Sociale zekerheid; staat of privaat?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sociale zekerheid; staat of privaat?"

Transcriptie

1 Sociale zekerheid; staat of privaat? Leeswijzer Voor u ligt een omvangrijke brochure over een complexe materie: privatisering van de sociale zekerheid. Niet elke lezer zal zich even grondig willen verdiepen in dit onderwerp. Wellicht geldt dat ook voor u. Daarom zijn er wat alternatieven mogelijk om te voorkomen dat u de hele brochure met bijlagen van a tot z gaat doornemen. En wie weet wordt u toch door het onderwerp gegrepen en besluit u alsnog meer te lezen In de onderstaande toelichting wordt u wegwijs gemaakt in een aantal mogelijkheden. Het is aan u om een keuze te maken. 1. Voorwoord en Ten geleide. Hierin worden de aanleiding, de context en het doel van deze brochure verduidelijkt. 2. Hoofdstuk 1, Samenvatting. Voor wie snel een globaal overzicht wil hebben van de vele aspecten die met privatisering aan de orde zijn is een samenvatting op genomen van hetgeen in de hoofdstukken 2 en 3 uitgebreid wordt behandeld. 3. Hoofdstuk 2, Verkenning van het onderwerp. Dit hoofdstuk bevat een uitvoerige verkenning van de vele aspecten die bij privatisering van de sociale zekerheid een rol spelen. Daarbij gaat het niet alleen om de inrichting van het systeem, maar ook om het hybride karakter, het historische perspectief, de positie van private dienstverleners en de rol van verzekeraars. Ook wordt ingegaan op recente plannen van het kabinet Balkenende II. Dit hoofdstuk is bedoeld voor diegenen die meer diepgaand kennis willen nemen van de complexe materie om daarmee een betere inbreng in de meningsvorming en het politieke debat te kunnen hebben. 4. Hoofdstuk 3, De gevolgen voor cliënten. In dit hoofdstuk worden de gevolgen van privatisering voor cliënten nader verkend. Daarbij wordt vooral ingegaan op aspecten die voor cliënten een grote rol spelen en in belangrijke mate de kwaliteit van het verzekeringssysteem bepalen. Hiermee komt het onderwerp voor cliënten al heel dichtbij. Het is zeker van belang voor diegenen die op deze, voor cliënten essentiële onderdelen een mening wil vormen. 5. Hoofdstuk 4, Vanuit het cliëntenperspectief In dit hoofdstuk worden argumenten voor en tegen privatisering nog eens op een rij gezet. Verder wordt ingegaan op een aantal overwegingen die voor cliënten van belang zijn bij hun meningsvorming: welke onduidelijkheden moeten nog worden opgehelderd; biedt privatisering kansen; en aan welke kwaliteitseisen moet het systeem voldoen? Dit hoofdstuk biedt een basis en een structuur voor verdere discussie en analyse vanuit het cliëntenperspectief. 6. Hoofdstuk 5, Invloed van verzekerden. Dit hoofdstuk gaat in op de perspectieven en concrete mogelijkheden voor invloed van verzekerden en cliënten op de beleidsvorming, de verzekeringspolis en de private dienstverlening. Een reëel uitgangspunt is niet de vraag of er wordt geprivatiseerd maar in welke mate en onder welke condities. Cliënten en hun organisaties doen er dus goed om zich op die nieuwe situatie voor te bereiden en hun mogelijkheden te verkennen om daar invloed op uit te oefenen. Daarin zijn niet alleen keuzes te maken maar zal ook initiatief moeten worden genomen. Naast de meningsvorming over de privatisering zal de discussie vooral moeten gaan over deze perspectieven. Dit hoofdstuk biedt een aanzet om die kansen te benutten. 7. Verklarende woordenlijst. Het niet te vermijden dat in de tekst jargon wordt gebruikt en namen en afkortingen voorkomen. Hier en daar worden in voetnoten verklaringen gegeven. Voor het overige kan de zeer uitgebreide verklarende woordenlijst uitkomst bieden. 8. Literatuuroverzicht. Wie originele teksten en andere literatuur wil nalezen wordt in het overzicht op een spoor gezet. Enkele genoemde teksten zijn overigens opgenomen in de bijlagenbundel. 9. De Bijlagenbundel. Het woord zegt het al. Het zijn bijgevoegde stukken. Ze zijn niet noodzakelijk om te lezen maar vooral bedoeld voor diegenen die zich verder in de materie wil verdiepen of meer achtergrondinformatie tot zich wil nemen. 1

2 Ten geleide Op 19 december 2003 vroeg minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan het Verbond van Verzekeraars om een advies over de mogelijkheden van het privatiseren van de WAO bij gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid en van het aanvullende WW-gedeelte. Eveneens op 19 december legde minister De Geus een adviesaanvrage voor aan de Sociaal Economische Raad (SER) 1. Een deel van deze adviesaanvrage heeft betrekking op het (her)invoeren van het beroepsrisico op het terrein van de WAO, de ziektekosten en de aansprakelijkheid. Deze verzoeken maken deel uit van de voorbereiding van een nieuw stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen. Dat stelsel zal, volgens de plannen van het kabinet Balkenende II, per 1 januari 2006 moeten worden ingevoerd. Met de twee adviesaanvragen werd opnieuw een stap gezet in het privatiseren van een groot deel van ons stelsel van sociale zekerheid. Al eerder werden de Ziektewet (verplichte loondoorbetaling; Wulbz) en de arbeidsbemiddeling (de reïntegratiemarkt) grotendeels geprivatiseerd. Per 1 januari 2004 is de verplichte loondoorbetaling (Wulbz) verlengd van een naar twee jaar. Daarmee is in feite het eerste WAO-jaar geprivatiseerd. In het kader van de Pemba-wetgeving (premiedifferentiatie) is werkgevers de mogelijkheid geboden van opting out. Het is een vorm van privatisering, die inhoudt dat zij er voor kunnen kiezen om het WAO-risico zelf te dragen met betrekking tot de uitkering gedurende de eerste vijf jaar. Als onbedoeld effect van overheidsingrepen ontstonden bovendien reparatieregelingen in de private sector, zoals de verzekering van het WAO-gat. Er ontstaan, mede door inperking van AOW-rechten, naast de collectieve bedrijfspensioenregelingen steeds meer private, individuele pensioenregelingen. Het voornemen bestaat om per 1 juli 2004 de wettelijke arbeidsongeschiktheidsregeling voor zelfstandigen (Waz) op te heffen en dat terrein voortaan volledig over te laten aan de private markt. De ontwikkeling naar meer privatisering in de sociale zekerheid is geen gril van het huidige kabinet maar een bestendige lijn die door de jaren heen is gevolgd. Minister De Geus stelt het als volgt 2 : Het Nederlandse socialezekerheidsstelsel heeft zich ontwikkeld van een stelsel dat in principe bijna alle risico s volledig dekt, tot een systeem waarin de werknemer meer eigen risico s, meer eigen verantwoordelijkheid kent. De overheid stelt zich op dit punt terughoudender op, en dat betekent dat het systeem van sociale verzekeringen bij arbeidsongeschiktheid, ziektekosten of overlijden de financiële gevolgen daarvan in minder algemene mate dan vroeger vergoedt. Dit teneinde de activerende werking van het stelsel te vergroten. Met andere woorden: inkomensrisico s worden niet meer volledig en vanzelfsprekend door de overheid of publieke regelingen gedekt. Hoewel reeds jaren geleden een nagenoeg onomkeerbaar proces van hervorming van het socialezekerheidsstelsel in gang werd gezet zijn daarin nog essentiële keuzes te maken. Een van die keuzes betreft de mate van privatisering. Nog slechts enkele jaren geleden leek die keuze al voor een belangrijk deel te worden gemaakt met het privatiseren van uitvoering van de werknemersverzekeringen. De toenmalige uitvoeringsorganen (uvi s) waren al een heel eind op weg om de stap naar de private markt te maken toen de politiek alsnog besloot dit proces te keren en de uitvoeringsorganen onder te brengen in een nieuw publiek orgaan, het UWV. In 2002 bracht de SER een advies uit over de toekomst van de WAO. Daarin werd voorgesteld om de (aanvullende) uitkering bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid privaat onder te brengen. Ook werd voorgesteld om de loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz) te verlengen van een naar twee jaar, hetgeen inmiddels is ingevoerd en dat neerkomt op privatisering van het eerste WAO-jaar. Daarmee ging dus ook de SER het pad van privatisering op. Op 20 februari 2004 bracht de SER advies uit over de, hierboven genoemde voorstellen van minister De Geus. Deze voorstellen worden in dat advies afgewezen. Dat gebeurde niet uit principiële overwegingen tegen privatisering en ook niet uit principiële overwegingen tegen invoering van een beroepsrisico (de wettelijke aansprakelijkheid van werkgevers), maar op grond van het ontbreken van de noodzaak op dit moment. De SER houdt het kabinet 1 SER, een belangrijk adviesorgaan van de regering met vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties en met kroonleden die door de minister worden benoemd. 2 Adviesaanvrage SER met betrekking tot de Extra Garantieregeling Beroepsrisico s (EGB), 19 november

3 aan uitvoering van het SER-advies van Daarmee is een gedeeltelijke privatisering aan de orde en blijven de plannen van De Geus voor verdergaande privatisering voorlopig even op afstand. Ze zijn daarmee echter nog niet van tafel! Tegen deze achtergrond zal de politiek in 2004 opnieuw keuzes moeten maken. Kortom, privatisering in de sociale zekerheid is een uiterst actueel onderwerp. 3

4 Voorwoord De discussie over het stelsel van sociale zekerheid is in het afgelopen jaar in een stroomversnelling terechtgekomen. Deze discussie wordt echter steeds op deelterreinen en over de hoofden van verzekerden en uitkeringsgerechtigden heen gevoerd. Bovendien (of juist daarom) gebeurt dat vanuit een beperkte insteek: macrofinanciële, instrumentele en institutionele belangen. De belangen van de verzekerde en de uitkeringsgerechtigde zijn nagenoeg onzichtbaar. Wat betekent dit voor verzekerden en meer in het bijzonder voor al die mensen die al op een uitkering op grond van een inkomensverzekering zijn aangewezen? Hoe zeker is onze sociale zekerheid? Zijn we met privatisering beter af? Wat betekent individuele keuzevrijheid en eigen verantwoordelijkheid? Waar blijft de solidariteit? Zomaar wat vragen die al snel boven komen drijven als we ons verdiepen in dit onderwerp. Maar er is meer nodig dan vragen stellen. Het gaat om de antwoorden en vooral de antwoorden die we zelf geven, de standpunten die we zelf formuleren. Als we als burgers, als cliënten dan toch eigen verantwoordelijkheid moeten nemen, laten we dan ook een eigen inbreng hebben in het formuleren van het beleid voor de sociale zekerheid. Onder dit motto willen cliëntenorganisaties zelf en met anderen de discussie aangaan. Deze brochure biedt daarvoor informatie en een handreiking. Bij privatisering van de sociale zekerheid gaat het vooral om privatisering van collectieve (werknemers)verzekeringen en veel minder om individuele particuliere verzekeringen. Hoewel particuliere polissen op termijn als aanvullend element in de werknemersverzekeringen aan betekenis zullen winnen, speelt dat nog zo n kleine rol dat we daar in deze brochure geen bijzondere aandacht aan zullen schenken. Nadere informatie hierover is te vinden op de website van het Breed Platform Verzekerden & Werk (www.bpv.nl). Culemborg, februari 2004 Catrinus Egas 4

5 Hoofdstuk 1 Verkenning van het onderwerp Sociale zekerheid is ooit als particulier initiatief ontstaan. Dat gaat al terug tot de middeleeuwse gilden waar men onderlinge verzekeringen kende. Andere voorbeelden zijn de particuliere armenzorg (caritas) en de aansprakelijkheid van werkgevers voor bedrijfsongevallen. Pas met het opbouwen van de verzorgingsstaat, na de Tweede Wereldoorlog, is de overheid als hoeder van de sociale zekerheid een grote rol toebedeeld. Toch werd ook toen al gediscussieerd over de vraag hoe de verantwoordelijkheid van de overheid voor de sociale zekerheid vorm moest krijgen. In 1952 werd een organisatiewet (OSV) ingevoerd waarin een belangrijke rol voor de sociale partners, de werkgevers- en de werknemersorganisaties, werd geregeld. De uitvoering van de werknemersverzekeringen kwam in handen van bedrijfsverenigingen, bestuurd door werkgevers en werknemers. Dit waren privaatrechtelijke instellingen. Zij kregen echter een publiekrechtelijke status en gingen wettelijke taken uitvoeren, zoals de claimbeoordeling, de uitkering zelf, maar ook de controle, de premieheffing en het fondsbeheer. Er was dus sprake van publieke wetgeving (de polis) en een publieke taak maar van een private uitvoerder. Een dergelijke keuze werd niet gemaakt voor een aantal andere socialezekerheidsregelingen, zoals de Algemene Ouderdomswet (AOW, 1957), de Algemene Kinderbijslagwet (AKW, 1963), en de Algemene Nabestaandenwet (ANW). Deze wetten worden door de Sociale Verzekeringsbank (SVB) uitgevoerd, een onafhankelijk orgaan met een bestuur waarin naast de werkgevers en de werknemers ook de overheid is vertegenwoordigd. Een ander voorbeeld is de Algemene Bijstandswet (ABW, 1965), die door de gemeente wordt uitgevoerd. Hybride systeem Privatisering is een begrip dat veel verwarring oproept. Privatisering wordt vaak vereenzelvigd met marktwerking en commercie, maar privatisering heeft veel verschijningsvormen. In feite is er sprake van een hybride systeem met een mix van publieke en private elementen. Niettemin is er een ontwikkeling gaande naar een toenemende privatisering; anders gezegd van een kleiner wordende rol voor de overheid en een groeiende rol voor de private sector. Ook deze constatering is nog erg algemeen omdat binnen zo n ontwikkeling nog tal van keuzes kunnen worden gemaakt. Zo kan het een wereld van verschil maken of de uitvoering in handen is van een private instelling van direct betrokkenen (zoals in het verleden de bedrijfsverenigingen) of van een commercieel bedrijf. Een voorbeeld is de discussie die ontstond naar aanleiding van het rapport van de parlementaire onderzoekscommissie Buurmeijer 3. Deze commissie had aangetoond dat de uitvoering in handen van direct belanghebbenden (werkgevers en werknemers) gemakkelijk op grote schaal tot oneigenlijk gebruik en zelfs misbruik kan leiden. Dat betekende slechte kostenbeheersing en een weinig doelmatige (vermindering instroom en bevordering uitstroom) uitvoering. Daarom werd vervolgens gekozen voor uitvoering door de commerciële markt. Pas op het laatste moment is men van deze keuze teruggekomen en ontstond het UWV als publiek uitvoeringsorgaan van de werknemersverzekeringen (SUWI II, 2002). De belangrijkste argumenten waren privacybescherming en het risico dat cliëntgegevens voor andere, commerciële zaken zouden worden gebruikt. Met de toegenomen privatisering is maar voor een betrekkelijk klein deel sprake van het volledig aan de private markt overlaten van de sociale zekerheid. Privatisering betreft daarom vooral het privaat onderbrengen en laten uitvoeren van publieke taken en regelingen. Daarom houdt de overheid er grote bemoeienis mee en zullen (belangenorganisaties van) burgers en cliënten zich in toenemende mate moeten richten tot de private sector maar toch vooral ook de overheid blijven aanspreken. Voortgaande ontwikkeling De ontwikkeling naar meer privatisering in de sociale zekerheid is geen gril van het huidige kabinet maar een bestendige lijn die door de jaren heen is gevolgd. Argumenten die daarbij worden aangevoerd zijn onder meer de volgende: Terugdringen collectieve lastendruk en begrotingstekort; betaalbaarheid van de sociale zekerheid Terugdringen misbruik en oneigenlijk gebruik; naar een meer activerend stelsel Modernisering van de doorgeschoten verzorgingsstaat; terugtredende overheid en meer eigen verantwoordelijkheid Uniformiteit in Europees verband. 3 De parlementaire onderzoekscommissie, met de naam van zijn voorzitter Flip Buurmeijer, deed onderzoek naar de uitvoering van de sociale zekerheid. Het onderzoeksrapport verscheen in

