Brussel Vlaams: Onrealistisch of levensnoodzakelijk?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Brussel Vlaams: Onrealistisch of levensnoodzakelijk?"

Transcriptie

1 6 de Sociaal-Flamingantische Trefdag Verslagboek Zaterdag 26 september 2009 Brussel Brussel Vlaams: Onrealistisch of levensnoodzakelijk?

2

3 Verslag van de 6 de Sociaal-Flamingantische Trefdag over Brussel Eigenlijk had de 1 e Sociaal-Flamingantische Trefdag aan Brussel moeten zijn gewijd. Elk toekomstscenario voor Vlaanderen wordt immers bepaald door het statuut van Brussel. Als linkse flaminganten wensen wij te breken met het mondiaal kapitalisme en de Belgische staatsstructuren omdat zij op dezelfde leest zijn geschoeid. Wie de peptalk van de heersende klasse en haar instrumenten doorprikt, neemt kennis van onaanvaardbare wantoestanden die door de structuren worden voortgebracht. Dit geldt ook voor Brussel. Bijna dagelijks laat de actualiteit zien dat het institutioneel kader dat voor Brussel werd ontworpen, indruist tegen de belangen van Vlaanderen en de gewone Brusselaars. Toch wordt dat kader niet in vraag gesteld omdat het van essentieel belang is om het Belgisch establishment in het zadel te houden. In tegendeel, er wordt gepleit onder meer door de Vlaamse culturele elite die gulzig mee-eet uit de korf van de Belgische macht om de aparte instellingen voor Brussel nog te versterken en zelfs om Brussel-19 territoriaal uit te breiden ten koste van Vlaanderen. Tegen elke logica in heeft de erbarmelijke gang van zaken in Brussel zelfs Vlaamsgezinden ertoe gebracht om Brussel de rug toe te keren. Zij menen dat door Brussel weg te snijden uit Vlaanderen, de Vlaamse onafhankelijkheid voor het grijpen zal liggen. Dat de linkse flaminganten pleiten voor een versmelting van het Vlaamse en Brusselse gewest, met een specifiek cultureel statuut voor Brussel, is genoegzaam bekend. Nadat onze visie door velen als onhaalbaar, egoïstisch en gevaarlijk werd omschreven, moeten wij vaststellen dat steeds meer opiniemakers inzien dat Vlaanderen en Brussel tot elkaar veroordeeld zijn. Omdat de realisatie van een Vlaamse republiek voor democratie en volkswelvaart onmogelijk is zonder Brussel, staat het thema bovenaan onze agenda. Met de Trefdag van 26 september 2009 werd dit nogmaals onderstreept. De 6 de Sociaal-Flamingantische Trefdag vond plaats in het Gemeenschapscentrum De Markten aan de Oude Graanmarkt in Brussel. Zoals elk jaren waren er stands aanwezig van verschillende linksflamingantische organisaties met informatie en documentatie. Er was ook een sobere toog aanwezig om de dorst te bestrijden. In zijn welkomstwoord sprak dagvoorzitter Miel Dullaert over de vervreemding tussen Brussel en de rest van Vlaanderen. Dit proces werd ingezet in de 19 e eeuw, waarbij de Belgische macht schoorvoetend inging op de Vlaamse taaleisen op voorwaarde dat zij niet van toepassing waren voor Brussel. Deze ontwikkeling met al haar implicaties is zowat het belangrijkste interessepunt voor de sociaal-flaminganten. Daarbij is de analyse die Antoon Roosens ( ) maakte in zijn essay De Vlaamse Kwestie uit 1981 het uitgangspunt. Citerend uit dit essay, waarschuwde Miel Dullaert dat een onafhankelijk Vlaanderen dreigt te verzinken in particularisme. Tot slot noemde hij de Trefdag een huldeblijk aan alle flaminganten die in het verleden de band tussen Brussel en de rest van Vlaanderen hebben proberen te redden. Daarna verwees hij naar de recente uitspraken van Frans Crols over het loslaten van Brussel om de Vlaamse onafhankelijkheid mogelijk te maken. Miel Dullaert zegde niet te geloven in een scenario waarbij de Belgische macht ons de onafhankelijkheid in de schoot zou werpen als Vlaanderen haar hoofdstad zou afstoten. Hij wees op de negatieve gevolgen die de breuk met zich zou meebrengen en verklaarde dat hij nergens ter wereld nationalisten kent die bereid zijn om hun hoofdstad op te geven. Om te illustreren waar wij op afstevenen met een Vlaanderen zonder Brussel haalde hij een leeuwenvlag boven waarin een gat was uit geknipt. Hierna nam Harry Van Velthoven het woord om te spreken over de denationalisering van Brussel (zie tekst op blz. 5). Harry Van Velthoven is historicus en emeritus hoogleraar van de Hogeschool Gent. Hij is een kenner van de Vlaamse Beweging en publiceert onder meer in Wetenschappelijke Tijdingen. Na de toespraak van Harry Van Velthoven las Miel Dullaert voor uit een tekst die door de verontschuldigde Vic Anciaux was toegestuurd (zie tekst op blz. 7). De volgende spreekbeurt werd gegeven door Luc Deconinck, voorzitter van vzw De Rand en zoon van de linkse flamingant Daniël Deconinck ( ). Hij ging dieper in op het Vlaamse Brusselbeleid. Luc Deconinck stuurde geen schriftelijke neerslag in van zijn spreekbeurt, daarom werd er een verslag gemaakt (zie tekst op blz. 8). 3

4 Nadien volgden er vragen, waarbij Luc Deconinck er op wees dat de Vlaamse Overheid te weinig studiewerk verricht over de problematiek van Brussel-19 en de Rand. Op de stelling dat er in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel te weinig echte Nederlandstaligen zitten, antwoordde hij dat er in Brussel beter twee Nederlandstalige netten komen. Meer bepaald echt Nederlandstalig onderwijs en taalbadonderwijs. Hier is veel geld voor nodig, maar het kan de verfransingsdruk in de Rand verminderen. Andere vragen hadden onder meer betrekking op het onderwijs, het aantrekkelijk maken van Brussel voor de Vlamingen of op de federale loyaliteit. Voor de middagpauze waaierde het publiek uit naar de eetgelegenheden in de buurt. Na de middag nam Johan Van den Driessche het woord om te spreken over de sociaal economische verwevenheid tussen Vlaanderen en Brussel (zie tekst op blz. 10). Daarbij werd er onder meer ingegaan op de Brussels Metropolitan Region (BMR). Johan Van den Driessche is bestuurder van het VOKA-comité Brussel en nationaal voorzitter van vtbkultuur. Zijn tussenkomst werd meteen gevolgd door een toespraak van Brecht Arnaert over de staatkundige toekomst van Brussel (zie tekst op blz. 12). Brecht Arnaert is actief in de Vlaamse beweging en intussen professioneel aan de slag bij de N-VA. Daarop volgde een discussie waarbij Ludo Abicht verwees naar de Zweedsprekenden in Finland. Bernard Daelemans herinnerde eraan dat de Zweden bij de Finse onafhankelijkheid heel wat garanties kregen, maar dat het Zweeds er desondanks flink op achteruit is gegaan. Johan Van den Driessche had het over een scenario waarbij Vlaanderen de onafhankelijkheid zou uitroepen. In dat geval zou er moeten gepraat worden met de Brusselaars en de Walen, maar ook met Europa. Dan is het essentieel dat Brussel niet zomaar wordt losgelaten, aldus Van den Driessche. Desnoods moet er een prijs worden gevraagd voor het opgeven van Brussel. De vraag welke gevolgen het Europese minderhedenverdrag zou kunnen hebben, werd door iemand beantwoord die zei dat Vlaanderen niet bang moet zijn voor Franstaligen. Deze zijn gemakkelijk te integreren in een onafhankelijk Vlaanderen. Voor Johan Van den Driessche tasten Brusselse problemen nu al de rest van Vlaanderen aan, hoe veel groter zouden die niet worden als Vlaanderen geen enkele zeggenschap meer zou hebben in Brussel? Iemand denkt dat het onderscheid tussen Franstalige Brusselaars en Wallonië een potentieel inhoudt. Misschien zal Brussel Frans na verloop van tijd toenadering zoeken tot de rest van Vlaanderen. Daarop werd gezegd dat Vlaanderen in haar hoofdstad moet investeren omdat Brussel het zelf niet kan. Iemand anders noemde het een illusie dat Vlaanderen onafhankelijk zou worden indien de Vlaamse beweging of Vlaanderen Brussel zou loslaten. Bernard Daelemans pikte daarop in door te zeggen dat er in leidinggevende kringen in Vlaanderen nog geen draagvlak is voor onafhankelijkheid. Zo kunnen twee Nederlandstalige ministers de Brusselse instellingen blokkeren in verband met de niet naleving van de taalwetten. Hoewel de toestand schrijnend is, doen zij het niet. Na een korte pauze brachten Bernard Daelemans en Johan De Nys van Meervoud verslag uit van de Staten-Generaal van Brussel en de Staten-Generaal van Wallonië (zie tekst op blz. 17). Zoals gebruikelijk sloot Joost Vandommele de dag af met een blik op de geschiedenis (zie tekst op blz. 22). Jan Van Ormelingen 4

5 Brussel: van Vlaams-Brabantse over verfranste naar meertalige en multiculturele stad Fase 1. Het verfransingsproces. Na de Belgische revolutie werd Brussel het centrum van de unitaire Belgische staat. Zoals elders in Europa kende de hoofdstad een massale immigratie en suburbanisatie. Er groeide een agglomeratie van 19 vrij autonome gemeenten. Telde deze in 1846 nog maar inwoners, dan vermenigvuldigde dit aantal tot een maximum van in In die agglomeratie ging dat gepaard met een massaal taalveranderingsproces. Van een uitgesproken Vlaamstalig gebied voltrok zich een evolutie naar een dominante Franstaligheid. Die terugval had te maken met een tot in de jaren 1960/1970 quasi ongehinderd verfransingsmechanisme, een aanpassing naar de taal met een hogere sociale status en daardoor de mogelijkheid tot sociale promotie. Dit proces verliep zowel in de diepte (generatiegewijs) als in de breedte ( 9 gemeenten, dan 13, dan 16, dan 19, terwijl Brussel-stad intussen drie andere gemeenten had opgeslorpt). Het staat bekend als de olievlek. In essentie was het ook de politieke losprijs die Vlaanderen moest betalen voor de beschermende taalwetgeving voor Vlaanderen zelf. Terwijl Vlaanderen vernederlandste, verfranste Brussel. Daardoor miste het hoofdstedelijk gebied een historische kans om een positief meertalig Belgisch bindteken te worden. Eenmaal het territorialiteitsprincipe aanvaard voor Wallonië én Vlaanderen, spitsten de conflicten zich toe op de taalsituatie in Brussel. Voor het eerst was de Vlaamse beweging sterk genoeg om ook in Brussel talengelijkheid in de ministeries en op gemeentelijk niveau te eisen en af te dwingen. Dat werd ingeleid door de Vlaamse marsen in 1961 en in 1962, terwijl Vlaanderen vanaf 1966 economisch ook de sterkste regio werd, waarbij economische macht (koopkracht) zich ook in culturele macht vertaalde. Fase 2. Het federaliseringsproces ,... Een statuut voor Brussel. Dit kwam in een bredere institutionele context terecht toen de unitaire Belgische staat niet langer bestand bleek tegen de radicalisering van de Vlaamse en de Waalse beweging. De grondwetsherzieningen van 1970, 1980, 1989, 1993 en 2001 maakten van België een gefederaliseerd land, zij het met confederale kenmerken. Twee modellen werden met elkaar geconfronteerd: een tweeledig België met een apart statuut voor Brussel en de Duitse gemeenschap (het 2+2 model, Vlaams standpunt) versus een drieledig België met Brussel als volwaardige partner (Waals en francofoon Brussels standpunt). De Brusselse francofonie had immers tijdig haar strategie aangepast en het unitaire kader losgelaten om mee te wegen op de uitkomst, vanuit een sterke electorale achterban (FDF scoorde op haar hoogtepunt 40%). Communautaire spitstechnologie leidde tot ingewikkelde compromissen, gebaseerd op beproefde pacificatietechnieken zoals wederzijdse veto's, quota...die ook golden voor het in 1989 opgerichte Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Op taalgebied blijven tot vandaag spanningen bestaan omwille van de door francofonen gehanteerde ontwijkingsmechanismen. Van belang was dat bij de eerste grondwetsherziening in 1970 men aan Vlaamse kant niet langer geloofde in tweetalige instellingen die in de praktijk verfransend werkten. Men opteerde in Brussel voor cultureel gescheiden gemeenschappen en de uitbouw van een eigen Nederlandstalige infrastructuur inzake cultuur en vooral inzake onderwijs waarvoor in fine Vlaanderen bevoegd werd. Dat was gekoppeld aan de vrijheid van het gezinshoofd inzake taalkeuze van onderwijs, een van oudsher francofone eis. Aanvankelijk leek dit faliekant uit te draaien, maar uiteindelijk werd dit institutioneel het belangrijkste Nederlandstalige succesverhaal. Naar vandaag toe verwierven de Nederlandstaligen, op één generatie, de status van respectabele deelgroep, vooral ook instrumenteel omwille van de meertalige eisen op de arbeidsmarkt. 5

