DUTCH GOOD PRACTICES IN VOCATIONAL GUIDANCE. De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DUTCH GOOD PRACTICES IN VOCATIONAL GUIDANCE. De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding"

Transcriptie

1 DUTCH GOOD PRACTICES IN VOCATIONAL GUIDANCE De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding

2 DUTCH GOOD PRACTICES IN VOCATIONAL GUIDANCE De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding Euroguidance Nederland, s-hertogenbosch Harrie Sormani (eindredactie)

3 Colofon Titel: Reeks: Eindredactie: Tekstverzorging: Opmaak/lay-out: De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding Dutch good practices in vocational guidance Harrie Sormani Petra Schulte Evert van de Biezen Deze uitgave is totstandgekomen met subsidie van de Europese Commissie, DG Onderwijs & Cultuur. Uitgave: Euroguidance Nederland, s-hertogenbosch Maart 2004 Euroguidance Nederland 2004 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, op welke andere wijze dan ook, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever. Postbus BP s-hertogenbosch Tel: Fax: EvdB-04026/040324

4 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding Inhoudsopgave Inleiding 1 1 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 3 2 Web-based guidance 11 3 Living Colours 17 4 Internationale loopbaanoriëntatie 23 5 EVC in Nederland 35 6 Europese mobiliteitsinstrumenten 37 Literatuur 41

5 Dutch good practices in vocational guidance

6 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 1 Inleiding Deze brochure is een weergave van een expertmeeting die op 22 mei 2003 heeft plaatsgevonden in Nijmegen. Doel van deze dag was om de stand van zaken te bepalen met betrekking tot de Europese dimensie bij de loopbaanbegeleiding in Nederland. Daartoe kwamen ongeveer dertig experts uit Europa en Nederland bij elkaar en werd er verdeeld over zes werkgroepen over de europeanisering van de loopbaanbegeleiding vergaderd. In groep 1 stonden de ontwikkelingen in andere Europese landen centraal. Hierover vindt u meer in het algemeen inleidend hoofdstuk door Harrie Sormani. In hoofdstuk 2 staan de resultaten uit de werkgroep rond web-based guidance, in een samenvatting van de hand van Monique Bakker van het LDC. In hoofdstuk 3 behandelen Faouzi Chihabi en Jessie Voermans van Lava Legato de interculturele aspecten die bij loopbaanbegeleiding een rol kunnen spelen en in hoofdstuk 4 gaat Renie Hesseling van het ROC Nijmegen dieper in op de speciale aspecten bij de contacten tussen twee buurlanden, in dit geval Nederland en Duitsland in de Euregio Rijn-Waal rond de steden Nijmegen en Kleve. In hoofdstuk 5 besteedt Peter de Roij van Zuijdewijn van CINOP aandacht aan een van de best ontwikkelde trends in Nederland, die ook in de rest van Europa al veel aandacht krijgt: het erkennen van verworven competenties. In het laatste hoofdstuk geeft Stan Plijnaar van het Colo een korte samenvatting van de instrumenten, die op dit moment in Europa beschikbaar zijn ter bevordering van de mobiliteit in het Europese beroepsonderwijs. De brochure besluit met een literatuuropgave, waarin de verwijzingen van alle hoofdstukken tezamen zijn opgenomen.

7 2 Dutch good practices in vocational guidance

8 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 3 1. De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding Door Harrie Sormani, Euroguidance Nederland De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding zit op het raakvlak van twee terreinen: de ontwikkelingen binnen het Europees beroepsonderwijs en de ontwikkelingen in de loopbaanbegeleiding in Nederland de afgelopen twintig jaar. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van deze gebieden en hoe de Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding hen verbindt. Europese ontwikkelingen sinds Lissabon 2000 In maart 2000 heeft de EU-ministerraad het beleid rond de Europese eenwording ingrijpend gewijzigd. De raad wilde komen tot een hechtere samenwerking tussen de lidstaten om de concurrentie aan te gaan met andere economische grootmachten zoals Japan en de Verenigde Staten. Het strategische doel hierbij was: Europa laten uitgroeien tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld, die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang. 1 Dit doel wilde de raad bereiken met een integrale beleidsstrategie waarbij de verschillende beleidsterreinen beter op elkaar afgestemd werden. Hiertoe trok zij in Lissabon conclusies op de volgende drie beleidsgebieden: 1 De voorbereiding van de overgang naar een concurrerende, dynamische en op kennis gebaseerde economie. 2 De modernisering van het Europees sociaal model door te investeren in mensen en de opbouw van een actieve welvaartsstaat. 3 Het ontwikkelen van een meer samenhangende en systematische aanpak bij de uitvoering van besluiten. Bij het realiseren van beleidsmaatregelen hiervoor, spelen het onderwijs en andere opleidingsvormen een belangrijke rol. De pijlers van dit onderwijsbeleid zijn de ontwikkeling van lokale leercentra, de bevordering van nieuwe basisvaardigheden met name rond de informatietechnologie en meer transparantie 1 Europese ministerraad, Lissabon 2000.

