is er een groeiende vraag naar energie. Naar verwachting zal deze vraag naar energie stijgen met 40 % tegen het jaar Fossiele brandstoffen en met name aardolie worden steeds schaarser. De groeiende vraag hiernaar kan in de nabije toekomst niet meer worden opgevangen. Tel daar de problematiek van de CO 2 -uitstoot en de luchtverontreinigende stoffen bij op en het wordt direct duidelijk dat het gebruik van fossiele brandstoffen moet worden beperkt en dat er gezocht moet worden naar alternatieven voor aardolie. Hoewel de meest realistische verwachtingen ons nog een aardoliereserve voor minstens 40 jaar verzekeren, komt er een dag dat er geen aardolie meer is of alleen nog tegen torenhoge prijzen. Daarom moeten we onze voorzorgen nemen, want vast staat dat we afhankelijk zijn van onze goeie ouwe voertuigen op wielen, een uitvinding die al van meer dan jaar geleden dateert. Toch is het pas 130 jaar geleden dat voor het eerst een voertuig werd aangedreven door een thermische benzinemotor. De dieselmotor op zijn beurt gaat nauwelijks 115 jaar terug. In die tijd waren beide uitvindingen vooral bedoeld als tegenhangers voor de stoommotor, die steenkool als voornaamste energiebron had. Vandaag zou niemand het in zijn hoofd halen om weer naar die energiebron terug te grijpen of om de paarden opnieuw in het straatbeeld in te voeren. Vooral drie nieuwe alternatieve krachtbronnen zijn daarom aan een opmars bezig: elektriciteit, waterstof en aardgas. In dat verband valt het te betreuren dat er geen echt overleg bestaat tussen de automobielgroepen. Enkele groepen ondertekenden weliswaar een aantal samenwerkingsovereenkomsten, vooral om de gigantische researchkosten te delen. Uit jaarlijks onderzoek van KPMG onder 200 topmanagers in de internationale automobielindustrie blijkt dat de belangstelling voor voertuigen die gebruikmaken van alternatieve brandstoffen afneemt. De bedrijven verwachten dat in tegenstelling tot de gevestigde landen consumenten in de opkomende markten, zoals Brazilië, Rusland, India en China, steeds vaker zullen kiezen voor groene voertuigen. Dit heeft wellicht voor een groot deel te maken met het feit dat een aantal grote steden in deze landen kampt met aanzienlijke luchtvervuiling. De aanschaf van milieuvriendelijke, elektrisch aangedreven auto s in andere landen, waaronder Nederland, zal in grote mate afhangen van de prijs. Overheidssubsidies en belastingmaatregelen zullen hierbij van grote invloed blijven. Toename plug-in hybride modellen Toch blijkt energiezuinigheid niet bij elke consument bovenaan het lijstje te staan. Uit onderzoek bleek al dat met name consumenten in de opkomende markten een niet aflatende behoefte hebben aan SUV s en andere luxewagens. En aan deze trend lijkt voorlopig geen eind te komen. Ook in de gevestigde landen blijft de populariteit van SUV s groot. Dat uit zich bijvoorbeeld in het feit dat grote merken als Mercedes en Renault nieuwe modellen op de markt brengen, de Mercedes GLA en de Renault Captur. Voor wat de productie van elektrische auto s betreft voorziet de sector de komende vijf jaar de grootste toename in het aantal plug-in hybride modellen als het om elektrische auto s gaat, zowel in Japan, West-Europa en Noord-Amerika als de opkomende landen. 18