6 Fase 3. Naar een meertalige en multiculturele stad. Naast de ontwikkeling van een meerlagige centrumfunctie (hoofdstad van België, van Vlaanderen, van de Franse Gemeenschap - intussen la Communauté Wallonie-Bruxelles ), was Brussel ook de voornaamste zetel van de Europese instellingen geworden. Met als gevolg een snelle Europeanisering en internationalisering, de evolutie tot een kosmopolitische en multi-etnische stad. De toename van het aantal niet-belgen was spectaculair: van 6.7% in 1961 tot 30% in 1997 ( personen), wat tevens met een grote stadsvlucht van Belgen was gepaard gegaan. De nieuwe functie van de stad in een globaliserende wereldeconomie leidde tot een instroom van uitersten: een transnationale elite enerzijds, een onderklasse van voornamelijk Turken en Marokkanen anderzijds. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kreeg een multilinguistisch karakter en kon niet meer worden herleid tot een loutere tegenstelling tussen Franstaligen en Nederlandstaligen. Het migrantenbeleid ging een centrale plaats innemen, o.m. ook in interactie met het voorgaande en daaruit afgeleide politieke strategieën. Men kon Brussel dan wel een stad van minderheden noemen, een wetenschappelijke schatting van de taalgroepen wees uit dat in 2006 het aantal homogeen Nederlandstalige gezinnen tot 7% was gedaald, het aantal homogeen Franstalige gezinnen tot 56.8% gestegen. Inzake talenkennis kende het Frans een bereik van 95.6%, het Engels 35.4% en het Nederlands 28.2%, wellicht voornamelijk mede te danken aan het succes van het Nederlandstalig onderwijs dat zo'n 17% van de inwoners aantrok, met een piek in de kleuterscholen (22%). Tegelijkertijd ontwikkelde zich een complexloze Nederlandstalige generatie die in Brussel situationeel snel van taalcode switcht en waarbij een niet onbelangrijk deel vanuit een gevoel van wereldburgerschap of vanuit onverschilligheid of om conflicten te vermijden ten opzichte van gemeentelijke overheden zijn taalrechten minder belangrijk vindt. Fase 4. The making of Brusselers. Staan we na the making of Belgians, the making of Flemings, the making of Walloons, voor de constructie van een Brusselse identificatie? Men kan alvast een paar stappen in die richting onderscheiden. Vanaf 1963 voltrok zich, omwille van de Vlaamse taaleisen, de verbrusseling van de sinds de I9de eeuw sterk ingeplante Waalse verenigingen in Brussel: de evolutie van Wallons exilés (Walen in ballingschap) naar Franstaligen van Waalse origine en vandaar naar Franstalige Brusselaars. De oprichting van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 1989 leidde tot de keuze van een eigen symboliek en feestdag. Vanuit die instellingsdynamiek groeide, ondanks een aantal blijvende taalspanningen, een gemeenschappelijk Brussels gevoel en een Brussels project. In de jongste jaren stelt men ook bij een aantal Nederlandstaligen de evolutie vast naar een Brussels identiteitsdenken, naar een Brussels patriottisme/nationalisme, geënt op de creatie van een Brussels Gewest- Gemeenschap, ook bevoegd voor onderwijs en waarbij de vraag zich stelt hoe dat te rijmen valt met een Belgische hoofdstedelijke functie. Het is een visie die door andere Nederlandstaligen in Brussel niet wordt gedeeld. Zij leggen andere accenten inzake meervoudige identificaties: Brusselaar en Vlaming naargelang de context. Harry Van Velthoven 6

7 Vooraf ingezonden e-postbericht van de heer Vic Anciaux 21 september 2009 Waarde Vlaamse Vrienden, Ik heb uw foldertje over "Brussel Vlaams: Onrealistisch of Levensnoodzakelijk" met belangstelling gelezen. U nodigt me ook uit op een trefdag over dit thema. Ik moet u onmiddellijk meedelen dat ik me op zaterdag 26 september a.s. onmogelijk kan vrij maken. Gelieve me dan ook te willen verontschuldigen. Uw ideeën over het hedendaagse sociaal-flamingantisme hebben wel mijn volle aandacht getrokken. Als sociaalbewogen en linksgerichte democraat en zelfverzekerde Vlaming voel ik me meestal verweesd: niet direct aanvaard in de moderne linkse kringen en uitgestoten in de rechtsgetinte Vlaamse beweging. Uw gedachtegang noopt me tot verder contact, hoewel ik,omwille van mijn leeftijd en gezondheidstoestand, geen actieve rol meer kan of wil spelen. Ik verheug me erover dat u de Walen niet als vijanden afschrijft. Voor mij blijft de doorsnee Waal een eerlijke en bevriende mens die vele jaren, zelfs eeuwen, lief en leed met de Vlaming heeft gedeeld en hoe dan ook altijd onze buur zal blijven. Wij trokken als jonge gasten met de jeugdbeweging op kamp naar de Ardennen en nu nog ga ik er graag enkele dagen met vakantie. Tot op de dag van vandaag kan men in heel wat Waalse streken merken hoezeer die mensen door het Belgisch kapitaal zijn uitgebuit en nadien in de steek gelaten. Hoewel er thans ook meer en meer een opgang valt te merken. Gelukkig. Ik ben heel mijn leven een federalist geweest. Federalisme betekent opbouwen en samenwerken. Ik weiger me nog altijd in te schakelen in de egoïstische stelling van de miljarden transfers van Vlaanderen naar Wallonië. Ik heb nooit dit apothekersschaaltje gehanteerd bij mijn streven naar ruime autonomie voor de volksgemeenschappen. Ik sluit me dus niet aan bij het destructief separatisme. Het statuut van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is een compromis tussen de Vlamingen die een federalisme met twee wilden en de Franstaligen die de drie gewesten vooropstelden. De thesis van de Franstalige spruit hoofdzakelijk voort uit de grote tegenstelling en zelfs afkeer tussen de Walen en de Franstalige Brusselaars die door de Walen als bourgeois worden beschouwd. De huidige institutionele constellatie is nog altijd een gevolg van die aloude vete. Het Brussels Hoodstedelijk Gewest is op het institutionele vlak op vele wijzen afgeweken van de oorspronkelijke formule die in de eerste wetten werd ingeschreven. Het statuut is "in feite" stilaan gelijkend op dat van Vlaanderen en Wallonië. Bovendien is Brussel in zeer grote mate een internationale stad van vele talen en culturen geworden, een stad van minderheden, een stad ook met een brede en diepe kloof tussen rijkdom en armoede. Deze stad kan echter blijvend bogen op haar Vlaams cultureel erfgoed. Ze kent een groeiende Nederlandse culturele uitstraling en er wonen enkele duizenden Vlaamse mensen die als een 'voorpost' van de hele Vlaamse Gemeenschap de brug naar de wereld kunnen maken. Ik zal deze stad nooit loslaten. Op het vlak van de beschermende invloed van de taalwetgeving in bestuurszaken is het echter pover gesteld. Op het niveau van de menselijke samenleving ondervind ik meer erkenning van onze taal en cultuur. Op het politieke vlak echter gaan we achteruit. Ik zou vele voorbeelden kunnen opsommen. Daartegen moeten we ons blijven verzetten. Hoe internationaler Brussel wordt, des te meer is het trouwens noodzakelijk dat er respect getoond wordt voor de Vlaamse mens en zijn taal en cultuur. Ik zal de Vlamingen die Brussel willen loslaten blijven tegenspreken. Ik zal hen erop wijzen dat zij zich afzetten tegen de poort op de wereld die Vlaanderen in de nieuwe internationale context hartsgrondig nodig heeft en dat ze aan Vlaanderen ongelooflijk veel schade zouden aanbrengen, wanneer de band tussen Vlaanderen en Brussel zou verbroken worden. Maar ik stel vast dat uw mening in een zekere mate met de mijne overeenkomt. Daarom durf ik u te vragen mij een eventuele uitgave als (soort) congresboek, waarin de referaten en besluiten van de studiedag zijn opgenomen, toe te zenden. U zou er me veel plezier mee doen en ik dank u bij voorbaat. Met hartelijke groeten, Vic Anciaux 7

8 De huidige situatie in Brussel en de Vlaamse Rand Om tot een juist beeld te komen van de huidige situatie in Brussel en de Vlaamse Rand, werd er begonnen met een aantal cijfers en feiten. Zo zijn er in Vlaams-Brabant net iets meer inwoners dan in Brussel-19 ( t.o.v ) en wordt onze hoofdstad volledig omsloten door Vlaams- Brabant. Halle-Vilvoorde heeft inwoners (55% van Vlaams-Brabant en 9,5% van het Vlaams Gewest). Gebruikelijk wordt de Rand omschreven als alle Vlaamse gemeenten die grenzen aan Brussel-19 of aan één van de zes faciliteitengemeenten. De Rand telt inwoners (6,5% van het Vlaams Gewest). De aanwezigheid van internationale instellingen in Brussel draagt in belangrijke mate bij tot de druk van Brussel-19 op de Rand. In eerste instantie zal de bevolking van Brussel-19 aangroeien (geschat op tegen 2020). Omdat de hoofdstad de instroom van nieuwkomers onmogelijk kan volgen, wordt de druk op de Rand heel groot. Dit vertaalt zich in stijgende vastgoedprijzen, een druk op de woon- en leefkwaliteit en een verdringingseffect ten opzichte van de oorspronkelijke bevolking. Niets voor niets wordt er in Vlaanderen gewerkt aan de uitbouw van een woonpolitiek met onder meer taalvoorwaarden (b.v. Vlabivest). Daarnaast worden de principes van het groene gordelbeleid ( green belt ) gehanteerd, namelijk het vrijwaren van de open ruimtes, het tegengaan van de verstedelijking, het bewaren van de eigenheid en de draagkracht van de streek en het niet-afwentelingsprinicpes. Deze krachtlijnen zijn van belang voor het Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel (VSGB). Met dit instrument wordt gewerkt aan een nieuwe planologische invulling van de Rand. De vraag wordt gesteld of Brussel een Vlaamse stad of de Vlaamse hoofdstad is of kan zijn. Bij het bekijken van de taalverhoudingen lijkt het antwoord negatief. Brussel telt 55% allochtonen, 35% Franstaligen en 10% Nederlandstaligen. Werkgelegenheidscijfers geven een ander beeld. Er zijn de federale instellingen waar de Nederlandstalingen het gros van het personeel (zouden moeten) uitmaken, maar ook de Vlaamse instellingen en hoofdkantoren die voor het hele land werken. Bovendien is het Engels in opmars door de aanwezigheid van internationale instellingen. Professioneel wordt twee- of drietaligheid steeds meer een noodzaak! Een daar wringt het schoentje. In Brussel-19 bedraagt de werkloosheid 20% van de beroepsbevolking. In Halle-Vilvoorde is dat 5%. De werkloosheid hangt meestal samen met de onkunde van het Nederlands. Zo is de helft van de werklozen in Halle-Vilvoorde allochtoon. Een ander voorbeeld. In 2005 kwamen er nieuwe banen bij in Brussel % hiervan ging naar inwoners van het Brussels Gewest, 71% naar inwoners van het Vlaams Gewest en 15% naar inwoners van het Waalse Gewest. Hoe moet het nu verder? Er is duidelijk nood aan meer Vlaamse assertiviteit. Hierbij zijn drie kernthema s van belang, nl. federale loyaliteit, Brussel als tweetalige hoofdstad en meer Vlaanderen. Om te beginnen moet Vlaanderen de Franstaligen aanspreken op hun federale loyaliteit. Dit betekent dat de grenzen van de deelstaten worden gerespecteerd en dat het principe van niet-inmenging wordt toegepast. In dit perspectief is de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde en de splitsing van het gerechtelijk arrondissement Brussel de logica zelve. Hetzelfde geldt voor de inspectie van de Franstalige scholen in de Zes. Wat Brussel betreft, moet er meer tweetaligheid komen in plaats van minder. De groei van het Nederlandstalig onderwijs mag niet worden afgeremd om budgettaire redenen. Er moet meer geld gaan naar de uitbouw van Vlaamse gezondheidsinstellingen in Brussel. Alleen zo kan Vlaanderen zich handhaven in haar eigen hoofdstad. Daarnaast moet het zwaartepunt van de bevoegdheden definitief worden doorgeschoven naar de deelstaten. Wij denken aan gezondheidszorg, tewerkstelling, kinderbijslag, justitie, politie, civiele bescherming, gevangeniswezen en jeugdbeleid. Er moet dringend financiële autonomie komen om de transfers, de schuldenberg en de problematiek van de pensioenen aan te pakken. Heel belangrijk is ook de overheveling van de taalwetgeving. Voor het geval België zou verdwijnen, geeft dit assertieve beleid de beste uitgangspositie. In een post-belgië-scenario moet Brussel de Vlaamse hoofdstad blijven en mogen de Vlaamse gemeenschapsbevoegdheden in Brussel niet worden opgegeven. 8