6 Voorbeelden van privatisering, die in de afgelopen jaren werd doorgevoerd, zijn: De Ziektewet (verplichte loondoorbetaling; Wulbz) De arbeidsbemiddeling (de reïntegratiemarkt) Per 1 januari 2004 is de verplichte loondoorbetaling (Wulbz) verlengd van een naar twee jaar. Daarmee is in feite het eerste WAO-jaar geprivatiseerd. In het kader van de Pemba-wetgeving (premiedifferentiatie) is werkgevers de mogelijkheid geboden van opting out. Het is een vorm van privatisering, die inhoudt dat zij er voor kunnen kiezen om het WAO-risico zelf te dragen met betrekking tot de uitkering gedurende de eerste vijf jaar. (Overigens bestond in het verleden ook al de mogelijkheid voor bedrijven om de status van eigen risicodrager te krijgen. Enkele grote bedrijven, zoals Philips, maakten daar gebruik van.) Als onbedoeld effect van overheidsingrepen ontstonden bovendien reparatieregelingen in de private sector, zoals de verzekering van het WAO-gat. Er ontstaan, mede door inperking van AOW-rechten, naast de collectieve bedrijfspensioenregelingen steeds meer private, individuele pensioenregelingen. Het voornemen bestaat om per 1 juli 2004 de wettelijke arbeidsongeschiktheidsregeling voor zelfstandigen (Waz) af te schaffen. Zij zullen dan volledig op de private markt zijn aangewezen. Om de woorden van minister De Geus nogmaals aan te halen kan worden gesteld dat het socialezekerheidsstelsel zich heeft ontwikkeld van een stelsel dat in principe bijna alle risico s volledig dekt, tot een systeem waarin de werknemer meer eigen risico s, meer eigen verantwoordelijkheid kent. Met andere woorden: inkomensrisico s worden niet meer volledig en vanzelfsprekend door de overheid of publieke regelingen gedekt. Nadere verkenning Om een beter zicht te krijgen op hoe de privatisering zich in de sociale zekerheid voordoet zullen we een aantal aspecten nader bekijken. 1.1 Grote geldstroom en kleine geldstroom 1.2 Het cappuccino-model 1.3 Arbo-dienstverlening 1.4 Reïntegratiedienstverlening 1.5 Strategische allianties 1.6 Verdergaande privatisering; nieuwe kabinetsplannen 1.7 De centrale rol van de werkgever 1.1 Grote geldstroom en kleine geldstroom De discussie over privatisering kan gaan over de grote geldstroom (de uitkeringsgelden) en over de kleine geldstroom (de uitvoeringskosten). Hoewel beide elementen samenhangen en elkaar beïnvloeden kan men over beide elementen verschillende standpunten innemen. Zo kan men er voor kiezen om de grote geldstroom in publieke handen te houden maar een zekere mate van privatisering in de kleine geldstroom toe te staan. Deze keuze is bijvoorbeeld gemaakt ten aanzien van de Wet Werk en Bijstand. De middelen voor de uitkeringen en de reïntegratiemiddelen zijn volledig onder beheer van de gemeente en daarmee in publieke handen. Op de private markt worden echter reïntegratiediensten ingekocht en ook medische keuringen kunnen door private instellingen worden uitgevoerd. Ook bestaat een groeiende neiging bij gemeenten om delen van de uitvoering weg te halen bij de eigen dienst en uit te besteden op de private markt. Enkele jaren terug leverde zo n keuze door de gemeente Maarssen nog veel politiek ophef op maar de inzichten beginnen al te veranderen. 1.2 Het cappuccino-model Reeds lang wordt voor de sociale zekerheid het toekomstbeeld van het cappuccino-model gehanteerd. De koffie staat daarbij voor het publieke deel, de schuimende melk voor het private (werknemers)deel en de cacao voor de (luxe) particuliere regelingen. Waar het nu om gaat is in welke mix de cappuccino zal worden geserveerd en dan vooral de verhouding publiek-privaat. Het gaat om een verzekeringsmarkt van bijna 50 miljard euro en dat is erg aanlokkelijk voor verzekeraars. Toch is het niet waarschijnlijk dat alles op de markt wordt gezet. Eerder wordt gesproken over 30 of 40 procent omdat het voor de hand ligt dat er een publieke vloer (het ministelsel) in de verzekering blijft, maar ook omdat bepaalde verzekeringen niet privaat onder te brengen zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor de WW omdat de mogelijke schadelast voor de verzekeraar niet alleen afhankelijk is van conjunctuurinvloeden maar ook van het gedrag van de verzekerde werknemer. 6

7 Het gaat hierbij om de grote geldstroom (de verzekerde dekking) en om de daaraan gekoppelde uitvoering, de kleine geldstroom. Dit houdt echter niet automatisch in dat de te privatiseren delen van de sociale zekerheid volledig aan de private markt worden overgelaten. Het kan heel goed zijn dat er sprake blijft van een wettelijk bepaalde polis en zelfs een acceptatieplicht (zoals bij de basisverzekering in de gezondheidszorg en zoals ook nu wordt voorgesteld met betrekking tot een deel van de WAO). Ook in het cappuccino-model kunnen allerlei hybride vormen voorkomen. Het model staat vooral voor het uitgangspunt dat de overheid slechts verantwoordelijk is voor de vloer in het stelsel en voor die delen die niet goed op de private markt zijn onder te brengen. Aanvullend zal de overheid nog regulerend optreden in de private markt, met name met het stellen van randvoorwaarden en het houden van toezicht. Randvoorwaarden zijn bijvoorbeeld wettelijke eisen ten aanzien van de polis, acceptatieplicht, een waarborgfonds en certificering van private dienstverleners. 1.3 Arbo-dienstverlening Sinds 1994 is een aantal wettelijke regelingen van kracht waarmee de verantwoordelijkheid van de werkgever aanzienlijk is toegenomen. De regelingen hebben betrekking op arbeidsomstandigheden en het (voorkomen van) arbeidsverzuim en arbeidsongeschiktheid. Met financiële prikkels wordt de inzet van de werkgever op deze terreinen verder gestimuleerd. Het gaat om de volgende regelingen Wet terugdringing ziekteverzuim (WTZ): Introductie van een financieel belang voor de werkgever vanwege gedeeltelijke loondoorbetaling bij ziekte Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet): Verplichte inschakeling van een arbo-dienst door de werkgever Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz): Verruiming van de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte naar een jaar Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba): Werkgevers betalen een premie die afhangt van het aantal arbeidsongeschikte (ex-)werknemers en kunnen ervoor kiezen eigen risicodrager te worden Wet reïntegratie arbeidsgehandicapten (REA): Subsidie voor de werkgever die arbeidsgehandicapten in dienst neemt of houdt Wet verbetering poortwachter: Verplicht werkgevers tot reïntegratie van zieke werknemers in het eerste jaar van hun ziekte Wet Structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI): Uitbreiding van de reïntegratieverplichting voor werkgevers met plaatsing buiten eigen bedrijf Verlenging Wulbz: Uitbreiding van de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte van een naar twee jaar en de mogelijkheid voor het UWV om deze termijn te verlengen als de werkgever zich onvoldoende heeft ingespannen om de zieke werknemer te reïntegreren. Met deze regelingen zijn veel publieke taken tot de private verantwoordelijkheid van de werkgever gemaakt. Het betreft zowel elementen van de grote geldstroom (zoals de loondoorbetaling bij ziekte) als van de kleine geldstroom. Wat dat laatste betreft gaat het onder meer om de verplichting om een gecertificeerde arbo-dienst in te huren. Bedrijven mogen ook een eigen (interne) arbo-dienst oprichten, die dezelfde taken heeft als de zelfstandige arbo-diensten. Zelfstandige arbodiensten zijn private ondernemingen, veelal voortgekomen uit bedrijfsverenigingen en bedrijfsgezondheidsdiensten met een (deels) publieke taak. De arbodiensten bewegen zich op een private markt en concurreren dus met elkaar om de contracten van de werkgevers. Om de kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen wordt gewerkt met een systeem van certificering en worden werkgevers verplicht om alleen gebruik te maken van gecertificeerde arbodiensten. Er is voor arbodiensten een systeem ontwikkeld met normen gebaseerd op de Arbeidsomstandighedenwet. Arbodiensten moeten aan die normen voldoen om een certificaat te kunnen krijgen. De normen hebben te maken met deskundigheid, organisatie en kwaliteit van de dienstverlening. De arbodiensten worden daarop getoetst door onafhankelijke private instellingen, die daartoe door het ministerie zijn aangewezen. Ook interne arbodiensten hebben dit certificaat nodig. De markt voor arbo-dienstverlening is een groeiende markt.tegelijkertijd is als gevolg van fusies en overnames het aantal arbodiensten de laatste jaren geslonken. Nederland telt 93 gecertificeerde ar- 7

8 bodiensten 4. Daarvan hebben 16 zich verenigd in de brancheorganisatie BOA. Deze hebben ongeveer 90% van de markt in handen. 5 De taken van de arbodienst Arbo-diensten zijn in de eerste plaats ondernemingen die werkgevers (en het medezeggenschapsorgaan) adviseren op het gebied van arbeidsomstandigheden en het voorkómen van verzuim. Waar mogelijk (en relevant) vindt deze advisering integraal plaats vanuit de verschillende disciplines die bij de arbodienst werkzaam zijn. Tot de taken van de arbodienst behoren dan ook: 1. De risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en een bijbehorend plan van aanpak. 2. De begeleiding van zieke werknemers. 3. Het vrijwillig periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO). 4. Het arbeidsomstandighedenspreekuur. 5. Een aanstellingskeuring (als dat noodzakelijk is voor de functie). Sinds het bestaan van de Wet verbetering poortwachter is daar een nieuwe taak bij gekomen: 6. Het opstellen van een probleemanalyse en advies met betrekking tot werknemers die langdurig dreigen te verzuimen. Per 1 januari 2004 heeft de arbo-arts bovendien een wettelijk geregelde verwijsmogelijkheid naar de behandelende zorgsector. Het gaat hier om verwijzing voor diagnostiek en/of behandeling binnen de reguliere curatieve en geestelijke gezondheidszorg. Een gevolg daarvan is dat behandelingen op basis van de verwijzing door de arbo-arts voor vergoeding ten laste van de Ziekenfondswet, de AWBZ en de particuliere verzekeringspolis komen. Ook sturen bedrijfsartsen werknemers naar de tweedelijns arbozorg, waar behandelingstrajecten voor werknemers met gezondheidsklachten worden ingezet, betaald door de werkgever of zijn verzekeraar. Arbodiensten begeleiden (zelf of met behulp van een traject dat is ingekocht bij een reïntegratiebedrijf) werknemers, die om wat voor reden dan ook zijn uitgevallen, weer terug naar het werk. De praktijk ziet er echter vaak niet zo rooskleurig uit dan het hierboven wordt geformuleerd. Dat komt voor een belangrijk deel doordat veel werkgevers minimale contracten tegen zo laag mogelijke kosten hebben afgesloten met arbodiensten. Dit is het gevolg van het feit dat arbodiensten uit concurrentieoverwegingen kleine dienstenpakketten tegen lage kosten hebben geoffreerd en werkgevers liever niet teveel kosten maken. Vooral in het midden- en kleinbedrijf heeft preventie en reïntegratie geen hoge prioriteit. Nu de markt voor arbodiensten zich heeft gevormd en het aantal door fusies en overnames flink is verminderd, kan deze praktijk zich in de komende jaren verbeteren. Overigens zijn er plannen om de wettelijke contractplicht voor werkgevers op te heffen. Zij hoeven dan geen arbodienst meer in te huren en krijgen zo meer vrijheid om de praktijk in te richten. Het biedt andere partijen, met name verzekeraars de kans om zich op die markt te begeven. 1.4 Reïntegratiedienstverlening Reïntegratie speelt steeds meer een centrale rol in de sociale zekerheid. Tegenwoordig geldt het beginsel werk boven inkomen. De sollicitatieplicht werd uitgebreid en wie niet zelf verantwoordelijkheid neemt en initiatief toont kan een sanctie of stopzetting van de uitkering tegemoet zien. Met betrekking tot de verplichte reïntegratie-inspanning maken werkgevers veelvuldig gebruik van reïntegratiebedrijven. Reïntegratiedienstverlening is uitgegroeid tot een serieuze markt. Na het verschijnen van het rapport van de commissie Buurmeijer (1993) werd gekozen voor een private uitvoering van de werknemersverzekeringen. Deze keuze werd later weer gedeeltelijk teruggedraaid maar de arbeidsbemiddeling voor werknemers, arbeidsongeschikten en bijstandgerechtigden werd overgelaten aan de private reïntegratiemarkt. Zo ontstonden er talloze private reïntegratiebedrijven. Verreweg de meeste daarvan zijn opgenomen in het overzicht van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI). Dat overzicht bevat momenteel ruim 650 reïntegratiebedrijven 6. Daarvan zijn 65% klein (minder dan 10 werknemers) de overige groot tot zeer groot. De meeste bedrijven (57%) bieden hun diensten regionaal aan, 27% betreft landelijke aanbieders en 16% biedt zijn diensten aan op lokaal niveau. Veel van deze bedrijven hebben zich gespecialiseerd op een of meer doelgroepen of een bepaald deel van de markt. Zo n driekwart richt zich op zieke werknemers en arbeidsgehandicapten. Ruim 4 Bron: Stichting Beheer Certificatie Arbodiensten, januari Bron: BOA, Branche Organisatie Arbodiensten, januari Bron: Reïntegratiemonitor, Raad voor Werk en Inkomen, januari