9 4 Dutch good practices in vocational guidance op het gebied van kwalificaties in Europa. Via deze middelen wil men de volgende doelstellingen bereiken: een sterke groei van de investeringen per hoofd van de bevolking in menselijke hulpbronnen; halvering van het aantal 18 tot 24-jarigen, dat alleen lager secundair onderwijs heeft gevolgd en verder geen onderwijs of opleiding volgt; scholen moeten zich ontwikkelen tot leercentra, die voor iedereen openstaan; de ontwikkeling van een Europees kader, waarin staat welke nieuwe basisvaardigheden via permanente educatie worden verschaft; het vastleggen van de middelen, waarmee de mobiliteit van studenten, docenten en opleidings- en onderzoekspersoneel kan worden bevorderd. Belangrijk bij de uitvoering van dit beleid is dat er niet gekozen is voor een centrale regelgeving, maar gewerkt wordt met een meer open coördinatiemodel. Kenmerk van dit model is dat de landen vooraf aangeven welke resultaten ze in een aantal jaren willen bereiken. Zo hebben de ministers in Lissabon afgesproken dat er in de komende vijf jaar een gemiddelde economische groei is van 3 procent en dat de arbeidsdeelname moet stijgen van 59 naar 70 procent van de potentiële beroepsbevolking boven de 18 jaar. Voor het bereiken van deze doelstellingen is goed beroepsonderwijs van groot belang. In de verklaring van Kopenhagen in 2002 hebben de ministers van onderwijs de bijdrage van het beroepsonderwijs aan de doelstellingen van Lissabon uitgewerkt. Zij kwamen tot de volgende vier speerpunten: 1 De Europese dimensie in het beroepsonderwijs versterken. De ministers hebben besloten om het beroepsonderwijs meer Europees te maken door de Europese contacten in het beroepsonderwijs te vergroten en verbeteren. 2 De transparantie, informatie en begeleiding verbeteren. Bij dit punt gaat het op de eerste plaats om het verbeteren van de efficiency van de mobiliteitsbevorderende instrumenten zoals Europass en Europees CV. Daarnaast moet de informatievoorziening over onderwijs en opleiding en de begeleiding en counseling in de lidstaten versterkt worden. 3 Competenties en kwalificaties erkennen. Bij dit punt gaat het om onderzoek naar de manier waarop competenties en kwalificaties binnen heel Europa erkend kunnen worden, waarbij vooral het werken in sectorale samenwerkingsverbanden wordt aangeraden. 4 Kwaliteitsbewaking. Hierbij wil men gemeenschappelijke kwaliteitscriteria voor het beroepsonderwijs ontwikkelen en modellen en methoden voor kwaliteitsbewaking uitwisselen.

10 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 5 Onder het voorzitterschap van Nederland in de tweede helft van 2004 zullen de ontwikkelingen van 2002 en 2003 geëvalueerd worden tijdens een grote Leonardo da Vinci-conferentie in Maastricht. Meer informatie hierover is te verkrijgen bij het Nationaal Agentschap Leonardo da Vinci De Loopbaanbegeleiding in Nederland van 1960 tot heden Loopbaanbegeleiding algemeen Met de term loopbaanbegeleiding beschrijven wij eigenlijk drie soorten activiteiten: loopbaaninformatie geven, de loopbaanadvisering en de loopbaanbegeleiding in engere zin. Het onderscheid tussen deze drie activiteiten omschrijft de OECD (Organisation for Economic Cooperation and Development) als volgt: Met loopbaaninformatie gaat de cliënt zelf en zelfstandig aan de slag. Bij loopbaanadvisering krijgt de cliënt maximaal vijftien minuten ondersteuning bij vragen als: Heb je hulp nodig? Heb je daar al gekeken? En, zou dat iets voor je zijn? Bij loopbaanbegeleiding gaat het om dienstverlening, die de loopbaanadvisering in tijd en intensiteit overschrijdt. (Oomen, 2002). In deze visie omvat loopbaanbegeleiding een groot aantal activiteiten, die allemaal een bijdrage leveren aan het verder invullen van de loopbaan van de cliënt. Het betekent niet dat de loopbaanbegeleider al deze activiteiten zelf en geïsoleerd moet uitvoeren. Loopbaanbegeleiding kan worden gezien als integraal onderdeel van het onderwijsproces, waarbij de loopbaanonderdelen te onderscheiden, maar niet te scheiden zijn (Meijers en Wijers, 1997). Oorzaken groei loopbaanbegeleiding De loopbaanbegeleiding is de laatste veertig jaar steeds belangrijker geworden. Op de eerste plaats door een grotere flexibilisering van de arbeidsmarkt. Er is een grotere diversiteit aan banen, de inhoud van het werk verandert sneller en mensen nemen vaker al dan niet vrijwillig een nieuwe baan. Loopbaanbegeleiding heeft zich daarbij ontwikkeld tot de noodzakelijke smeerolie voor een goed functionerende arbeidsmarkt. Verder wordt door veel ouders en studerenden een goede schoolopleiding gezien als de sleutel tot maatschappelijk succes. De keuze van een goede vervolgopleiding wordt cruciaal in het leven en zo ontstaat er ook meer vraag naar begeleiding bij de beroepskeuze. Op de derde plaats ziet men in Europa loopbaanbegeleiding als een belangrijk instrument om sociale uitsluiting te verminderen. In Europees verband is de loopbaanbegeleiding al vlug als een soort arbeidsrecht vastgelegd. Zo staat in het Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa het recht op loopbaan-

11 6 Dutch good practices in vocational guidance begeleiding vermeld, waarbij ieder land zich verplicht heeft een dienst te verzorgen of te promoten op het gebied van loopbaanbegeleiding. Deze begeleiding moet vrij toegankelijk zijn, zowel voor jongeren als voor volwassenen, vertrouwelijk en onpartijdig zijn 2. Een vierde reden is dat een goede loopbaanbegeleiding een belangrijk instrument is om het aantal studenten dat de school zonder diploma verlaat, te verminderen. Een goede opleidingskeuze maakt dat de studenten beter geschikt zijn voor hun opleiding zodat ook het rendement van de opleidingen hoger kan worden. Ten slotte ontstaan er door de invoering van de Mammoetwet ook meer keuzemogelijkheden binnen het onderwijs, waardoor ook daar meer vraag komt naar loopbaanbegeleiding. Loopbaanbegeleiding studerenden Loopbaanbegeleiding is gericht op studerenden, werklozen of werkenden. De loopbaanbegeleiding aan scholieren was omstreeks 1965 in handen van private instellingen met een volledige financiering vanuit de overheid. De instellingen waren verdeeld volgens de verschillende stromingen binnen het onderwijs in openbare, christelijke en rooms-katholieke instituten. Zij begeleidden de overgang naar het vervolgonderwijs voor kinderen in de hoogste klassen van het basis- en het voortgezet onderwijs. We zagen deze sector langzamerhand groeien. De overheid wilde deze groei in eerste instantie stroomlijnen door het centraliseren van de loopbaanbegeleiding. Hiertoe werden de instituten gedwongen tot een grootschalig centralisatieproces, wat leidde tot de oprichting van zestien regionale dienstencentra, bekend onder de naam Adviesbureaus voor Onderwijs en Beroep (AOB). Vanaf 1995 verliet men deze centraliseringsgedachte en ging men over tot een decentrale aanpak. Het geloof in de heilzame werking van de markt bij de overheid maakte dat zij de subsidie aan de loopbaanbegeleiding direct aan de scholen uitkeerde. Het resultaat van deze aanpak is geweest dat er nog slechts drie sterk afgeslankte AOB s over zijn. De andere AOB s zijn ofwel failliet gegaan ofwel overgenomen door andere loopbaanbegeleidingsbedrijven. Loopbaanbegeleiding werklozen Voor de werkloze mens regelde het arbeidsbureau de loopbaanbegeleiding. Deze was alleen toegankelijk voor werklozen. Als het arbeidsbureau het nodig vond, konden werklozen daar ook intensievere begeleiding krijgen. Ook hier deden zich in de jaren negentig tal van veranderingen voor, die uiteindelijk in 2000 de opheffing van de arbeidsbureaus oude stijl tot gevolg hadden. Zij 2 Europees Sociaal Handvest van de Raad van Europa, Turijn 1961.