19 Veel topmerken hebben er dan ook voor gekozen om hybride motoren in het hogere segment te introduceren, zoals bijvoorbeeld de Mercedes S500, de BMW i8 en de Lexus LS 600h. Het feit dat de sector de komende tijd gaat investeren in het zuiniger en minder milieubelastend maken van conventionele verbrandingsmotoren kan echter betekenen dat een verdergaande ontwikkeling van hybride motoren tot stilstand kan komen. De automotive bedrijven verwachten hun groeistrategie te realiseren door nieuwe markten te betreden en nieuwe producten te ontwikkelen. Groei door middel van joint ventures en samenwerkingsverbanden heeft duidelijk plaatsgemaakt voor dit soort organische groei. Ruim 80 % van de bedrijven in Japan, West-Europa en Noord-Amerika beschouwt organische groei als de belangrijkste ondernemingsstrategie. komende maanden iets positiever uitvallen, hoofdzakelijk dankzij de geleidelijke entree van de Renault Zoé op onze markt (in Frankrijk werden er in het eerste halfjaar stuks verkocht op een totaal van elektrische wagens). Toch heeft de markt van de elektrische wagens het behoorlijk lastig zonder een echt ondersteunend beleid van de federale regering de belastingverlaging op elektrische wagens werd geschrapt en door de aarzelende houding van de gewestelijke regeringen. Het Waals Gewest kent een bonus van EUR toe voor wagens met een CO 2 -uitstoot van minder dan 20 g/km, wat op elektrische wagens van toepassing is, op voorwaarde dat de catalogusprijs exclusief btw en exclusief opties niet meer dan EUR bedraagt. Deze veranderde zienswijze kan het gevolg zijn van het feit dat de huidige samenwerkingsverbanden die de bedrijven zijn aangegaan de nodige uitdagingen met zich meebrengen als het gaat om een effectieve integratie en het realiseren van de noodzakelijke synergie. Toch zullen samenwerkingsverbanden met nieuwe toetreders op het gebied van elektronica en mobiliteitsoplossingen in het begin noodzakelijk blijven. Elektriciteit, zonder politieke steun In de Verenigde Staten werden 40 % meer elektrische voertuigen dan benzinevoertuigen verkocht! Een mededeling die zou inslaan als een bom, ware het niet dat ze dateert van lang geleden: die verkoopverhouding stamt immers uit 1900 Bekijken we de meest recente inschrijvingsgegevens, dan bezitten de thermische benzine- en dieselmotoren nog steeds het monopolie, of toch zo goed als. Beperken we ons tot een analyse van de nieuwe wagens die in België werden ingeschreven, dan spreken de DIV-cijfers voor zich. Op een totaal van inschrijvingen (waaronder dieselwagens of 68,9 %, de allereerste keer dat die verhouding daalt!), noteren we slechts 562 wagens aangedreven door een elektrische motor, 75 op aardgas en hybride wagens, met tot slot ook 192 wagens op lpg. Per 31 december 2012 was het totale wagenpark van eenheden als volgt opgesplitst: voertuigen op lpg, hybride wagens, 812 elektrische voertuigen en 216 CNG-wagens (aardgas), tegenover dieselwagens, goed voor 62,3 % van het park. Dalende verkoop Begin mei 2013 trok onze sector aan de alarmbel: in het eerste kwartaal van 2013 waren de cijfers van de elektrische wagens in vrije val met slechts 96 inschrijvingen. In diezelfde periode in 2012 waren dat er 237! Die terugval van om en bij de 60 % treft vooral de 100 % elektrische wagens en de voertuigen uitgerust met een range extender (voor een langere autonomie). De balans zou de Elektriciteit, voorlopig een kleine markt Onze Franse buren, bijvoorbeeld, kennen een bonus van EUR toe aan wie een 100 % elektrische wagen koopt. Al kan dat de indruk wekken dat de regering daarmee vooral Renault wil steunen, dat immers zwaar op elektriciteit heeft ingezet. Het merk overheerst de plaatselijke markt met meer dan 75 % van de verkoop van particuliere wagens en meer dan 80 % van de bedrijfsvoertuigen in de eerste helft van Maar Renault krijgt dan ook nauwelijks concurrentie, vooral sinds Mitsubishi zijn kleine imiev niet langer aan PSA Peugeot Citroën levert (C Zéro en ion) vanwege de teleurstellende verkoopcijfers. De markt van de elektrische voertuigen kent overal ter wereld en in Europa een erg trage groei. Noorwegen heeft het record met een aandeel van 3 %, gevolgd door Frankrijk (0,5 %) en Duitsland (0,2 %). Elektriciteit, de toekomst op lange termijn Bepaalde ramingen schatten dat de louter elektrische motor tegen 2020 een globaal marktaandeel van 1,5 % zou vertegenwoordigen, tegen 98,5 % voor de verbrandingsmotor. Terwijl het grootste deel van het verkeer in en rond de stad het tegen 2050 zonder fossiele brandstoffen zou moeten kunnen stellen. De weg naar een uitstootloze wagen is dus nog erg lang en heeft meer weg van een marathon toch staat onmiskenbaar vast dat de op grote schaal geproduceerde elektrische wagen over een jaar of 25 het beste alternatief zal zijn. 19

20 Toch moet er wereldwijd een bepaalde consensus worden bereikt, wat niet voor de hand ligt, gelet op de belangen die op het spel staan. En de nodige energie voor elektrische motoren moet uit hernieuwbare bronnen en niet uit thermische of kerncentrales afkomstig zijn. Tegenstanders van de elektrische wagen grijpen immers elke gelegenheid aan om erop te wijzen dat de productie ervan een bron van vervuiling blijft, van de elektriciteitsopwekking tot de recycling van de onderdelen en accu s, bijvoorbeeld. De elektrische aandrijving van voertuigen en bromfietsen is een onderwerp dat bij elke grote aardoliecrisis weer in de belangstelling komt. Laadeiland uit EVA-proeftuin (FEDERAUTO) De evolutie van de accu s Ondertussen boekte de techniek een behoorlijke vooruitgang, vooral wat de accu s betreft. In vergelijking met de nikkelaccu s die tot het begin van de 21ste eeuw nagenoeg altijd werden gebruikt, biedt de ion-lithiumaccu vele voordelen, is ze krachtiger en heeft ze een grotere energetische densiteit en een langere levensduur. Deze aanzienlijk lichtere en kleinere accu biedt een hoge energiedichtheid. Ze heeft immers maar een heel beperkt geheugeneffect, vereist geen specifiek onderhoud, kan gemakkelijk en snel worden herladen en is veilig als ze goed in een beveiligingscircuit geïntegreerd zit. Goedkope kritiek Het proces voeren van de elektrische wagen zoals die vandaag op de markt wordt aangeboden, is een erg gemakkelijke oefening. De uitdagingen oplossen is heel wat minder makkelijk. De elektrische auto zal op grote schaal moeten worden geproduceerd in dezelfde afmetingen als de populaire stadswagentjes van vandaag. Om echt door te breken, zal een kleine elektrische auto heel betaalbaar moeten blijven voor een uitgebreide doelgroep. Bovendien zal zo n auto dagelijks minstens 400 km kunnen afleggen, met een herlaadtijd van nauwelijks enkele minuten, via systemen die voor iedereen gelijk zijn. Pas dan kunnen we, op grote schaal echt spreken van het nieuwe tijdperk van de elektrische wagen en een aanzienlijk minder zware belasting van het milieu. Ondertussen mogen we niet te snel opgeven, zoals sommige merken geneigd zijn te doen vanwege de beperkte voordelen, en moeten we vooral ook andere oplossingen bekijken. Ook nieuwe businessmodellen zoals carsharing moeten helpen om de doorbraak van EV s te versnellen. Op langere termijn is de extractie van lithium in grote hoeveelheden en vooral tegen lage kostprijs echter erg onzeker, ook al wordt er over de hele aardbol naar lithium gezocht om dat scenario te vermijden. Op Europees niveau werkt het platform Eurolithium aan een oplossing voor batterijpakketten dienstig voor bedrijfswagens. Waterstof en brandstofcel Voor sommige constructeurs blijft de auto op waterstof een utopie, een onbereikbare droom. Want die houdt in dat ze in de toekomst betaalbare en praktische oplossingen voor het grote publiek zouden aanbieden, iets waartoe ze niet in staat zijn. Andere constructeurs zien in de technologie van de brandstofcel dan weer de meest veelbelovende oplossing om uitstootvrije wagens te produceren. Dé toekomst, zeg maar. Al zijn de meningen sterk verdeeld over het systeem dat ze daarvoor moeten ontwikkelen. Het goede antwoord ligt wellicht ergens tussen deze twee strekkingen in en dan blijft het maar de vraag wanneer auto s met brandstofcellen en waterstof daadwerkelijk in de handel te koop zullen zijn. De zes partners van H2 Mobility investeren circa 20