9 eenderde richt zich op bijstandscliënten. Ruim een kwart houdt zich bezig met bemiddeling van werklozen en preventie van werkloosheid. Twintig procent richt zich (ook) op werkzoekenden zonder uitkering. Reïntegratiebedrijven kennen van overheidswege geen certificeringsysteem. Men vertrouwt op de werking van de markt: wie onder de maat presteert hoeft het volgende jaar niet meer te rekenen op een contract. Wel is er een brancheorganisatie Borea met 125 leden, en heeft de branche zelf een kwaliteitskeurmerk ontwikkeld. Op basis van dit keurmerk kunnen reïntegratiebedrijven een Boreacertificaat krijgen. Sinds de ontwikkeling van het keurmerk hebben nu 51 reïntegratiebedrijven een certificaat. 7 De keuze om de reïntegratiedienstverlening aan de private markt over te laten betekende niet dat de publieke verantwoordelijkheid over boord werd gezet. Deze bleef in handen van de publieke organen: UWV (werknemersverzekeringen) en gemeente (Bijstand). De reïntegratiedienstverlening wordt door deze organen ten behoeve van hun cliënten ingekocht op de markt. Om te voldoen aan de Europese richtlijnen voor vrije concurrentie gebeurt dat met openbare aanbestedingen, waarbij reïntegratiebedrijven offertes uitbrengen om contracten binnen te halen. Reïntegratiebedrijven werken niet alleen voor publieke opdrachtgevers (UWV en gemeente) maar ook voor private, zoals werkgevers, arbodiensten en verzekeraars. In geval van een eigen reïntegratiebudget is de particuliere cliënt de opdrachtgever. Er is dus sprake van een gemengd, publiek-privaat opdrachtgeverschap. In de eerste twee ziektejaren is de werkgever de (private) opdrachtgever of namens hem de arbodienst. Voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten zullen, als de privatiseringsplannen van het kabinet Balkenende II doorgaan, de private verzekeraars opdrachtgever zijn. Voor (volledig) WAO-ers en WW-ers treedt het (publieke) UWV op als opdrachtgever. Voor mensen met een Bijstandsuitkering is dat de (publieke) sociale dienst. 1.5 Strategische allianties Als gevolg van wetgeving is een actieve markt ontstaan voor preventie en verzuimbegeleiding (arbodiensten), arbo-curatieve zorg en reïntegratie (zorgverleners en reïntegratiebedrijven) en verzuim- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (inkomensverzekeraars). Werkgevers hebben hun loondoorbetalingsverplichting meestal geheel of grotendeels herverzekerd bij een private verzekeraar. Om de schadelast te beperken heeft niet alleen de werkgever maar ook de verzekeraar belang bij goede verzuimpreventie en verzuimbegeleiding en bij snelle en adequate curatieve zorg. Dat heeft onder meer geleid tot discussie over de vraag of zieke werknemers niet bij voorrang geholpen moeten kunnen worden om niet afhankelijk te zijn van de (lange) wachtlijsten in de zorg. Ook is om die reden een markt ontstaan voor privé-klinieken. Dit alles heeft tot gevolg gehad dat er strategische allianties en conglomeraten zijn ontstaan van inkomensverzekeraars, zorgverzekeraars, arbo-diensten, reïntegratiebedrijven, privé-klinieken, banken en pensioenverzekeraars. 8 Een tweede belangrijke reden is het feit dat er een groeiende markt ontstaat voor verzekeringen en diensten die via de werkgever kunnen worden aangeboden. Dat is interessant voor verzekeraars en de commerciële dienstverleners omdat ze via de werkgevers grote klantgroepen in één keer kunnen binnenhalen. Voor werkgevers is het interessant omdat langs die weg op overzichtelijke wijze een compleet pakket aan verzekeringen en diensten kan worden ondergebracht en ondersteuning kan worden verkregen bij het uitoefenen van belangrijke werkgeverstaken op dit terrein. Halverwege 2003 verscheen het rapport van Van Lieshout over de koppeling van de zorgverzekering met die van de sociale zekerheid 9. Daarin wordt ook het perspectief geschetst van een breed verzekeringspakket dat via de werkgever aan collectieven van werknemers kan worden aangeboden en dat beide terreinen bestrijkt. In de nieuwe zorgwet, die in voorbereiding is, wordt het onderscheid tussen ziekenfonds en particuliere verzekeringen opgeheven en komt er één zorgverzekering. Daarmee wordt niet alleen de markt voor private zorgverzekeraars vergroot met de gehele ziekenfondsmarkt, het maakt het ook mogelijk om de sociale zekerheid en de zorg in één pakket aan te bieden, zoals in het rapport van Van Lieshout wordt geschetst. 7 Bron: Borea, januari Voor een overzicht: zie de bijlagenbundel 9 Sociale zekerheid en zorg, prof.dr. P.A.H. van Lieshout, project directeur-generaal sociale zekerheid en zorg, ministerie van SZW. Zie ook de bijlagenbundel. 9

10 De verzekerde werknemer zal dus te maken krijgen met een pakket-aanbod via de werkgever. Individuele afwijking van dat aanbod zal slechts mogelijk zijn met verlies van pakket- en collectiviteitskorting en dus tegen een (aanzienlijk) hogere premie. Van individuele polissen zal dan ook vooral sprake zijn waar deze de collectieve polis overstijgt of waar het de privé-sfeer betreft. Zo zal op de private markt het publieke collectief worden vervangen door private deelcollectieven. 1.6 Verdergaande privatisering Op 19 december 2003 vroeg minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan het Verbond van Verzekeraars om een advies over de mogelijkheden van het privatiseren van de WAO bij gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid en van het aanvullende WW-gedeelte. Eveneens op 19 december legde minister De Geus een adviesaanvrage voor aan de Sociaal Economische Raad (SER). Een deel van deze adviesaanvrage heeft betrekking op het (her)invoeren van het beroepsrisico op het terrein van de WAO, de ziektekosten en de aansprakelijkheid. De minister voert daarvoor drie redenen aan: 1. Het in overeenstemming brengen van de voorgenomen arbeidsongeschiktheidsregelingen met het internationale ILO-verdrag. 2. Het, met betrekking tot eigen bijdragen in de ziektekosten, voldoen aan de Europese Code. 3. Voorkomen dat er een claimcultuur gaat ontstaan vanwege de grote inkomensachteruitgang van veel gedeeltelijk arbeidsgeschikten die hun inkomensschade op de werkgever willen verhalen. Het beroepsrisico wordt door het kabinet als volgt omschreven 10 : Onder het beroepsrisico moet hier worden verstaan de kans dat een werknemer arbeidsongeschikt wordt, anderszins gezondheidsschade heeft of overlijdt ten gevolge van een arbeidsongeval of beroepsziekte. Een belangrijk kenmerk van het beroepsrisico is dat de werkgever van de werknemer die door een arbeidsongeval of beroepsziekte wordt getroffen, civielrechtelijk aansprakelijk is voor alle schade die de werknemer daardoor ondervindt. Het uitgangspunt daarbij is, waar van de werknemer verwacht kan worden dat hij zich volledig inzet voor het goed verrichten van zijn werkzaamheden, hij er op moet kunnen rekenen dat de werkgever al het mogelijke doet om een veilige en gezonde werkomgeving te creëren. Loopt de werknemer dan niettemin gezondheidsschade op bij het verrichten van zijn arbeid, dan dienen de kosten daarvan volledig voor rekening van de werkgever te komen. De beide adviesaanvragen maken deel uit van de voorbereiding van een nieuw stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen. Dat stelsel zal, volgens de plannen van het kabinet Balkenende II, per 1 januari 2006 moeten worden ingevoerd. Een van de onderdelen van dat nieuwe stelsel is de regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). Die regeling voorziet in een inkomensvoorziening voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten. (Onder gedeeltelijk arbeidsgeschikten wordt verstaan: werknemers die meer dan 35% maar niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt worden verklaard volgens de criteria van het nieuwe stelsel.) Zowel in de WGA als met betrekking tot het beroepsrisico is privatisering aan de orde: In de plannen van het Kabinet zal de WGA een private dekking krijgen met een uitkeringsperiode van maximaal vijf jaar. Wie na vijf jaar nog steeds gedeeltelijk arbeidsongeschikt is, valt weer onder een publieke regeling, uitgevoerd door het UWV. Werknemers die minder dan 35% arbeidsongeschikt worden verklaard, blijven in loondienst bij hun werkgever voor zover in redelijkheid kan worden verlangd dat hij passende werkzaamheden beschikbaar stelt. Ook herplaatsing bij een andere werkgever is mogelijk. De huidige ondergrens voor de WAO is 15% arbeidsongeschiktheid. Het zou dus betekenen dat met deze maatregel de huidige WAO voor mensen met een arbeidsongeschiktheidspercentage tussen 15 en 35% volledig wordt geprivatiseerd. De verminderde arbeidsproductiviteit zal overigens door de werkgever als een schadepost worden gezien als toch het volledige loon moet worden doorbetaald. In dat geval is te verwachten dat het er toe zal leiden dat dit risico op de private markt zal worden verzekerd. Het kabinet wil het genoemde beroepsrisisco afdekken met een garantieregeling, die werkgevers verplicht om zich op de private markt te verzekeren tegen de kans dat hun werknemers ten gevolge van het beroepsrisico arbeidsongeschikt worden dan wel overlijden. 10 Adviesaanvrage SER met betrekking tot de Extra Garantieregeling Beroepsrisico s (EGB), 19 december

11 De verdergaande privatisering heeft vooral betrekking op ziekte en arbeidsongeschiktheid. Tegenstanders van deze vergaande ingrepen wijzen op het dalende ziektepercentage en de fors teruglopende instroom in de WAO. Voorstanders wijzen er op dat deze resultaten niet alleen het gevolg zijn conjuncturele invloeden maar juist ook van private, financiële prikkels in het systeem. Voorbeelden daarvan zijn de loondoorbetalingsplicht, de Wet Verbetering Poortwachter (die zowel werkgevers als werknemers een grotere inspanningsverplichting oplegt op straffe van financiële sancties) en de premiedifferentiatie volgens Pemba (waardoor werkgevers meer premie moeten betalen als hun werknemers arbeidsongeschikt worden en minder als zij arbeidsongeschikten in dienst nemen). De werking van deze private, financiële prikkels bewijzen nu juist dat privatisering veel doelmatiger en efficiënter werkt, aldus de voorstanders. Daar kan tegenover worden gezet dat financiële prikkels ook in het publieke bestel kunnen worden ingezet, zoals dat gebeurt met de bijstand in het kader van de WWB. 1.7 De centrale rol van de werkgever Werkgevers krijgen steeds meer een sleutelpositie in de sociale zekerheid. Het idee daarachter is dat zij, vanwege het financiële belang, goed op de polis, de kosten en de kwaliteit zullen letten. De vraag is of werkgevers die rol wel willen en kunnen waarmaken; ondernemen wordt immers steeds ingewikkelder. De vraag is ook wat de gevolgen zullen zijn voor de relatie met hun werknemers. Ondernemen wordt steeds ingewikkelder De vraag of werkgevers hun centrale rol kunnen waarmaken geldt speciaal de werkgevers in het midden- en kleinbedrijf. Zij zullen dat in ieder geval niet zonder hulp kunnen, zo wordt vrij algemeen gesteld. Accountmanagers spelen al vaak een adviserende rol. Het is duidelijk dat hier een grote markt ligt voor intermediairs, adviseurs en tussenpersonen. Verzekeraars zullen zo nauwkeurig mogelijk hun risico willen calculeren. Ze moeten dus iemand op pad sturen om een bedrijf op dat risico door te lichten en een offerte op maat te maken. Met name kleine werkgevers zullen niet zonder kunnen als ze steeds meer verantwoordelijkheid krijgen en hun weg moeten zoeken in verzekeringsland en in de wirwar van regels. In veel gevallen wenden zij zich al tot hun accountmanager bij de bank. Grote bedrijven zullen steeds meer specialisten in huis halen. Schadelastbeperking Met de nu gekozen vormen van privatisering krijgt de werkgever niet alleen een centrale rol toebedeeld maar wordt hij ook geconfronteerd met een mogelijk hoge schadelast. Daarbij moet worden gedacht aan loondoorbetaling bij ziekte, WAO-gatverzekering, arbodienstverlening, reïntegratiedienstverlening. Zolang zich geen calamiteiten voordoen en de kosten zich voornamelijk beperken tot de verzekeringspremie kan de besparing op premies voor de publieke verzekeringen (ZW, WAO) hier tegenover worden geplaatst. Werkgevers zullen echter altijd de neiging hebben om kosten te drukken of te vermijden. Dat zal zeker gelden als zich wel calamiteiten (en dus claims) voordoen. Kleine bedrijven kunnen gemakkelijk failliet gaan op één langdurig zieke werknemer, zeker als zij uit kostenoverwegingen het risico van loondoorbetaling niet hebben verzekerd. Er zal bij werkgevers daarom gemakkelijk de neiging ontstaan van afwenteling van de schade op de individuele werknemer of de gemeenschap. Overigens zal niet alleen de werkgever uit zijn op beperking van de schadelast. Dat geldt ook voor de verzekeraar. Deze zal daarom niet alleen verplichtingen opleggen aan de verzekerde werknemer waar het gaat om het beperken van de schade (preventie, herstel en actieve inzet op reïntegratie) maar ook aan de verzekerde werkgever. Dit kan een extra stimulans opleveren voor goed preventiebeleid binnen de onderneming en een actieve inzet van de werkgever op het (helpen) reïntegreren van de zieke werknemer. De relatie werkgever-werknemer De positie van de werkgever als verzekeringnemer zal gemakkelijk tot meer conflicten met de werknemer kunnen leiden. De ervaringen met Wulbz wijzen al in die richting: afwenteling en ontslagdreiging komen geregeld voor. Ondernemingsraden kunnen hierin wellicht een toezichthoudende taak hebben, maar dat geldt hoogstens voor de grotere bedrijven. Voor de individuele werknemer wordt de noodzaak om terug te kunnen vallen op een onafhankelijk adviseur, een bemiddelaar, steeds groter. Als hij zich moet wenden tot de kantonrechter is het conflict immers meestal al niet meer beheersbaar. Het risico van conflicten spitst zich vooral toe op werknemers voor wie reïntegratie moeilijk is. Dat heeft weinig met de manier van verzekeren te maken, maar veel meer met een tekortschietende reïntegratiepraktijk. Als werknemers gemakkelijker herplaatst kunnen worden, komt de relatie werkgeverwerknemer veel minder onder druk te staan dan nu vaak het geval is. 11