12 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 7 gingen op in de Centra voor Werk en Inkomen (CWI). In deze diensten zijn de sociale dienst en het arbeidsbureau geïntegreerd. Dit CWI heeft drie taken: de bemiddeling tussen werkgevers en werkzoekenden, het bepalen van de afstand van de werkzoekende tot de arbeidsmarkt en het verzamelen van de gegevens voor de aanvraag van een uitkering. De vormen van loopbaanbegeleiding die langer dan een kwartier duren, worden uitbesteed bij de zogenaamde reïntegratiebedrijven. Dit zijn private ondernemingen, waarbij gemeenten en uitkeringsinstanties via een openbare aanbesteding diensten inkopen. Loopbaanbegeleiding werkenden De werkende mens vormt de laatste categorie voor loopbaanbegeleiding. Dit is pas iets van de laatste tien jaar. Wie vroeger een baan had, bleef zitten waar hij zat en had geen loopbaanbegeleiding nodig. Wie eventueel van baan wilde veranderen, kon zich wenden tot de bureaus voor school- en beroepskeuze, maar moest dat zelf betalen. In de praktijk gebeurde dit slechts sporadisch. In de laatste jaren is deze sector van steeds groter belang geworden. Meer en meer is de trend geworden dat één baan niet meer voldoende is voor een mensenleven. Werknemers gaan al dan niet verplicht tijdens hun loopbaan geregeld op zoek naar een andere baan. Hiervoor zijn er steeds meer loopbaanbegeleidinginstituten ontstaan, zoals outplacementbureaus, headhunterbedrijven en advies- en coachingbureaus. Soms betalen de werkgevers deze voorzieningen, vaak betalen de cliënten deze diensten uit eigen zak. De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding Algemeen Zoals eerder aangegeven heeft de ministerraad in Lissabon vastgelegd dat de landen in Europa willen uitgroeien tot de grootste kenniseconomie van de wereld. Daarvoor wil men komen tot een echte gemeenschappelijke arbeidsmarkt. Een noodzakelijke voorwaarde voor het welslagen van dit plan is het vergroten van de arbeidsmobiliteit. Het moet zo zijn dat het arbeidsoverschot in het ene land in een ander land ingezet kan worden. Voor het bereiken van deze doelstelling heeft de Europese Unie tal van maatregelen afgekondigd. Een van de maatregelen is het versterken van Euroguidance steunpunten in al haar lidstaten en kandidaat-lidstaten en in de landen van de Europese vrije ruimte (EVR).

13 8 Dutch good practices in vocational guidance Doelstellingen en taak Euroguidance Het doel van Euroguidance Nederland is om als onderdeel van het Europese Euroguidance netwerk de internationale mobiliteit in Europa te promoten. De grondslag voor het Euroguidance netwerk ligt in de verklaring van de Europese ministerraad in Kopenhagen in 2002, waarin is vastgelegd dat de transparantie, de informatievoorziening en de begeleiding een van de drie prioriteiten voor het beleid bij het beroepsonderwijs is. Het gaat om: Het vergroten van de transparantie in het beroepsonderwijs en de beroepsopleiding door de implementatie en rationalisering van informatiemiddelen en netwerken, waarbij inbegrepen is de integratie van bestaande instrumenten om de Europese mobiliteit te bevorderen zoals de Europass en de certificaat- en diplomasupplementen in een nieuw raamwerk. en Het versterken van het beleid, het systeem en de praktijk, die informatie, begeleiding en counseling bieden in de lidstaten op alle niveaus van onderwijs, training en opleiding, in het bijzonder op zaken, die gaan over de toegang tot het onderwijs, het beroepsonderwijs en de overdraagbaarheid en erkenning van competenties en kwalificaties, gericht op het ondersteunen van de beroepsmobiliteit en de geografische mobiliteit van de burgers in Europa. 3 De Euroguidance centra werken op twee manieren aan deze centrale doelstelling. Op de eerste plaats willen ze een netwerk vormen dat de burgers van informatie voorziet over de opleidingsmogelijkheden in alle landen van Europa. Op de tweede plaats willen zij de competenties van de professionele loopbaanbegeleiders op het gebied van internationalisering vergroten. Dit laatste willen de Euroguidance centra bereiken door het organiseren van professionele seminars, internationale conferenties, uitwisselingsprogramma s voor loopbaanbegeleiders en de uitbreiding van Europese opleidingsmogelijkheden 4. Informatievoorziening Centrale doelstelling bij de informatievoorziening is het creëren van een optimale informatieverschaffing over de opleidingsmogelijkheden in Nederland en daarbij aan te sluiten op de informatie van de andere Euroguidance centra. Deze informatievoorziening gebeurt vooral via Ploteus, een Europese portal met meer dan websites met informatie voor iedereen die binnen Europa wil studeren (www.europa.eu.int/ploteus). Euroguidance Nederland verzorgt voor deze portal de Nederlandse informatie en verwijst direct door naar de betreffende websites van universiteiten en het hoger en middelbaar beroeps 3 Verklaring van Kopenhagen, pagina 1. 4 Zie tender No DG EAC 31/03 Evaluation of the network of NRCVG.