9 Hierna geeft Luc Deconinck kritiek op de recent gelanceerde Brussels Metropolitan Region (BMR). Hij wijst erop dat Brussel-19 geen heilige koe is die manna uitstrooit over haar hinterland, wel in tegendeel! Brussel-19 heeft Vlaanderen meer nodig dan omgekeerd. Sterke economische groei is immers vooral op te tekenen in Halle-Vilvoorde, Leuven en Waals-Brabant. Volgens Deconinck zit er achter de BMR een verborgen agenda: de werkgevers willen de tekorten van Brussel-19 compenseren door uit te breiden naar Vlaams- en Waals-Brabant. De afbakening van de BMR is schandalig. Het arrondissement Leuven hoort er niet bij, maar kleine Pajotse en Waals-Brabantse gemeenten wel! Hiermee marginaliseert de BMR Halle-Vilvoorde en wordt de taalproblematiek en taalwetgeving ontkent. Samenwerking kan inderdaad nuttig zijn, maar niet op die manier. Luc Deconinck is geen voorstander van nieuwe overkoepelende instellingen. Dit roept herinneringen op aan de ter ziele gegane provincie Brabant. Wat wel nuttig kan zijn is doelgerichte ad hoc-samenwerking en overleg, zonder dat de beslissingsautonomie wordt aangetast. Vlaanderen heeft al een beleid voor de Rand en voor de economische positie van Brussel. Er is de Vlaamse Ruit (Brussel-Gent-Antwerpen-Leuven) en het VSGB dat volgens de hoger genoemde principes zal worden afgebakend. De grenzen van de taalgebieden en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest mogen nooit in vraag worden gesteld. Om al die redenen is de BMR niet wenselijk! Brussel is inderdaad een internationaal merk, maar Vlaanderen moet het dan ook gebruiken. Naar analogie van Wallonie-Bruxelles moet er promotie worden gevoerd met Vlaanderen-Brussel (Flanders-Brussels). Dit beantwoordt beter aan de dualiteit van België en aan het model van de Vlaamse Ruit dan de notie BMR. Vlaanderen moet investeren in Brussel en de aanwezige potenties beter benutten. De Rand moet een leefbare groene gordel zijn met centrumsteden als Halle, Asse en Vilvoorde, waar het Vlaams karakter versterkt wordt. Luc Deconinck 9

10 De sociaal-economische verwevenheid tussen Vlaanderen en Brussel Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Brussel) en de rand rond Brussel oefenen een grote aantrekkingskracht uit op het buitenland, vooral op buitenlandse investeerders en dienstverleners. Die aantrekkingskracht komt vooral omdat er talrijke internationale instellingen gevestigd zijn en als gevolg ook vele internationale bedrijven die op hun beurt andere (internationale) bedrijven aantrekken. Daardoor is Brussel de 4de Europese zakenstad, na London, Parijs en Frankfurt. Brussel telt 1800 buitenlandse ondernemingen met samen jobs. De EU genereert jobs en 11 % van het Brussels bruto binnenlands product (BBP). Maar de economische groei in Brussel is eerder matig en de groei van de werkgelegenheid is er beperkt. De internationale activiteit in Brussel, hetzij vanuit de internationale instellingen, hetzij vanuit internationale bedrijven ligt trouwens hoger dan de Belgische. De economische activiteit van Brussel straalt af op de Vlaamse Rand en op heel Vlaanderen. Dit wordt geïllustreerd door de werkgelegenheidscijfers. Wanneer wij de groei van de werkgelegenheid voor de periode 1995 tot 2004 in kaart brengen, krijgen wij het volgende beeld: - Brussel : + 8,7% ( ) - Halle-Vilvoorde : + 13,9% ( ) - Vlaams Gewest : + 8,3% ( ) - Waalse Gewest : + 6,1% ( ) Wanneer wij bovendien de groeicijfers voor de periode 1980 tot 2006 er op naslaan stellen wij vast dat het BBP in Brussel gestegen is met 50% en in Halle-Vilvoorde met 180%. De werkgelegenheid is over die zelfde periode in Brussel gedaald met 20% en in Halle-Vilvoorde gestegen met 50%. De economische activiteit van Brussel leidt vooral tot groei in de Vlaamse Rand. De Vlaamse Rand is economisch eerder een stedelijk dienstennetwerk eigen aan een internationaal zakencentrum. De industriële tewerkstelling is er gering in vergelijking met de rest van Vlaanderen. Het aandeel van het arrondissement Halle-Vilvoorde in het BBP van Vlaanderen bedraagt trouwens 11%. Het is daarmee het tweede arrondissement na Antwerpen (19,8%) maar voor Gent (8,6%) en Turnhout (7%) en ook bijvoorbeeld Leuven (6,7%), Mechelen (5,8%) en Kortrijk (4,8%). In Brussel hebben bovendien pendelaars uit Vlaanderen een baan en dat is meer dan de volledige werkgelegenheid van het arrondissement Antwerpen. Brussel maakt ook deel uit van de Vlaamse Ruit, gevormd door Brussel-Gent-Antwerpen en Leuven, met als ruggengraat de as Brussel-Antwerpen. Brussel raakt trouwens steeds meer verbonden met Antwerpen en een hele reeks nieuwe projecten versterken dit. De Vlaamse Ruit is het enig Vlaamse stedelijk netwerk (zoals Randstad-Holland en het Ruhrgebied) op internationaal topniveau. Bovendien is meer dan 80% van de Vlaamse economie gericht op de export. Het merk Brussel is daarbij zeker een extra troef die vandaag misschien te weinig gebruikt wordt maar in de toekomst, gezien de economische positie waarin Vlaanderen zich momenteel bevindt, nog van groot nut kan worden. Brussel zelf heeft echter weinig verdienste aan de economische positie die het inneemt en heeft bovendien geen toekomst buiten de Vlaamse Ruit. Het heeft nood aan een economisch hinterland o.a. voor zonevreemdheid van bepaalde bedrijven, om haar bereikbaarheid te verzekeren, om haar werkzoekenden werk te bezorgen, om haar financiën te ondersteunen en om haar internationale rol te verzekeren. Het feit dat de economische activiteiten steeds meer verschuiven naar de Rand en dat de as Brussel-Antwerpen verder wordt ontwikkeld, maakt de verwevenheid van Brussel met de Vlaamse Rand en de Vlaamse Ruit steeds groter en dus ook zijn afhankelijkheid ervan. Vlaanderen moet zich echter meer inlaten met Brussel - dit is ook in het belang van Brussel en niet enkel gezien haar economisch belang voor Vlaanderen maar ook omdat Brussel zelf onvoldoende in staat blijkt haar rol van economische motor naar behoren te vervullen. Zo mag er niet vanuit gaan dat de Europese instellingen in Brussel definitief verankerd zijn. De wijze waarop Brussel (en een deel van de bevolking) met de Europese instellingen soms omgaan geeft wel die indruk. 10

11 Bovendien stoppen de problemen die Brussel kent (verpaupering, onveiligheid, werkeloosheid, verfransing, gebrekkige mobiliteit enz. ) niet aan een (gewest)grens. Ze besmetten Vlaanderen nu al meer en meer. Vlaanderen kan dus maar beter mede aan het stuur zitten om aan die problemen iets te doen zodat het omliggende Vlaanderen op dat vlak nog meer haar voordeel kan doen. Trouwens, één stadsregio waarbij het bestuur van de kernstad en de randstad volledig gescheiden zijn, is een nefaste piste. De tegenovergestelde trend kan eerder worden vastgesteld: Greater London en Parijs vormen samenwerkingsverbanden met de omliggende rand (in plaats van uit te breiden), in Nederland woedt het debat om de Randstad Holland bestuurlijk meer vorm te geven, en ook Kortrijk en Rijsel kennen samenwerkingsverbanden. Het BMR project (samenwerking en afstemming tussen Brussel, Vlaanderen en Wallonië als die laatste tenminste geïnteresseerd is) verdient dus steun. We mogen daarbij echter niet blind zijn voor de risico s, waaronder de pogingen om vanuit Franstalige hoek dit proberen politiek te misbruiken (door bv. de uitbreiding van Brussel te vragen). De verwevenheid tussen Wallonië en Brussel is van heel ander orde; veel minder clustering en meer van juridische aard. In Brussels vinden we immers veel bijhuizen van Waalse bedrijven of hoofdkantoren van in Wallonië producerende bedrijven. De Waalse banaan (Brabant, Namen, E 411) ligt in spanning met de Waalse Oost-West as en speelt internationaal niet mee. Het lijkt niet in de politiek van de Waalse regering te liggen om de economische banden met Brussel aan te halen. Brussel is voor Vlaanderen geen verloren stad. De economische invloed in Brussel van Vlaanderen en Vlamingen is nooit zo groot geweest. Daarom ook dat vanuit Franstalige Brusselse economische middens regelmatig de boodschap kan gehoord wordt dat, indien men ooit voor de keuze zou staan, men nooit voor Wallonië maar eerder voor Vlaanderen zou kiezen. Vlaanderen moet wel voor een consistente politiek kiezen t.a.v. Brussel en dan zijn ideeën als een corridor met Wallonië, een federale kieskring, de creatie van een Brusselse Gemeenschap en de herfinanciering van Brussel zonder ernstige onderbouw en zonder tegenprestatie resoluut af te wijzen. Johan Van den Driessche Voorzitter vtbkultuur - Bestuurder Voka-Comité Brussel Foto: Karel Sterckx, Luc Van den Weygaert, Jef Cassimons en Joost Vandommele 11

12 De onmogelijkheid van de optie-crols Op zondag 23 augustus 2009 riep Frans Crols tijdens een toespraak op de Ijzerwake op om Brussel niet langer de onafhankelijkheid van Vlaanderen te laten hypothekeren. Het was de eerste keer dat zo overtuigend de slogan Vlaanderen laat Brussel niet los werd gecounterd, en moet ons allen aan het denken zetten over onze argumenten om Vlaanderen onafhankelijk te laten worden mét Brussel erbij. Crols is niet onze tegenstander, hij is onze bondgenoot in het revitaliseren van een debat dat veel te lang niet gevoerd is. De redenering van Crols is de volgende. In de Vlaamse Beweging is het heersende discours dat we eerst het Brussel-probleem moeten oplossen voor we onafhankelijk kunnen worden. Crols stelt net het omgekeerde: net doordat we zo vasthouden aan Brussel, vertragen we onze koers naar onafhankelijkheid. Net omdat de Franstaligen weten dat we alles zullen doen om Brussel te behouden, dwingen ze ons keer op keer om deals te aanvaarden die we eigenlijk niet willen, en slagen ze erin om de verdere emancipatie van Vlaanderen te beknotten. Maar wat, aldus Crols, als we nu gewoon dat discours omdraaien? Wat als we nu resoluut kiezen om onze eigen weg te gaan, zonder Brussel? Dan hebben de Franstaligen geen hefboom meer om ons tot toegevingen te dwingen. Dan kunnen we dingen doen die we al lang wilden. Bijvoorbeeld een verlaging van de belastingen die nu torenhoog liggen, en de uitbouw van een eigen sociale zekerheid volgens Vlaamse inzichten. Meer nog, deze strategie zou ons zelfs een grotere invloed kunnen geven op Brussel dan we nu al hebben. Stel dat de Vlaamse Regering beslist om de vennootschapsbelasting te laten zakken tot een historisch laag peil van bijvoorbeeld 15 %? Hoeveel bedrijven met hoofdzetel in Brussel, zouden dan niet verhuizen naar Vlaanderen? En wat als de burgers van de Republiek(?) Koninkrijk(?) Brussel de kans zouden krijgen om in te tekenen op een nieuwe en performante Vlaamse sociale zekerheid, ja zelfs de Vlaamse nationaliteit zouden kunnen aanvragen en dan als expats in Brussel leven? In dat scenario zou Vlaanderen zowel op economisch vlak (bedrijfsleven) als op sociaal vlak (sociale zekerheid) een grotere invloed kunnen uitoefenen dan nu het geval is. Het zou zeker Brussel concurrentieel kunnen overtroeven, ervoor zorgen dat Brussel, noch op economisch vlak, noch op sociaal vlak kan concurreren met Vlaanderen. Terwijl de Brusselse Franstaligen via hun collega s in het federaal parlement (met zijn bekende blokkeringsmechanismen) nu nog onze onnatuurlijk sterkeren zijn, zou in het scenario-crols Vlaanderen voor het eerst de sterkste zijn in de Vla-Bruverhouding. Tot zover het standpunt-crols. Vlaanderen zou dus op termijn kunnen zorgen voor een feitelijke afhankelijkheid van Brussel, wat zich vroeg of laat moet omzetten in een politieke afhankelijkheid, waarvan de meest uitgesproken vorm is dat het uiteindelijk toetreedt tot de Republiek Vlaanderen. En wel door de kleine poort, op onze voorwaarden. Het lijkt een droomscenario. Maar Crols vergeet iets. Territorialiteit. De dag dat Vlaanderen uit de Belgische constructie vertrekt en Brussel achterlaat wordt een nieuwe internationaalrechtelijke situatie gecreëerd, waarbij Brussel tenminste een fractie van een seconde een onafhankelijke staat wordt, met alle rechten van dien. Een Republiek Brussel behoort tot de mogelijkheden, maar evengoed een Koninkrijk Brussel, of een constructie Brussel-Wallonië, als die laatste republiek het grondgebied Brussel zou willen aanvaarden als het zich aandient. Wat de staatsvorm ook mag zijn, het is duidelijk dat Brussel enkel en alleen tot Vlaanderen (of Wallonië) zal toetreden als de Brusselaars dat zelf willen. Wat is het verschil dan met nu?, kan men zich afvragen. Ook nu hoor je te pas en te onpas dat de Brusselaars zelf moeten beslissen of ze bij Vlaanderen willen komen in het geval van een eenzijdige Vlaamse onafhankelijkheidsverklaring. Niets is minder waar. Noch Vlaanderen, noch Brussel, noch Wallonië hebben tot op heden volledige constitutieve autonomie, dat wil zeggen, autonomie van onderen uit, autonomie die bekomen wordt als de optelsom van wat haar eigen burgers aan macht aan de deelstaat delegeren. De huidige constitutieve autonomie van de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en het Waals Gewest is slechts fragmentair, voor zover de indruk nodig is dat het autonoom beslissende delen zijn, maar het is slechts institutionele cosmetica. Volle constitutieve autonomie is niet het vertrekpunt voor de samenstelling van de federatie België. 12