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Studiedag elektrische wagens en laadpalen 31 mei 2012 Overview Mobimix.be? Duurzaam vlootbeheer? Technologie Milieuprestaties Financieel Conclusies + vragen Overview

Nadere informatie

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 1 Brochure ALD electric INLEIDING Ons ALD electric aanbod is bijzonder volledig, met zowel oplaadbare hybrides (plug-in), elektrische auto s met verlengde

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

1.5 Alternatieve en gasvormige brandsstoffen

1.5 Alternatieve en gasvormige brandsstoffen 1.5 Alternatieve en gasvormige brandsstoffen Vooreerst worden de gasvormige brandstoffen uiteengezet. Vervolgens worden de verschillende alternatieve brandstoffen. 1.5.1 Gasvormige brandstoffen Aardgas

Nadere informatie

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen Soorten brandstoffen en aandrijvingen WATT Roadshow wagens, alternatieve transportmiddelen en technologie De voor- en nadelen van WATT-voertuigen Prof. Joeri Van Mierlo Conventionele brandstoffen Benzine,

Nadere informatie

1.6 Alternatieve aandrijving

1.6 Alternatieve aandrijving 1.6 Alternatieve aandrijving In deze paragraaf worden alternatieve aandrijvingen behandeld. Er wordt dieper ingegaan op elektrische aandrijving waarbij batterijgestuurde aandrijving en aandrijving door

Nadere informatie

Clean fuel. LNG Facts & Figures

Clean fuel. LNG Facts & Figures 1 LNG Facts & Figures Waarom LNG Schoon Zonder nabehandeling voldoen aan emissie standaarden Veilig Lichter dan lucht als het verdampt Moeilijk ontsteekbaar Enorme voorraden Past in Europese doelstelling

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

waterstof waarmee de elektromotor van de auto wordt aangedreven - auto's voorzien van een brandstofcel die elektrische energie produceert uit

waterstof waarmee de elektromotor van de auto wordt aangedreven - auto's voorzien van een brandstofcel die elektrische energie produceert uit Hoe overleeft de auto de energietransitie? 1 Inleiding De energietransitie - dus de overschakeling van het gebruik van fossiele brandstoffen naar dat van duurzame middelen voor energieopwekking - zal consequenties

Nadere informatie

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility

Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst. Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rijden op H2 is meer dan een andere bus Op weg naar een schone toekomst Kivi Niria congres Sustainable Mobility Rob van der Sluis 1 Van fossiel naar duurzaam Andere brandstof / energiedrager Andere infrastructuur

Nadere informatie

De auto van de toekomst is voor vandaag

De auto van de toekomst is voor vandaag De auto van de toekomst is voor vandaag Woensdag 7 mei 2014 Belgian Platform on Alternative Transport Fuels #8 Agenda 1. Inleiding 2. Belgische cijfers over de markt en het park 3. Andere Europese landen

Nadere informatie

aardgas tank ik bij DATS 24 www.dats24.be CNG aardgas voor voertuigen De slimme ecomobiele toekomst is vandaag Transitiebrandstof

aardgas tank ik bij DATS 24 www.dats24.be CNG aardgas voor voertuigen De slimme ecomobiele toekomst is vandaag Transitiebrandstof CNG aardgas voor voertuigen CNG betekent letterlijk samengeperst natuurlijk gas en is eenvoudigweg de samengeperste variant van het aardgas dat we kennen voor huishoudelijk gebruik. CNG is al een tijdje

Nadere informatie

EFRO project. Factsheets rondvaart. Kennisnetwerk bijeenkomst 3 december 2012, AmsterdamRuud Verbeek