14 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 9 onderwijs. Voor de andere sectoren wordt doorverwezen naar meer algemene websites. Daarnaast heeft Euroguidance Nederland een telefonische hulpdienst vanuit Nederland maar ook vanuit andere landen voor mensen die extra vragen hebben. Bij de informatieverschaffing wordt samenwerking nagestreefd met andere informatieverschaffers. Het is de bedoeling aanvullend te zijn op de bestaande voorzieningen. Continu aandachtspunt bij dit punt is hoe de nieuwe ICTmiddelen op de meest efficiënte en effectieve manier kunnen worden ingezet. Bij de informatieverschaffing is de insteek hoe Euroguidance ervoor kan zorgen dat de Nederlandse burger straks dezelfde toegang tot de informatie heeft als de andere Europese burgers en hoe er in Nederland ook een database kan komen, die vrij toegankelijk, vertrouwelijk en onpartijdig is. Vergroten competenties loopbaanbegeleiders Het tweede bedrijfsdoel van Euroguidance Nederland is het vergroten van de competenties van de loopbaanbegeleiders op het gebied van internationalisering. Dit betekent dat Euroguidance de loopbaanbegeleiders in Nederland wil wijzen op de mogelijkheden, die er voor de deelnemers zijn om een deel van de studie in andere Europese landen te volgen. Een belangrijk middel daarvoor is het gebruik van de Europese mobiliteitsinstrumenten zoals Europass en het Europees taalportfolio te bevorderen. Daarnaast is het streven de contacten tussen Nederlandse loopbaanbegeleiders en loopbaanbegeleiders uit andere Europese landen te verbeteren en vergroten. Hiertoe is op de eerste plaats een website opgericht met antwoorden op de meest praktische vragen rondom het studeren in het buitenland op mbo-niveau. Verder organiseert Euroguidance seminars, studiedagen en studiereizen waarmee Nederlandse begeleiders hun collega s uit andere landen kunnen ontmoeten en kunnen komen tot wederzijdse kennisuitwisseling. Ook worden de Nederlandse ervaringen gepubliceerd in een uitgavereeks Dutch good practices in vocational guidance om ze in het buitenland onder de aandacht te brengen.

15 10 Dutch good practices in vocational guidance

16 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding Web-based guidance Door Monique Bakker, LDC Web-based guidance is loopbaanoriëntatie en -begeleiding met behulp van het web en alle mogelijkheden die het te bieden heeft: , webcam, nieuwsgroepen, chatboxen en internetsites. Een andere veel gebruikte term voor webbased guidance is computer assisted career guidance (CACG). Het verschil tussen CACG en web-based guidance is dat er bij CACG ook het gebruik van cd-roms wordt bedoeld. Een computer based career information system kan deel uitmaken van zowel CACG als web-based guidance. Voorwaarde is dat iemand moet beschikken over digitale vaardigheden om gebruik te kunnen maken van de aangeboden informatie en/of begeleiding via internet. Loopbaanoriëntatie met behulp van internet vereist een grote zelfwerkzaamheid van de bezoeker. Daarnaast zal hij moeten kunnen beoordelen welke sites kwaliteit hebben en welke niet 5. Internet biedt de mogelijkheid om zowel zelfonderzoek (testen, vragenlijsten) als marktonderzoek (vacaturebanken, salarisindicaties) te doen. Meestal wordt er een aspect belicht of onderzocht. De verkregen informatie is noodzakelijk om je te kunnen oriënteren op je loopbaan. Het is echter niet altijd voldoende. Indien er op de website geen verbinding wordt gelegd tussen de persoon en de mogelijkheden op de opleidingen- en arbeidsmarkt moet de persoon in kwestie die verbinding zelf leggen. Hij zal zelf betekenis moeten geven aan de verkregen informatie. Betekenis van informatie in het oriëntatieproces Als iemand in staat is betekenis te geven aan de informatie, kan hij een bewuste keuze maken. Meer zelfinzicht wil nog niet zeggen dat je weet welk beroep of welke opleidingen bij je passen. Ook al zou je informatie hebben over alle 5 In het algemeen worden de volgende kwaliteitscriteria voor websites genoemd: 1) gratis 2) ontwikkelaars moeten goed bekend staan 3) klantvriendelijke navigatie 4) de site bestaat langer dan een jaar 5) de site moet aangeven wanneer hij geüpdatet is 6) moet communicatie mogelijk maken met de ontwikkelaars.

17 12 Dutch good practices in vocational guidance opleidingen die er maar bestaan, dan betekent dat nog niet dat je weet welke opleidingeninformatie voor jou van belang is en bij je past. Wanneer kan iemand nou betekenis geven aan informatie? De informatie, afkomstig uit zelfonderzoek en marktonderzoek, zullen met elkaar verbonden moeten worden om een keuze te bepalen. In de context van een loopbaanvraag krijgt informatie betekenis. Iemand die geen vraag heeft, weet ook niet naar welke informatie hij op zoek is. Anders gezegd: de verkregen informatie krijgt betekenis, als de informatie past bij de vragen die iemand zichzelf gesteld heeft. De vaardigheid loopbaanvragen formuleren maakt deel uit van de loopbaancompetentie zelfkennis verkrijgen 6. Werken aan loopbaancompetenties betekent in wezen werken aan de ontwikkeling van je arbeidsidentiteit. Onder arbeidsidentiteit wordt verstaan: een structuur of netwerk van betekenissen waarin het individu de eigen motivatie, interesses en capaciteiten bewust verbindt met acceptabele werkrollen (Meijers en Wijers, 1997). Toeleiding en ontsluiting van informatie Informatie over opleidingen of beroepen kan op verschillende manieren worden ontsloten of aangeleverd, te weten: a b c d Informatie/een databank is omgeven door een vraaggestuurde schil. Informatie/een databank is omgeven door een conceptuele schil (een representatie van de werkelijkheid). Informatie/een databank wordt ontsloten door zoekopties. Informatie wordt door de bezoeker zelf aangeleverd door vragen in te vullen en opdrachten te doen. Ad a) Informatie/een databank is omgeven door een vraaggestuurde schil Een vraaggestuurde schil betekent dat beroepen- of opleidingeninformatie is omgeven door een vragenlijst of test. Door middel van de vragenlijst komt een bezoeker bij de informatie, die aansluit bij de door deze persoon ingegeven 6 Voorbeelden van loopbaancompetenties zijn: verantwoordelijkheid nemen, waarnemen, onderzoeken, analyseren, oordeel vormen, initiatief nemen, doelen vormen enzovoort.