13 Dat komt omdat België geen federale staat is, maar een unitaire staat met culturele én economische deconcentratie in aparte bestuursfiguren. Het onderscheid is belangrijk. Er bestaan veel definities over de term federalisme, maar zelden zijn die normatief: men stelt empirisch vast dat er een soort federerende beweging plaatsgevonden heeft, maar wat erachter zat, of welke richting die uitging, is blijkbaar niet van tel. In één adem noemt men de staatkundige beweging van staten die zich bij verdrag federeren in een groter verband en staten die uiteengegroeid zijn in deel-entiteiten die vooralsnog samen blijven, beide federale staten. Ik ga daarmee niet akkoord. Zich federeren is afkomstig van het Latijnse werkwoord foederare wat zoveel betekent als zich verenigen bij verbond. Een federatie vorm je dus vanuit de basis naar een groter geheel toe, niet omgekeerd. Natuurlijk moet wetenschap zo objectief mogelijk zijn, maar het valt toch wel op dat men, omwille van enkele uitzonderingen waaronder België, de definitie van federalisme zo breed wil opentrekken dat een unitaire staat met wat deconcentratie in aparte bestuursfiguren ook meteen onder de definitie van federalisme valt. Mijn stelling is dus dat België geen federatie is. Hoe sterk ons idee van zelfstandigheid binnen het Belgisch verband ook moge zijn, wij hebben die zelfstandigheid niet ontleend aan een bottom-up beweging die een stuk van haar soevereiniteit afstaat aan een federaal niveau. Wij ontlenen die zelfstandigheid aan een nog steeds unitair bestuursniveau dat de regionalistische tendenzen heeft willen accommoderen, maar nooit erkennen in zijn echte aard: die van aparte naties. We zijn dus geen Vlaamse proto-burgers, integendeel, we zijn lid van de Vlaamse Gemeenschap van België. Dat merk je aan tal van zaken. Zo zijn wetten, decreten en ordonnanties allemaal regelgeving die op gelijke hoogte met elkaar staat (mits enkele futuliteiten aangaande de ordonnanties). Bijgevolg vertrekt theoretisch elke regelgeving van het centrale niveau, dat een aantal functies van haar bestuur gedeconcentreerd heeft in eigen overlegorganen. En ook het befaamde verdragsrecht voor de gefedereerde entiteiten is in de praktijk ook Belgisch: in Europese ministerraden nemen Vlaamse ministers dan wel deel aan Raden die over Vlaamse bevoegdheden handelen, maar daarbij vertegenwoordigen zij niet Vlaanderen als legale, statelijke entiteit, maar de gehele Belgische overheid, hoe contradictorisch dat ook moge klinken. Kijk het even na. Nemen we een duidelijk nationaal grondgebied en een duidelijke nationale identiteit als de twee belangrijkste kenmerken van een natie (een gezamenlijke geschiedenis laten we nu even achterwege, de problemen rond taal verzinken we in het begrip identiteit) dan vallen er binnen de Belgische constructie toch enkele interessante observaties te maken. De Vlaamse Gemeenschap wordt gedefinieerd als die mensen boven de taalgrens die Nederlands spreken plus de mensen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest die zich wenden tot instellingen gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap. Zelfs al is dit moeilijk te traceren (je kunt dus echt geen koppen tellen in Brussel, de aanwezigheid van Vlamingen moet blijken uit onrechtstreekse tellingen van mensen die zich wenden tot Nederlandse voorzieningen), met wat goeie wil kun je je Vlaamse bevolkingsgroep definiëren. Maar het grondgebied van Vlaanderen is niet eengemaakt. Brussel ligt er midden in, maar heeft zich doorheen de federalisering als een apart grondgebied weten te handhaven. Daardoor is Vlaanderen tot op heden als natie ontmand, waardoor het niet uit België kan vertrekken. In Wallonië heb je het omgekeerde fenomeen: daar is het grondgebied heel duidelijk, maar de identiteit dan weer niet. Walen worden samen in één structuur met Brusselse Franstaligen bestuurd, wat hen dikwijls verhindert een eigen politiek te voeren, los van Brussel. Merk bijvoorbeeld op dat het onderwijs in Wallonië zich niet Waals kan noemen, terwijl dat in Vlaanderen mutatis mutandis wel kan. Er is één onderwijsbeleid voor de Franstaligen in Brussel en de Walen, terwijl de problemen in beide Gewesten heel anders zijn. Terwijl het Franstalig onderwijs in Brussel zwaar getroffen wordt door kwaliteitsverlies ten gevolge van een enorme migranteninstroom, is het Waalse onderwijspubliek helemaal anders van samenstelling. En toch kent Wallonië heel wat inmenging vanuit Brussel, hoewel de Brusselaars doorgaans weinig of geen uitstaans hebben met de problematieken van la Wallonie profonde. Ze hebben er ook geen kiezers en dus geen belangen. Hun politieke voedingsbodem is compleet anders. Je hebt dus in globo Nederlandssprekende Belgen die in Vlaanderen wonen, Franssprekende Belgen die in Brussel wonen, Franssprekende Belgen die in Wallonië wonen, Nederlandssprekende Belgen die in Brussel wonen en ten slotte Duitssprekende Belgen die in Wallonië wonen. Maar allen zijn het Belgen. De voornaam kan veranderen, het genus is Belg. Was België een federatie, dan zou er een moment moeten geweest zijn, al was het maar een theoretische fractie van een seconde, een moment waarop Vlaanderen, Wallonië (en misschien ook Brussel) onafhankelijk konden beslissen om zich tot een supranationaal niveau België te bekennen, 13

14 zoals in Duitsland gebeurd is. It didn t happen. The act of federalism, het werkwoord, het zich bij elkaar voegen heeft dus niet plaats gevonden. Dat is belangrijk voor de Brusselse positie. Wie beweert dat Brusselaars de constitutieve autonomie hebben om zelf te beslissen als Brusselaars as such of zij bij Vlaanderen wil komen, dwaalt. Die Brusselaars hebben evenmin als de Vlamingen het recht om zich een subnationaliteit te noemen van de Belgische. De Belgische identiteit is tot nader order nog altijd één en ondeelbaar, wat de Vlaamse Beweging ook moge denken. Er zijn taalgroepen, er zijn taalgebieden, maar er is géén enkele gefedereerde entiteit die zich een subnationaliteit, dit is: een natie die zich gefedereerd heeft, kan noemen. Hetzelfde geldt dus voor Brussel, zelfs al is het een Gewest. Het heeft evenmin constitutieve autonomie. Meer nog, de bestuursfiguur Gewest is zelfs ongeschikt om constitutieve autonomie op te eisen. Gewesten mogen dan wel de emanatie van de territoriale bevoegdheden zijn, de vraag blijft wie dan die constitutieve autonomie opeist? Zijn dat de Brusselaars? Zo ja, wat is dat, een Brusselaar? Pas als er zoiets bestaat als een Brusselse natie, kan er een legitieme vraag zijn naar een eigen grondgebied. Willen de Brusselaars autonomie, dan moeten ze eerst bewijzen dat Brusselaar zijn iets aparts is. En nu komt het: zolang Vlaanderen niet uit de Belgische constructie vertrekt, valt dit Brusselaar zijn onmogelijk te definiëren. Het Brussels grondgebied mag dan wel ééngemaakt zijn, maar geen mens die weet wie dat dan zou moeten opeisen. De Franstalige Brusselaars, die net beweren dat Brussel de laatste plaats is waar België nog echt België kan zijn? De Vlaamsgezinde Brusselaars die eigenlijk Brussel bij Vlaanderen zouden willen zien komen, maar in de minderheid zijn? De groeiende groep van nieuwkomers die, bij gebrek aan een duidelijke Belgische identiteit, gewoon hun eigen identiteit blijven behouden en zich terugtrekken in etnische stadswijken? Wie o wie kan in naam van alle Brusselaars constitutieve autonomie opeisen voor het grondgebied Brussel? Wat is met andere woorden het bindmiddel van die Brusselse Gemeenschap? Taal? Nice try. Cultuur? Don t even think about it. Armoede? Perhaps, perhaps, perhaps. Als politiek establishment moet je compleet gek zijn om de huidige politiek-filosofische posities te verlaten, als je niet zeker bent waar dat politiek avontuur eindigt. Zelfs al levert de huidige communautaire wurggreep enkel spierpijn op, alles is beter dan een compleet verlies van de huidige positie. Behalve als er een externe factor is die ervoor zorgt dat je die positie veilig kan verlaten en je zeker bent van de bevrijding. De spreekwoordelijke institutionele cavalerie als het ware. En het is hier dat het idee-crols faalt. Het wegtrekken van Vlaanderen uit de Belgische constructie creëert de Brusselse identiteit DE FACTO, tegen de realiteit in. Er is, buiten het collectief verlaten worden door Vlaanderen, niets wat als substraat kan dienen voor de Brusselse identiteit. Daarom zijn de inspanningen van het Brusselse belgicistische middenveld (Aula Magna, BruXelforum) ook zo groot: men pleit voor de uitbouw van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscomissie die in sommige constitutionele besprekingen zelfs de Vierde Gemeenschap van België noemt (cf Vande Lanotte) als het forum dat de Brusselse constitutieve autonomie zou kunnen claimen. Maar die inspanningen, hoe zwaar gefinancierd die ook mogen zijn, hoe zeer die ook gesteund mogen worden door het Brussels middenveld, zijn niet het product van een Brusselse volksbeweging. Het zijn verdienstelijke intellectuele debatten, die inderdaad heel wat Brusselse problemen blootleggen (moet je echt eens lezen), maar het is een intellectuele beweging van de toplaag van een deel van de Brusselse academische, economische en culturele scène. Vraag aan de Brusselse sympathisanten van ABVV bijvoorbeeld maar eens of ze geconsulteerd geweest zijn, of er acties of betogingen aan verbonden zijn. Ze zullen je zeggen van niet. Het is geen beweging die aan de basis gedragen wordt. Hoe zou dat kunnen? Hoeveel talen zou je om te beginnen moeten gebruiken om de grote verscheidenheid aan mensen die in Brussel wonen, te bereiken? Hoe wervend zou je postnationaal project zijn bij migrantengroepen die wel nog waarde hechten aan identiteit? Hoe veel mensen zou je kunnen mobiliseren voor een staatsproject waarin elk individu zich kan ontplooien, wetende dat grote stukken van de migrantenpopulatie komen uit regelrechte wijculturen, waar in sommige gevallen het concept individu nog geen vorm gekregen heeft? Nee, de Brusselse Beweging is een intellectuele bloem die niet kan groeien in de voedingsbodem waar ze bedacht is. Maar observeer wat er gebeurt als de optie-crols voltrokken wordt. Trekt Vlaanderen uit België zonder Brussel, dan is de Brusselse Gemeenschap meteen gedefinieerd. Niet door een moeizaam identitair proces, maar met een pennetrek. Eens een territorium gegeven is, is het slechts een kwestie van tijd tot in relatie met dit territorium een identiteit zich ontwikkelt. Trekt Vlaanderen zijn handen van Brussel af, dan volstaat het voor de dominante groep Brusselaars (naar alle waarschijnlijkheid de Franstaligen) om binnen de nieuwe context de situatie DE JURE naar hun hand te zetten. Dan wordt 14