EFRO project. Factsheets rondvaart. Kennisnetwerk bijeenkomst 3 december 2012, AmsterdamRuud Verbeek EFRO project Factsheets rondvaart Kennisnetwerk bijeenkomst 3 december 2012, AmsterdamRuud Verbeek 2 Inhoud Inleiding Technische opties voor een schonere vloot Emissie in de praktijk Overzicht Conclusies

Nadere informatie

3.3 Straddle Carriers

3.3 Straddle Carriers 3.3 Straddle Carriers 3.3.1 Inleiding Straddle carriers worden aangedreven door dieselmotoren (6 of 8 cilindermotoren). Deze motoren voldoen allen aan de Tier 3 standaard, de nieuwere uitvoeringen aan

Nadere informatie

Emissies van het wegverkeer in België 1990-2030

Emissies van het wegverkeer in België 1990-2030 TRANSPORT & MOBILITY LEUVEN VITAL DECOSTERSTRAAT 67A BUS 1 3 LEUVEN BELGIË http://www.tmleuven.be TEL +32 (16) 31.77.3 FAX +32 (16) 31.77.39 Transport & Mobility Leuven is een gezamenlijke onderneming

Nadere informatie

België dieselland? Automania.be. Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert

België dieselland? Automania.be. Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert Automania.be Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert Gepubliceerd: 08.05.2014 Een studie rond het omslagpunt tussen rijden op benzine, diesel of elektriciteit, onlangs uitgevoerd

Nadere informatie

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen VOORSTELLING VAN HET CHARTER " "EV EVOLUTION TO ELECTRICAL VEHICLES" ( EV. TO E.V. ). ) INLEIDING Het vervoer over de weg is momenteel een bron van vervuiling wegens uitstoot in de lucht en geluidshinder.

Nadere informatie

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015

Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen. Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Vloeibaar aardgas - Liquid Natural Gas (LNG) Voordelen en uitdagingen Jan Van Houwenhove 3 December 2015 Agenda Cryo Advise Aardgas - eigenschappen Voordelen Uitdagingen Cryo Advise advies voor LNG systemen

Nadere informatie

Uw wagenpark op biobrandstof laten rijden Een overzicht van de nieuwste mogelijkheden

Uw wagenpark op biobrandstof laten rijden Een overzicht van de nieuwste mogelijkheden Uw wagenpark op biobrandstof laten rijden Een overzicht van de nieuwste mogelijkheden Een inleiding op de Technical Guidance Koolstofkringloop Waar gaat deze folder over? Duurzame mobiliteit is een hot

Nadere informatie

Wie vooruit wil, rijdt duurzaam!

Wie vooruit wil, rijdt duurzaam! Wie vooruit wil, rijdt duurzaam! Noord-Nederland is een prachtig deel van Nederland. Prachtig vanwege de natuur, de mentaliteit van de mensen en de ruimte. Een plek waar duurzaamheid steeds meer ruimte

Nadere informatie

Fleetclub van 100. Welkom

Fleetclub van 100. Welkom Fleetclub van 100 Welkom Fleetclub van 100 Welkom Michel Dudok Manager Fleetsales & Leasing Doel van deze workshop Na afloop van de workshop bent u op de hoogte van De achtergronden, techniek en actuele

Nadere informatie

Klaar voor de toekomst. Scania Gasmotoren CNG & LNG

Klaar voor de toekomst. Scania Gasmotoren CNG & LNG Klaar voor de toekomst Scania Gasmotoren CNG & LNG Scania en het milieu Klimaatveranderingen ten gevolge van de uitstoot van broeikasgassen, steeds schaarser wordende natuurlijke grondstoffen (o.a. als

Nadere informatie

BRANDSTOFFEN WEGVERKEER

BRANDSTOFFEN WEGVERKEER BRANDSTOFFEN WEGVERKEER Update toekomstverkenning Paul Hofmeijer, 25 juni 2013 Partner MMG Advies Voor strategie, organisatieadvies en duurzame mobiliteit AGENDA 1. Actualiteiten uit media & drivers 2.

Nadere informatie

Hoe kan innovatie helpen?

Hoe kan innovatie helpen? Themabijeenkomst 16 december: Luchtvervuiling, en hoe houden wij Nederland mobiel? Verkeer Toenemende en invloed luchtvervuiling: van milieu-eisen op de sector hoe kan 2 Inhoud Waar komen verkeersemissies

Nadere informatie

Alternatieve aandrijfvormen

Alternatieve aandrijfvormen Alternatieve aandrijfvormen Als alternatief voor de klassieke benzine- en dieselmotor zijn er momenteel acht andere aandrijfvormen beschikbaar. We lijsten ze even op met telkens een definitie, de voor-

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

Wilt u warmte en elektriciteit. res-fc market

Wilt u warmte en elektriciteit. res-fc market Wilt u warmte en elektriciteit res-fc market Het project Het EU-project RES-FC Market wil de marktintroductie van brandstofcelsystemen voor huishoudens (FCHS) die gebruik maken van hernieuwbare energie

Nadere informatie

Kansen en milieuaspecten van de verschillende nieuwe transportbrandstoffen

Kansen en milieuaspecten van de verschillende nieuwe transportbrandstoffen 1 Kansen en milieuaspecten van de verschillende nieuwe transportbrandstoffen, 11 februari 2014 2 Inhoud 1. Brandstofopties 2. Kansen en onzekerheden 3. Milieuaspecten 4. Conclusies & aanbevelingen 3 Alternatieve