18 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 13 antwoorden. Op deze wijze ondersteunt de schil het zoekproces van iemand die nog niet weet waar hij naar op zoek is. De schil en de ingegeven antwoorden vormen de context die informatie betekenis kan geven. Een dergelijk instrument legt de verbinding tussen de persoon die iemand is (identiteit) en de opleidings-, beroeps- en arbeidsmarktmogelijkheden (richting). Voorbeeld: BeroepskeuzeZelfOnderzoek (BZO) De BZO is een vragenlijst die menstypen verbindt met beroepeninformatie of -beschrijvingen. Ad b) Informatie/een databank is omgeven door een conceptuele schil (een representatie van de werkelijkheid) In plaats van een vragenlijst kan informatie ook omgeven worden door een conceptuele schil. Het concept is een representatie van de werkelijkheid en wordt dus vereenvoudigd weergegeven. Hierdoor kan iemand zich beter een voorstelling maken van bijvoorbeeld de wereld van werk. Voorbeeld: matrix Zicht op arbeid De matrix Zicht op arbeid is een representatie van de wereld van werk en bestaat uit 14 arbeidsgebieden 7, 9 werksoorten 8 en 154 werkvelden (combinatie tussen arbeidsgebied en werksoort). De matrix is dus de schil rondom de beroepeninformatie. Ook op deze manier wordt er een relatie gelegd tussen identiteit (interesses en menstype) en richting (de wereld van werk). Ad c) Informatie/een databank wordt ontsloten door zoekopties Zoekopties rondom een databank vergemakkelijken het zoeken en vinden van informatie in een databank. De ontwikkelaars gaan ervan uit dat de bezoeker weet waar hij naar op zoek is. Zoeken kan bijvoorbeeld op grond van trefwoorden of op alfabet. Het kan ook zijn dat de bezoeker vragen worden gesteld. Bijvoorbeeld: Wat wil je gaan 7 De arbeidsgebieden zijn: voeding, gebouwen, opvoeding en onderwijs, kunst, cultuur en wetenschap, recreatie, staat en veiligheid, infrastructuur en transport, informatie en communicatie, kleding, natuurlijke omgeving, energie en grondstoffen, gebruiksvoorwerpen en apparaten, gezondheid en zorg, arbeid en economie. 8 De werksoorten zijn: onderzoek en ontwikkeling, productie, controle, logistiek, inkoop en verkoop, pr en marketing, personeel en organisatie, administratie, leiding, zelfstandig ondernemerschap (omvat alle werksoorten).

19 14 Dutch good practices in vocational guidance studeren? Echter, dit soort vragen moet worden onderscheiden van de vragen in een vraaggestuurde schil. Een vraaggestuurde schil stelt de bezoeker in staat om zichzelf te onderzoeken. Zoekopties in vraagvorm stellen de bezoeker in staat om de databank te onderzoeken. Voorbeeld: Ploteus en Eures Ad d) Informatie wordt door de bezoeker zelf aangeleverd door vragen in te vullen en opdrachten te doen Bezoekers worden stap voor stap begeleid in het loopbaanproces. Het hele programma bestaat uit vragen en opdrachten waarbij ze hun eigen antwoorden invullen. Bijvoorbeeld: Als je een film mocht maken, waar zou die over gaan? De bezoeker wordt begeleid in zijn oriëntatieproces en ondersteund bij het formuleren van zijn loopbaanvragen. Echter, het levert geen informatie op. Dat doet de bezoeker zelf. Voorbeeld: Soorten sites per fase van het loopbaanproces Op internet zijn allerlei sites te vinden die op de een of andere manier ingezet kunnen worden in het loopbaanproces. Hier volgt een indeling van soorten sites op grond van de verschillende fasen in dit proces. Sommige soorten sites overlappen elkaar. Het overzicht van sites: 1) Selfawareness: bewustwording, selfassessment, oriëntatie-instrumenten, interessevragenlijsten, testen. Voorbeeld: (onderdeel: werk en carrière). Op de laatste vindt u bijvoorbeeld: werkstijltest, capaciteitentest, zelfbeoordelingstest, werkwaarden. 2) Selfawareness: wetenschappelijke, gevalideerde testen. Deze testen zijn meestal alleen met een wachtwoord en tegen betaling te doen via internet. Begeleiding en evaluatie is noodzakelijk, omdat veelal een (normatief) oordeel over de bezoeker wordt uitgesproken. Voorbeeld: testbatterij voor het voortgezet onderwijs; een voorbeeld van een test die ingevuld kan worden via internet, maar waarbij de uitslagen per toegezonden worden.

20 De Europese dimensie in de loopbaanbegeleiding 15 3) Opportunity awareness: informatie/databanken over beroepen, opleidingen en cursussen. Voorbeeld: 4) Opportunity awareness: spelletjes en simulaties. Bezoekers krijgen allerlei situaties voorgeschoteld, waardoor ze zich meer bewust worden van hun interesses en mogelijkheden. Voorbeeld: the career interest game (Holland). 5) Matchingssystems: matching tussen selfawareness and opportunity awareness: de uitkomsten van een vragenlijst geven de bezoeker informatie over zichzelf. Vervolgens worden de uitkomsten gekoppeld aan (informatie over) mogelijke beroepen en opleidingen. Voorbeeld: 6) Decision learning, decision aids: keuze ondersteunende tools. Hier zijn niet direct sites over te vinden. Het gaat dan om sites die een bezoeker inzicht geven in zijn keuzegedrag en zijn manier van omgaan met beslissingen. De matchingssystems zoals genoemd onder punt 5) ondersteunen bij het maken van een keuze, maar ze geven geen inzicht in hoe iemand met keuzen en beslissingen omgaat. Anderzijds zijn er de vragenlijsten die bezoekers ondersteunen bij het maken van een keuze, maar deze zeggen wederom ook niets over de keuzevaardigheid en de manier van kiezen. 7) Transition learning, job seeking: bedrijvenbanken, carrièresites, vacaturesites, arbeidsmarktinformatie/prognoses. Voorbeeld: bedrijvenbank; 8) Transition learning: jobfinding: sollicitatietools, gesprekstechnieken. Voorbeeld: 9) Ondersteunende organisaties: loopbaanadviesbureaus, werving en selectie, reïntegratie, arbeidsvoorziening enzovoort. 10) Metasites, verzamelsites, zoekmachines: Voorbeeld:

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 22 452 Internationalisering van het onderwijs Nr. 44 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 18 februari 2015 De vaste commissie voor

Nadere informatie

Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk

Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk Misja Bakx Directeur Matchcare Agenda 1. Arbeidsmarkt ontwikkelingen en veranderingen 2. Trends in de rol van onderwijs,

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers Expertisecentrum Plato van werk-naar-werk en loopbaancoaching Voor medewerkers inhoud wij maken er werk van! 04 Onze dienstverlening voor jou 09 Loopbaanoriëntatie en Loopbaancoaching 05 over expertisecentrum

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato VAN WERK-NAAR-WERK EN LOOPBAANCOACHING

Expertisecentrum Plato VAN WERK-NAAR-WERK EN LOOPBAANCOACHING Expertisecentrum Plato VAN WERK-NAAR-WERK EN LOOPBAANCOACHING INHOUD WIJ MAKEN ER WERK VAN! 04 PROCEDURE VAN EEN VAN WERK- NAAR-WERKTRAJECT 09 LOOPBAANORIËNTATIE EN LOOPBAANCOACHING 05 OVER EXPERTISECENTRUM

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG..

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG.. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG.. Internationaal Beleid IPC 2300 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

GEMEENTE UDEN VITAAL REGIE OP EIGEN OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALENTGEBRUIK

GEMEENTE UDEN VITAAL REGIE OP EIGEN OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALENTGEBRUIK GEMETE UD VITAAL Samen in beweging Onderdeel REGIE OP EIG OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALTGEBRUIK Duurzaam opleidingsbeleid gemeente Uden 2013 2016 versie 2 (vastgesteld 04-02-2014) 1 Gemeente Uden Vitaal

Nadere informatie

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014 Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen Tijs Pijls 18 november 2014 Programma 14.00 uur Opening en presentatie Valideren, ECVET en het NLQF door Tijs Pijls, Partnerschap Leven

Nadere informatie

LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING

LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING ZELFMANAGEMENT VAN COMPETENTIES WAAR LIGGEN UW KWALITEITEN? WAT MAAKT U UNIEK? EN WELKE KANT WILT U DAARMEE OP? WAT IS

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie

Op de volgende pagina's worden bovengenoemde instrumenten uitvoeriger beschreven.

Op de volgende pagina's worden bovengenoemde instrumenten uitvoeriger beschreven. Bijlage 1 Reintegratiemiddelen Chronologische volgorde van reïntegratiemiddelen, die ingezet kunnen worden tijdens het Van Werk Naar Werk-traject, hieronder volgt een beknopt overzicht: 1. arbeidsmarktprofiel

Nadere informatie

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE]

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] Waarvoor kiezen klanten voor SoHuman? SoHuman helpt mensen, teams en organisaties met hun persoonlijke en professionele

Nadere informatie

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa

Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Werkgelegenheid & Europees Sociaal Fonds Werkgelegenheid sociale zaken Europese Commissie 1 Eures: uw wegwijzer bij personeelswerving in Europa Bent u op zoek

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Stages in het buitenland

Stages in het buitenland Stages in het buitenland Ben jij op zoek naar een spetterende buitenlandervaring? Of zoek je gewoon een stage? AIESEC helpt je hierbij. In dit document vind je alle informatie, die je nodig hebt om het

Nadere informatie

Cursus. > De cursus 2003/2004 in een notedop...

Cursus. > De cursus 2003/2004 in een notedop... Cursus Deze cursus is ontwikkeld en wordt uitgevoerd door het ROC Oost-Nederland in samenwerking met de Technische Akademie Ahaus. Projectpartners aan Duitse kant zijn de Berufsbildungsstätte Westmünsterland

Nadere informatie

Opbrengst vsv cafe 3 april talentontwikkeling Pagina 1

Opbrengst vsv cafe 3 april talentontwikkeling Pagina 1 Opbrengst van de werkgroepen tijdens het VSV Cafe 3 april met als Thema talentontwikkeling Stelling 1 Talentontwikkeling is de benadering om tot een positieve leerattitude te komen. Centraal staat de erkenning

Nadere informatie

VORIGE PAGINA Sociale firma s: een oplossing voor verloren arbeidskracht ARTIKEL - 28 JANUARI 2015

VORIGE PAGINA Sociale firma s: een oplossing voor verloren arbeidskracht ARTIKEL - 28 JANUARI 2015 VORIGE PAGINA Sociale firma s: een oplossing voor verloren arbeidskracht ARTIKEL - 28 JANUARI 2015 Sociale firma s blijken van grote waarde te zijn voor mensen, die tot dan toe een grote afstand tot de

Nadere informatie

De nieuwe Havo voorbereidend HBO Buiksloterweg 85 1031 CG Amsterdam T: 020 579 72 10 I: www.checkdenieuwehavo.nl

De nieuwe Havo voorbereidend HBO Buiksloterweg 85 1031 CG Amsterdam T: 020 579 72 10 I: www.checkdenieuwehavo.nl De nieuwe Havo voorbereidend HBO Buiksloterweg 85 1031 CG Amsterdam T: 020 579 72 10 I: www.checkdenieuwehavo.nl 1 De nieuwe Havo voorbereidend HBO Wat is De nieuwe Havo? De nieuwe Havo biedt Havo onderwijs

Nadere informatie

Een leven lang leren in de techniek

Een leven lang leren in de techniek Hiteq Kennis van nu, kennis voor later Denk 10 of 20 jaar verder. Hoe ziet de technische sector er dan uit in de context van onderwijs, arbeidsmarkt, technologie en maatschappij? Hiteq selecteert en ontsluit

Nadere informatie

Opleiding. systemische pedagogiek. Bert Hellinger Instituut Nederland

Opleiding. systemische pedagogiek. Bert Hellinger Instituut Nederland Opleiding systemische pedagogiek Bert Hellinger Instituut Nederland Inleiding Het systemisch fenomenologisch werk met opstellingen heeft in Nederland zo langzamerhand zijn plek gekregen. De opstellingen