12 Omdat een steeds groter deel van de sociale zekerheid via de werkgever op de private markt wordt ondergebracht, wordt de werknemer steeds afhankelijker van de werkgever. Het is immers de werkgever die deze verzekeringen wel of niet, goed of slecht regelt. Niet voor alle regelingen geldt overigens een verzekeringsplicht. Dat is het geval bij de loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz). De werknemer loopt hier het risico dat de werkgever in gebreke blijft, bijvoorbeeld bij faillissement. Mede om die reden is de publieke Ziektewet als vangnetregeling blijven bestaan. Een andere manier om de werknemer te beschermen is het maken van wettelijke regelingen, die voorschrijven waaraan de private polis ten minste moet voldoen. Dit is het geval in de huidige kabinetsplannen. 12

13 Hoofdstuk 2 Gevolgen voor cliënten Privatisering kan niet zonder gevolgen blijven voor cliënten. Hoe de praktijk zich precies zal ontwikkelen en welke onverwachte knelpunten nog zullen opduiken valt moeilijk te voorspellen. Vanuit het clientenbelang zijn echter op voorhand wel een aantal bijzondere aandachtspunten aan te geven. Het gaat dan met name om de volgende punten. 2.1 Poliszekerheid 2.2 De kosten voor de verzekerde 2.3 Risicoselectie, acceptatie en uitsluitingsgronden 2.4 De claimbeoordeling 2.5 Privacy 2.6 Afhankelijkheid van de werkgever 2.7 Het risico van een verzekeringsbreuk 2.8 Bemiddeling en reïntegratie 2.9 De rechtspositie van de cliënt 2.1 Poliszekerheid In het publieke stelsel hebben we de afgelopen decennia kunnen waarnemen hoe de overheid keer op keer (fors) ingreep in de polisvoorwaarden van diverse verzekeringen. De lopende uitkeringsrechten werden daarbij bovendien niet gespaard. Er wordt beweerd dat zoiets bij een particuliere verzekeraar niet zal voorkomen omdat het contractbreuk betekent. In de praktijk krijgen verzekerden dan de optie om de verzekering te beëindigen. De vraag is echter of werknemers daar gebruik van kunnen maken als zij via een werkgever collectief zijn verzekerd en gevangen zitten in een verzekeringspakket. Een argument om zekerheid te waarborgen in een privaat stelsel is daarom de blijvende rol van de wetgever. De overheid kan wettelijk voorschrijven welke rechten ten minste moeten zijn gedekt in de polissen. Voorstanders van privatisering beweren dat verzekeraars belang hebben bij duidelijke en vooral ook stabiele regelingen. Dat zal naar verwachting een aardige demper zetten op de neiging van de overheid om herhaaldelijk de regelingen te veranderen. Als dat het geval is, dan kan de poliszekerheid voor de verzekerde bij privatisering groter worden dan nu het geval is. Niettemin is de dreiging, dat particuliere verzekeraars hun polisvoorwaarden zullen bijstellen, heel reeel. Voor een deel komt dat omdat op de verzekerde risico s nog onvoldoende zicht bestaat en dat maakt het lastig calculeren. Verzekeraars zullen zich hierbij vooral op statistische gegevens baseren, maar die hebben vaak weinig voorspellende waarde. Zeker de premies zullen vaak worden bijgesteld (overigens niet alleen naar boven maar ook naar beneden). Belangrijker is echter de invloed van de conjunctuur. Een belangrijk deel van het te verzekeren risico, zoals werkloosheid en arbeidsongeschiktheid, is conjunctuurgevoelig. Tijdens een laagconjunctuur zal het aantal werklozen en arbeidsongeschikten oplopen. Dat zet de winsten onder druk en zal aanleiding kunnen vormen tot het bijstellen van premies en polissen. We zien dat momenteel gebeuren met de pensioenen. Dit is overigens een belangrijke reden waarom de WW niet goed is onder te brengen op de private markt en het langlopende risico van arbeidsongeschiktheid wordt beperkt tot vijf jaar (waarna de arbeidsongeschikte weer onder de publieke verzekering valt). 2.2 De kosten voor de verzekerde Privatisering wordt vaak gelijkgesteld met efficiënter en dus goedkoper. De marktwerking met onderlinge concurrentie zal dat effect nog vergroten, zo wordt beweerd. Over dat effect kan echter worden getwijfeld. Er is vastgesteld dat de uitvoeringskosten van de private ziektewet (verplichte loondoorbetaling volgens Wulbz) zijn toegenomen in vergelijking met de publieke uitvoering. De Algemene Rekenkamer heeft dat ook meer algemeen vastgesteld bij geprivatiseerde overheidsdiensten. Ook bij de mate van concurrentie kunnen vraagtekens worden gesteld. Deze branche is in handen van slechts enkele conglomeraten. Concurrentie zal dan plaatsvinden op details of op servicepakketten. Bovendien zal een verzekeraar een diversiteit aan polissen aanbieden en daarmee concurrentie suggereren. In feite worden daarmee alleen maar verschillende segmenten van de markt bediend (zoals de Bijenkorf en de HEMA, die tot hetzelfde concern behoren). In de verzekeringsmarkt voor ziektekosten zien we concurrentie ontstaan op keuzepakketten, zowel naar samenstelling als naar de hoogte van de eigen bijdrage. De kosten (premiehoogte) zijn dan ge- 13

14 koppeld aan de keuze van welk risico onder de dekking moet vallen en welk risico, in welke mate voor eigen rekening is. Ook hier is echter sprake van een wettelijk vastgelegde vloer in de verzekering, het ziekenfondspakket en de standaardpakketpolis, tegen een wettelijk vastgestelde premie. In de sociale zekerheid zal naar verwachting een hybride systeem ontstaan van publieke en private dekking en uitvoering. Voor de private onderdelen zal naar verwachting een wettelijk basispakket worden vastgesteld. Het gaat om de vloer in de verzekering of het minimumniveau waaraan de polis moet voldoen. Verwacht mag worden dat er hoogstens geconcurreerd zal worden met keuzepakketten op bovenwettelijk niveau. De vraag is echter of hier grote mogelijkheden liggen. Een individuele werkgever zal niet zo snel uit zijn op een dure extra dekking. Dat zal hoogstens het gevolg zijn van collectieve afspraken op cao-niveau of van concurrentie tussen werkgevers om met extra secundaire arbeidsvoorwaarden personeel binnen te halen en vast te houden. Een tweede argument voor de stelling dat privatisering besparingen zal opleveren wordt altijd gezocht in de aanname dat werkgevers en werknemers een gezamenlijk belang hebben bij lage premies. Dat zou automatisch leiden tot scherpe kostenbeheersing, zowel wat betreft de uitvoering als de uitkeringen. Met andere woorden, als bij privatisering het opdrachtgeverschap volledig bij deze twee partijen wordt gelegd zal dat door scherp inkopen bij uitvoerders en door strenge claimbeoordeling vanzelf leiden tot kostenbeperking en dus lagere premies. Dit is echter een wankele argumentatie. De enquêtecommissie Buurmeijer bracht aan het licht dat deze samenwerking van werkgevers en werknemers in het verleden in ieder geval geen garantie was voor kostenbeheersing. Het is niet voor niets dat de besparingen op de langere termijn vooral zijn gevonden in het verlagen van de uitkeringen en het bemoeilijken van de toetreding. Kortom, door de verzekeringsvoorwaarden drastisch te verslechteren. Het is bovendien nog maar de vraag of werknemers en werkgevers gezamenlijk tot scherp inkoopgedrag zullen komen als er nauwelijks sprake is van concurrentie. Werkgevers en werknemers laten hun gedrag wellicht veel meer bepalen door de kwaliteit van de service, die verzekeraars en uitvoerders bieden. 2.3 Risicoselectie, acceptatieplicht en uitsluitingsgronden Private verzekeraars zijn uit op winst en zelfs als het gaat om een coöperatieve, onderlinge verzekeringsmaatschappij zonder winstoogmerk zal ten minste het voortbestaan van de verzekeraar gewaarborgd moeten zijn. De premiestelling zal dus altijd worden afgestemd op de te verwachten kosten en het verzekeringsrisico. Om te overleven en om winst te maken heeft de verzekeraar allerlei methoden tot zijn beschikking. Het middel van risicoselectie is daar een van. Op individueel en op bedrijfsniveau kan dat goed worden toegepast. Bijvoorbeeld door een medisch onderzoek of een onderzoek naar de leefwijze van het individu. Bij particuliere verzekeringen is dat heel gebruikelijk. Een bedrijf kan worden doorgelicht op bedrijfsvoering, arbeidsomstandigheden, preventiebeleid en op het ziekteverzuim in de afgelopen jaren. Als de verzekeraar het risico te hoog inschat kan hij een persoon of een bedrijf weigeren te verzekeren of de premie extra hoog opvoeren. Om ongewenste risicoselectie te vermijden kan de overheid verzekeraars een acceptatieplicht opleggen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het Ziekenfonds en de standaardpakketpolis voor particulier verzekerden. Ook in de plannen van minister De Geus voor het privaat onderbrengen van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (WGA) bestaat het voornemen van een acceptatieplicht. Zou dat niet het geval zijn, dan bestaat het risico dat werknemers onverzekerd blijven. Dit punt is vooral ook van belang voor de positie van gehandicapten en chronisch zieken op de arbeidsmarkt. Zonder acceptatieplicht waren zij wellicht onverzekerbaar voor de werkgever en dat had een belemmering kunnen zijn om hen in dienst te nemen. Toch moet hier nog een kanttekening bij worden geplaatst. Een acceptatieplicht betekent nog niet dat ook geen uitsluitingsgronden bij mogelijke claims worden geformuleerd in de polis. Wie bijvoorbeeld al een bepaalde medische beperking of handicap heeft kan op grond daarvan (of een toename van die beperking) dan geen claim indienen. (Daarmee hebben zich overigens ook in het publieke stelsel van de WAO veel problemen voorgedaan). Het Breed platform Verzekerden en Werk signaleert in de bestaande praktijk vaak problemen met uitsluitingsgronden. Ook met betrekking tot bepalingen die min of meer verscholen staan in polissen, worden problemen gemeld, zoals een grens aan de uitkeringsduur of een uitkeringsduur die wordt gefixeerd op een bepaalde eindleeftijd (bijvoorbeeld 55 jaar). De vraag is dan ook hoe de verzekeraars hiermee om zullen gaan, of zij per werknemer medische vragenlijsten zullen laten invullen, of zelfs medische keuringen zullen verlangen, zoals bij particuliere polissen vaak het geval is en ook hoe helder de polisvoorwaarden zullen zijn op dit vlak. Bij een wettelijke regeling met (minimum)eisen ten aanzien van de polis kan dit worden ondervangen doordat het 14

15 claimrecht wordt gekoppeld aan wettelijk beschreven rechten. Een onafhankelijke claimbeoordeling kan dat verder waarborgen. 2.4 De claimbeoordeling Een belangrijk element in de lopende discussie is de vraag of er een onafhankelijke claimbeoordeling moet komen en vooral in welke vorm. Iedereen wil vermijden dat claims worden afgewezen om uitkeringen uit te sparen en zo de winst te vergroten. In de plannen van minister De Geus voor het privatiseren van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid blijft de claimbeoordeling in publieke handen bij het UWV. Dat geldt ook voor de herbeoordelingen. In het plan voor het privaat verzekeren van het beroepsrisico wordt eveneens een onafhankelijk instituut opgevoerd (het Nederlands Instituut Claimbeoordeling Arbeidsongevallen en Beroepsziekten; Nicab) om te voorkomen dat de claimbeoordeling afhankelijk wordt van het commerciële belang van de verzekeraar. Voorlopig wordt er door de overheid dus gekozen voor een publieke, of ten minste onafhankelijke claimbeoordeling. Deze inrichting van de claimbeoordeling kan als een belangrijke randvoorwaarde worden gezien om de stap naar privatisering te kunnen maken. 2.5 Privacy Een heikel punt in de ontwikkeling is de privacybescherming. Velen vrezen dat het technisch niet valt te regelen en te bewaken. Er wordt toch al veel prijsgegeven als men overgaat naar de private sector. Onbevoegd gebruik moet onmogelijk worden gemaakt. Protocollen moeten dat verder beschermen. De vraag is of men hier ook weer niet achter de feiten aan holt. De laatste jaren wordt er in de publieke sector juist naar gestreefd om zoveel mogelijk gegevensbestanden te koppelen. De vraag is of de private sector dan heiliger moet zijn. De uitgebreide handel in gegevensbestanden op de private markt zal zich maar al te graag bij deze publieke tendens aansluiten. In het kader van de SUWI-wetgeving is het arbodiensten en reïntegratiebedrijven toegestaan gebruik te maken van het sofinummer. Verzekeraars zijn daarvan uitgesloten. De vraag is of deze maatregel afdoende bescherming tegen misbruik biedt als de markt steeds minder doorzichtig wordt en digitale gegevensstromen moeilijk te traceren zijn. Het voorbehouden van de claimbeoordeling aan publieke of onafhankelijke instanties is mede gemotiveerd om oneigenlijk gebruik van persoonsgegevens tegen te gaan. Privacygevoelige gegevens over de verzekerde, waarover de claimbeoordelaar beschikt, hoeven op die manier niet bij de verzekeraar terecht te komen. Er zal echter hoe dan ook een drukke gegevensuitwisseling ontstaan tussen de claimbeoordelaars en de verzekeraars, maar ook tussen werkgevers en verzekeraars. Daarom moet ook een beschermingswaarborg worden geregeld met betrekking tot het gebruik van de gegevens die de verzekeraar wel in handen krijgt. De overheid wil dit op wettelijke wijze regelen. Het College Bescherming Persoonsgegevens zal daarop toezicht houden. In ieder geval zal worden geregeld dat de verzekeraars de persoonsgegevens alleen mogen gebruiken in het kader van de uitvoering van de betreffende verzekering. Verzekeraars zullen de medische gegevens niet nodig hebben voor de uitkeringsverstrekking maar wel in verband met reïntegratieactiviteiten (die eveneens voor rekening van de verzekeraar komen). Dit is met name een heikel punt omdat verzekeraars in het kader van hun risicoanalyse juist ook met medische factoren rekening zullen willen houden. Zeer in het bijzonder zullen daarom strenge regels worden gesteld ten aanzien van het gebruik van medische gegevens, aldus minister De Geus in zijn plannen voor privatisering van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Aanvullend kunnen werkgevers in de verzekeringscontracten nadere regels bedingen ten aanzien van het gebruik van privacygevoelige gegevens van de werknemers. 2.6 Afhankelijkheid van de werkgever Marktwerking en concurrentie zijn kernbegrippen bij de privatisering. Dat impliceert dat er een proces van vraag en aanbod ontstaat en dat de verzekerde keuzevrijheid heeft. De vraag is echter of werknemers daar gebruik van kunnen maken als zij via een werkgever collectief zijn verzekerd en gevangen zitten in een verzekeringspakket. Een argument om zekerheid te waarborgen in een privaat stelsel is daarom de blijvende rol van de wetgever. De overheid kan wettelijk voorschrijven welke rechten ten minste moeten zijn gedekt in de polissen. Bij de huidige privatisering worden verschillende vormen toegepast waar het de rol en verantwoordelijkheid van de werkgever betreft. Dat levert ook verschillende posities op voor de werknemer. Bij ziekte van de werknemer bestaat de wettelijke plicht (Wulbz) om het loon gedurende twee jaar door te betalen. De werkgever hoeft dit risico niet te verzekeren, al gebeurt dat in de praktijk meestal wel. De werknemer kan, bij ziekte, op deze wettelijke regeling zijn recht op loon baseren en dat recht bij de werkgever claimen. De werknemer heeft daarbij niet met de verzekeraar te maken. De zieke werknemer is hierbij dus twee jaar lang aangewezen op en afhankelijk van de werk- 15