Nadere informatie

Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op

Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op 16 Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op korte termijn Meer dan 4 miljoen GM E85 FlexFuel Voertuigen in circulatie Biofbrandstoffen kunnen CO2 uitstoot op source to wheels basis gevoelig reduceren

Nadere informatie

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen

Afsluitende les. Leerlingenhandleiding. Alternatieve brandstoffen Afsluitende les Leerlingenhandleiding Alternatieve brandstoffen Inleiding Deze chemie-verdiepingsmodule over alternatieve brandstoffen sluit aan op het Reizende DNA-lab Racen met wc-papier. Doel Het Reizende

Nadere informatie

PRESENTATIE studiedag Leefmilieu Brussel Maandag 8 juni, 2015. Vlootbeheer en elektrische mobiliteit bij Stad Gent

PRESENTATIE studiedag Leefmilieu Brussel Maandag 8 juni, 2015. Vlootbeheer en elektrische mobiliteit bij Stad Gent 10/06/2015 PRESENTATIE studiedag Leefmilieu Brussel Maandag 8 juni, 2015 Vlootbeheer en elektrische mobiliteit bij Stad Gent Lies Helsloot, Service en Logistiek Departement FM Stad Gent 13 Departementen

Nadere informatie

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën

Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën Milieuvriendelijke voertuigtechnologieën What s in it for my company? Praktijkavond Nieuwe Mobiliteit - Brugge - 11 september 2012 Overview Mobimix.be? Duurzaam vlootbeheer? Technologie Milieuprestaties

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit vandaag Kristof Corthout Product Manager Sustainable Mobility

Duurzame mobiliteit vandaag Kristof Corthout Product Manager Sustainable Mobility Duurzame mobiliteit vandaag Kristof Corthout Product Manager Sustainable Mobility Groene mobiliteit: een complementair verhaal Aantal km 0 0 0 2 0 Complementariteit! Aantal km 0 0 1 5 0 Complementariteit!

Nadere informatie

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot Beleidsverklaring Co2 Deze beleidsverklaring met betrekking tot de CO2 uitstoot is onderdeel van het door M, van der Spek Hoveniersbedrijf B.V. gevoerde milieubeleid. M. van der Spek Hoveniersbedrijf B.V.

Nadere informatie

Agenda. De uitdaging. Euro normen ENVIRONMENTAL VEHICLE STRATEGY. De uitdaging. Dubbele strategie. Hybride techniek & potentieel

Agenda. De uitdaging. Euro normen ENVIRONMENTAL VEHICLE STRATEGY. De uitdaging. Dubbele strategie. Hybride techniek & potentieel Agenda De uitdaging Dubbele strategie Hybride techniek & potentieel Methaan-diesel techniek & potentieel ENVIRONMENTAL VEHICLE STRATEGY p2 De uitdaging Euro normen Wettelijk kader Opwarming van de aarde

Nadere informatie

Zie het auto-overzicht van Athlon Car Lease.

Zie het auto-overzicht van Athlon Car Lease. VEELGESTELDE VRAGEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN A. Voertuigen en mogelijkheden 1. Met welke voertuigen kun je elektrisch rijden? Elektrisch rijden op de weg kun je met een fiets, scooter of auto. Om met een

Nadere informatie

9 op 10 automobilisten wil dat elke nieuwe dieselwagen uitgerust is met een roetfilter

9 op 10 automobilisten wil dat elke nieuwe dieselwagen uitgerust is met een roetfilter 9 op 10 automobilisten wil dat elke nieuwe dieselwagen uitgerust is met een roetfilter In april startte mobiliteitsclub VAB een groot milieudebat ter gelegenheid van de Wereldgezondheidsdag. Uitgangspunt

Nadere informatie

DE VERGROENING VAN DE VERKEERSFISCALITEIT

DE VERGROENING VAN DE VERKEERSFISCALITEIT DE VERGROENING VAN DE VERKEERSFISCALITEIT Vergroening fiscaliteit mobiliteit - EU Bestaande regelingen Vrachtwagens Eurovignet Ontwikkelingen in FR, DE (LKW maut), AT, Personenwagens Péage (FR, ES, ),

Nadere informatie

Alternatieve brandstoffen en aandrijvingen

Alternatieve brandstoffen en aandrijvingen Alternatieve brandstoffen en aandrijvingen Brandstof vertegenwoordigt een aanzienlijk deel van de exploitatiekosten van een leasewagen. Omwille van zijn zuinige karakter en steeds lagere CO2-emissie was

Nadere informatie

ING Sectormanagement Transport & Logistiek. Alternatieve brandstoffen Gat in de markt of verre toekomstmuziek?

ING Sectormanagement Transport & Logistiek. Alternatieve brandstoffen Gat in de markt of verre toekomstmuziek? ING Sectormanagement Transport & Logistiek Alternatieve brandstoffen Gat in de markt of verre toekomstmuziek? Colofon Auteurs: ir. M.R.J. Kindt S.J. van der Meulen Redactie: mr. M.C. Bode drs. ing. G.