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen

Intentieverklaring. inzake onderwijssamenwerking tussen Nederland en Vlaanderen Intentieverklaring van de Nederlandse minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dr. Jet Bussemaker en de Vlaamse minister van Onderwijs en viceministerpresident van de Vlaamse Regering, Hilde Crevits,

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode

Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode Coaching met de Zelfkonfrontatie Methode (ZKM) Een wijze van coaching die je helpt te onderzoeken wat je inspireert en wat je belemmert. Het leidt tot een ander perspectief, duurzame keuzes en effectief

Nadere informatie

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Oktober 2015 Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Uitkomsten van meerjarig onderzoek naar de effecten van het Loopbaanlab Leestijd 8 minuten Hoe blijf ik in beweging? De kwaliteit

Nadere informatie

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Situering van de Kwaliteitscode Afstemming op Europese referentiekaders De regie-pilots De uitgebreide instellingsreview In de periode 2015-2017 krijgen de universiteiten

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP)

Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) Hoofdstuk 18 Extra informatie Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) Het Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) is bedoeld om een medewerker persoonlijk in de gelegenheid te stellen in eigen woorden te vertellen

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Brochure voor docenten met Duitse studenten die een beroepsopleiding aan een ROC volgen

Brochure voor docenten met Duitse studenten die een beroepsopleiding aan een ROC volgen Brochure voor docenten met Duitse studenten die een beroepsopleiding aan een ROC volgen Dit is een van de vier handleidingen / brochures die medewerkers op een ROC kunnen gebruiken bij de instroom van

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Internationale beroepspraktijkvorming

Internationale beroepspraktijkvorming Internationale beroepspraktijkvorming Uw leerlingen over de grens: tips en spelregels Mbo-leerlingen kiezen steeds vaker voor een stage in het buitenland. Maar hoe regelt u die internationale BPV (i-bpv)?

Nadere informatie

Kernachtige Loopbaan Ont-wikkeling

Kernachtige Loopbaan Ont-wikkeling Kernachtige Loopbaan Ont-wikkeling Training gebaseerd op het FIRO Framework GEORGANISEERD DOOR ALWAYS A CHOICE TRAINING KERNACHTIGE LOOPBAAN ONT-WIKKELING 2 Kernachtige Loopbaan Ont-wikkeling - Wanneer

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid De business case

Leeftijdbewust personeelsbeleid De business case Leeftijdbewust personeelsbeleid De business case Inleiding Binnen de sector ziekenhuizen is leeftijdsbewust personeelsbeleid een relevant thema. De studie RegioMarge 2006, De arbeidsmarkt van verpleegkundigen,

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

RAPPORT VRAGENLIJST VOOR INTERESSE IN TAKEN EN SECTOREN (ITS)

RAPPORT VRAGENLIJST VOOR INTERESSE IN TAKEN EN SECTOREN (ITS) RAPPORT VRAGENLIJST VOOR INTERESSE IN TAKEN EN SECTOREN (ITS) Van: E. Kandidaat Administratienummer: Datum: 16 Jan 2013 Normgroep: Advies de heer Consultant Ixly 1. Inleiding In dit rapport treft u eerst

Nadere informatie

Werving en contractering van kandidaten. Administratie, subsidies en voorzieningen

Werving en contractering van kandidaten. Administratie, subsidies en voorzieningen Introductie Business case en visie op inclusief ondernemen Communicatie en interne organisatie Analyse van processen, rollen en taken voor plaatsing Werving en contractering van kandidaten Administratie,

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 juli 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs verandert

Nadere informatie

Programma. Doelen Masterclass

Programma. Doelen Masterclass Programma 14.00-14.10 uur Welkom en voorstellen 14.10-15.00 uur Presentatie door Hans de Leeuw MEC Nijmegen 15.00-15.40 uur In tweetallen inventarisatie kansen 15.40-16.00 uur Pauze 16.00-16.45 uur Uitwisseling

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2 2 1.1. WAAROM DIT HANDBOEK? Internationale mobiliteit wordt steeds meer een absolute noodzaak op een arbeidsmarkt waar een sterke vraag heerst naar meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Een van de

Nadere informatie

MovingOnUp in vogelvlucht. Context van MovingOnUp. Algemene kenmerken begeleidingslijn

MovingOnUp in vogelvlucht. Context van MovingOnUp. Algemene kenmerken begeleidingslijn Context van MovingOnUp De afgelopen jaren heeft Pro Accretio gewerkt aan de ontwikkeling van de loopbaanbegeleidingslijn MovingOnUp. Deze lijn biedt diverse doelgroepen structuur en onderbouwing bij het

Nadere informatie

INtheMC. Niveau (NQF) Startdatum: Einddatum: 2 3 4. Aanvinken v=voldoende a = aanpassen 2=2e gelegenheid

INtheMC. Niveau (NQF) Startdatum: Einddatum: 2 3 4. Aanvinken v=voldoende a = aanpassen 2=2e gelegenheid Over internationalisering en I-BPV; student opdrachten INtheMC Opdracht/titel: 7 Werken in het buitenland De taal Naam student: Niveau (NQF) Startdatum: Einddatum: 2 3 4 Beoordeling: Aanvinken Inleverdatum

Nadere informatie

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander

Inhoud. 2 Ondernemen in een veranderende wereld. 4 Inzicht in jezelf en de ander Inhoud 1 Inleiding 2 Ondernemen in een veranderende wereld 1 Veranderende tijden 3 2 Waarom zingeving in werk steeds belangrijker wordt! 3 3 Mens en wereld als energetisch geheel van nature in beweging

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

E-portal Ontwikkel jezelf!