15 het bindmiddel het in de steek gelaten worden. Koppel daar wat goedgemikte propaganda aan vast, en je hebt meteen een stichtingsmythe. Crols doet dus in feite het werk van Aula Magna en consorten. Kan het bestaan van een Brusselse natie die aanspraak kan maken op het Brussels grondgebied nu nog met gemak ontkend worden, op grond van het feit dat er geen bindmiddel voor is, dan is dat met het voltrekken van het plan-crols niet meer mogelijk: wij hebben dat feit gecreëerd. Er zijn natuurlijk voordelen verbonden aan deze oplossing. Terwijl men vroeger nog kon volhouden dat Vlamingen en Walen slechts variaties zijn op de Belgische identiteit, die in zijn organieke vorm nog in Brussel terug te vinden was, zal dat bij de installatie van een eigen Brusselse identiteit niet langer kunnen. Alle lasagna-theoriëen over identiteit ten spijt: territoria kunnen zonder naties (jungles, woestijnen, onbewoonde eilanden), maar een natie kan nooit zonder een territorium. Met deze oplossing komt er een duidelijk einde aan de identitaire verwarring zoals hierboven geschetst. Dan vallen beide de Vlaamse en de Waalse identiteit samen met het eigen grondgebied, en is er letterlijk geen ruimte meer voor de Belgische identiteit. Maar de nadelen zijn legio. Zelfs al is de Brusselse natie in zijn beginjaren heel zwak, ze is volledig vrij om aan te vangen wat ze wil met haar (ongewilde?) autonomie. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat de Brusselse Republiek een federatie aangaat met de Waalse Republiek. En wat als Wallonië er vanuit die zelfde constitutionele autonomie erin slaagt aan te sluiten bij Frankrijk? Of Brussel meteen maar bij Frankrijk? Dan heb je een stukje hexagone midden in Vlaanderen. Dat idee is trouwens niet zo heel absurd. De fameuze note pédagogique van de PS die midden juni 2008 bekend geraakte, is niet zomaar een gedachte-experimentje, maar een serieuze poging om een antwoord te formuleren op een studie die al meer dan twee jaar eerder uitgevoerd werd door de FUSL. Op een studiedag aldaar (18 maart 2005), werd het werk gepresenteerd van een aantal eminente constitutionalisten, die het statuut van Brussel onderzochten in het geval van confederalisme. Dit natuurlijk als omfloerste omschrijving van wat zou gebeuren als Vlaanderen de benen neemt. Confederalisme is immers een schaamlapje voor wie separatisme niet over zijn lippen krijgt. En wat bleek uit die studie? Dat in het internationaal recht zeer weinig regels bestaan omtrent de afscheiding van staten. Er is er wel ééntje dat van gigantisch belang is, en die in vloeiend Latijn luidt: Uti possidetis iuris, ita possideatis, of in het schoon Vlaams: Zoals u in rechte bezat, zal u in rechte bezitten. Dit beginsel was vooral populair bij de dekolonisering van Zuid-Amerika, waar het grondgebied van alle huidige landen eigendom was van Spanje (behalve Brazilië). Het gevaar bestond daar dat de pas onafhankelijk geworden landen hun nieuwe grenzen gingen betwisten. Immers, de bestaande grenzen waren slechts binnengrenzen van het enorme koloniale rijk, die in vele gevallen de etnische grenzen niet hadden gerespecteerd. Het Uti possidetis -principe verhinderde al te veel twisten: Argentinië, Chili, Paraguay, Bolivië en alle andere nieuwbakken landen erkenden de administratieve binnengrenzen van het vroegere Spaanse koloniaal gebied als elkaars buitengrenzen. Toegepast op België is het dus van enorm belang hoe deze staat uiteenvalt. Gebeurt dat in de huidige constellatie, dan kunnen Wallonië, noch Brussel aanspraak maken op elkaars grondgebied. Brussel kan geen aanspraak maken op Wallonië of omgekeerd, omdat geen van hen de constitutieve autonomie heeft van waaruit ze zelfstandig tot een aansluiting bij Wallonië zouden kunnen beslissen. Wallonië van zijn kant, kan nog moeilijker aanspraak maken op Brussel, omdat het grondgebied van Brussel nu eenmaal buiten het eigen grondgebied ligt. En dat is nu eenmaal not done. Deze twee zaken zijn de grootste obstakels voor de droom van een Wallo-Brux-constructie, die onder meer in 2007 door Antoinette Spaak en Serge Moureaux werd uitgesproken, maar ook in Le Soir van 17 april 2008 herhaald werd door Rudy Demotte en Charles Picqué. Als we het politiek handelen van de Franstaligen herdenken vanuit deze wens namelijk zo goed mogelijk uit de Belgische constructie te vertrekken dan wordt heel wat van hun politiek gedrag begrijpelijk. Dan blijkt ten eerste een corridor geen lachertje te zijn, maar een noodzakelijkheid om in een post- België-scenario Wallonië en Brussel te kunnen verenigen. En dan blijkt ten tweede het onbegrijpelijke verzet tegen de splitsing van BHV, glashelder te zijn: indien Vlaanderen erin zou slagen om haar taalgrenzen duidelijk te affirmeren, dan vormen die ook de staatsgrenzen van de toekomst. Dat moet ten allen prijze vermeden worden. En het straffe van de zaak is dat men dit niet eens verbergt voor de Vlamingen. In een andere note pédagogique van de PS ( ) wordt gesteld dat het niet-oplossen van BHV cruciaal is voor het voortbestaan van België. Laurette Onckelinckx stelt het in De Standaard van 31 mei 2008 zelfs nog duidelijker: Brussel-Halle-Vilvoorde gaat over: hebben Wallonië en Brussel al dan niet een aparte 15

16 toekomst? BHV gaat natuurlijk ook over de verdediging van de Franstaligen die in de Rand leven, maar dat is niet de kern van de discussie Er zijn nog signalen in die richting, maar die vallen moeilijker te bewijzen. In mijn essay Brussels, part of the solution? ( ) verdedig ik de stelling dat de Franstalige Brusselaars hun oorspronkelijk plan, de aanhechting van België bij Frankrijk zagen mislukken, en daarom op een plan- B overgeschakeld zijn: de organisatie van een zo groot mogelijke afhankelijkheid van Frankrijk, in afwachting van een politiek feit dat de oude droom weer nieuw leven kan inblazen. De aanwijzingen dat de Brusselse Franstaligen zich in feite als second hand French beschouwen en maar wat graag een of andere samenwerking met Frankrijk op poten zouden zetten en attendant zijn legio. Vooreerst is het zo dat onze gehele economie al sinds de jaren tachtig (of de opstart van het federalisme -1980/1988) uitverkocht wordt aan Frankrijk. De opdoeking van Royale Belge in de Franse AXA-groep in 1985, de uitverkoop van de Société Générale richting het Franse Suez in 1988, de economisch onbegrijpbare sluiting van het winstgevende Renault Vilvoorde in 1997, de overname van de GIB-groep door Carrefour in 2000, de verovering van Electrabel en de recente aankoop van Fortis, het lijstje wordt ellenlang. Verder zijn er ook politieke initiatieven in die richting. In maart 2008 liep hier nog een Bretoense burgemeester verloren, de heer Guégan, die samen met de Serviër Dobrica Milovanovic op 'fact finding mission' gestuurd was door het Congres van de lokale besturen van de Raad van Europa. Gedurende twee dagen onderzochten ze de niet-benoeming van de burgemeesters van Kraainem, Linkebeek en Wezembeek-Oppem. In 23 maart van datzelfde jaar kwam er dan een veroordeling door de VN ivm de Vlaamse Wooncode. Het was een initiatief van slechts een klein comiteetje (Committee on the Elimination of Racial Discrimination (CERD) van de VN, maar werd dit internationaal voorgesteld als een rapport van de VN tegen Vlaanderen. En op 18 mei 2008 schrijft Steven Erlanger, redacteur van de Engelstalige krant The International Herald Tribune dat het beleid in de Vlaamse rand een vorm van non-violent fascicm is. Erlanger is Franstalig. De krant wordt uitgegeven in Parijs. De geconcerteerde één-tweetjes met allerlei internationale instellingen, de tendentieuze berichtgeving over Vlaanderen in de internationale pers, de delegaties van neutrale gezanten, het kan niet op. Er is geen land ter wereld dat zoveel aandacht krijgt van Frankrijk als België. De samenwerkingsovereenkomst l'eurométropole Lille-Tournai-Courtrai lijkt mij het nieuwste politieke wapen te zijn in deze veroveringsstrijd. Geen subtielere politiek dan cultuurpolitiek. Een naïef glimlachende Stefaan De Clerck, het is hoogst onrustwekkend. Noem mij een paranoia, ik vertrouw het voor geen haar. De Franstaligen in België kiezen dus eieren voor hun geld. Men weet dat het schip al aan het zinken is, en koortsachtig is men op zoek naar de beste exit-optie. Het is mijn stelling dat Franstalig België meer bezig is met het voorbereiden van het einde van België dan wij. En dat terwijl wij in Vlaanderen nog steeds geloven dat België ook deze crisis wel zal overleven. Welke conclusies moeten wij nu trekken voor onze houding tegenover Brussel in het algemeen en het plan-crols in het bijzonder? Lijkt het verstandig om een intellectuele beweging van mensen die zich Brusselaars noemen (als aanduiding van een nationale identiteit, niet van stadsbewoners, zelfs al beweren ze postnationalen te zijn, whatever that may be) hét argument bij uitstek in handen te geven om constitutieve autonomie en de facto onafhankelijkheid op te eisen voor Brussel? Men is intellectueel vrij ver gevorderd in hun legitimering van de Brusselse onafhankelijkheid, het enige wat men nu nog nodig heeft, is een bindmiddel voor alle Brusselaars waarmee men de boer kan optrekken om aan te tonen dat de gemaakte plannen realistisch zijn. Het zou heel onverstandig zijn om dat bindmiddel, namelijk het collectief verlaten worden door Vlaanderen, op een dienblaadje aan te reiken. Dus, tot nader order: Vlaanderen laat Brussel niet los. Brecht Arnaert 16

17 Verslag Staten-Generaal van Brussel en Staten-Generaal van Wallonië BRUSSEL Van november 2008 tot april 2009 werd in Brussel een Staten-Generaal van de Brusselse Civiele Maatschappij georganiseerd onder voorzitterschap van Alain Deneef. In de aanloop naar de gewestverkiezingen van juni ll en in het kader van de institutionele onderhandelingen die zouden komen wilden ze als Brusselaars onze stem laten horen en de karakteristieken van ons stadsgewest benadrukken en verdedigen. De drie initiatiefnemende organisaties zijn Bruxsel Forum (een website met als baseline baas in eigen stad, Manifesto (waarvan o.a. Dieter Lesage aan de basis lag) en Aula Magna (een vzw waarvan Eric Coryn (VUB) en Philippe Van Parijs (ULB) de trekkers zijn. Deze verenigingen ijveren voor de bevestiging van Brussel als volwaardig gewest met constitutieve autonomie, voor een herfinanciering van Brussel, voor de afschaffing van de taalkloof, onder andere door het oprichten van twee- of meertalig onderwijs en voor culturele bevoegdheden voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Kortom het gaat hier over groupuscules van Brusselse nationalisten. Het zijn drie kleine verenigingen, maar via de website Bruxsel Forum hebben ze wel een handtekeningen verzameld voor hun Brussels manifest. Om hun representativiteit van Staten- Generaal geloofwaardig te maken werden de belangrijkste Brusselse middenveldorganisaties bij het verhaal betrokken: de christelijke en de socialistische vakbond, de werkgeversorganisatie BECI, de milieu-organisaties ARAU en BRAL, het Brussels Kunstenoverleg en de Réseau des Arts de Bruxelles. De Staten-Generaal werd opgebouwd rond zestien thema s die in evenveel volksvergaderingen besproken werden. Deze bespreking was telkens gebaseerd op een document dat aangeleverd werd door de academische partners, te weten de VUB, de ULB en de Facultés Saint-Louis. Om het engagement van al deze belangrijke organisaties te staven waren bij de aankondigingspersconferentie de grote bazen in persoon aanwezig, al was het even wachten op de rector van de VUB die de weg niet vond. De top van deze grote organisaties heeft het initiatief wel ondersteund, maar het is duidelijk dat de middenveldorganisaties hun achterban niet gemobiliseerd en ook niet geconsulteerd hebben. Als vakbondslid heb ik nooit zelfs maar een artikeltje gelezen in de publicaties, geen infosessies, geen overleg over standpunten, niets. Bij de werkgeversorganisatie BECI was de (Vlaamse) ondervoorzitter totaal niet op de hoogte gesteld van het initiatief. Opmerkelijke hiatus ook in het plaatje: het verenigingsleven was niet vertegenwoordigd in de stuurgroep. Ook de Brusselse poot van het VOKA werd niet uitgenodigd. Wat de academische ondersteuning van het hele opzet betreft is het natuurlijk buitengewoon opvallend dat de KUB niet uitgenodigd was om zijn medewerking te verlenen. Bijzonder opmerkelijk als men weet dat tot de academische staf van de KUB een voorzitter van de Vlaamse Volksbeweging behoort, alsook een gewezen Davidsfondsvoorzitter, een voorzitter van het Vlaams Komitee voor Brussel Als reden daarvoor werd opgegeven dat de KUB geen volwaardige universiteit is (mag geen mastersgraden afleveren) en ook dat de andere drie instellingen al een traditie van samenwerking onderhouden. Maar dat klopt ook weer niet want de KUB is wel degelijk medepartner van het elektronisch tijdschrift Brussels Studies, een gemeenschappelijke academische pool wat de kennisverspreiding over Brussel betreft. Op twee maanden tijd hebben een vijftigtal hoogleraren van die drie instellingen dus zogezegd academische nota s vervaardigd om voor al de thema s een probleemstelling te formuleren en aanzetten tot oplossingen te formuleren. Tien bladzijden om, bij wijze van voorbeeld een status quaestionis over onderwijs te formuleren, en oplossingen te suggereren, veel is het niet, en bovendien waren de nota s vaak erg tendentieus. Er liep een rode draad doorheen van het bevestigen van een Brusselse culturele gemeenschap en voor het afbouwen van de zeggenschap van de Vlaamse en Franstalige gemeenschap in Brussel. Ik kom straks terug op het onderwijsvoorbeeld. 17