Nadere informatie

Samenvatting van de studie uitgevoerd door CO 2 logic in opdracht van de MIVB

Samenvatting van de studie uitgevoerd door CO 2 logic in opdracht van de MIVB Vergelijking van de CO 2 -uitstoot per vervoermiddel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Samenvatting van de studie uitgevoerd door CO 2 logic in opdracht van de MIVB 100% Gerecycleerd papier Januari

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de verzoening van de behoeften aan energie en aan zuivere lucht in onze maatschappij VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffde de verzoing van de behoeft aan ergie aan zuivere lucht in onze maatschappij Het Vlaams Parlemt, gelet op de Verkningsnota voor het ergiedebat in het Vlaams Parlemt,

Nadere informatie

aardgas tank ik bij DATS 24 www.dats24.be CNG aardgas voor voertuigen De slimme ecomobiele toekomst is vandaag Transitiebrandstof

aardgas tank ik bij DATS 24 www.dats24.be CNG aardgas voor voertuigen De slimme ecomobiele toekomst is vandaag Transitiebrandstof aardgas voor voertuigen betekent letterlijk samengeperst natuurlijk gas en is eenvoudigweg de samengeperste variant van het aardgas dat we kennen voor huishoudelijk gebruik. is al een tijdje populair als

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

De SLIMME KEUZE voor

De SLIMME KEUZE voor Aardgas voor voertuigen De SLIMME KEUZE voor uw onderneming DATS 24, meer dan brandstof alleen DATS 24 maakt deel uit van Colruyt Group en zet ook resoluut in op duurzaamheid. DATS 24 draagt dus graag

Nadere informatie

Milieuvriendelijke wagens Fiscaal regime. Woensdag 20 mei 2015

Milieuvriendelijke wagens Fiscaal regime. Woensdag 20 mei 2015 Milieuvriendelijke wagens Fiscaal regime Woensdag 20 mei 2015 1. Globaal perspectief 1. Globaal perspectief: evolutie van CO² emissie tot 2005 The big picture 1971 General Motors, 1971 Buick Riviera Owner

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Inleiding. Voor bedrijven. Inleiding. Voor bedrijven. Voor bedrijven. Financiële stimulansen voor bedrijven en lokale overheden

Inleiding. Voor bedrijven. Inleiding. Voor bedrijven. Voor bedrijven. Financiële stimulansen voor bedrijven en lokale overheden Inleiding Financiële stimulansen voor bedrijven en lokale overheden Roel Vanderbeuren Projectverantwoordelijke WATT Roadshow Bond Beter Leefmilieu Vergroening van het wagenpark deel van totale mobility

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

E85 he15 BIODIESEL BIOGAS GROEN GAS WATERSTOF AARDGAS LPG LNG

E85 he15 BIODIESEL BIOGAS GROEN GAS WATERSTOF AARDGAS LPG LNG E85 he15 BIODIESEL BIOGAS GROEN GAS WATERSTOF AARDGAS LPG LNG 26 DUURZAME MOBILITEIT 2009 Change EEN DUURZAMER PALET VAN BRANDSTOFFEN Bij de pomp wordt de brandstof steeds schoner. Door de toevoeging van

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit in de praktijk

Duurzame mobiliteit in de praktijk Duurzame mobiliteit in de praktijk Raymond Gense Manager duurzame ontwikkeling Pon Holdings Mobiliteit en duurzaamheid 16 Januari 2009 1 Inhoud: Wat is Duurzame mobiliteit Welke Duurzame voertuigoplossingen

Nadere informatie

Ontstaan rijden op aardgas

Ontstaan rijden op aardgas Ontstaan rijden op aardgas - Luc Goossens bioboer uit Ieper heeft geen gas in de straat en wenst een aardgasvoertuig aan te kopen - Vraag gesteld aan de stad om de mogelijkheden te onderzoeken - Samen

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Afsluitende module Alternatieve Brandstoffen - Chemie verdieping - Ontwikkeld door dr. T. Klop en ir. J.F. Jacobs Op alle lesmaterialen is de Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk

Nadere informatie

130 PARTIJEN HEBBEN SAMEN VISIE DUURZAME BRANDSTOFFEN- MIX OPGESTELD

130 PARTIJEN HEBBEN SAMEN VISIE DUURZAME BRANDSTOFFEN- MIX OPGESTELD 8 ACHTERGROND 35 MEGATON DE VOORSPELDE CO 2-UITSTOOT VAN HET WEGVERKEER IN 2050 130 PARTIJEN HEBBEN SAMEN VISIE DUURZAME BRANDSTOFFEN- MIX OPGESTELD 2035 STREEFJAAR WAARIN ALLE NIEUWE AUTO S CO 2-EMISSIE

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Colruyt (DATS 24) goes for CNG Natural Power

Colruyt (DATS 24) goes for CNG Natural Power Colruyt (DATS 24) goes for Natural Power De Groep Colruyt is beroemd door de gelijknamige supermarkten in België, Frankrijk en Luxemburg. Maar men moet niet vergeten dat de groep nog andere merken en activiteiten

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

Barometer van de Belgische Automobielsector

Barometer van de Belgische Automobielsector Persbericht 31 maart 2010 Barometer van de Belgische Automobielsector Kernpunten van de eerste barometer Maart 2009 Februari 2010 Inschrijvingen op de West-Europese automarkt gestegen met 6,1% 2010: een

Nadere informatie

Informatie Spreekbeurt Elektrische Auto s

Informatie Spreekbeurt Elektrische Auto s Informatie Spreekbeurt Elektrische Auto s Hier vind je de volgende informatie: 1. Ontstaan van de auto 2. Brandstof auto s en de toekomst 3. Elektriciteit 4. Elektrische auto s 5. Kosten elektrische auto

Nadere informatie

Special: Toekomstige EV modellen

Special: Toekomstige EV modellen Special: Toekomstige EV modellen De afgelopen jaren is het aantal elektrische voertuigen in Nederland flink gestegen. Ook het aanbod vanuit de voertuigfabrikanten groeit: steeds meer merken bieden een

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel.