16 gever. Voor deze privatisering had de werknemer te maken met een publieke verzekering (Ziektewet) en een publieke uitvoerder (UWV). In het plan voor privatisering van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (WGA) wordt uitgegaan van een wettelijke plicht voor de werkgever om dit risico onder te brengen bij een private verzekeraar, en wel op zo n wijze dat de arbeidsongeschikte werknemer zijn claim rechtstreeks bij de verzekeraar te gelde kan maken. Dit levert de werknemer, in vergelijking met de loondoorbetaling bij ziekte, een minder afhankelijke positie op ten opzichte van de werkgever. In combinatie met wettelijk beschreven minimumeisen ten aanzien van de polis, een wettelijk beschreven claimgrond en een onafhankelijke claimbeoordeling betekent het een positie voor de werknemer die vergelijkbaar is met die onder een publieke verzekering. Het verschil zal dan voornamelijk zitten in de financieringswijze: private financiering in plaats van een publiek verzekeringsfonds. De schadelast van de werkgever neemt met de gekozen vorm van privatisering toe. Werkgevers zullen echter altijd de neiging hebben om kosten te drukken of te vermijden. Dat zal zeker gelden als zich calamiteiten (en dus claims en kosten) voordoen. Kleine bedrijven kunnen gemakkelijk failliet gaan op één langdurig zieke werknemer, zeker als zij uit kostenoverwegingen het risico van loondoorbetaling niet hebben verzekerd. Er zal bij werkgevers daarom de neiging ontstaan van afwenteling van de schade op de individuele werknemer of de gemeenschap. Dit kan gemakkelijk leiden tot conflicten tussen de werkgever en de werknemer. Daarbij verkeert de werknemer in de regel in een zwakke positie. Een (uit de hand gelopen) conflict leidt geregeld tot ontslag. Een toenemende privatisering langs de weg van de werkgever kan op die manier de afhankelijkheid van de werknemer vergroten. In het advies van de SER 11 wordt dit probleem overigens onderkend. In het advies wordt voorgesteld om een onafhankelijke vertrouwenspersoon per bedrijf of bedrijfstak in te stellen voor geschillen over reïntegratie-inspanningen in de Wulbz-periode. Deze vertrouwenspersoon zou met een laagdrempelige en snelle procedure een bemiddelingspoging moeten ondernemen voordat de rechter kan worden ingeschakeld. Er is nog een risico voor de werknemer. Ondanks een wettelijke plicht kan de werkgever in gebreke blijven. In dat geval kan de werknemer de werkgever op basis van de wet aansprakelijk stellen. Als dat niet mogelijk is (bijvoorbeeld bij faillissement), kan een vangnetregeling (zoals de Ziektewet) of een waarborgfonds een extra bescherming bieden. 2.7 Het risico van een verzekeringsbreuk Werknemers die van werkgever wisselen, lopen her risico van een verzekeringsbreuk. Per onderneming en cao kunnen grote verschillen gaan ontstaan. Dat vormt aanleiding tot de vraag of er geen verzekeringsbreuken zullen optreden. Wat gebeurt er met een werknemer die met een mooi pakket naar een minder mooi bedrijf vertrekt? De vraag is dan ook of ondernemingen die mooie pakketten bieden aan hun werknemers daarom niet extra streng zullen selecteren bij het werven van nieuw personeel. Het zittende personeel zal daar dan overigens ook belang bij hebben en het is dus maar de vraag of de ondernemingsraad dat gedrag zal willen corrigeren. Dit probleem zal overigens niet of nauwelijks optreden zolang werknemers zich beperken tot het afsluiten van verzekeringen volgens de wettelijke normen. Dan zullen de verschillen immers niet erg groot zijn. Een ander punt van aandacht is de overgang van de ene verzekeraar naar de andere, bijvoorbeeld door verandering van werkgever. Er is meestal sprake van opgebouwde verzekeringsrechten. Zal de nieuwe verzekeraar die onverkort overnemen; ook als het gaat om een overstap van een publieke verzekering naar een private? Er zijn voorbeelden van hoe dat soepel is geregeld, maar dat vormt geen waarborg. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als een werknemer arbeidsongeschikt wordt en de verzekeraar aantoont dat de oorzaak daarvan is gelegen in een periode dat de verzekerde bij een andere baas werkte en een andere verzekeraar had? We kennen uit de huidige praktijk de voorbeelden waarbij een dergelijke claim wordt afgewezen omdat de verzekerde de betreffende gezondheidsklachten al had voor de aanvang van het dienstverband en dus voor aanvang van de verzekering. Ingewikkelder wordt het als een verzekerde tijdens een lopende claim overstapt. Bijvoorbeeld iemand die met behoud van een gedeeltelijke WAO-uitkering gaat werken bij een andere baas. We kenden in het verleden de bijzonder gecompliceerde situaties waarbij een uitkeringsgerechtigde met twee bedrijfsverenigingen te maken had en daartussen gemangeld werd. Wie was verantwoordelijk voor welke claim? Welke rol gaan de beruchte kleine lettertjes in dit verband spelen. Met andere woorden hoe zeker is de verzekerde van een goede dekking onder de lopende polis? 11 SER-advies Werken aan arbeidsongeschiktheid, 22 maart

17 In het voorstel van minister De Geus voor privatisering van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (WGA) 12 wordt ook aandacht besteed aan dit probleem. Als de werkgever van verzekeraar wisselt geldt, volgens dit voorstel het volgende. Als de werkgever - na beëindiging van de overeenkomst - een overeenkomst met een andere private verzekeraar afsluit, is de 'oude' verzekeraar verantwoordelijk voor de financiering van de WGA-uitkeringen over de eerste vijf jaar van degenen die voor de ingangsdatum van de nieuwe verzekering recht hadden op een WGA-uitkering en van degenen die voor laatstbedoelde datum ziek zijn geworden (en dus in hun wachttijd voor de WGA zitten). De 'nieuwe' verzekeraar is verantwoordelijk voor de financiering van de WGA-uitkeringen van degenen die ziek worden op of na de ingangsdatum van de nieuwe overeenkomst. Met betrekking tot werknemers die, na gedeeltelijk arbeidsongeschikt te zijn verklaard, in dienst treden bij een andere werkgever, zegt het voorstel het volgende. In de huidige situatie bestaat er een zogenaamde no-risk polis voor werkgevers die gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in dienst nemen. Dit houdt onder meer in dat de werkgever in de eerste vijf jaar van het dienstverband met deze werknemer niet het loon behoeft door te betalen bij ziekte, maar dat de betreffende werknemer in plaats daarvan aanspraak heeft op een ZW -uitkering. Omdat is gebleken dat werkgevers bij het in dienst nemen van een gedeeltelijk arbeidsgeschikte veel belang hechten aan het bestaan van een no-risk polis, zal in de WGA een kader worden gecreëerd waarbinnen de private verzekeraars de no-risk moeten inregelen en bekostigen. Het gaat dan zowel om de no-risk polis voor loondoorbetaling (vrijwaring kosten bij ziekte), een no-risk polis 'toename arbeidsongeschiktheid' (vrijwaring kosten bij toename van de mate van arbeidsongeschiktheid) en de no-risk polis Pemba (vrijwaring kosten bij volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid). Concreet betekent dit dus dat de eventuele nieuwe lasten van een werknemer die onder de no risk polis valt en die gaat werken bij een nieuwe werkgever, ten laste komen van de oude verzekeraar. Dit zal in de polis moeten worden verwerkt. De opvattingen, zoals die in het voorstel van de minister staan verwoord, over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de oude en de nieuwe verzekeraar dekken niet alle denkbare situaties, zoals de genoemde reguliere overgang van een (gezonde) werknemer van de ene werkgever naar de andere. Toch geeft het aan dat dit soort situaties op vergelijkbare wijze afgedekt zullen kunnen worden. Duidelijkheid hierover bestaat echter (nog) niet en het verdient daarom extra aandacht. 2.8 Bemiddeling en reïntegratie De arbeidsbemiddeling, zoals we die kenden bij het Arbeidsbureau, is nog maar zeer beperkt beschikbaar via de publieke uitvoering van het CWI. Het gaat om de zogenaamde basisdienstverlening. Dat houdt voornamelijk in dat de werkzoekende gebruik kan maken van het vacaturebestand. Voor het overige is de bemiddeling en de reïntegratiedienstverlening overgelaten aan private marktpartijen als reïntegratiebedrijven, uitzendbureaus, outplacementbureaus en dergelijke. Deze ontwikkeling beperkt zich niet tot het terrein van de werknemersverzekeringen. De sollicitatieplicht voor mensen in de bijstand is in de afgelopen jaren fors aangescherpt onder het motto: werk boven inkomen. Daarom wordt steeds meer ingezet op arbeidsmarkttrajecten. De positie van de cliënt is daarbij erg verschillend. Dat is vooral afhankelijk van de vraag of hij te maken heeft met het publieke bestel of het private, zoals hieronder nader wordt toegelicht In het publieke bestel Wie te maken heeft met een publieke verzekering (regulier werklozen en bijstandsgerechtigden) is vooral afhankelijk van de publieke uitvoerder (UWV of gemeente). Deze sluit jaarlijks contracten met reïntegratiebedrijven voor het leveren van een passend traject ten behoeve van de cliënt. Het is niet vanzelfsprekend dat cliënten invloed hebben op het doel, de inrichting en eventueel tussentijdse bijstelling van dat traject, al beginnen reïntegratiebedrijven daar uit doelmatigheids- en concurrentieoverwegingen wel meer aandacht voor te krijgen. Ook in collectieve zin hebben cliënten tot op heden nauwelijks invloed op de contracten van de publieke opdrachtgever. Per saldo is de cliënt daarmee niet alleen afhankelijk van de publieke opdrachtgever maar ook van de commerciële belangen van het reïntegratiebedrijf. Cliënten zullen vooralsnog slechts zeer beperkt de mogelijkheid hebben om zelf een reïntegratiebedrijf te kiezen of een eigen reïntegratiebudget te beheren en daarmee diensten in te kopen. 12 Voorlopig kader regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten, december

18 2.8.2 In het private bestel Cliënten die te maken hebben met een private verzekering (loondoorbetaling, beroepsrisico, gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid) hebben met betrekking tot bemiddeling en reïntegratie te maken met private opdrachtgevers: de werkgever, de arbodienst of de verzekeraar. Hier is de positie van de cliënt zo mogelijk nog zwakker dan in het publieke deel. Bij grotere werkgevers kunnen ondernemingsraden invloed uitoefenen op de keuze van een arbodienst, reïntegratiebedrijf of andere dienstverlener. Ook kunnen zij invloed uitoefenen op de keuze van een verzekeraar. Hier moet echter aan worden toegevoegd dat niet alleen de werkgever een centrale rol krijgt toebedeeld in het zich nu ontwikkelende systeem van privatisering, maar ook de verzekeraar. De verzekeraar is financieel risicodrager en zal uit het oogpunt van schadelastbeperking wellicht een sterke regierol gaan vervullen. Er is dan niet langer sprake van versnipperd beleid, competentiestrijd en institutionele belangen. Werknemer, werkgever en de arbodienst blijven de centrale rol spelen maar de verzekeraar zal er, vanwege het financiële belang, veel aan gelegen zijn om daar kritisch op toe te zien en adequate middelen aan te reiken. Van de werknemer zal een actieve inzet op herstel en reïntegratie worden verwacht, niet alleen als gevolg van wettelijke eisen in verband met WAO-aanspraken maar ook vanwege het financiële belang van de werkgever en de verzekeraar. Deze hebben er ook geen belang bij om het reïntegratieproces volledig over te laten aan de werknemer. Daarom is de verwachting dat werknemers in deze positie geen gebruik zullen kunnen maken van een Persoonsgebonden Reïntegratiebudget waarmee zij onder eigen regie reintegratiediensten kunnen inkopen. 2.9 De rechtspositie Geschillen. Private verzekeraars regelen de rechtspositie van de verzekerde in de verzekeringspolis. Geschillen met betrekking tot de beoordeling van de schadeclaim of de vaststelling van de uitkering worden meestal geregeld in een geschillenregeling. Dergelijke regelingen zijn zeer uiteenlopend van aard en vorm, maar meestal levert het de verzekerde geen sterke positie op. Daarnaast staat de privaatrechtelijke weg via de rechter open om een geschil uit te vechten. Dat is echter een kostbare geschiedenis en de noodzaak van particuliere rechtsbijstandverzekeringen zal dan ook toenemen. In geval van verzekerde collectieven (werknemers) is de werkgever verzekeringnemer. De positie van de verzekerde werknemer kan dan erg onduidelijk worden. De werkgever zal immers bij een claim de belangen van de werknemer moeten behartigen. Dat kan zeer gecompliceerde situaties opleveren. Dat is zeker het geval als de werkgever er (financieel) belang bij heeft dat de claim niet wordt gehonoreerd. Niet in alle gevallen is dat echter het geval. Bij de loondoorbetalingsverplichting heeft de werknemer niets met een eventuele verzekering van de werkgever te maken. Bij de voorgenomen privatisering van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid voorzien de plannen in een zelfstandig claimrecht voor de werknemer, onafhankelijk van de werkgever Bezwaar en beroep. Het publieke bestel kent uitvoerige regelingen en wettelijke waarborgen rond bezwaar en beroep. Dat is in de private sector niet het geval. In een hybride stelsel zal sprake zijn van private dekking en uitvoering maar publieke claimbeoordeling. Dan is de vraag of de claimbeoordeling valt onder het bestuursrecht, met de mogelijkheid voor de cliënt om in bezwaar en beroep te gaan. In het plan voor privatisering van het beroepsrisico zal een onafhankelijk instituut de claimbeoordeling verzorgen. Het instituut zal echter een (zwaarwegend) advies uitbrengen aan de verzekeraar die uiteindelijk een beslissing neemt over de claim. Dat duidt er op dat slechts een geschillenprocedure en anders de privaatrechtelijke weg via de kantonrechter openstaat. Het plan van minister De Geus voorziet in een klachteninstituut, dat kan bemiddelen en corrigeren bij conflicten over de uitvoering van de verzekering. Hoewel het hier gaat om een verzekering van de werkgever tegen aanspraken als gevolg van het beroepsrisico is het de werknemer die een rechtstreeks claimrecht krijgt bij de verzekeraar. Het ligt dan ook voor de hand dat de werknemer een beslissing, waarmee hij het niet eens is, aanvecht. Deze bijzondere positie is een belangrijk punt van aandacht, ook vanwege de vraag of de aansprakelijkheidsclaim van de werknemer jegens de werkgever bij afwijzing door de verzekeraar in stand blijft. In het plan voor privatisering van de gedeeltelijks arbeidsongeschiktheid (WGA) verzorgt het UWV de claimbeoordeling en de herbeoordelingen. Aangenomen mag worden dat de werknemer tegen een beslissing van het UWV, op grond van het bestuursrecht, in bezwaar en beroep kan gaan ook al heeft hij te maken met een private verzekering. 18

19 2.9.3 Cliëntenparticipatie. De huidige ontwikkeling van en het denken over cliëntenparticipatie is gericht op de publieke uitvoering. Afgezien van een woud van uitvoerders in een privaat bestel (met wie moet je dan waarover aan tafel?) is het ook maar de vraag of verzekeraars zich hiermee zullen inlaten. Zo is het maar de vraag of particuliere verzekeraars en uitvoerders de verzekerde wel als cliënt zien als er sprake is van verzekerde collectieven via de werkgever. Het is dan de werkgever die de betalende klant is en het ligt voor de hand dat de particuliere verzekeraar of uitvoerder zich daarnaar zal richten. Op dat punt hebben we inmiddels ervaring genoeg opgedaan met de private ziektewet. Andere vormen, zoals die van de derde partij liggen daarom meer voor de hand. Een dergelijke vorm is reeds bekend in de gezondheidszorg waar patiënten- en consumentenorganisaties (als derde partij) aan tafel zitten met verzekeraars en uitvoerders (de zorgaanbieders). Met name de cliënten in de sociale zekerheid zullen daarover moeten nadenken en voorstellen moeten ontwikkelen voor nieuwe eigentijdse vormen van medezeggenschap. Overigens beginnen reïntegratiebedrijven belangstelling te tonen voor vormen van cliëntenparticipatie. Vooralsnog lijkt daarbij de drijfveer vooral verbetering van de eigen dienstverlening en de mogelijkheid om zich op deze wijze positief te onderscheiden van concurrenten. Door cliëntenorganisaties zijn een kwaliteitstoets en een keurmerk ontwikkeld, waarmee reïntegratiebedrijven vanuit het cliëntenperspectief kunnen worden beoordeeld. Ook deze benadering kan als een vorm van cliëntenparticipatie worden beschouwd Rechtsgelijkheid Voor verzekerden is een belangrijk principe dat van rechtsgelijkheid en rechtsgelijke uitvoering, zeker waar het collectieve verzekeringen betreft. Een wettelijke regeling kan worden beschouwd als een collectieve polis waaraan alle verzekerden dezelfde rechten kunnen ontlenen. Een publiek geregelde sociale zekerheid lijkt daarom de beste waarborg voor rechtsgelijkheid. Dat beeld begint echter in hoog tempo te veranderen. Er ontstaan steeds meer raamwetten die op lokaal niveau nader, en op verschillende wijze, worden ingevuld. De WWB is daar, binnen de sociale zekerheid, een voorbeeld van. Het betekent dat het grote collectief van alle Nederlandse ingezetenen, die onder de Bijstandswet tot de verzekerdenkring behoorden, is ingeruild voor even zovele deelcollectieven als dat er gemeenten zijn. Tussen deze deelcollectieven is sprake van rechtsongelijkheid. Hoewel deze keuze voor een deel werd ingegeven door het streven naar lokaal maatwerk is die rechtsongelijkheid voor veel burgers en zeker cliënten een belangrijk bezwaar tegen de huidige inrichting van de bijstand. Vergelijkbare problemen hebben zich ook al jaren voorgedaan met de voorzieningenwet voor gehandicapten en ouderen, de WVG. Een vergelijkbare situatie zal zich naar verwachting voordoen met de Wet op de maatschappelijke zorg, die momenteel in voorbereiding is. Nader beschouwd blijkt een publiek stelsel van sociale zekerheid toch geen waarborg voor rechtsgelijkheid, althans niet op landelijke schaal. De rechtsgelijkheid is in de voorbeelden slechts voorbehouden aan het collectief van inwoners van een gemeente. Bij private collectieve verzekeringen gaat het om een hybride systeem. Enerzijds zal sprake zijn van verzekerde deelcollectieven via de werkgever. Van rechtsgelijkheid zal dan sprake zijn voor zover het dat deelcollectief en de collectieve polis betreft. Anderzijds zal sprake zijn van publieke regelingen die: a. de werkgevers uniforme verplichtingen opleggen, zoals de loondoorbetalingsplicht, waaraan werknemers uniforme rechten kunnen ontlenen; b. uniformiteit op minimaal niveau voorschrijven ten aanzien van de private polissen en op grond waarvan werknemers ten minste op dat minimale niveau uniforme rechten hebben. Met het principe van de rechtsgelijke uitvoering is het anders gesteld. Bij private uitvoering is immers niet sprake van een centraal aansturingsorgaan, zoals dat in het publieke deel wel het geval is (het UWV). Algemeen wordt daarom onderkend dat een effectief (publiek) toezicht een belangrijke randvoorwaarde is voor een rechtsgelijke private uitvoering. Dat toezicht moet ergens op zijn gebaseerd. Dat kan een wettelijke regeling zijn waarin richtlijnen zijn opgenomen voor de uitvoering, maar het kunnen ook protocollen zijn die door alle betrokken partijen (overheid, verzekeraars en overige dienstverleners) worden onderschreven. Aanvullend kunnen delen van de uitvoering, die van elementair belang zijn voor de rechtspositie van de verzekerde in publieke of tenminste onafhankelijke handen blijven. Dit is bijvoorbeeld het geval met de claimbeoordeling en zo wordt dat ook in de recente kabinetsplannen voorgesteld. Verder wordt ook wel gesteld dat de markt hier een zekere regulerende werking heeft. Een uitvoerder, die op dit terrein (ver) onder het gemiddelde presteert, zal zichzelf gemakkelijk uit de markt prijzen. 19

20 Hoofdstuk 3 Vanuit het cliëntenperspectief De discussie over het stelsel van sociale zekerheid is in het afgelopen jaar in een stroomversnelling terechtgekomen. Deze discussie wordt echter steeds op deelterreinen en over de hoofden van verzekerden en uitkeringsgerechtigden heen gevoerd; wel namens maar niet met hen. Bovendien (of juist daarom) gebeurt dat vanuit een beperkte insteek: macrofinanciële, instrumentele en institutionele belangen. De belangen van de verzekerde en de uitkeringsgerechtigde zijn nagenoeg onzichtbaar. Wat betekent dit voor verzekerden en meer in het bijzonder voor al die mensen die al op een uitkering op grond van een inkomensverzekering zijn aangewezen? Hoe zeker is onze sociale zekerheid? Zijn we met privatisering beter af? Wat betekent individuele keuzevrijheid en eigen verantwoordelijkheid? Waar blijft de solidariteit? Zomaar wat vragen die al snel boven komen drijven als we ons verdiepen in dit onderwerp. Maar er is meer nodig dan vragen stellen. Het gaat om de antwoorden en vooral de antwoorden die we zelf geven, de standpunten die we zelf formuleren. In dit hoofdstuk zetten we een aantal zaken op een rij die ons kunnen helpen een mening te vormen. 3.1 Wel of niet privatiseren; een aantal argumenten op een rij 3.2 Vragen die nog beantwoord moeten worden 3.3 Biedt privatisering kansen? 3.4 Kwaliteitseisen vanuit het cliëntenperspectief 3.1 Wel of niet privatiseren; een aantal argumenten op een rij Het vraagstuk van privatisering is complex. Niet voor niets worden in deze brochure tal van aspecten belicht. Een simpel standpunt van voor of tegen volstaat daarom niet. Hieronder wordt een overzicht geboden van argumenten voor en tegen privatisering. Het is geen uitputtend overzicht maar vooral een resumé van argumenten die in deze brochure worden genoemd. Bovendien moet hierbij worden aangetekend dat een stellingname van uitsluitend voor of tegen niet aan de orde is. Het socialezekerheidsstelsel ontwikkelt zich steeds verder tot een hybride systeem van publieke en private elementen. Standpunten zullen zich daarom meer moeten richten op vragen als welke randvoorwaarden moeten gelden bij privatisering; in welke mix van publiek en privaat worden de rechten van verzekerden het beste gewaarborgd en welke elementen moeten beslist onder publiek beheer blijven? Argumenten voor privatisering De verzorgingsstaat is te ver doorgeschoten en moet worden gemoderniseerd. Dat betekent dat de overheid niet de hoeder van alle risico s van het wieg tot het graf moet zijn maar dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid nemen. Meer eigen verantwoordelijkheid voor de burger past in het emancipatieproces van burgers en bij het feit dat burgers steeds beter geschoold zijn en veel mondiger dan in het verleden. Privatisering leidt tot concurrentie en tot keuzevrijheid voor verzekerden. Een private uitvoering zal veel efficiënter zijn dan de publieke en daardoor tot kostenbesparing leiden en dus tot premieverlaging. Het teruglopen van het aantal ziekmeldingen en arbeidsongeschikten is niet alleen het gevolg van de conjunctuur maar bewijst dat de private, financiële prikkels (Wulbz, Poortwachter en Pemba) voor werkgevers en verzekeraars tot resultaat leiden. Verzekeraars zullen bij uitvoering van wettelijke regelingen een dempende werking uitoefenen op de neiging van de overheid om deze regelingen voortdurend te wijzigen. Het zal dus leiden tot meer poliszekerheid voor de verzekerde. De verzekeraar zal uit het oogpunt van schadelastbeperking een sterke regierol gaan vervullen bij het reïntegratieproces. Er is dan niet langer sprake van versnipperd beleid, competentiestrijd en institutionele belangen. Dat bevordert de doelmatigheid en de efficiëntie en is ook in het belang van de verzekerde. Private verzekeraars en uitvoerders zullen meer openstaan voor medezeggenschap van verzekerden en cliënten dan publieke organen en zij zullen bovendien gevoeliger zijn voor kwaliteitsbeoordelingen door of namens verzekerden Argumenten tegen privatisering De georganiseerde solidariteit en de rol van de overheid als hoeder van de belangen van zwakkeren in de samenleving moeten worden behouden. 20

MKB-ondernemer geeft grenzen aan

MKB-ondernemer geeft grenzen aan M0040 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Reactie van MKB-ondernemers op wetswijzigingen in sociale zekerheid Florieke Westhof Peter Brouwer Zoetermeer, 0 april 004 MKB-ondernemer geeft grenzen aan Ondernemers

Nadere informatie

Het antwoord op uw personele vraagstuk

Het antwoord op uw personele vraagstuk BD Recruitment BV Het antwoord op uw personele vraagstuk Wie bepaalt bij welk re-integratiebedrijf ik terecht kan? De gemeente of UWV WERKbedrijf maakt bij uw re-integratietraject vaak gebruik van een

Nadere informatie

Zorg & Inkomen. Janthony Wielink Enkwest Opleiding & Advies

Zorg & Inkomen. Janthony Wielink Enkwest Opleiding & Advies Zorg & Inkomen Janthony Wielink Enkwest Opleiding & Advies Zorgen over uw inkomen? Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid 1. Financiële prikkels voor werknemers 2. Financiële prikkels voor werkgevers Doelstelling

Nadere informatie

Loondoorbetaling bij ziekte

Loondoorbetaling bij ziekte Loondoorbetaling bij ziekte In Nederland bepaalt artikel 629 van boek 7 van het Burgerlijk Wetboek dat een werknemer gedurende 104 weken recht heeft op 70% van het loon, maar de eerste 52 weken ten minste

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet Kosten of kansen? Francisca Dubbeldam & Dennis Holtkamp Specialisten Zorg & Inkomen 29 & 31 oktober 2013 linkedin.com/company/schouten-zekerheid twitter.com/schoutenzeker Daadkracht

Nadere informatie

ALLE PLANNEN OP EEN RIJ!

ALLE PLANNEN OP EEN RIJ! info KOSTER info is een uitgave van Stichting Koster Service Schrift, de informatieve uitgeverij van KOSTER verzekeringen b.v. Deze nieuwsbrief verschijnt wanneer de actualiteit daartoe aanleiding geeft.

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet. Door: Peter van Hattem

Modernisering Ziektewet. Door: Peter van Hattem 0 Modernisering Ziektewet Door: Peter van Hattem Risicomanagement Employee Benefits (Bedrijfs)verzekeringen 2 Over Aon 90 landen 29.000 medewerkers Aon Risk Solutions 120 landen 26.500 medewerkers 50 landen

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet Hoofdlijnen van de wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (BeZaVa)

Modernisering Ziektewet Hoofdlijnen van de wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (BeZaVa) Modernisering Ziektewet Hoofdlijnen van de wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (BeZaVa) 1. Inleiding De overheid heeft besloten de Ziektewet (ZW) per 1 januari 2013 aan te

Nadere informatie

Gezondheids-RisicoManagement

Gezondheids-RisicoManagement Gezondheids-RisicoManagement - Onafhankelijk advieskantoor - Advisering - Afdekken risico s - Second opinion Informatie over EBEX: eenvoud en gemak bij beheersen van verzuim-, ziektewet- en WIA-risico

Nadere informatie

Privatisering van de WIA. Dolf Kamermans, 12 november 2010

Privatisering van de WIA. Dolf Kamermans, 12 november 2010 Privatisering van de WIA Dolf Kamermans, 12 november 2010 1 SZ-stelsel in Nederland Wetgeving: 1967: Invoering WAO 1973-1985: misbruik WAO 1987: Stelselherziening 1992: TBA 1993: TAV 1996: WULbZ 1998:

Nadere informatie

Een kijkje achter de schermen van de WIA

Een kijkje achter de schermen van de WIA Een kijkje achter de schermen van de WIA Even voorstellen Otwin Nonnekes Adviseur Sociale Zekerheid SV Land Röntgenlaan 13 2719 DX Zoetermeer T 079 3634400 info@svland.nl www.svland.nl Wet beperking ziekteverzuim

Nadere informatie

Uw advies over inkomen bij arbeidsongeschiktheid als ondernemer. Een aandeel in elkaar

Uw advies over inkomen bij arbeidsongeschiktheid als ondernemer. Een aandeel in elkaar Uw advies over inkomen bij arbeidsongeschiktheid als ondernemer Een aandeel in elkaar Uw advies over inkomen bij arbeidsongeschiktheid als ondernemer U heeft een onderneming en met de opbrengsten kunnen

Nadere informatie

Inhoud. Afkortingen 13

Inhoud. Afkortingen 13 Inhoud Afkortingen 13 1 Inleiding in de sociale zekerheid 15 1.1 Inleiding 15 1.2 Driedeling 28 1.2.1 Werknemersverzekeringen 29 1.2.2 Volksverzekeringen 29 1.2.3 Sociale voorzieningen 30 2 Kinderen 33

Nadere informatie

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers

Arbodienstverlening. Informatie voor werkgevers Arbodienstverlening Informatie voor werkgevers Bedrijven moeten zich bij het opstellen en uitvoeren van een goed arbeidsomstandighedenbeleid en ziekteverzuimbeleid deskundig laten ondersteunen. Dit is

Nadere informatie

Advies in Sociale Zekerheid: Inkomensverzekeringen. Allianz Inkomensverzekeringen 25 oktober 2010 Vught

Advies in Sociale Zekerheid: Inkomensverzekeringen. Allianz Inkomensverzekeringen 25 oktober 2010 Vught Advies in Sociale Zekerheid: Inkomensverzekeringen Allianz Inkomensverzekeringen 25 oktober 2010 Vught Allianz Inkomensverzekeringen Gespecialiseerd in dienstverlening op het gebied van inkomenszekerheid.