18 Die nota s werden onder de deelnemers aan de statengeneraal per verspreid. Bij elk van de 16 zittingen werd de academische nota nog eens gepresenteerd. Vervolgens was het woord aan de zaal. De debatten verliepen ongestructureerd: iedere deelnemer had één à twee minuten spreektijd. De opkomst per zitting lag tussen de vijftig en de honderd deelnemers. Het onderwijsdebat lokte nog een pak meer dan honderd deelnemers. Er werd ook met bevoorrechte getuigen gewerkt die een vijftal minuten spreektijd kregen. De eigenlijke debatten duurden anderhalf uur. Stel u voor dat men over een complex onderwerp als het onderwijs in Brussel anderhalf uur ongestructureerd praat: dat geeft een opeenstapeling van meningen en ideeën over allerlei aspecten zonder systematiek, zonder stroomlijning. Verslaggevers noteerden ijverig. Behalve de leden van de stuurgroep zijn er bij mijn weten geen uitnodigingen verspreid voor de activiteiten van de Staten-Generaal. Men werd geacht via de media, of via de website te vernemen dat het plaatsvond en op wat de agenda was. Voor onderwerpen als onderwijs of gezondheidszorg zijn er geen specifieke inspanningen geleverd om mensen uit de sector, beroepsverenigingen, belangenbehartigers of wat dan ook uit te nodigen. Het debat over gezondheidszorg werd door de Vlaamse medische sector in feite geboycot, maar dat was dan weer aanleiding om te stellen dat er geen noemenswaardige problemen te noteren zouden zijn op taalvlak in de medische zorg, want op de vergadering is dit maar door één persoon aan de orde gesteld en door een andere persoon weerlegd, zo luidde het achteraf in de verslaggeving. De organisatoren van de Staten-Generaal gaan prat op een ruime opkomst. Er waren in totaal deelnemers komen opdagen op de in totaal twintig zittingen. Er werden downloads geregistreerd van de academische nota s. Er was een opmerkelijk talrijke Vlaamse deelname bij de meeste debatten: zo n 30% Nederlandstaligen, schat voorzitter Alain Deneef, en dat cijfer vertegenwoordigt voor hem ook het reëel maatschappelijk impact van de Vlamingen in Brussel. Ter vergelijking: de Vlaamse regering rekent ook 30% van de bevolking als doelgroep voor zijn beleid in de hoofdstad. Dat is de zogenoemde Brusselnorm. Wie echter over de hele lijn afwezig bleef uit de discussies, dat waren de allochtone Brusselaars, die praktisch compleet onzichtbaar bleven. Er werd geopteerd om niet met simultaanvertalingen te werken. Ieder werd geacht in zijn eigen taal te spreken. De vraag is dan natuurlijk in hoeverre de interventies van de Nederlandstaligen door de Franstaligen konden verstaan worden. Sommige Vlamingen schenen daar zelf aan te twijfelen, met name Eric Coryn, eigenlijk het Vlaamse boegbeeld van de Staten-Generaal lapte constant de regel elk spreekt zijn taal aan de laars. Hij stelde zelf dat hij anders niet door iedereen begrepen kon worden. Alain Deneef was van mening dat een dergelijk opzet tien jaar geleden niet op die manier mogelijk geweest was, omdat er toch meer en meer Franstaligen het Nederlands machtig worden. In ieder geval kan men rustig stellen dat de debatten zeer hoffelijk verliepen en dat elke mening ook provocatieve stellingen - ook rustig aan bod konden komen. De media-aandacht voor de Staten-Generaal van Brussel is erg gering geweest, zeker wat betreft de Vlaamse media. Alleen Brussel Deze Week heeft het proces opgevolgd. De Franstalige media hebben vooral aan het einde van de rit forum verleend. In de Vlaamse kranten heeft alleen KVS-directeur Jan Goossens in zijn column aandacht geschonken aan het initiatief, dan wel in positieve zin. In De Standaard hebben een aantal Vlaams-Brusselse middenvelders dan weer tegengas gegeven. Toen het initiatief van start ging stonden we met de Vlaamse beweging in Brussel voor de vraag: wat doen we ermee? Deelnemen of negeren. We hebben geopteerd om op elk van de vergaderingen onze mening te gaan verkondigen, ook al leefden we van meet af aan met het gevoel dat we de vooraf afgebakende stellingen niet fundamenteel zouden kunnen beïnvloeden. Maar baat het niet dan schaadt het niet. Het was meteen een intellectuele oefening en intussen konden de deelnemers onze ideeën maar gehoord hebben. Er zijn wel contacten gelegd met verschillende Vlaams-Brusselse middenveldactoren die niet in de Bruxellitude meestappen: het VOKA en de HUB/KUB, mensen uit de medische sector, uit het onderwijs, uit gerecht en zelfs uit de culturele sector. Zij hebben elk op hun thema hun stem laten klinken en hebben achteraf ook het kritisch opiniestuk in De Standaard ondertekend. 18

19 De stellingen van de Staten-Generaal zijn ook wel geëvolueerd in de loop van het proces. Ik licht even twee gevoelig onderwerpen eruit: de problematiek van de relatie tussen Brussel en de Vlaams-Brabantse omgeving, en de kwestie van het onderwijs. Hinterland wordt Ommeland Het debat over Brussel en zijn hinterland was ongetwijfeld het woeligste debat, dat heel snel uitdraaide op een patstelling. Dat Brussel deel uitmaakt van een veel bredere grootstedelijke ruimte werd door niemand aangevochten, maar over de manier waarop het beleid voer dit gebied eenvormiger of althans coherenter zou moeten worden liepen de meningen uiteen. Het was Dave Sinardet (UA) die de optie verdedigde om een nieuwe grootstedelijke entiteit te creëren die een groot deel van het oude Brabant zou omvatten, en waarvoor een politiek lichaam zou moeten worden opgericht, bevoegd voor ruimtelijke ordening en mobiliteit, met verkozen organen en bestuur weliswaar zonder aan de taalwetgeving te raken. Dat idee werd meteen afgestreden door een stem uit Vlaams-Brabant die dit nieuwe stadsgewest als een soort paard van Troje beschouwde voor de Rand. Door bepaalde Brusselaars wordt een grotere beleidsinvloed van Vlaanderen door bepaalde Brusselaars dan weer als een paard van Troje beschouwd. Uiteindelijk werd dan door een aantal deelnemers een voorzichtige consensus geformuleerd in de zin van het uitdiepen van de piste van de samenwerkingsakkoorden tussen de gewesten. Er was vast en zeker geen consensus voor een groot- Brussels stadsgewest. Het was vast wel onder invloed van VOKA dat het plan van Sinardet, dat ook in de oorspronkelijke beginselverklaring de leidraad was geweest, duidelijk door de stuurgroep van de Staten-Generaal verlaten werd, om uit te monden bij het concept van de Brussels Metropolitan Region, dat de jongste tijd ook in de media is gebracht en dat gebaseerd is op samenwerking tussen de gewesten elk vanuit de eigen bevoegdheden. Hoe dat dan moet met de financiering (bijvoorbeeld van de mobiliteit en het voorstadsnet is op geen enkel moment duidelijk geworden). Wat onderwijs betreft, zoals gezegd werd ook hier heerste de fetisj van de Staten-Generaal dat de Brusselse Gemeenschap gestalte moet gegeven worden. Voor sommigen gat dit zover dat men alle cultuur- en onderwijsbevoegdheden naar het Brussels Hoofdstedelijk gewest zou willen overhevelen. In het minimumscenario moet het gewest de regie voeren oer onderwijs en cultuurbeleid waar de gemeenschappen dan nauw zouden moeten samenwerken vanuit een gemeenschappelijke visie. En natuurlijk moet er meertalig onderwijs georganiseerd worden. In de onderwijsnota werd eerst terecht gesteld dat er niet zoiets bestaat als Brussels onderwijs. De twee gemeenschappen voeren op onderwijsvlak een volstrekt autonoom beleid. Samenwerking (bijvoorbeeld met betrekking tot de problematiek van het spijbelen en controle op de leerplicht) komt zeer moeizaam van de grond. Vervolgens wordt in de nota doodleuk gedaan alsof er géén twee onderwijssystemen zijn in Brussel. De cijfertjes van beide gemeenschappen worden opgeteld tot Brusselse cijfers. Die ogen niet fraai. 28% van de leerlingen in Brussel verlaten de school zonder diploma (in heel België is dit 17%). Er is hoge schoolachterstand, veel concentratiescholen en onderwijssegregatie. Allemaal correct, maar daarmee verdrinken de gegevens over het Nederlandstalig onderwijs in het geheel. Er wordt geen afzonderlijke diagnose gegeven over het Nederlandstalige en het Franstalige onderwijs, terwijl de problematiek die zich in beide systemen stelt erg verschillend van aard is. Alain Deneef heeft voor TV-Brussel toegegeven dat de problemen inzake onderwijs vooral in het Franstalig onderwijs schrijnend zijn. Het Vlaams onderwijs kampt in Brussel ook met problemen maar daar wordt aan gewerkt. Daartoe worden ook 22,7% meer middelen per leerling geïnvesteerd in het basisonderwijs, en 18,1% in het middelbaar onderwijs. Inderdaad, de Franstalig scholen hebben in veel hogere mate te maken met allochtone leerlingenpopulaties. De Vlaamse scholen trekken duidelijk een beter publiek aan doordat (ook anderstalige en allochtone) ouders een bewuste keuze maken voor een Vlaamse school. De uitdaging is hier om de Nederlandse taalverwerving te verbeteren in een stad waar het Nederlands niet de omgevingstaal is. Maar dat verhaal komt in de academisch nota niet aan bod. Immers, de toveroplossing van professor Piet van de Craen is om in Brussel meertalig onderwijs te organiseren. Hoe hiermee de schoolsegregatie mee kan bestreden worden en het algemeen onderwijs- en scholingspel kan worden opgekrikt wordt door Van de Craen echter niet uitgelegd. Opmerkelijk nog 19

20 dat de Franstalige medeauteur van de nota de conclusies en beleidsaanbevelingen niet mee onderschreef. Van de Craen was op het debat merkwaardig genoeg niet aanwezig, maar zijn pleidooi voor meertalig onderwijs vond beslist geen algemene instemming; Verreweg de meeste tussenkomsten plaatsten heel wat voorbehoud bij dat idee. Ook een Franstalige woordvoerder van het ABVV wees dat af als een elitair project. De meeste leerlingen in het leerplichtonderwijs hebben te kampen met taalachterstand in de onderwijstaal, of dat nu het Frans of het Nederlands is. Alle energie moet dan ook gericht zijn op het inhalen van die taalachterstand. De voorman van ACOD-Onderwijs Brussel nam afstand van het idee dat onderwijsbevoegdheden naar het gewest moeten gaan. Het is wel wenselijk dat Vlaanderen bij het schrijven van besluiten en decreten rekening houdt met de specifieke situatie van het Hoofdstedelijk Gewest Brussel. Ook hier werd in de eindteksten de meest voorzichtige stelling naar voor geschoven. De volgende Brusselse regering moet een Gewestelijke Conferentie over het Onderwijs samenroepen om een plan op te stellen, aangepast aan de Brusselse realiteit van de 21 ste eeuw. Vooral het taalonderwijs moet daarin centraal staan. En dat plan moet zonder enig taboe alle mogelijke pistes doorgronden voor een samenwerking tussen de verschillende overheden en onderwijsnetten. In het algemeen hoofdstuk over het bestuursmodel voor Brussel leest men het volgende: Het Brussel Hoofdstedelijk Gewest moet de hoofdcoördinator worden of een exclusieve bevoegdheid bezitten over volgende domeinen: de verschillende belastingen voor bedrijven, mobiliteit, parkeerbeleid, toerisme, lokale of regionale acties op bi-/multicultureel vlak, onthaal en integratie van nieuwkomers, beroepsopleiding, musea, ziekenhuis- en sportinfrastructuur. Er moet eveneens een specifiek stelsel voorzien worden voor opleiding en onderwijs in Brussel. Daarbij moet extra aandacht worden besteed aan de ontwikkeling van twee- of meertalige scholen en vernieuwende technische studierichtingen. Wat onderwijs betreft dus, enerzijds een conferentie die moet leiden tot nauwe samenwerking en anderzijds een derde onderwijsautoriteit van het gewest zelf, naast die van de gemeenschappen. Op het vlak van cultuur concludeert men: Het is volgens ons heel belangrijk dat de Gemeenschappen verplicht worden hun beleid op Brussels grondgebied op elkaar af te stemmen en dat er op gewestelijk niveau een coördinerende en integrerende instantie wordt opgericht. De Staten-Generaal pleit dus niet voor het radicaal opdoeken van de gemeenschappen in Brussel, maar zeker wel voor een ondergeschikte rol voor de gemeenschappen. Een aantal gemeenschappen moeten wel van de gemeenschappen afgenomen worden of inzake onderwijs, moet er een derde net bijgecreëerd worden. Het lijkt erop dat deze ideeën sterker leven bij de Nederlandstalige Brusselaars dan bij de Franstalige. Bij de verkiezingen trad de partij Pro Bruxsel aan, die 2,36% van de Nederlandstalige kiezers achter zich kreeg tegen 1,67% van de Franstalige kiezers. Komt daarbij dat de ideeën in zekere mate toch wel een beperkte mate - gedragen worden door mandatarissen van Groen! SP.A en VLD die zich meer en meer Brussels en minder Vlaams opstellen. Franstalige partijen lijken zeker veel minder geneigd om mee te stappen in dit verhaal. De boodschap dat het tijd wordt om in Brussel de taalmuren te slopen komt ongetwijfeld sympathiek over. Men vergeet echter dat de opbouw van Vlaamse instellingen een absolute noodzaak was om überhaupt een Nederlandstalig cultuur- onderwijs en welzijnsaanbod te hebben. Het is opmerkelijk dat voornamelijk de mensen uit de culturele sector nu pleiten om de autonomie af te bouwen, en een terugkeer te bepleiten naar de oude unitaire situatie waar de Vlamingen in het Brussels cultuurbeleid gemarginaliseerd werden. Ze lijken niet te beseffen dat als ze door Franstaligen ernstig genomen worden, dat dit enkel mogelijk was door de autonome beleidsruimte die de Vlaamse gemeenschap in Brussel verworven heeft en door de aanzienlijke middelen die Vlaanderen daarvoor uittrekt. Er is absoluut niets dat belet dat Vlaamse en Franstalige instellingen met elkaar zouden samenwerken, zoals trouwens volop gebeurt. Het is daarbij wel opmerkelijk dat het telkens de Vlaamse gemeenschap 20

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Inleiding Een zuivere splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde De splitsing van de kieskring BHV is ruim 50 jaar de eis van de

Nadere informatie

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

BAROMETER. Taalgebruik in de Vlaamse Rand

BAROMETER. Taalgebruik in de Vlaamse Rand FEBRUARI 2015 BAROMETER Taalgebruik in de Vlaamse Rand Deze nieuwe editie van de barometer gaat in op het onderzoek Taalgebruik in de Vlaamse Rand dat Brussels Informatie-, Documentatie- en Onderzoekscentrum

Nadere informatie

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

NOVEMBER 2014 BAROMETER

NOVEMBER 2014 BAROMETER NOVEMBER 2014 BAROMETER In deze nieuwe editie van de barometer staan we stil bij de Census 2011 die afgelopen maand werd gepubliceerd door Statistics Belgium, onderdeel van de FOD Economie. We vertalen

Nadere informatie

SARiV Advies 2012/29 SAR WGG Advies. 31 oktober 2012

SARiV Advies 2012/29 SAR WGG Advies. 31 oktober 2012 Briefadvies over de Akkoorden tussen België en Frankrijk en Nederland voor de ontwikkeling van samenwerking en wederzijdse administratieve bijstand op het gebied van de sociale zekerheid SARiV Advies 2012/29

Nadere informatie

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019

Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 2014/6 Regionale economische vooruitzichten 2014-2019 Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/218 Samenvatting Dit artikel geeft een bondig overzicht van enkele resultaten uit de nieuwe Regionale economische vooruitzichten

Nadere informatie

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven).

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven). Akkoord BHV Wat staat er in het akkoord? In grote lijnen: 1) BHV wordt zuiver gesplitst De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde

Nadere informatie

Eindelijk... de regering!

Eindelijk... de regering! Hugo Vanderstraeten Wereldrecord! Eindelijk! Na 1 jaar en 176 dagen heeft ons land een nieuwe federale regering met Elio Di Rupo als eerste minister. Hij wordt de eerste Franstalige premier sinds 1970.

Nadere informatie

Vlaanderen en Wallonië: moedertaal per leeftijd 2005

Vlaanderen en Wallonië: moedertaal per leeftijd 2005 Vlaanderen en Wallonië: moedertaal per leeftijd 2005 (Eurobarometer 2005) Percentage of residents of the various age groups who declare having language L as their native language Source: Database Eurobarometer

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

De onverbrekelijke band tussen Brussel en Vlaanderen en de te voeren politieke strategie in dit verband (Deel II).

De onverbrekelijke band tussen Brussel en Vlaanderen en de te voeren politieke strategie in dit verband (Deel II). De onverbrekelijke band tussen Brussel en Vlaanderen en de te voeren politieke strategie in dit verband (Deel II). (Deel II van de toespraak van Johan Van den Driessche n.a.v. het Feest van de Vlaamse

Nadere informatie

11 juli en Brussel : een zelfde strijd. (Toespraak n.a.v. het Feest van de Vlaamse Gemeenschap in juli 2012 te Mechelen op 11 juli 2012)

11 juli en Brussel : een zelfde strijd. (Toespraak n.a.v. het Feest van de Vlaamse Gemeenschap in juli 2012 te Mechelen op 11 juli 2012) 11 juli en Brussel : een zelfde strijd. (Toespraak n.a.v. het Feest van de Vlaamse Gemeenschap in juli 2012 te Mechelen op 11 juli 2012) Geachte voorzitter van het Guldensporenkomitee, dames en heren,

Nadere informatie

Deelakkoord splitsing kiesring Brussel Halle Vilvoorde.

Deelakkoord splitsing kiesring Brussel Halle Vilvoorde. Deelakkoord splitsing kiesring Brussel Halle Vilvoorde. Basis: CD&V formuleerde duidelijke voorwaarden en hield vol. Nu boeken we resultaat. We hebben altijd gezegd: eerst een oplossing voor BHV. Die eerste,

Nadere informatie

Het Vlaams Regeerakkoord is duidelijk over de splitsing

Het Vlaams Regeerakkoord is duidelijk over de splitsing DOSSIER CD&V (overgenomen van webstek CD&V op 5-2-2005) SPLITSING BRUSSEL-HALLE-VILVOORDE De splitsing van het kiesarrondissement én het gerechtelijke arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde staat gezien

Nadere informatie

IE nr. : 620 FORFAIT 2016 REGULARISATIE 3 de LUIK 2016

IE nr. : 620 FORFAIT 2016 REGULARISATIE 3 de LUIK 2016 26 februari 2016 IE nr. : 620 FORFAIT 2016 REGULARISATIE 3 de LUIK 2016 Het RIZIV stuurde vorige week de facturatietoestemmingen 2016 aan alle voorzieningen. Merk op dat de forfaits van Brusselse, Waalse

Nadere informatie

Een verkenning van de relatie tussen taal en identiteit in Brussel en de Vlaamse Rand. Rudi Janssens

Een verkenning van de relatie tussen taal en identiteit in Brussel en de Vlaamse Rand. Rudi Janssens Een verkenning van de relatie tussen taal en identiteit in Brussel en de Vlaamse Rand Rudi Janssens Inhoud Identiteit: een actueel debat Taal en identiteit: een referentiekader De groei van een meertalige

Nadere informatie

De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 zetels minder voor Vlaamse partijen...

De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 zetels minder voor Vlaamse partijen... DRAFT 1 De splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde: 2 minder voor Vlaamse partijen... Er is al veel gezegd en geschreven over de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde maar weinig gerekend over

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

complexiteit: rechtbanken ondoorzichtig kluwen, weinig transparante taalregeling

complexiteit: rechtbanken ondoorzichtig kluwen, weinig transparante taalregeling Wetsvoorstel tot oprichting van een gerechtelijk arrondissement Halle-Vilvoorde van Nederlandstalige en Franstalige rechtbanken in het arrondissement Brussel en van het Hof van Beroep van Leuven Persconferentie,

Nadere informatie

Stadsmonitor 2014 Een samenwerking tussen het Agentschap Binnenlands Bestuur en de Studiedienst van de Vlaamse Regering

Stadsmonitor 2014 Een samenwerking tussen het Agentschap Binnenlands Bestuur en de Studiedienst van de Vlaamse Regering Stadsmonitor 2014 Een samenwerking tussen het Agentschap Binnenlands Bestuur en de Studiedienst van de Vlaamse Regering Situering Opdracht: minister, bevoegd voor het Stedenbeleid De stadsmonitor is een

Nadere informatie

20 jaar Brussels Hoofdstedelijk Gewest: kenmerken & uitdagingen (1989-2009) Joost Vaesen

20 jaar Brussels Hoofdstedelijk Gewest: kenmerken & uitdagingen (1989-2009) Joost Vaesen 20 jaar Brussels Hoofdstedelijk Gewest: kenmerken & uitdagingen (1989-2009) Joost Vaesen EU FGOV + para s G &G: 6 entiteiten + para s (BHG: 14 + 6 vzw s) Supracommunaal: Agglomeratie, (ex)provincie, 6

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door ADVIES Voorontwerp van besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot wijziging van het koninklijk besluit van 7 juni 2007 betreffende het opleidingsfonds dienstencheques 16 juni 2015 Economische

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Van harte welkom op onze nieuwjaarsreceptie in het Kaaitheater, één van de vele Vlaamse cultuurhuizen die Brussel sieren.

Van harte welkom op onze nieuwjaarsreceptie in het Kaaitheater, één van de vele Vlaamse cultuurhuizen die Brussel sieren. Mevrouw en heren volksvertegenwoordigers Dames en heren Beste Vrienden, Van harte welkom op onze nieuwjaarsreceptie in het Kaaitheater, één van de vele Vlaamse cultuurhuizen die Brussel sieren. Directeur

Nadere informatie

'ALLE KINDEREN IN BRUSSEL ZOUDEN MOETEN LEREN LEZEN EN SCHRIJVEN IN HET NEDERLANDS'

'ALLE KINDEREN IN BRUSSEL ZOUDEN MOETEN LEREN LEZEN EN SCHRIJVEN IN HET NEDERLANDS' Philippe Van Parijs 'ALLE KINDEREN IN BRUSSEL ZOUDEN MOETEN LEREN LEZEN EN SCHRIJVEN IN HET NEDERLANDS' Knack, 11 juli 2012, pp. 6-9 Meer nog dan het Frans vormt het snel oprukkende Engels een gevaar voor

Nadere informatie

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers?

2. Stelt de minister een verschuiving vast van de nationaliteit van de bezoekers? Welke conclusies trekt de ministers uit deze cijfers? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN GEERT BOURGEOIS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BINNENLANDS BESTUUR, INBURGERING, TOERISME EN VLAAMSE RAND Vraag

Nadere informatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Artikel 24 - Onderwijs Schriftelijke communicatie Het Belgian Disability Forum (BDF) is een vzw die thans 18 lidorganisaties telt en meer dan 250.000

Nadere informatie

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool Metropolitan Voka Metropolitan bouwt aan de Brusselse metropool Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, bundelt zijn werking in de Brusselse

Nadere informatie

Vraag nr. 351 van 26 februari 2013 van PAUL DELVA

Vraag nr. 351 van 26 februari 2013 van PAUL DELVA VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 351 van 26 februari 2013 van PAUL DELVA Nederlandstalig onderwijs Brussel Capaciteit

Nadere informatie

Gewesten en gemeenschappen

Gewesten en gemeenschappen Staten en kiesstelsels België België is, anders dan Nederland, een federatie. Juist ook omdat België een land is met verschillende taalgebieden, is de structuur van deze staat veel ingewikkelder dan die

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT INTEGRAAL VERSLAG

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT INTEGRAAL VERSLAG VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT Zitting 2007-2008 Extra nummer INTEGRAAL VERSLAG Vergadering van woensdag 20 februari 2008 OCHTENDVERGADERING VGC 2 - De vergadering wordt geopend om 10u15

Nadere informatie

De Brusselse metropool Socio-economische scan

De Brusselse metropool Socio-economische scan De Brusselse metropool Socio-economische scan Jan Van Doren Jo LIBEER Voka-Metropolitan gedelegeerd bestuurder Studiedag Vlabest-VGC 15 oktober 2013 Schema Toenemend belang van metropolen, wereldwijd Brusselse

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 --------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 -------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 -------------------------------------------- Ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging van de artikelen 7, 3

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS

Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Kiezers en potentiële kiezers van 50PLUS Versie 2013-2014 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het Wetenschappelijk Instituut van 50PLUS heeft ons in december

Nadere informatie

SOCIALE ZEKERHEID Vragen en antwoorden over de toekomst van uw ziekteverzekering, uw kindergeld, uw pensioen, enz...

SOCIALE ZEKERHEID Vragen en antwoorden over de toekomst van uw ziekteverzekering, uw kindergeld, uw pensioen, enz... SOCIALE ZEKERHEID Vragen en antwoorden over de toekomst van uw ziekteverzekering, uw kindergeld, uw pensioen, enz... Een uitgave van het Aktiekomitee Vlaamse Sociale Zekerheid Graag een financieel steuntje

Nadere informatie

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001 Bijlage bij het persbericht dd. 08/06/15: 1 Vrouwen krijgen hun kinderen in toenemende mate na hun dertigste verjaardag 1. Het geboortecijfer volgens Kind en Gezin 67 875 geboorten in 2014, daling van

Nadere informatie

Wat is co-ouderschap? 1. Wat is co-ouderschap wettelijk gezien. 2. Wat is belangrijk voor een goed co-ouderschap. 3. Co-ouderschap in de praktijk

Wat is co-ouderschap? 1. Wat is co-ouderschap wettelijk gezien. 2. Wat is belangrijk voor een goed co-ouderschap. 3. Co-ouderschap in de praktijk Wat is co-ouderschap? 1. Wat is co-ouderschap wettelijk gezien 2. Wat is belangrijk voor een goed co-ouderschap 3. Co-ouderschap in de praktijk 4. Voordelen bij co-ouderschap 5. Nadelen bij co-ouderschap

Nadere informatie

VLAAMSE RAAD VOORSTEL VAN DECREET. houdende bepalingen inzake arbeidsbemiddeling door arbeidsbemiddelingsbureaus opgericht naar privaatrecht

VLAAMSE RAAD VOORSTEL VAN DECREET. houdende bepalingen inzake arbeidsbemiddeling door arbeidsbemiddelingsbureaus opgericht naar privaatrecht Stuk 367 (1992-1993) - Nr. 1 ARCHIEF VLAAMSE RAAD TERUGBEZORGEN VLAAMSE RAAD ZITITNG 1992-1993 15 JUNI 1993 VOORSTEL VAN DECREET - van de heer E. Schuermans C.S. - houdende bepalingen inzake arbeidsbemiddeling

Nadere informatie

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19 Wie is wie?........................................................... xv Bevoegdheidsverdeling en solidariteitskringen in een gelaagde welvaartsstaat. Elementen voor een rationeel debat over de ruimte

Nadere informatie

Een federale kieskring: alweer een stap vooruit

Een federale kieskring: alweer een stap vooruit OPINIE Een federale kieskring: alweer een stap vooruit In een ingezonden bijdrage tonen Kris Deschouwer en Philippe Van Parijs, woordvoerders van de Paviagroep, zich verheugd over het voornemen de federale

Nadere informatie

Inburgeringsbeleid: taaldiversiteit als politieke uitdaging voor Brussel en de Vlaamse Rand

Inburgeringsbeleid: taaldiversiteit als politieke uitdaging voor Brussel en de Vlaamse Rand Nederlands Home BRIO-matrix BRIO Home > BRIO-matrix > FICHE - Inburgeringsbeleid Inburgeringsbeleid: taaldiversiteit als politieke uitdaging voor Brussel en de Vlaamse Rand Download FICHE Inburgeringsbeleid:

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN ADVIES VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel

Nadere informatie

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest : het grootste tewerkstellingsgebied in België.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest : het grootste tewerkstellingsgebied in België. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest : het grootste tewerkstellingsgebied in België. Het Brussels hoofdstedelijk gewest en zijn hinterland. 700.000 jobs in het BHG, waarvan 400.000 ingenomen door Brusselaars

Nadere informatie

Goeiemiddag in Gent, stad in volle groene verandering!

Goeiemiddag in Gent, stad in volle groene verandering! Beste vrienden, Goeiemiddag in Gent, stad in volle groene verandering! Vooreerst, en vanuit de grond van mijn hart: Bedankt! Bedankt om al weken keihard campagne te voeren. Bedankt voor jullie tijd, energie,

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek 5. Verkrijgen en toekennen van de Belgische nationaliteit 1 5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek Sinds het ontstaan van het Koninkrijk stijgt het aantal vreemdelingen dat Belg wordt

Nadere informatie

WOORDEN BINNENLANDSE POLITIEK. LC_BW_500_woorden_P2.indd 10 4/09/13 10:50

WOORDEN BINNENLANDSE POLITIEK. LC_BW_500_woorden_P2.indd 10 4/09/13 10:50 500 WOORDEN BINNENLANDSE POLITIEK LC_BW_500_woorden_P2.indd 10 4/09/13 10:50 Olijfboomcoalitie De MR dreigt bijkomende zetels te verliezen bij een eventueel B-HV-compromis, en is doodsbang om bij de volgende

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur Stefan Nerinckx Onderwerp Het toepasselijk recht op verbintenissen voortvloeiend uit (internationale) arbeidsovereenkomsten: een nieuwe Europese verordening in de maak? Datum april 2005 Copyright

Nadere informatie

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige

Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Een cultuurgevoelig onthaal? Studiedag 20 november 2013 Antwerps netwerk cultuurgevoelige Kleurrijke Maatzorg: Het is een gegeven: Voorzieningen in Welzijnsorganisaties krijgen een

Nadere informatie

Huis Sofia 22 november 2011

Huis Sofia 22 november 2011 Huis Sofia 22 november 2011 Overzicht presentatie Antwerpen in cijfers OCMW Antwerpen in cijfers Studenten in Antwerpen Strategische visie en doelstelling Visie en uitgangspunten Wie woont er? Wat betekent

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ---------------------------------------------------------------------------------- CENTRALE RAAD VOOR HET BEDRIJFSLEVEN NATIONALE ARBEIDSRAAD ADVIES Nr. 1.402 Gemeenschappelijke Raadszitting van donderdag 2 mei 2002 ----------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Projectoproep / Commemoraties 1914-18

Projectoproep / Commemoraties 1914-18 1. Algemene Informatie 1.1 Context Herdenkingsplechtigheden Eerste Wereldoorlog (1914-18) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest maakt zich op voor de herdenking van honderd

Nadere informatie

Introductie tot het Vlaams-Brussels landschap m.b.t. opleiding en werk. www.tracebrussel.be

Introductie tot het Vlaams-Brussels landschap m.b.t. opleiding en werk. www.tracebrussel.be Introductie tot het Vlaams-Brussels landschap m.b.t. opleiding en werk. www.tracebrussel.be België, een federale staat bestaande uit 3 gewesten. Vlaanderen België Wallonië België = 3 gewesten, nl. Vlaanderen

Nadere informatie

Interlandelijke adoptie

Interlandelijke adoptie Interlandelijke adoptie Inleiding U hebt beslist om een kind uit het buitenland te adopteren. U vraagt zich ongetwijfeld af tot wie u zich moet richten, welke procedures u moet volgen of welke gevolgen

Nadere informatie

Op weg naar een Beleidsplan voor de Uitbouw van de Informatiesamenleving.

Op weg naar een Beleidsplan voor de Uitbouw van de Informatiesamenleving. Op weg naar een Beleidsplan voor de Uitbouw van de Informatiesamenleving. 1 less is more Welk beleid? België telt vandaag niet minder dan 20 ministers in de federale, regionale en gemeenschapsregeringen

Nadere informatie

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6%

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6% P E R S B E R I C H T Dexia N.V., Rogierplein 11, B-1210 Brussel / 1, Passerelle des Reflets, Paris-La Défense 2, F-92919 La Défense Cedex Rekeningnr. : 068-2113620-17 - RPR Brussel BTW BE 0458.548.296.

Nadere informatie

1.3.1. De samenleving is organisch 26 1.3.2. De nationalistische correctie van het sociaal contract 28

1.3.1. De samenleving is organisch 26 1.3.2. De nationalistische correctie van het sociaal contract 28 Inhoud Over deze analyse 13 De structuur van dit onderzoek 14 De bronnen en citaten 16 Referenties 17 Dankwoord 17 1. Inleiding. De Wever en de schaduw van Burke 19 1.1. Edmund Burke, een moderne held?

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Sport (voetbal) clubs

Sport (voetbal) clubs Technische Fiche: Sport (voetbal) clubs Samengesteld door: Herman Smulders 1. Vaststelling In sportclubs in onze regio wordt er vaak Frans of Engels gesproken tegen en door anderstalige spelers. Vaak zijn

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in februari 2015

De arbeidsmarkt in februari 2015 De arbeidsmarkt in februari 2015 Datum: 24 maart 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche februari 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1.

Nadere informatie

We blijven buren in België tot het einde der tijden

We blijven buren in België tot het einde der tijden 255 Filip Rogiers We blijven buren in België tot het einde der tijden Philippe Van Parijs schetst de blauwdruk van een ander België Zit Brussel een duidelijk federalisme à deux in de weg, of net niet?

Nadere informatie

WEGWIJS HERSTRUCTURERINGEN. Afgesloten op 19 juni 2009

WEGWIJS HERSTRUCTURERINGEN. Afgesloten op 19 juni 2009 WEGWIJS HERSTRUCTURERINGEN Afgesloten op 19 juni 2009 WEGWIJS HERSTRUCTURERINGEN : INTRODUCTIE Situering Herstructureringen zijn een dagelijks fenomeen geworden op onze arbeidsmarkt. Ze roepen steevast

Nadere informatie

Offerte ivm de Politieke Doorlichting

Offerte ivm de Politieke Doorlichting Brussel, 27 november 2014. Offerte ivm de Politieke Doorlichting Vertrekkende vanuit een politieke stelling, stelt Wijburgers een inventaris op van alle politieke actoren die een standpunt (voor of tegen)

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

De zesde staatshervorming en de

De zesde staatshervorming en de ITINERA INSTITUTE Samenvatting De zesde staatshervorming en de financiering van de deelstaten in België 2012/01 13 11 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING Huidige principes van de financieringswet Op dit moment

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

Hoe relevant is de Vlaamse culturele aanwezigheid in Brussel vandaag? Prof. Dr. Eric Corijn (Vrije Universiteit Brussel)

Hoe relevant is de Vlaamse culturele aanwezigheid in Brussel vandaag? Prof. Dr. Eric Corijn (Vrije Universiteit Brussel) Hoe relevant is de Vlaamse culturele aanwezigheid in Brussel vandaag? Prof. Dr. Eric Corijn (Vrije Universiteit Brussel) Lezing op 27 november 2014 in het Vlaams Parlement te Brussel Op de academische

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2010

s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2010 s t u d i e De markt van de dood De markt van de dood Oktober 2010 Inhoudstafel 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. De doden gedenken 4. Allerheiligen 5. Begrafenissen 6. Conclusies 2 Doelstellingen De

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN C75 BUI7 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2000-2001 30 januari 2001 HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN Vraag om uitleg van de heer Luk Van Nieuwenhuysen tot

Nadere informatie

SLOTAKTE. AF/CE/EG/nl 1

SLOTAKTE. AF/CE/EG/nl 1 SLOTAKTE AF/CE/EG/nl 1 De gevolmachtigden van: HET KONINKRIJK BELGIË, HET KONINKRIJK DENEMARKEN, DE BONDSREPUBLIEK DUITSLAND, DE HELLEENSE REPUBLIEK, HET KONINKRIJK SPANJE, DE FRANSE REPUBLIEK, IERLAND,

Nadere informatie

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 19 MEI 2011.

ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 19 MEI 2011. ADVIES UITGEBRACHT DOOR DE ECONOMISCHE EN SOCIALE RAAD VOOR HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST TIJDENS ZIJN ZITTING VAN 19 MEI 2011 inzake het ontwerp van samenwerkingsakkoord tussen het Brussels Hoofdstedelijk

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG SCSZ/05/97 1 BERAADSLAGING NR. 05/034 VAN 19 JULI 2005 M.B.T. DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS BETREFFENDE BUITENLANDSE VERZEKERDEN, DOOR DE VERZEKERINGSINSTELLINGEN AAN HET VLAAMS ZORGFONDS, MET HET

Nadere informatie

Een oplossing voor de Splitsing van de Kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde 14 sept. 2011

Een oplossing voor de Splitsing van de Kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde 14 sept. 2011 Een oplossing voor de Splitsing van de Kieskring Brussel-Halle- Vilvoorde 14 sept. 2011 Basis: CD&V formuleerde duidelijke voorwaarden en hield vol. Nu boeken we resultaat. We hebben altijd gezegd: eerst

Nadere informatie

Diverse school, diverse kansen

Diverse school, diverse kansen Diverse school, diverse kansen Stel je buur de volgende 3 vragen: 1. Hoe kom jij in aanraking met diversiteit in onderwijs? 2. Wat is het eerste gevoel dat jij hebt wanneer je denkt aan diversiteit? 3.

Nadere informatie

Wet betreffende de rechten van de vrijwilliger

Wet betreffende de rechten van de vrijwilliger Wet betreffende de rechten van de vrijwilliger De wet betreffende de rechten van de vrijwilliger (3 juli 2005, gewijzigd door de Wet houdende Diverse bepalingen van 27/12/2005) is aangepast. De nieuwe

Nadere informatie

7. Het ontstaan van het nationalisme

7. Het ontstaan van het nationalisme 7. Het ontstaan van het nationalisme Artikel 3 uit de Verklaring van de rechten van de mens en de burger, 1789. De oorsprong van iedere soevereiniteit ligt wezenlijk bij het volk/de natie. Geen instantie,

Nadere informatie

Evaluatie van het gerealiseerde Communautair akkoord

Evaluatie van het gerealiseerde Communautair akkoord Pagina 14 Ledenblad STERREBEEK 2000 vzw Nummer 4, december 2011 Evaluatie van het gerealiseerde Communautair akkoord Op 11 oktober bereikten de 8 onderhandelende partijen (toen dus nog mét de groenen)

Nadere informatie

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring

Het museum: - beschikt over een kwaliteitslabel als museum - heeft tijdig een aanvraag ingediend voor Vlaamse indeling en subsidiëring Museum voor Industriële Archeologie en Textiel (MIAT), Gent 1. Gemotiveerd advies van de beoordelingscommissie Collectiebeherende Cultureel-erfgoedorganisaties over indeling bij het Vlaamse niveau en toekenning

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Algemene vergadering RWO -Oudenaarde 11 juni 2012 Inhoud Terminologie: ECM Enkele vragen Overzicht van de immigratie Aanwezigheid in regio Oudenaarde Enkele

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn

Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Leeftijd en arbeidsmarkt: naar een nieuw paradigma? Leeftijd en arbeidsmarkt Itinera Institute Onafhankelijke denktank Fact-based Lange termijn Aanreiken, verdedigen en bouwen van wegen voor beleidshervorming

Nadere informatie

Definitieve resultaten eindejaarscontroles

Definitieve resultaten eindejaarscontroles Definitieve resultaten eindejaarscontroles Persbericht 14 januari 211 2 Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg maken Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe en het Belgisch

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Nederlands. in vraag en antwoord WELKE TAAL MOET IK OP HET GEMEENTEHUIS SPREKEN? IN WELKE TAAL KRIJG IK ANTWOORD?

Nederlands. in vraag en antwoord WELKE TAAL MOET IK OP HET GEMEENTEHUIS SPREKEN? IN WELKE TAAL KRIJG IK ANTWOORD? WELKE TAAL MOET IK OP HET GEMEENTEHUIS SPREKEN? MOET IK NEDERLANDS SPREKEN OP HET WERK? WAAR KAN IK NEDERLANDS LEREN? IN WELKE TAAL KRIJG IK ANTWOORD? WAT ZIJN MIJN VOORDELEN ALS IK NEDERLANDS LEER? Nederlands

Nadere informatie