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel. Concept Toyota Plug-In Hybrid R&D praktijktest techniek toekomstvisie Uitvoerige praktijktest Toyota test wereldwijd zeshonderd Concept Plug-in Hybrid Vehicles (Concept PHV) in een R&D praktijktest. Het

Nadere informatie

Bioethanol in den Niëderlanden

Bioethanol in den Niëderlanden Bioethanol in den Niëderlanden Nationale Ziele und Bioethanol für Mobilität Age van der Mei 13 december 2007 DUINN Age van der Mei. Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. Niets uit dit stuk mag worden

Nadere informatie

Introductie. ir. Frank Rieck

Introductie. ir. Frank Rieck Schone mobiliteit vanuit marktperspectief Sprekers: Frank Rieck, Hogeschool Rotterdam John Akkerhuis, Gemeentewerken Rotterdam Otto Friebel, Van Gansewinkel Ad van Merrienboer, VDL Bus&Coaches Time keeper:

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN ALD FAQ WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN INHOUD 1. Is elektrisch rijden iets voor mij? 3 2. Welke soorten elektrische auto s zijn er? 3 3. Welke auto is voor mij geschikt? 4 4. Hoe ver kan ik rijden

Nadere informatie

Hyundai en waterstof WaterstofNet congres William Meerschaut PR & Communications Manager Hyundai Belux

Hyundai en waterstof WaterstofNet congres William Meerschaut PR & Communications Manager Hyundai Belux Hyundai en waterstof WaterstofNet congres William Meerschaut PR & Communications Manager Hyundai Belux 1 Hyundai en de toekomst Hyundai is bekommerd om de toekomst» Verkoop!» Door een duurzaam beleid»

Nadere informatie

Wat wil Greenpeace dat Volkswagen doet?

Wat wil Greenpeace dat Volkswagen doet? Wat wil Greenpeace dat Volkswagen doet? Volkswagen (VW) mag niet langer zijn lobbykracht gebruiken om belangrijke klimaatwetten tegen te houden. Het moet ook zijn retoriek omzetten in daden door standaard

Nadere informatie

Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.3. Veiliger, groter en sneller KLAS 2A 2B 2C 2D 2G. Algemene Techniek Mnr. Baromeo

Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.3. Veiliger, groter en sneller KLAS 2A 2B 2C 2D 2G. Algemene Techniek Mnr. Baromeo Schooljaar: 2015-2016 TRANSPORT 3.3 Veiliger, groter en sneller KLAS 2A 2B 2C 2D 2G Algemene Techniek Mnr. Baromeo 3.3.1. Veiliger Tegenwoordig worden de transportmiddelen veiliger, sneller en de laadruimte

Nadere informatie

CNG: aardgas als autobrandstof. Een selectie van vragen en antwoorden

CNG: aardgas als autobrandstof. Een selectie van vragen en antwoorden CNG: aardgas als autobrandstof Een selectie van vragen en antwoorden s.a. D'Ieteren nv Marketing, Training & Direct Sales Creation & Copywriting november 2014 Inhoud 2 De auto op aardgas Waarom op aardgas

Nadere informatie

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen

HUIDIGE STATUS. HuidigeBlue&MeTomTom geïntroduceerdop PuntoEvo in 2009 en nuleverbaarop 6 modellen BLUE&ME TOMTOM 2 Parts&Services Accessoire Marketing Fiat Group Automobiles Nertherlands B.V. Accessories Marketing, Mei 2011 20 Novembre, 2010 HUIDIGE STATUS MITO GIULIETTA 500 PUNTO EVO DOBLO QUBO F.L.

Nadere informatie

Ecotanken quiz antwoorden

Ecotanken quiz antwoorden Ecotanken quiz antwoorden 1. Waarom laten we, steeds vaker, auto s rijden op alternatieve brandstoffen. A: De minerale (fossiele) stoffen raken op B: Slecht voor het milieu Uitleg vraag 1 Alle stoffen

Nadere informatie

NEW BUSINESS. Guy Konings

NEW BUSINESS. Guy Konings 2015 Guy Konings Stedin is verantwoordelijk voor transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: Altijd energie voor onze klanten, vandaag en morgen. Simpel, betaalbaar en duurzaam KERNGETALLEN

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Bio- olie : realiteit en toekomst. Ir. Tom Anthonis Ugent Inbio.be 6 april 2011 Is er nog afval Febem Interafval te Brugge

Bio- olie : realiteit en toekomst. Ir. Tom Anthonis Ugent Inbio.be 6 april 2011 Is er nog afval Febem Interafval te Brugge Bio- olie : realiteit en toekomst Ir. Tom Anthonis Ugent Inbio.be 6 april 2011 Is er nog afval Febem Interafval te Brugge Dank & bron Prof. Tony Bridgwater BioEnergy Research Group Aston University, Birmingham

Nadere informatie

CNG: aardgas als autobrandstof. Een selectie van vragen en antwoorden

CNG: aardgas als autobrandstof. Een selectie van vragen en antwoorden CNG: aardgas als autobrandstof Een selectie van vragen en antwoorden s.a. D'Ieteren nv Marketing, Training & Direct Sales Creation & Copywriting november 2014 Inhoud 2 De auto op aardgas Waarom op aardgas

Nadere informatie

Introductie. Annelies van der Kolk. Gedeputeerde klimaat en milieu. Provincie Gelderland

Introductie. Annelies van der Kolk. Gedeputeerde klimaat en milieu. Provincie Gelderland Introductie Energiebesparing én meer duurzame energie moeten we de komende jaren in een hoger tempo dan nu realiseren. Auto s, vrachtwagens en ander gemotoriseerd verkeer dragen in hoge mate bij aan het

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions Service ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions www.besam.be Service van wereldniveau Kiest u voor Besam, dan kunt u rekenen op onze wereldwijde service met lokale, gecertificeerde en deskundige

Nadere informatie

PERSBERICHT. Annemie Turtelboom. Vlaams Viceminister-president Annemie Turtelboom Vlaams minister van Financiën, Begroting en Energie

PERSBERICHT. Annemie Turtelboom. Vlaams Viceminister-president Annemie Turtelboom Vlaams minister van Financiën, Begroting en Energie PERSBERICHT Annemie Turtelboom Vlaams Viceminister-president Annemie Turtelboom Vlaams minister van Financiën, Begroting en Energie Joke Schauvliege Vlaams minister van Omgeving, Natuur & Landbouw Brussel,

Nadere informatie

BioWanze De nieuwe generatie

BioWanze De nieuwe generatie BioWanze De nieuwe generatie BioWanze in het kort De grootste producent van bio-ethanol in België met een jaarlijkse capaciteit van maximum 300.000 m³ bio-ethanol. Het nieuwe generatie proces verzekert

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Elektrisch rijden vraagt langetermijnstrategie en ondersteuning van overheid Misverstanden rond diesel blijven bestaan

Elektrisch rijden vraagt langetermijnstrategie en ondersteuning van overheid Misverstanden rond diesel blijven bestaan Persbericht januari 2014 Traditionele verbrandingsmotor blijft voorkeur genieten Elektrisch rijden vraagt langetermijnstrategie en ondersteuning van overheid Misverstanden rond diesel blijven bestaan Auto

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

Een beginnershandleiding tot Brandstoffen

Een beginnershandleiding tot Brandstoffen Een beginnershandleiding tot Brandstoffen Energie is essentieel om te voorzien in de basisbehoeften van onze huishouding: koken, water verwarmen en verwarming. Maar het is ook een belangrijke factor voor

Nadere informatie

Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport. Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport. 5 novembre/er 2014

Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport. Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport. 5 novembre/er 2014 Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport 5 novembre/er 2014 Bruxelles Environnement Département stationnement et déplacements Leefmilieu

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

De Auto van de Toekomst Batterij elektrisch of Waterstof elektrisch? Ir. E.A.M. de Nie

De Auto van de Toekomst Batterij elektrisch of Waterstof elektrisch? Ir. E.A.M. de Nie De Auto van de Toekomst Batterij elektrisch of Waterstof elektrisch? Ir. E.A.M. de Nie 28 april 2009 Hidde Nijland Symposium 1 WAAROM ELEKTRISCH RIJDEN? 1. Wereld milieu: geen broeikaseffect duurzaamheid

Nadere informatie

Activiteiten van leveranciers van biobrandstoffen, ontwikkelingen en toekomstverwachtingen

Activiteiten van leveranciers van biobrandstoffen, ontwikkelingen en toekomstverwachtingen Activiteiten van leveranciers van biobrandstoffen, ontwikkelingen en toekomstverwachtingen Eric van den Heuvel 18 maart 2015 Presentatie tijdens het Truck van de Toekomst evenement - Hardenberg Inpakken

Nadere informatie

CNG: aardgas als autobrandstof. Een selectie van vragen en antwoorden

CNG: aardgas als autobrandstof. Een selectie van vragen en antwoorden CNG: aardgas als autobrandstof Een selectie van vragen en antwoorden s.a. D'Ieteren nv Marketing, Training & Direct Sales Creation & Copywriting november 2014 Inhoud 2 De auto op aardgas > > Waarom op

Nadere informatie

De oorspronkelijke versie van deze opgave is na het correctievoorschrift opgenomen.

De oorspronkelijke versie van deze opgave is na het correctievoorschrift opgenomen. Toelichting bij Voorbeeldopgaven Syllabus Nieuwe Scheikunde HAVO De opgave is een bewerking van de volgende CE-opgave: LPG 2007-2de tijdvak De oorspronkelijke versie van deze opgave is na het correctievoorschrift

Nadere informatie

Company Vehicles Frank Vancamp Ann-Sofie Dequae

Company Vehicles Frank Vancamp Ann-Sofie Dequae Company Vehicles Frank Vancamp Ann-Sofie Dequae 12/06/2012 Objectieven en scope Duidelijke aflijning en definitie van begrippen Objectief overzicht op basis van feiten en cijfers Enquête bij 2.000 bestuurders

Nadere informatie