Nadere informatie

Rechten en plichten van cliënten bij het persoonsgebonden reïntegratiebudget

Rechten en plichten van cliënten bij het persoonsgebonden reïntegratiebudget Rechten en plichten van cliënten bij het persoonsgebonden reïntegratiebudget Aanleiding Met deze notitie wordt voldaan aan de motie van het lid Noorman - den Uyl (Kamerstukken II, vergaderjaar 2000-2001,

Nadere informatie

Welkom bij MODERNISERING ZIEKTEWET EN DE FORSE FINANCIËLE GEVOLGEN VOOR DE WERKGEVER. Teun Prins

Welkom bij MODERNISERING ZIEKTEWET EN DE FORSE FINANCIËLE GEVOLGEN VOOR DE WERKGEVER. Teun Prins Welkom bij MODERNISERING ZIEKTEWET EN DE FORSE FINANCIËLE GEVOLGEN VOOR DE WERKGEVER Teun Prins INHOUD De terugtredende overheid Aanleiding en doel nieuwe Ziektewet De Vangnetter Activering Ziektewet door

Nadere informatie

Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet

Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet Daar word je samen beter van! Modernisering Ziektewet Verschillende vormen van wetgeving hebben er de afgelopen jaren voor gezorgd dat u als werkgever een grote rol speelt in het terugdringen van het aantal

Nadere informatie

SCHADELASTBEPERKING RE-INTEGRATIE EN GEZONDHEIDSMANAGEMENT VOOR BEDRIJVEN

SCHADELASTBEPERKING RE-INTEGRATIE EN GEZONDHEIDSMANAGEMENT VOOR BEDRIJVEN 3WET WET WET De invoering van de Wet BeZaVa (januari 2013) kan een aanzienlijke stijging van kosten betekenen die u als werkgever kwijt bent aan ziekte en arbeidsongeschiktheid. Daarom is nu het moment

Nadere informatie

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI

Beter Af Verzuim Risico Verzekering. Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI Beter Af Verzuim Risico Verzekering Een verzuimverzekering op maat via Stichting VACI 2 SamenWerken aan Gezond Ondernemen Voor u als werkgever in de sector cultuur is het van groot belang uw organisatie

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet [BeZaVa] Poortwachtercentrum / Land van Horne Weert

Modernisering Ziektewet [BeZaVa] Poortwachtercentrum / Land van Horne Weert Modernisering Ziektewet [BeZaVa] Poortwachtercentrum / Land van Horne Weert 12-03-2013 2 Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters (BeZaVa) Ingangsdatum 01-01-2013 en later 3 Stapsgewijze

Nadere informatie

Verzuimverzekering met arbodienstverlening

Verzuimverzekering met arbodienstverlening VERZUIMVERZEKERING Informatie voor de werkgever Verzuimverzekering met arbodienstverlening Persoonlijke begeleiding, preventie en gegarandeerd re-integratiebudget De complete verzuimoplossing Financiële

Nadere informatie

De werknemer heeft belang bij een duurzaam dienstverband, maar vooral bij werkzekerheid.

De werknemer heeft belang bij een duurzaam dienstverband, maar vooral bij werkzekerheid. Algemene Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid In december 2015 heeft het CDA een voorstel ingebracht voor de inrichting van een Algemene Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor alle werkenden. De

Nadere informatie

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk?

Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet of maatwerk? December 2010 Arbozorg, intern organiseren of uitbesteden? Vangnet, of maatwerk? Tot voor kort was elke werkgever verplicht aangesloten

Nadere informatie

Al jaren stevige turbulentie

Al jaren stevige turbulentie Turbulente markt Al jaren stevige turbulentie Aanleiding: Nederland was ziek o Te hoog ziekteverzuim o Teveel mensen in de WAO o Afwenteling van lasten op collectieve fondsen o Zeer hoge ZW- en WAO-premies

Nadere informatie

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever PersoneelsImpulz PersoneelsImpulz Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel PersoneelsImpulz biedt u Financiële zekerheid voor u en uw werknemers Dienstverlening om verzuim te voorkomen en te

Nadere informatie

COLLECTIEVE INKOMENSVERZEKERINGEN

COLLECTIEVE INKOMENSVERZEKERINGEN COLLECTIEVE INKOMENSVERZEKERINGEN Productinformatie voor werkgevers Alles goed geregeld bij ziekte en arbeidsongeschiktheid van uw medewerkers UW MEDEWERKER ZIEK OF ARBEIDSONGESCHIKT. WAT NU? Of u nu veel

Nadere informatie

Adviesaanvraag met betrekking tot de Extra Garantieregeling Beroepsrisico s

Adviesaanvraag met betrekking tot de Extra Garantieregeling Beroepsrisico s Adviesaanvraag met betrekking tot de Extra Garantieregeling Beroepsrisico s Tijdens het najaarsoverleg is met sociale partners overeengekomen dat over enkele specifieke thema s in het kader van voorgenomen

Nadere informatie

Eén complete oplossing voor verzuim, preventie én re-integratie. VerzuimVizier Plus WGA-eigenrisicoverzekering

Eén complete oplossing voor verzuim, preventie én re-integratie. VerzuimVizier Plus WGA-eigenrisicoverzekering Eén complete oplossing voor verzuim, preventie én re-integratie VerzuimVizier Plus WGA-eigenrisicoverzekering VerzuimVizier Plus WGA-eigenrisicoverzekering. De kracht van de combinatie Als ondernemer wilt

Nadere informatie

Hét Nedasco Inkomenseminar Brengt de inkomensmarkt naar grote hoogte!

Hét Nedasco Inkomenseminar Brengt de inkomensmarkt naar grote hoogte! Hét Nedasco Inkomenseminar Brengt de inkomensmarkt naar grote hoogte! Opbouw Pakket Offertetool inkomen Schadebehandeling Ontwikkeling Concept Keuzevrijheid: modulaire opbouw Snelheid: direct premie berekenen

Nadere informatie

Modernisering van de Ziektewet: kansen en bedreigingen

Modernisering van de Ziektewet: kansen en bedreigingen Het is al jarenlang een maatschappelijk thema van het grootste belang: het terugdringen van langdurig ziekteverzuim. De wettelijke ontwikkelingen gaan snel, zoals onder meer blijkt uit de modernisering

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet (met gevolgen WGA) Janthony Wielink

Modernisering Ziektewet (met gevolgen WGA) Janthony Wielink Modernisering Ziektewet (met gevolgen WGA) Janthony Wielink De WIA evaluatie Vermindering jaarlijkse instroom: WAO 2000/2001 100.000 WIA 2009 29.000 Belangrijkste oorzaken: Poortwachter Verlenging loondoorbetaling

Nadere informatie

De Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters. BeZaVa

De Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters. BeZaVa De Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters BeZaVa Financiële belangen voor werkgever en werknemer zijn groot. Laat u niet verassen. Door: Arno Linkels Inleiding: Voor de op 1 januari

Nadere informatie

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever

PersoneelsImpulz. Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel. PersoneelsImpulz biedt u. Informatie voor de werkgever PersoneelsImpulz PersoneelsImpulz Hét verzekeringspakket voor bedrijven met personeel PersoneelsImpulz biedt u Financiële zekerheid voor u en uw werknemers Dienstverlening om verzuim te voorkomen en beperken

Nadere informatie

Werknemers 1 ZIEK. werknemer en verzekerd voor ZW en WIA is degene die een ww-uitkering geniet

Werknemers 1 ZIEK. werknemer en verzekerd voor ZW en WIA is degene die een ww-uitkering geniet Werknemers 1 ZIEK Recht op doorbetaling van loon: - gedurende maximaal 2 jaar - gedurende looptijd contract - na afloop contract binnen twee jaar overname loonbetaling door UWV (vangnet) tot max. 2 jaar

Nadere informatie

Krijg grip op verzuim

Krijg grip op verzuim Aon Hewitt Krijg grip op verzuim Risk. Reinsurance. Human Resources. Krijg grip op verzuim Er zijn verschillende redenen waarom het belangrijk is dat u uw verzuimproces goed heeft ingericht. Wanneer u

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet 1. Inleiding Per 1 januari 2013 is de Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters (BeZaVa) in werking getreden. Deze wet heeft tot doel het aantal vangnetters

Nadere informatie

Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007

Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007 Ik ben ziek Wat nu? Informatiebrochure voor werknemers November 2007 Inhoudsopgave Inleiding... 3 De Wet Verbetering Poortwachter (WVP).. 4 Contact met de arbodienst 4 Opstellen Plan van Aanpak 5 Uitvoeren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 26 448 Toekomstige structuur van de uitvoering werk en inkomen (SUWI) Nr. 39 BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN

Nadere informatie

Zelfstandig ondernemer? Heb jij goed nagedacht over arbeidsongeschiktheid?

Zelfstandig ondernemer? Heb jij goed nagedacht over arbeidsongeschiktheid? Zelfstandig ondernemer? Heb jij goed nagedacht over arbeidsongeschiktheid? Nederland telt bijna een miljoen zelfstandige ondernemers. Ieder jaar komen er 80.000 starters bij. Een eigen bedrijf biedt veel

Nadere informatie

Eén complete oplossing voor verzuim, preventie én re-integratie

Eén complete oplossing voor verzuim, preventie én re-integratie VerzuimVizier Plus WGA-eigenrisicoverzekering Eén complete oplossing voor verzuim, preventie én re-integratie Onderdeel van Personeels- Impulz informatie voor de werkgever Als ondernemer wilt u natuurlijk

Nadere informatie

WGA-eigenrisicoverzekering

WGA-eigenrisicoverzekering WGA-EIGENRISICOVERZEKERING Informatie voor de werkgever WGA-eigenrisicoverzekering Persoonlijke ondersteuning bij langdurige arbeidsongeschiktheid van (ex-)werknemers WGA-eigenrisicoverzekering Vergoeding

Nadere informatie

Grip op arbeidsongeschiktheid

Grip op arbeidsongeschiktheid Grip op arbeidsongeschiktheid Bespaar op de arbeidsongeschiktheidspremies voor uw bedrijf Verzeker uw medewerkers tegen inkomensterugval Voorkom problemen met het UWV: voldoe aan alle eisen voor re-integratie

Nadere informatie

Actualiteiten in het arbeids- en sociale zekerheidsrecht. Modernisering Ziektewet

Actualiteiten in het arbeids- en sociale zekerheidsrecht. Modernisering Ziektewet Actualiteiten in het arbeids- en sociale zekerheidsrecht Modernisering Ziektewet Henriette Sterken Werkgeversrelaties, UWV 28 januari 2014 Modernisering Ziektewet Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur Bureau voor Belgische Zaken Onderwerp Sociale verzekeringen in Nederland voor in België gevestigde werkgevers Datum juli 2001 Copyright and disclaimer Gelieve er nota van te nemen dat de inhoud

Nadere informatie

Actualiteiten in het arbeids- en sociale zekerheidsrecht. Modernisering Ziektewet. Henriette Sterken Werkgeversrelaties, UWV 28 januari 2014

Actualiteiten in het arbeids- en sociale zekerheidsrecht. Modernisering Ziektewet. Henriette Sterken Werkgeversrelaties, UWV 28 januari 2014 Actualiteiten in het arbeids- en sociale zekerheidsrecht Modernisering Ziektewet Henriette Sterken Werkgeversrelaties, UWV 28 januari 2014 Modernisering Ziektewet Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid

Nadere informatie

Vereenigde Arbeidskundige Compagnie BV

Vereenigde Arbeidskundige Compagnie BV Vereenigde Arbeidskundige Compagnie BV Nieuwe wetgeving Arbeidsongeschiktheid en reïntegratie Frans Hoebink RAd 4-4-2006 VAC IPS 1 Onderwerpen Behoud van inkomen Loon WIA (IVA,WGA) Wajong WWB TW Behoud

Nadere informatie

De WGA-verzekering voor AGF Groothandel

De WGA-verzekering voor AGF Groothandel De WGA-verzekering voor AGF Groothandel Arbeidsongeschikt, wat nu? Het is belangrijk dat u goed op de hoogte bent van de risico s van inkomensterugval waar uw medewerkers mee te maken kunnen krijgen als

Nadere informatie

Convenant bevordering transparantie markt voor reïntegratie- en arbodienstverlening

Convenant bevordering transparantie markt voor reïntegratie- en arbodienstverlening Convenant bevordering transparantie markt voor reïntegratie- en arbodienstverlening 9 maart 2005 Convenant bevordering transparantie markt voor reïntegratie- en arbodienstverlening Partijen: - Werknemersorganisaties,

Nadere informatie

Keuzegids arbodienstverlening

Keuzegids arbodienstverlening Keuzegids arbodienstverlening Keuzegids arbodienstverlening Turien & Co. Assuradeuren biedt werkgevers zoveel mogelijk keuzevrijheid in de verzuimbegeleiding. Juist door deze ruime keuzevrijheid is het

Nadere informatie

2-10-2013. Modernisering Ziektewet. Wet BeZaVa. Waarom Modernisering Ziektewet. door Anja Heijstek

2-10-2013. Modernisering Ziektewet. Wet BeZaVa. Waarom Modernisering Ziektewet. door Anja Heijstek Modernisering Ziektewet door Anja Heijstek Wet BeZaVa Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters ofwel Modernisering van de Ziektewet Waarom Modernisering Ziektewet U doet het goed

Nadere informatie

VERZUIMMANAGEMENT EN DE ROL VAN ASSURANTIEADVISEUR. Woensdag 3 juni 2015

VERZUIMMANAGEMENT EN DE ROL VAN ASSURANTIEADVISEUR. Woensdag 3 juni 2015 VERZUIMMANAGEMENT EN DE ROL VAN ASSURANTIEADVISEUR Woensdag 3 juni 2015 Ed Slobbe 2002 Verzuim Beheer BV: 1 e in Nederland onafhankelijke verzuimbegeleiding; 2006 Arbo Rijnland BV 2015 Maatwerk Arbeidsadvies

Nadere informatie

Arbodienstverlening ARBODIENSTVERLENING

Arbodienstverlening ARBODIENSTVERLENING Arbodienstverlening Sinds 1 juli 2005 hebben branches en bedrijven meer keuze hoe zij zich laten ondersteunen bij ziekteverzuim en het voorkomen van arbeidsongevallen. Er zijn alternatieven voor het vaste

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet Inhoud Nieuwe regels, nieuwe risico s 3 1 Van overheid naar werkgever dat is de weg van de Sociale zekerheid: 3 Volgens Lubbers is Nederland ziek 3 Van overheid naar werkgevers

Nadere informatie

V&VN Arboverpleegkundigen

V&VN Arboverpleegkundigen Dik Roseboom V&VN Arboverpleegkundigen Sociale Zekerheid Van WAO naar WIA Wet verbetering Poortwachter Nieuwe ziektewet Van WAO naar WIA Wijziging regelgeving 2005-2006 1 juli 2004: nieuw schattingsbesluit

Nadere informatie

De risico s van de WIA

De risico s van de WIA De risico s van de WIA De Wet Werk in Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) is aangenomen door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer zal de WIA na het zomerreces behandelen. De verwachting is dat ook de Eerste

Nadere informatie

Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (BeZaVa)

Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (BeZaVa) Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (BeZaVa) Ingangsdatum 01-01-2013 en later Stapsgewijze privatisering Ziektewet Ontwikkelingen aantal nieuwe WGA-uitkeringen (in procenten

Nadere informatie

Whitepaper Modernisering Ziektewet

Whitepaper Modernisering Ziektewet Whitepaper Modernisering Ziektewet Per 1 januari 2013 treedt de wet BeZaVa (Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters) in werking. Deze wet staat beter bekend onder de noemer Modernisering

Nadere informatie

W etopdearbeidsongeschiktheidsverzekering. W etwerkeninkomennaararbeidsvermogen

W etopdearbeidsongeschiktheidsverzekering. W etwerkeninkomennaararbeidsvermogen W etopdearbeidsongeschiktheidsverzekering De W etopdearbeidsongeschiktheidsverzekering(wao) is een Nederlandse wet die is bedoeld voor werknemers die langdurig ziek of gehandicapt zijn en niet meer (volledig)

Nadere informatie

inkomensverzekeringen

inkomensverzekeringen inkomensverzekeringen Productinformatie voor werkgevers Alles goed geregeld bij ziekte en arbeidsongeschiktheid van uw medewerkers Uw medewerker ziek of arbeidsongeschikt. Wat nu? Of u nu veel of weinig

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 506 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 506 Brief van de minister

Nadere informatie

Het werk van de verzekeringsarts

Het werk van de verzekeringsarts Het werk van de verzekeringsarts Wat doen een verzekeringsarts en een bedrijfsarts? Taken verzekeringsarts bij UWV (= uitvoeringsinstituut werknemers verzekeringen) WAO/WIA Rob Mohanlal Landelijk adviseur

Nadere informatie

Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel

Het Nedasco Gezond Werken Pakket Personeel Nedasco B.V. Wijzigingen voorbehouden. Versie 2010.1. Deze brochure is met grote zorgvuldigheid samengesteld. Aan de inhoud ervan kunnen echter geen rechten worden ontleend. Het Nedasco Gezond Werken Pakket

Nadere informatie

AFKORTINGEN 13 1. INLEIDING 15

AFKORTINGEN 13 1. INLEIDING 15 Inhoud AFKORTINGEN 13 1. INLEIDING 15 1.1 Probleemstelling 15 1.1.1 Arbeidsongeschiktheid en re-integratie 15 1.1.2 Aansprakelijkheid en schadebeperking 17 1.1.3 Een complex systeem 19 1.1.4 De werkgever

Nadere informatie

Modernisering Ziektewet

Modernisering Ziektewet Modernisering Ziektewet De Wet BeZaVa staat voor Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters ofwel Modernisering Ziektewet en is ingevoerd per 1 januari 2013. Het doel van deze wet

Nadere informatie

Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (Wet BeZaVa)

Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (Wet BeZaVa) 17 september 2013 Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (Wet BeZaVa) Programma Inleiding Prikkels voor vangnetters en uitbreiding mogelijkheden UWV Prikkels voor werkgevers

Nadere informatie

Nedasco Gezond Werken Pakket. Informatie voor de werkgever/ondernemer

Nedasco Gezond Werken Pakket. Informatie voor de werkgever/ondernemer Nedasco Gezond Werken Pakket Informatie voor de werkgever/ondernemer Nedasco: serviceprovider in verzekeringen Al ruim 50 jaar biedt Nedasco verzekeringsadviseurs gemakkelijk en snel toegang tot alle gerenommeerde

Nadere informatie

De verzekeraars komen!

De verzekeraars komen! De verzekeraars komen! Mallee vindt het belangrijk dat de keuringen van gedeeltelijk en volledig arbeidsongeschikten in een hand komen. Zoals de kaarten nu liggen, beoordeelt het UWV of een werknemer na

Nadere informatie

Nieuwe Start Zonder Risico-verzekering

Nieuwe Start Zonder Risico-verzekering Nieuwe Start Zonder Risico-verzekering Re-integreren zonder risico INHOUDSOPGAVE Wat biedt de Nieuwe Start Zonder Risico-verzekering? 3 Voor wie kunt u de Nieuwe Start Zonder Risico-verzekering inzetten?

Nadere informatie

WIA door de Tweede Kamer. Stand van zaken juli 2005

WIA door de Tweede Kamer. Stand van zaken juli 2005 WIA door de Tweede Kamer. Stand van zaken juli 2005 Van WAO naar WIA. Het kabinet wil de WAO per 1 januari 2006 vervangen door de nieuwe Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). De WIA benadrukt

Nadere informatie

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel)

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de verzekering voor Loondoorbetaling

Nadere informatie

Nieuwe Ziektewet & WIA. Wat gaan de veranderingen in Ziektewet en WIA voor mij betekenen? In de glor(w)ia

Nieuwe Ziektewet & WIA. Wat gaan de veranderingen in Ziektewet en WIA voor mij betekenen? In de glor(w)ia Nieuwe Ziektewet & WIA Wat gaan de veranderingen in Ziektewet en WIA voor mij betekenen? In de glor(w)ia Nieuwe Ziektewet & WIA? Focus op schadelast! In een tijd waarin iedereen de mond vol heeft van de

Nadere informatie

De prikkel voor de vangnetter om eerder aan het werk te gaan neemt toe door:

De prikkel voor de vangnetter om eerder aan het werk te gaan neemt toe door: Ziektewet 2013 Update 3-10-2012: Dit wetsvoorstel is gisteren aangenomen door de Eerste Kamer, maar de aanpassingen met betrekking tot het Ziektewetcriterium en de arbeidsverledeneis worden een jaar uitgesteld.

Nadere informatie

Eigenrisicodragers roepen WGA'ers op voor keuringen

Eigenrisicodragers roepen WGA'ers op voor keuringen Regelingen en voorzieningen CODE 1.3.4.93 Eigenrisicodragers roepen WGA'ers op voor keuringen bronnen Antwoord staatssecretaris SZW d.d. 27.4.2011 op Kamervragen, Vergaderjaar 2010-2011, 2354 Een aantal

Nadere informatie

Inzicht in subsidieland. Door Mariska Doornbos

Inzicht in subsidieland. Door Mariska Doornbos Inzicht in subsidieland Door Mariska Doornbos Het Veluwe Portaal geeft antwoord op al uw vragen met betrekking tot arbeidsmobiliteit en personeel. Om u inzicht te geven in de regelgeving en subsidiemogelijkheden

Nadere informatie

Welkom. Sepideh Naiemasa Accountmanager UWV

Welkom. Sepideh Naiemasa Accountmanager UWV Welkom Sepideh Naiemasa Accountmanager UWV Programma Inleiding Prikkels voor vangnetters en uitbreiding mogelijkheden UWV Prikkels voor werkgevers Eigenrisicodragen Ziektewet en WGA www.eerstekamer.nl

Nadere informatie

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel)

Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Actua Assuradeuren B.V. Versie januari 2009 Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers

Nadere informatie

Allianz Inkomensverzekeringen. Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel)

Allianz Inkomensverzekeringen. Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Allianz Inkomensverzekeringen Productwijzer verzekering voor Loondoorbetaling bij ziekte van werknemers (conventioneel) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst

7. Arbodeskundige(n) en arbodienst Handboek Ondernemingsraad en Personeelsvertegenwoordiging Inhoudsopgave 7. Arbodeskundige(n) en arbodienst... 1 7.1 Wat is een arbodeskundige?... 3 7.2 Wie toetst en geeft advies over de RI&E?... 3 7.3

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht

Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht Hoofdstuk 14 Sociaal zekerheidsrecht Paragraaf 14.1 1. Overzicht van de Nederlandse sociale zekerheid a. Op welke wijze is het Nederlandse sociaal zekerheidsstelsel in te delen? b. Noem de organisaties

Nadere informatie

Eigenrisicodragen WGA verzekering (deels verzekerd)

Eigenrisicodragen WGA verzekering (deels verzekerd) Eigenrisicodragen WGA verzekering (deels verzekerd) Dé complete verzekeringsoplossing voor de Nieuwe WGA Als u kiest voor eigenrisicodragen, doet u dit vanuit de overtuiging dat u met een eigen oplossing

Nadere informatie

Voor werkgever en werknemer wordt het er niet eenvoudiger op Beroepsverzekering van gezondheidszorg en sociale zekerheid

Voor werkgever en werknemer wordt het er niet eenvoudiger op Beroepsverzekering van gezondheidszorg en sociale zekerheid Voor werkgever en werknemer wordt het er niet eenvoudiger op Beroepsverzekering van gezondheidszorg en sociale zekerheid Sinds begin jaren negentig is een veelheid aan wet- en regelgeving rond sociale

Nadere informatie

Verzuim- en reïntegratietraject

Verzuim- en reïntegratietraject Verzuim- en reïntegratietraject Q-koorts Juan Bouwmans, bedrijfsarts 30 november Even voorstellen Bedrijfsarts Arbo Unie Den Bosch en Tilburg Projectleider infectieziekten Brabants Kennisnetwerk Zoönosen

Nadere informatie

verzuim- & inkomensplan

verzuim- & inkomensplan verzuim- & inkomensplan één sluitende oplossing informatie voor de ondernemer verzuim- & inkomensplan aan u de keuze Ziekteverzuimverzekering: Avéro Achmea biedt een maatoplossing met twee dekkingsvormen.

Nadere informatie

Gevolgen modernisering ZW per 1 januari 2014 (wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters of wet BEZAVA).

Gevolgen modernisering ZW per 1 januari 2014 (wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters of wet BEZAVA). Gevolgen modernisering ZW per 1 januari 2014 (wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters of wet BEZAVA). Per 1 januari 2014 treedt de Wet BEZAVA in werking, dit betekent dat werkgevers

Nadere informatie

Dienstverlening Ziektewet-eigenrisicodragerschap

Dienstverlening Ziektewet-eigenrisicodragerschap 1 Dienstverlening ENgage Ziektewet-eigenrisicodragerschap Dienstverlening Ziektewet-eigenrisicodragerschap De Wet Beperking Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid Vangnetters (kortweg Bezava, maar ook

Nadere informatie

Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten

Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Re-integratie-instrumenten en voorzieningen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Bij de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) staat 'werken naar vermogen' centraal. De nadruk ligt op wat mensen

Nadere informatie

Re-integratie inspanningen van publiek (UWV) en privaat verzekerde werkgevers sinds de WIA

Re-integratie inspanningen van publiek (UWV) en privaat verzekerde werkgevers sinds de WIA Re-integratie inspanningen van publiek (UWV) en privaat verzekerde werkgevers sinds de WIA B. Cuelenaere, AStri beleidsonderzoek en advies (b.cuelenaere@astri.nl) T.J. Veerman, AStri beleidsonderzoek en

Nadere informatie

WGA- Eigenrisicodragersverzekering

WGA- Eigenrisicodragersverzekering WGA- Eigenrisicodragersverzekering 1 Wat is het? 2 Verzekerd? 3 Niet verzekerd? 4 Kosten? 5 Meer weten? 1 Wat is de WGA- Eigenrisicodragersverzekering? U verwacht de WIA-instroom zelf in de hand te houden?

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Module Verzuim

Veelgestelde vragen Module Verzuim Wat is een ziekteverzuimverzekering? Als werknemers door ziekte niet kunnen werken, moet de werkgever hun loon doorbetalen. Met deze verzekering krijgt de werkgever een vergoeding voor deze kosten. Voor

Nadere informatie

Werkwijzer Handelen van de bedrijfsarts op verzoek van eigenrisicodragers WGA

Werkwijzer Handelen van de bedrijfsarts op verzoek van eigenrisicodragers WGA Werkwijzer Handelen van de bedrijfsarts op verzoek van eigenrisicodragers WGA Opgesteld door: Commissie Wet- en Regelgeving van de Nederlandse vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde April 2014

Nadere informatie

IPAP Inkomen bij arbeidsongeschiktheid. werkgevershandleiding bij collectief contract

IPAP Inkomen bij arbeidsongeschiktheid. werkgevershandleiding bij collectief contract IPAP Inkomen bij arbeidsongeschiktheid werkgevershandleiding bij collectief contract Vooraf U hebt een collectief contract voor IPAP bij Loyalis Verzekeringen gesloten. In het contract wordt naar deze

Nadere informatie

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties In deze bijlage behandelen we kort vijf opties die de gemeente kan inzetten bij de

Nadere informatie

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers M200510 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers drs. F.M.J. Westhof Zoetermeer, december 2005 MKB-ondernemers negatief over verantwoordelijkheden bij ziekte werknemers

Nadere informatie

Naar een activerende en toekomstvaste sociale zekerheid

Naar een activerende en toekomstvaste sociale zekerheid Position paper Naar een activerende en toekomstvaste sociale zekerheid De afgelopen twee decennia heeft de overheid sterk ingezet op een activerende sociale zekerheid. Een combinatie van maatregelen heeft

Nadere informatie

Tarievenlijst Ontzorgdesk Ontzorg abonnement 2015

Tarievenlijst Ontzorgdesk Ontzorg abonnement 2015 Tarievenlijst Ontzorgdesk Ontzorg abonnement 2015 Algemeen Ontzorgdesk is een allround dienstverlener op gebied van personeelszaken waarbij het zwaartepunt ligt op het beheersen van verzuim. Hiervoor maken

Nadere informatie

Ik wil mijn eigen reïntegratie regelen. Een individuele reïntegratieovereenkomst voor terugkeer naar werk

Ik wil mijn eigen reïntegratie regelen. Een individuele reïntegratieovereenkomst voor terugkeer naar werk Ik wil mijn eigen reïntegratie regelen Een individuele reïntegratieovereenkomst voor terugkeer naar werk Inhoud Voor wie is deze brochure bedoeld? 3 Hoe vraagt u een IRO aan? 4 Bereid u goed voor 5 Uw

Nadere informatie