E-portal Ontwikkel jezelf! Initiatief van sociale partners in de sport (WOS, FNV Sport,CNV en De Unie), NOC*NSF en Randstad. De E-portal is speciaal ontwikkeld voor medewerkers werkzaam bij een sportorganisatie en ondersteunt hen

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo tips voor werving van docenten uit de beroepspraktijk Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: Het is toegestaan om (delen van) de informatie uit deze

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Personeel zoeken in Europa

Personeel zoeken in Europa uwv.nl werk.nl Personeel zoeken in Europa Informatie voor werkgevers Wilt u meer weten? Deze brochure geeft algemene informatie. Kijk voor meer informatie op uwv.nl. Als u daarna nog vragen heeft, bel

Nadere informatie

Personeel zoeken in Europa. Informatie voor werkgevers

Personeel zoeken in Europa. Informatie voor werkgevers Personeel zoeken in Europa Informatie voor werkgevers Personeel zoeken in Europa Bent u regelmatig op zoek naar geschikt personeel? Heeft uw organisatie ieder jaar weer een piek in de behoefte aan arbeidskrachten?

Nadere informatie

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting

ATLEC. Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum. State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting ATLEC Ondersteunende Technologie Leren via Eenvormig Curriculum State of the Art en Onderzoeksanalyse Samenvatting WP nummer WP titel Status WP2 State of the Art en Onderzoeksanalyse F Project startdatum

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

HOE WERKT HET RAAMWERK MEDIACOMPETENTIES VOOR WERKNEMER NICK? Een casus ter illustratie.

HOE WERKT HET RAAMWERK MEDIACOMPETENTIES VOOR WERKNEMER NICK? Een casus ter illustratie. HOE WERKT HET RAAMWERK MEDIACOMPETENTIES VOOR WERKNEMER NICK? Een casus ter illustratie. mei 2008 Raamwerk Mediacompetenties. Met unieke ontwikkelprofielen op weg naar de toekomst. leren in het bedrijf

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen

Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf. Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen Duits in het MBO: Deutsch für den Beruf Keuzedeel Duits: het onderwijsmodel Auteur: Marianne Driessen I Inhoud 1 Hoe leer je Duits?... 1 1.1 Visie op het leren van een vreemde taal... 1 1.2 Visie keuzedeel

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

Samenvatting Beroepsonderwijs

Samenvatting Beroepsonderwijs Samenvatting Beroepsonderwijs Periode: januari december 2009 Opdrachtgever: FNV Horecabond Uitgevoerd door: SOHRC Timo van Doremalen Met medewerking van: Drs. Schelte Beltman Heleen Veenhof Auteursrecht

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond

Unal College. Professionele zorg, aandacht voor culturele achtergrond Unal College Trainingen en werkbegeleiding aan (jong) volwassenen met een verstandelijke beperking Unal College Professionele ondersteuning en training met aandacht voor culturele achtergrond voor (jong)

Nadere informatie

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens

(als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014. Karin Boelens Werk naar werk (als reorganisatie de aanleiding is) 15 november 2014 Karin Boelens Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Mobiliteit: Werk naar werk... 3 2.1 Voorlichting... 3 2.2 Intakegesprek... 4 2.2.1 Portal Werkinzicht...

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Over grenzen kijken. Ingediend door: C.B.M. Lamers (D66) reg.nr.: procesverantw.: INGEKOMEN. Nijmegen, 26-5-2015

Over grenzen kijken. Ingediend door: C.B.M. Lamers (D66) reg.nr.: procesverantw.: INGEKOMEN. Nijmegen, 26-5-2015 Over grenzen kijken initiatiefvoorstel aan de Raad om een Euregloschool in Nijmegen te realiseren Ingediend door: C.B.M. Lamers (D66) Nijmegen, 26-5-2015 reg.nr.: procesverantw.: INGEKOMEN 27 MEI 2015"

Nadere informatie

Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren

Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren Nederlandse internetbronnen over Europa voor jongeren Europa Morgen www.europamorgen.nl Deze site geeft antwoord op vragen als: - Hoe zit de Europese Unie in elkaar? - Wat kan de EU voor de inwoners van

Nadere informatie

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid In het voorjaar van 2015 heeft Odyssee een digitale enquête uitgezet onder 950 ondernemingsraden om zicht te krijgen

Nadere informatie

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen

PLANON E-LEARNINGSERVICE. Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen PLANON E-LEARNINGSERVICE Breid uw kennis van Planon uit met realtime toegang tot innovatieve e-learningcursussen De Planon e-learningservice biedt onder meer de volgende modules: Algemene e-learning Domeinspecifieke

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR

HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR HAALBAARHEIDSONDERZOEK NAAR EEN EUROPESE SECTORRAAD ARBEIDSMARKT EN KWALIFICATIES IN DE SPORT EN BEWEEGSECTOR essc-sport project www.eose.org 1 De uitdagingen van de Sport- en Beweeg sector De Sport en

Nadere informatie

Leef je Leven met Zin!

Leef je Leven met Zin! Leef je Leven met Zin! Geef zin aan het Leven, dan geeft het Leven zin aan jou Voor veel mensen is werk belangrijk. Niet alleen als bron van inkomen, maar ook als middel om je zelf te ontwikkelen en te

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59 Inhoud Inleiding 7 1 Coaching en ontwikkeling van medewerkers in organisaties 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Professionele ontwikkeling in organisaties 13 1.3 Coaching in organisaties 14 1.4 Coachend leidinggeven

Nadere informatie

Reflect Personeelsadvies

Reflect Personeelsadvies Werving & Selectie 1 Reflect Personeelsadvies Reflect Personeelsadvies is een onafhankelijk adviesbureau dat zich sinds 1993 bezighoudt met loopbaanontwikkeling, individuele coaching en persoonlijke vaardigheidstrainingen.

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

Match brochure WT 22-06-2007 09:19 Pagina 1. Werving en selectie Employability Outplacement

Match brochure WT 22-06-2007 09:19 Pagina 1. Werving en selectie Employability Outplacement Match brochure WT 22-06-2007 09:19 Pagina 1 Match brochure WT 22-06-2007 09:19 Pagina 2 Matchcare MEER RENDEMENT UIT HR DOOR INNOVATIEVE OPLOSSINGEN EN DIENSTEN OP HET GEBIED VAN WERVING EN SELECTIE, EMPLOYABILITY

Nadere informatie

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden.

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden. Competentieprofiel Op het moment dat duidelijk is welke kant de organisatie op moet, is nog niet zonneklaar wat de wijziging gaat betekenen voor ieder afzonderlijk lid en groep van de betreffende organisatorische

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie