Servicebedrijf HR. Adviesvaardigheden II UMC St Radboud

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Servicebedrijf HR. Adviesvaardigheden II UMC St Radboud"

Transcriptie

1 Adviesvaardigheden

2 Adviesvaardigheden II UMC St Radboud

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Taken en rol preventie medewerker 3 3. Motiveren 5 4. Voorwaarden voor functioneren 7 5. Het effect van een advies 9 6. Adviesgespreksvaardigheden Het adviesgesprek Bevragingstechnieken Niveaus in gesprekvoering Aandacht voor eigen signalen Adviesgesprekstijlen Een adviesgespreksmodel Omgaan met weerstand Bijlage adviesvaardigheden 23 Adviesvaardigheden III UMC St Radboud

4 Adviesvaardigheden IV UMC St Radboud

5 1. Inleiding Het Arbobeleid is een verantwoordelijkheid die in belangrijke mate wordt gedragen door het clusterbestuur en de afdelingshoofden. Ondersteuning en advisering vindt plaats door de Arbocoördinator UMC, P.adviseurs, en de preventiemedewerkers. In module arbeidsomstandigheden is al aan de orde geweest dat de leidinggevende verantwoordelijk voor de ARBO zorg op zijn afdeling. De preventiemedewerker ondersteunt de leidinggevende bij het uitvoeren van de ARBO zorg. Dit betekent dat de preventiemedewerker: direct contact heeft met de leiding en daaraan adviseert; voor collega s een aanspreekpunt is voor ARBO zaken aangaande de afdeling; basiskennis heeft van ARBO en weet waar verdiepende kennis over ARBO zaken te halen is; de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) als instrument voor ARBO zorg voor zijn/haar eenheid beheert. De preventiemedewerker heeft dus vooral de rol van: signaleerder; adviseur; ondersteuner. Hij kan alleen maar goed functioneren als er sprake is van een actief arbobeleid waarbij op verschillende niveaus wordt nagedacht en overlegd over Arbozaken. Te denken valt daarbij aan de VGWM-commissie en het werkoverleg. Naast bovengenoemde heeft de preventiemedewerker een rol bij de bewaking van de afspraken die gemaakt worden over verbetering van arbeidsomstandigheden. Ook het geven van voorlichting en het overdragen van kennis is een belangrijke taak. (Stellingen en discussie over taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden tussen leidinggevende en preventiemedewerker) Inleiding 1 UMC St Radboud

6 Adviesvaardigheden 2 UMC St Radboud

7 2. Taken en rol preventie medewerker De PAM-er ondersteunt en adviseert de leidinggevende op de afdeling op het terrein van arbeidsomstandigheden. De PAM-er heeft een signalerende functie, o.a. bij risicosituaties. De preventiemedewerker moet hiervoor beschikken over voldoende deskundigheid en ervaring. Het afdelingshoofd stelt tijd beschikbaar om de taken te kunnen uitvoeren en bewaakt dat de preventiemedewerker zelfstandig en onafhankelijk ondersteuning kan verlenen. Hij geeft de PAM-er voldoende gelegenheid tot het volgen van scholing, het krijgen van voorlichting en begeleiding. De preventiemedewerker is in staat de volgende taken uit te voeren in en na overleg met de leidinggevende: maakt arbeidsomstandigheden op de afdeling bespreekbaar verleent medewerking aan de uitvoering van de RI&E en het bijbehorende plan van aanpak; woont voorlichtingsbijeenkomsten voor PAM-ers bij; organiseert, na overleg met de leidinggevende, instructiebijeenkomsten en oefeningen voor de afdeling; tracht onveilige zaken, situaties en handelingen en slechte arbeidsomstandigheden op de afdeling te signaleren en bespreekt deze met het afdelingshoofd; stelt bij ongevallen en/of ernstige incidenten, in overleg met de leidinggevende, hiervoor verslag op; controleert en beheert persoonlijke beschermingsmiddelen, veiligheidsmiddelen en EHBO-middelen op de afdeling, of ziet toe op die controle; geeft wijzigingen in de afdeling, voor het aanpassen van het calamiteitenplan, door aan de Staf Calamiteiten na fiattering van de leidinggevende; instrueert nieuwe en tijdelijke medewerkers binnen de afdeling met betrekking tot arbo zaken, of organiseert deze instructie; e.e.a. na overleg met de leidinggevende; bevordert en coördineert, in overleg met de leidinggevende, de inzameling en afvoer van de diverse afvalstromen binnen de afdeling (chemisch afval,glas,papier etc.) daarbij rekening houdend met de bestaande procedures/richtlijnen zoals door het Facilitair Bedrijf wordt voorgestaan; bevordert in overleg met de leidinggevende de aankoop en hergebruik van milieuvriendelijke producten, stoffen en materialen; stimuleert de toepassing van milieuvriendelijke werkwijzen en het hergebruik van stoffen en producten die in de afvalfase terecht zijn gekomen; Werkt samen met kwaliteitsfunctionaris, interne procesbegeleider (IPB-er), andere aandachtsvelders en/of afdelingsdeskundigen. Taken en rol preventie medewerker 3 UMC St Radboud

8 stelt voor de afdeling, in overleg met de leidinggevende, nadere gedragsregels op; Een belangrijke taak voor de preventiemedewerker ligt bij het tijdig signaleren van afwijkend gedrag. Vervolgens om vast te stellen of er sprake is van gewenst of ongewenst gedrag en bij gewenst, afwijkend gedrag te stimuleren dat de bijbehorende procedure wordt aangepast. Adviesvaardigheden 4 UMC St Radboud

9 3. Motiveren Hoe wordt een medewerker gemotiveerd om ook daadwerkelijk invulling te geven aan de afspraken die zijn gemaakt rondom Arbo? Motivatie en prikkels uit de organisatie geven aan wat in een organisatie werkelijk belangrijk is. De prikkels komen van leidinggevende, preventiemedewerkers en collega s. Komen de prikkels niet overeen met de in het zorgysteem opgenomen formele regels, dan zal de medewerker zich eerst en vooral laten leiden door de prikkels uit de organisatie en niet door het formele systeem. Het formele systeem aanpassen op het afwijkende gedrag leidt weer tot meer procedures en meer kansen op afwijkingen. Daarnaast is afwijkend gedrag weer alleen bij te sturen als de leidinggevende of collega s dit gedrag niet accepteren omdat het een belangrijke negatieve invloed heeft op de prestaties van de afdeling. Bij verschil tussen geaccepteerd gedrag en een procedure, moet de procedure worden aangepast aan het geaccepteerde gedrag. Een belangrijke taak voor de preventiemedewerker ligt bij het tijdig signaleren van afwijkend gedrag. Vervolgens om vast te stellen of er sprake is van gewenst of ongewenst gedrag en bij gewenst, afwijkend gedrag te stimuleren dat de bijbehorende procedure wordt aangepast. Motiveren 5 UMC St Radboud

10 Adviesvaardigheden 6 UMC St Radboud

11 4. Voorwaarden voor functioneren Wat heeft de preventiemedewerker nodig om zijn taken ook daadwerkelijk in te kunnen vullen? De taken zoals ze hierboven worden genoemd zijn niet altijd even makkelijk uit te voeren. Dit heeft natuurlijk ook te maken met het feit dat er geen bevoegdheden bij de rol horen. De omgeving en/of het werkklimaat moet zodanig zijn ingericht dat er ruimte is voor de rol van de preventiemedewerker. Leidinggevende en collega s moeten deze ruimte creëren. Dit betekent dat er aandacht moet zijn voor samenwerking en een veilige basis van waaruit de preventiemedewerker invulling kan geven aan zijn/ haar rol. Daarnaast is het voor de preventiemedewerker van belang dat hij/ zij beschikt over de vaardigheden om voldoende invulling te kunnen geven aan zijn/haar taken. Het betreft hier dan vaardigheden die gericht zijn op: het vergroten van de samenwerking binnen en tussen afdelingen als het arbo betreft; op het kunnen geven van advies (zowel gevraagd als ongevraagd); signaleren van afwijkend gedrag en risicovolle situaties; coachen van collega s die dienen te werken volgens bepaalde richtlijnen en procedures. Voorwaarden voor functioneren 7 UMC St Radboud

12 Adviesvaardigheden 8 UMC St Radboud

13 5. Het effect van een advies Het effect van een advies wordt bepaald door de functie van: de vakinhoudelijke kwaliteit van het advies (= Kwaliteit); de mate waarin het advies wordt geaccepteerd door betrokkenen (= Acceptatie); de mate waarin het adviesproject en de implementatie van het advies goed gemanaged worden (= Management). En factoren in de adviseur zelf: het persoonlijkheidstype van de adviseur, zijn waarden, overtuigingen, houding en gedrag. De manier waarop hij/ zij zijn omgeving of situatie waarneemt. Principes van effectieve gespreksvoering zijn: accepteer de bestaande situatie als een gegeven; weet wat je zelf wil bereiken in het gesprek; weet wat de drijfveren van de ander zijn/ wat wil de ander bereiken in het gesprek; respecteer de ander op basis van gelijkwaardigheid; ga naast de ander staan, houd contact. En onthoudt altijd dat op samen-gedrag wordt met samen-gedrag gereageerd Het effect van een advies 9 UMC St Radboud

14 Adviesvaardigheden 10 UMC St Radboud

15 6. Adviesgespreksvaardigheden 6.1 Het adviesgesprek In een goed adviesgesprek zijn de volgende zes A s vertegenwoordigd: aandacht voor geadviseerde; aandacht voor eigen signalen; afstemmen; aanvullen; assertiviteit; alternatieven. Aandacht voor geadviseerde Als we spreken over aandacht, dan bedoelen we onvoorwaardelijke aandacht. Onvoorwaardelijke aandacht betekent dat we 100 procent van onze aandacht aan geadviseerde geven. Onvoorwaardelijke aandacht vraagt dat we onze eigen ideeën, meningen, opvattingen en overtuigingen tijdelijk opzij zetten en ons geheel concentreren op wat de gesprekspartner vindt en voelt. Dat blijkt in de praktijk buitengewoon moeilijk te zijn. In het gunstigste geval luisteren we vaak naar de ander om een kapstok te vinden om ons eigen verhaal aan op te hangen. In het slechtste geval ervaren we het verhaal van de ander als een onprettige onderbreking van ons eigen verhaal, of als volstrekte onzin die zo snel mogelijk de kop ingedrukt moet worden. Soms proberen we zelfs te voorkomen dat de ander het woord voert. Dat heeft een negatieve invloed op de adviesrelatie. Onvoorwaardelijke aandacht heeft twee doelstellingen: Geadviseerde kan zijn verhaal kwijt. Hij krijgt het gevoel dat hij serieus genomen wordt en dat de adviseur belangstelling voor hem heeft. De adviseur krijgt informatie die hij kan gebruiken om tot een goede oplossing te komen die acceptabel is voor geadviseerde. Dit is gunstig voor de inhoud van het advies en voor de acceptatie van het advies. Overigens werkt onvoorwaardelijke aandacht het beste als er sprake is van een echte aandacht, echte belangstelling en echt serieus nemen. Wanneer de grondhouding niet aanwezig is verworden vaardigheden tot trucs, en geadviseerde zal dit ook zo ervaren. Vaardigheden die nodig zijn om aandacht te geven, zijn: actief luisteren; bevragingstechnieken. Actief luisteren Nonverbaal blijkt dit uit lichaamshouding, hoofdknikken, oogcontact, gezichtsuitdrukking. Opmerkingen als: o ja?, hm, hm, t is niet waar, laten blijken dat de adviseur met geadviseerde meeleeft. Adviesgespreksvaardigheden 11 UMC St Radboud

16 6.2 Bevragingstechnieken Open vragen Open vragen zijn vragen waarop veel antwoorden mogelijk zijn. Gesloten vragen laten maar één of twee antwoorden toe. Voorbeeld: Wat is precies uw vraag?, is een open vraag. Wilt u weer een afzuigsysteem in deze zuurkast?, is een gesloten vraag. Met open vragen wordt meer informatie verworven dan met gesloten vragen. In trainingen doen we wel eens een oefening om alleen met het stellen van gesloten vragen te achter halen wat iemand denkt en voelt. Dat blijkt tamelijk omslachtig. Een directe manier is Wat denk je?, Wat vind je ervan? Hoe kijk je hier tegenaan?, enzovoort, open vragen dus. Doorvragen Met een hoofdvraag wordt een nieuw onderwerp aangesneden, met doorvragen wordt doorgegaan op hetzelfde onderwerp. Wanneer de adviseur zich wil verdiepen in het standpunt van de ander vraagt hij net zo lang door tot er geen nieuwe informatie meer komt. Pas daarna wordt een nieuwe hoofdvraag gesteld. Samenvatten Er zijn twee redenen om samen te vatten: Het is een check voor de adviseur of hij geadviseerde goed begrepen heeft; De adviseur laat geadviseerde merken dat hij hem serieus genomen heeft. Pas als geadviseerde akkoord gegaan is met de samenvatting kan de adviseur met een eigen mening komen. We kunnen samenvatten op verschillende niveaus. We kunnen de inhoud van het verhaal teruggeven, maar ook de emotie of wat het over de adviesrelatie zegt. Een inhoudelijke samenvatting is: als ik het goed begrijp is je doelstelling nu het halveren van het cadmiumgehalte in rivierslib. Een samenvatting op relatieniveau is: Ik krijg het gevoel dat je wat ongerust bent over mijn bijdrage. Een ezelsbruggetje is LSD: Luisteren, Samenvatten, Doorvragen. Wat niet te doen is: In de rede vallen; Suggestieve vragen stellen: Vind je ook niet dat?; De ja maar interventie; Proberen de ander te laten zeggen wat we zelf vinden. Adviesvaardigheden 12 UMC St Radboud

17 In een later stadium van het gesprek kan de adviseur met zijn eigen verhaal komen. In de aandachtsfase concentreert hij zich geheel op de ander. 6.3 Niveaus in gesprekvoering Bij het luisteren, doorvragen en samenvatten spelen dus verschillende niveaus van gesprekvoering een rol: Het inhoudsniveau; Het relatieniveau; Het procedureniveau. Voorbeelden van inhoudelijke bijdragen aan een gesprek zijn het stellen van een probleem, doel of taak, het geven van een diagnose, vragen om of geven van informatie of meningen, het aandragen van argumenten, voorbeelden geven, oplossingen geven, oplossingen voorstellen, voorstellen doen om verschillende standpunten te verenigen en samenvatten. Voorbeelden van relatiegericht gedrag zijn warmte en belangstelling tonen, waardering uitspreken, de anderen uitnodigen een inbreng te leveren, benoemen van gevoelens, spanning verminderen of spanning verhogen om een sluimerend conflict boven tafel te krijgen. Voorbeelden van procedurele opmerkingen zijn het komen met een voorstel tot een bepaalde aanpak of werkwijze en het voorstellen en bewaken van regels. De adviseur zal vaak gericht zijn op de inhoud van zijn advies. Om dit advies geaccepteerd te krijgen heeft hij andere niveaus van gespreksvoering nodig. We herkennen hierin de formule E= f (K x A x M). de inhoud van het gesprek heeft betrekking op de kwaliteit van het advies. Relatie is nodig tot acceptatie te komen. Een procedure heeft iets te managen te maken. 6.4 Aandacht voor eigen signalen Het eigen gevoel en de eigen intuïtie geven vaak aanwijzingen wat er aan de hand is. Deze signalen kunnen zich op verschillende manieren manifesteren: lichamelijk; emotioneel; mentaal; spiritueel; omgeving. Adviesgespreksvaardigheden 13 UMC St Radboud

18 Lichamelijk Een adviseur heeft een gesprek met een afdeling over automatisering. Ogenschijnlijk kabbelt het gesprek zonder enig probleem voort. Groot enthousiasme is er niet maar men lijkt zich niet te verzetten tegen het informatiseringsplan. De adviseur krijgt echter steeds meer spanning in maagstreek en schouders. Lichaamssignalen kunnen bijvoorbeeld zijn spanning, warmte of kou, misselijkheid, transpiratie, een gevoel flauw te vallen, trillen, het toenemen van adrenaline, enzovoort. Zij kunnen duiden op zaken die zich in de adviseur afspelen, bijvoorbeeld angst om voor een grote groep een presentatie te houden, of zaken die zich bij de geadviseerde afspelen, bijvoorbeeld angst dat zijn disfunctioneren geopenbaard zal worden, of op de interactie tussen adviseur en geadviseerde, bijvoorbeeld het gevoel van geadviseerde dat hij door de adviseur niet serieus genomen wordt. Natuurlijk kunnen lichaamssignalen ook op positieve zaken betrekking hebben, bijvoorbeeld dat er een goede adviesrelatie is, of dat de adviseur op een goed spoor zit. Door systematische zelf-observatie leert men te onderscheiden wat de betekenis van verschillende signalen voor de eigen persoon is. Emotioneel Emotionele signalen kunnen zijn een gevoel van enthousiasme, blijdschap, onvrede, weerzin, opwinding, rust, boosheid, enzovoort. Er is voor onszelf altijd een goede reden om enthousiast, blij of ontevreden te zijn. Laten we dus goed kijken wat die reden is, en of die in onszelf, in geadviseerde of in de interactie ligt. Afstemmen Geadviseerde zal zich makkelijker laten beïnvloeden als hij het gevoel heeft dat de adviseur op zijn golflengte zit. We stemmen als het ware af op de frequentie van geadviseerde. Afstemmen kunnen we op verschillende niveaus doen, bijvoorbeeld: kleding; lichaamshouding; taalgebruik; stemgebruik; persoonlijkheidstype; leer- en werkstijl; ademhaling; interesses, waarden, paradigma s; enzovoort. Adviesvaardigheden 14 UMC St Radboud

19 Kleding We trekken kleding aan die bij een gelegenheid, een organisatiecultuur, een persoonlijkheidstype past. Voor de raad van bestuur kleden we ons formeler dan voor een bezoek aan de werkvloer. Wanneer we bij een bank werken gelden andere kledingscodes dan wanneer we in het welzijnswerk werkzaam zijn. Lichaamshouding Door de lichaamshouding van de ander te spiegelen geeft de adviseur aan dat hij op hetzelfde niveau zit als geadviseerde. Zit deze ontspannen, de adviseur neemt ook een ontspannen houding aan. Zit geadviseerde op het puntje van zijn stoel, de adviseur buigt zich geïnteresseerd voorover. Onze natuurlijke neiging is soms het omgekeerde te doen. Er komt iemand helemaal over de rooie binnen en we zeggen: Ga eens rustig zitten. Beter is zelf ook op te staan en zo op dezelfde golflengte te komen. Niets maakt iemand die al depressief is depressiever dan allerlei goedbedoelende lieden die hem wijzen op de prachtige dingen die er nog in de wereld zijn, onder de kreet Kop op. Beter is ook het hoofd te buigen en te mompelen dat het er wel erg somber uit lijkt te zien. Dan word je iemand waar mee gesproken kan worden. Taalgebruik We stemmen af op het taalgebruik van de ander, bijvoorbeeld door dezelfde abstractieniveau te bezigen. We proberen letterlijk de taal van de ander te spreken door dezelfde woorden te gebruiken. Veel groepen hebben een eigen groepsargon. Zo verkoopt een computerleverancier geen computers in dozen maar zet boxen weg, spreken medici Latijn en is het -ogen - jargon algemeen bekend gemaakt door de stukjes van blokker ( ergens een stuk onrust in dit bedrijf, weet je wel). We kunnen letten op visueel (ik heb er een beeld van, er gaat mij een licht op), auditief (er gaat een belletje rinkelen, ik heb de klok horen luiden), kinestetisch (ik voel het aan mijn water, het Fingerspitzengefuhl ), olfactorisch (ik ruik business, er zit een luchtje aan deze zaak). Taalgebruik of taalgebruik dat aan smaak reflecteert (er zit een vies smaakje aan deze zaak, ik proef een onderliggend conflict), of taalgebruik dat alleen de boodschap bevat. Hoe beter we de taal van de ander spreken, hoe makkelijker het is om contact te krijgen. Stemgebruik Sommige mensen praten erg bedachtzaam, andere hebben een spraakwaterval. We kunnen letten op intonatie, beslist of aarzelend spreken, to the point of wijdlopig, volume, toonhoogte enzovoort. Aanvullen Onze geadviseerden zijn dus vaak sterk in iets en minder sterk in iets anders. Laten we als voorbeeld de denker en de doener nemen. De denker is Adviesgespreksvaardigheden 15 UMC St Radboud

20 sterk in denken maar minder actiegericht. De doener is sterk actiegericht maar minder geïnteresseerd in een wetenschappelijke onderbouwing. Onze reflexmatige neiging is nu vaak om datgene aan te dragen waar geadviseerde niet sterk in is. We proberen zijn tekort aan te vullen. De denker willen we prikkelen om knopen door te hakken, de doener sporen we aan om eerst eens een oorzakenanalyse te maken alvorens actie te ondernemen. Dat is op zich niet verkeerd. Echter, wanneer we beginnen met aanvullen, roepen we weerstand op. De volgorde is daarom altijd: eerst afstemmen, daarna aanvullen. Met afstemmen bouwen we de relatie op en werken we aan acceptatie, met aanvullen versterken we de kwaliteit van de inhoud van het advies. Assertiviteit Hoe goed we ook aandacht aan geadviseerde besteden, het advies komt alleen over als we ook ons eigen verhaal over het voetlicht kunnen brengen. Assertiviteit kent de volgende elementen: opkomen voor eigen standpunt; ik-boodschappen; ander ruimte laten; respect. Het is van belang het eigen standpunt helder en duidelijk uiteen te kunnen zetten. Spreek in de stijl Ik vind en Ik wil in plaats van Uw standpunt deugt niet of Iemand in uw functie zou iets anders moeten doen. Op deze wijze houdt geadviseerde ruimte om zijn eigen mening te vormen. De meeste mensen willen nu eenmaal graag zelf beslissen wat ze vinden en doen en vinden het minder prettig platgewalst te worden. Het gaat er niet om geadviseerde te verslaan maar om een oplossing te vinden die voor adviseur en geadviseerde goed is. Hij demonstreert dat geadviseerde voor hem een gelijkwaardige gesprekspartner is. Ik-boodschappen zijn dus beter voor de adviesrelatie dan jij-boodschappen. Alternatieven Het denken in alternatieven schept meer mogelijkheden om tot overeenstemming te komen. Wanneer de adviseur maar één optie heeft en geadviseerde ziet die mogelijkheid niet zitten, dan is er direct een patstelling. Of de adviseur krijgt gelijk, of geadviseerde. Er ontstaat een win-verlies situatie. Wanneer de adviseur vele oplossingsmogelijkheden voor het probleem van geadviseerde ziet, is de kans om tot overeenstemming te komen veel groter. Er kan een win-win situatie ontstaan. Als we kritiek krijgen op een rapport waar we drie maanden intensief aan gewerkt hebben is onze natuurlijke neiging het rapport te verdedigen. Beter is het na te vragen waar de kritiek uit bestaat (open vragen, LSD) en dan gezamenlijk te kijken hoe de knelpunten opgelost kunnen worden. We moeten dus in alternatieven denken waar het de inhoud van het advies betreft. Gaat het om de strategie dan geldt hetzelfde. Adviesvaardigheden 16 UMC St Radboud

21 6.5 Adviesgesprekstijlen Wanneer we dan naar adviesgesprekstijlen kijken, kunnen we daarin twee dimensies onderscheiden: de mate waarin de adviseur zijn eigen ideeën naar voren brengt en de mate waarin hij rekening houdt met ideeën van geadviseerden. Door beide dimensies in verschillende verhoudingen te combineren, ontstaat een aantal gesprekstijlen. Alle gesprekstijlen kunnen effectief zijn. Bij iedere gesprekstijl horen echter omstandigheden waarin die stijl effectief is, en andere stijlen niet. We kunnen de gesprekstijlen beschrijven als typen bewegingen die de adviseur kan maken ten opzichte van geadviseerden. Deze bewegingen zijn: wegbewegen; tegenbewegen; gelijk op; meebewegen; judo. Wegbewegen Wegbewegen is een stijl waarbij de adviseur zich onttrekt aan een situatie. Hij geeft geen antwoord op een vraag, omzeilt een kwestie, brengt het gesprek op een ander onderwerp, loopt letterlijk de kamer uit. Hij gaat een gesprek niet echt aan. Wegbewegen is in een aantal situaties een geschikte stijl. Voorbeelden zijn: er is eerst meer informatie nodig; het moment is (nog) niet geschikt; het probleem zal zich vanzelf oplossen; het onderwerp is te triviaal om energie in te steken; de zaak is onhaalbaar. Deze stijl kan geschikt zijn om spanning te reduceren. Adviesgesprekstijlen: tegenbewegen opkomen voor eigen ideeën gelijk op meebewegen wegbewegen judo rekening houden met ideeën van geadviseerden Adviesgespreksvaardigheden 17 UMC St Radboud

22 Tegenbewegen Een tegenbewegende stijl is een stijl waarbij de eigen mening of opvatting van de adviseur domineert. De eigen mening wordt tegenover die van geadviseerden gezet. Tegenbewegen wordt gekenmerkt door zinnen als Ik vind, Ik wil, Het is, Ja, maar, en iedere andere zin met dezelfde betekenis. Ook een vraag kan tegenbewegend zijn. Zinnen als Maar vindt u dan ook niet dat?, meent u dat echt? betekenen in feite Ik vind dat (niet). Vormen van tegenbewegen zijn: Confronteren De adviseur geeft geadviseerde nieuwe, in eerste instantie mogelijk onprettige, informatie. De inhoud van de informatie kan bijvoorbeeld betrekking hebben op inhoudelijke aspecten van het advies of op het effect van het gedrag van geadviseerde. Voorstellen doen De adviseur heeft de volgende stap in het proces bedacht en brengt deze naar voren. Hij ziet mogelijke oplossingen voor een probleem, heeft een actie bedacht die effectief zou kunnen zijn of heeft het idee dat geadviseerde iets beslist niet moet doen. Overtuigen Adviseur beargumenteert waarom zijn eigen standpunt juist is, en eventueel dat van geadviseerde onjuist. Hij doet een beroep op ratio en logica, op bestaande regels en normen, op algemeen geldige kennis. Verwachtingen uitspreken De adviseur geeft doelen aan of stelt normen waaraan geadviseerden moeten voldoen. Hij stelt eisen. De tegenbewegende gespreksstijl is geschikt wanneer geadviseerde vertrouwen heeft in de adviseur. Deze is in de ogen van geadviseerden geloofwaardig, heeft vakdeskundigheid en prestige. Ook heeft geadviseerde nog geen krachtige eigen mening. Natuurlijk kan iedere adviseur geadviseerden alleen sancties voorhouden als hij over sancties beschikt. Normen of eisen stellen kan hij slechts doen als hij een zekere macht heeft. Gelijk op Meebewegen Judo Zowel adviseur als geadviseerden hebben een inhoudelijke inbreng. Meeen tegenbewegende opmerkingen lopen gelijk op. Bij deze adviesgesprekstijlen gaat de adviseur mee in de benadering en denkwijze van de geadviseerde. De energie van geadviseerde wordt gemobiliseerd. Geadviseerde houdt grip op het proces en op het eindresultaat. De adviseur overlegt en laat zich beïnvloeden. In oosterse vechtsporten wordt gebruik gemaakt van de kracht van de tegenstander om hem ten val te brengen. Ook in gespreksvoering kan deze Adviesvaardigheden 18 UMC St Radboud

23 methode toegepast worden. In deze gespreksstijl beweegt de adviseur zo sterk mee met geadviseerde, dat deze als het ware door zijn eigen energie ten val komt. Soms gaat geadviseerde zich verzetten tegen de overdrijving van de adviseur, waarmee hij juist weer in de door de adviseur gewenste richting beweegt, maar nu uit eigen beweging. Voorbeelden van Judo zijn: Bevestigen Adviseur geeft toe aan claims van geadviseerde. Wanneer bijvoorbeeld geadviseerde benadrukt dat hij aan het roer zit en zegt adviseur het daar hartgrondig mee eens te zijn, en noemt punten waarop geadviseerde nog meer aan het roer zou kunnen en moeten zitten. Het effect kan zijn dat geadviseerde terugkrabbelt: zoveel verantwoordelijkheid had hij zichzelf nou ook weer niet toegedacht. Overdrijven standpunt geadviseerde Door het overdrijven van het standpunt van geadviseerde gaat deze dit minder absoluut zien en is hij in staat het te relativeren. Wanneer bijvoorbeeld geadviseerde klaagt dat alles mislukt zegt de adviseur: Als ik het goed begrijp, is er nog helemaal nooit iets gelukt?. Vaak gaat geadviseerde dan lachen; zo erg was het nu ook weer niet. Terugtrekken adviseur Adviseur doet bescheiden en somber over zijn mogelijkheden om geadviseerde te helpen. Adviseur schetst wel mogelijkheden voor oplossing van het probleem van geadviseerde, maar voegt daaraan toe dat hij zelf twijfelt aan de geschiktheid, gezien de unieke moeilijkheids-graad van het probleem. Dat kan geadviseerde nieuwsgierig maken. Oplossing afraden Wanneer geadviseerde stelt dat zijn probleem onoplosbaar is, raadt de adviseur hem aan af te zien van verdere pogingen tot oplossing. Deze kunnen het probleem alleen maar groter maken. Geadviseerde zal met zijn probleem moeten leren leven. Geadviseerde gaat nu aan de adviseur trekken: het moet toch mogelijk zijn een oplossing te vinden? Judo is een geschikte stijl als geadviseerde niet gunstig reageert op andere stijlen. Ook als geadviseerde belang heeft bij het behouden van zijn probleem, kan judo uitkomst brengen. Bij hoge weerstand en als gewoon meebewegen niet helpt, kan de adviseur het met judo proberen. Tevens kan judo uitkomst brengen als er problemen zijn op betrekkingsniveau, bijvoorbeeld als er een machtsconflict is tussen adviseur en geadviseerde, en bij sommige rolconflicten. Adviesgespreksvaardigheden 19 UMC St Radboud

24 6.6 Een adviesgespreksmodel De zes A s kunnen vertaald worden in een adviesgespreksmodel. Dit model is: inventariseer de behoeften, wensen, belangen, waarden en criteria van geadviseerde; vertel wat je zelf belangrijk vindt; benoem wat gemeenschappelijk is; zoek naar creatieve alternatieven waarbij beide partijen krijgen wat ze wensen; kies één van de opties. Houding Een aantal principes geldt altijd bij effectieve gespreksvoering, welke gespreksstijl ook gekozen wordt. Deze principes van effectieve gespreksvoering zijn: accepteer de bestaande situatie als een gegeven; weet wat je zelf wil; weet wat de ander wil, of zoek dat uit; respecteer de ander; ga naast de ander staan, houd contact. 6.7 Omgaan met weerstand Wat is weerstand? Vaak vinden we het maar vreemd dat geadviseerden niet willen wat wij willen. We noemen dat dan vaak weerstand. Deze weerstand moet bijgewerkt worden om toch onze zin te krijgen. Dat noemen we het advies geaccepteerd krijgen. Weerstand is echter vaak een begrijpelijke reactie op een actie die als inhoudelijk onjuist, of een behandeling die als onheus ervaren wordt. Ondanks de goede bedoelingen van de adviseur voelen geadviseerden zich niet serieus genomen, gepasseerd, overlopen, hun belangen worden geschaad, zij menen meer verstand van zaken te hebben dan de adviseur, zij hebben eenvoudig een andere mening, zij zien de zin van de verandering niet in, omdat het doel hen niet duidelijk is of omdat zij tevreden zijn met de huidige situatie, zij vrezen eventuele nieuwe eisen niet aan te kunnen, enzovoort. Allemaal zaken die een afhoudende of tegenwerkende houding tot een logische reactie op de voorstellen van de adviseur maken. Wanneer de adviseur weerstand tegenkomt, loont het de moeite zich af te vragen welke redenen geadviseerden voor die weerstand hebben. Wissema vond dat weerstand tegen de verandering niet voorkomt uit onveranderbare karaktereigenschappen, maar uit onbegrip over wat de adviseur wil. Adviesvaardigheden 20 UMC St Radboud

25 Één van de grote fouten die een adviseur kan maken is het terzijde schuiven van dit soort signalen als niet ter zake doende en slechts uitingen van weerstand. Deze signalen kunnen de adviseur juist duidelijk maken waar hij zijn strategie moet bijstellen, en zijn als zodanig onvervangbaar. Een eerste reactie van de adviseur op weerstand zal dan ook altijd zijn: luisteren. Alleen zo kan hij achter de aard van de weerstand komen. De inhoud van de weerstand geeft dan aan welke aanpak vervolgens gekozen wordt. We noemen een aantal voor geadviseerden goede redenen om weerstand te vertonen. Waar komt weerstand eigenlijk vandaan? Het kan zijn dat de verandering niet in het belang is van de geadviseerde. Het kan zijn dat er onduidelijkheid is en er informatie onduidelijk, onvoldoende of op een verkeerde manier is overgedragen. Geadviseerde denkt dat het beter kan. Er is angst dat men niet aan de nieuwe eisen kan voldoen. Men voelt zich misschien niet serieus genomen. Men ziet de zin van de verandering niet in. De volgende interventies zijn effectief in het omgaan met weerstand: benoemen; erkennen; bevragen/doorvragen naar dat wat er achter ligt; serieus ingaan op weerstand; tijdelijk vermijden en even afstand nemen; omgekeerd interveniëren. Adviesgespreksvaardigheden 21 UMC St Radboud

Adviseren in onderwijssituaties

Adviseren in onderwijssituaties Adviseren in onderwijssituaties Wat is adviseren? (iem.) door raadgeving helpen iemand raad geven/verschaffen, iemand van advies dienen, raden Op zoek naar het probleem, op zoek naar het advies. Wat is

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

Notitie. 1 Achtergrond. 2 Aanleiding en doel. Theo Senden FNWI

Notitie. 1 Achtergrond. 2 Aanleiding en doel. Theo Senden FNWI Notitie Arbo- en Milieudienst Aan Van Theo Senden FNWI Huispost 980 Postbus 9101 6500 HB Nijmegen Route 980 Erasmuslaan 17 Datum Ons kenmerk Onderwerp x Taakomschrijving preventiemedewerkers Arbo en Milieu

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding

STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING. Inleiding STIJLEN VAN BEÏNVLOEDING Inleiding De door leidinggevenden gehanteerde stijlen van beïnvloeding kunnen grofweg in twee categorieën worden ingedeeld, te weten profileren en respecteren. Er zijn twee profilerende

Nadere informatie

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen "#$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/

)*.-2%* Thema TEAM. Module 3: Feedback geven en ontvangen #$%&%&'()*$)+%&'(,-.$'*'%/)+-(,#*0-//%*&$1/ Thema TEAM Module 3: Feedback geven en ontvangen Voorbeeld van het begin van de training feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen Het geven van effectieve feedback is een waardevol hulpmiddel

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

III. Schakelen tussen communciatieniveaus

III. Schakelen tussen communciatieniveaus III. Schakelen tussen communciatieniveaus Herkent u de volgende situaties? o 'Nu heb ik al een paar keer aan mijn medewerker gevraagd of hij uit wil leggen wat er precies aan de hand is; maar hij geeft

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN Er zijn verschillende beïnvloedingsstijlen te onderscheiden. De stijlen kunnen worden onderverdeeld in: TEGENBEWEGENDE STIJLEN MEEBEWEGENDE STIJLEN = duwen = trekken Tegenbewegende

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Het Functioneringsgesprek

Het Functioneringsgesprek Het Functioneringsgesprek Augustus 2010 Het Functioneringsgesprek Inleiding Een functioneringsgesprek heeft tot doel de kwaliteit van het werk te verhogen en daarnaast zorgt het voor een verhoging van

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

PERSOONLIJKE ONTWIKKELING

PERSOONLIJKE ONTWIKKELING PERSOONLIJKE ONTWIKKELING Modulecode: L.MIM.5687 Toetscode: T.MIM.7939 Modulenaam: Persoonlijke ontwikkeling Opleiding: Commerciële economie deeltijd Kwartiel: 1.1, 1.2, 1.3 en 1.4 Verantwoordelijk docent:

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How

Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How 1. Een veilig leef- en werkklimaat Ik ben in staat een veilig leef- en werkklimaat te creëren in mijn mentorklas. - Ik creëer situaties

Nadere informatie

Oefenexamen Middle Management B. module Teamcoaching

Oefenexamen Middle Management B. module Teamcoaching Oefenexamen Middle Management B module Teamcoaching Indicatie: u dient minimaal 7 van de 10 vragen goed te beantwoorden voor een voldoende. Vraag 1 Welke van de volgende omschrijvingen zijn van toepassing

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie

Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie Oefenvragen Management Assistent A - Communicatie 1. De meeste mensen zijn primair: A. visueel ingesteld. B. kinesthetisch ingesteld. C. socialistisch ingesteld. D. auditief ingesteld. 2. Wat is het belangrijkste

Nadere informatie

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus pag.: 1 van 5 Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus Ieder mens heeft een persoonlijke stijl van beïnvloeden. De een is meer gericht op het opbouwen

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

Sales Skills Monitor. Rapportage. johndoe@live.nl. woensdag 8 januari 2014

Sales Skills Monitor. Rapportage. johndoe@live.nl. woensdag 8 januari 2014 woensdag 8 januari 2014 Rapportage Een competentie is een samenspel van wat je weet, kunt, wilt en wat je durft. Het gaat dus om dit klavertje-vier dat een verkoper in staat stelt in concrete situaties

Nadere informatie

Van handboek naar advies

Van handboek naar advies Van handboek naar advies VERTROUWELIJK 13 januari 2012 Hogeschool NCOI Bedrijfskundig Management, Moduleopdracht Adviesvaardigheden Docent: Remco van Rooijen 1 2 Inhoudsopgave Wie is de cliënt? 4 Opzet

Nadere informatie

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Communiceren met ouders Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Inhoud van de workshop 1. Kind binnen systeem 2. School en ouders gelijkwaardig? 3. Richtlijnen bij oudercontacten 4.

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

1Communicatie als. containerbegrip

1Communicatie als. containerbegrip 1Communicatie als containerbegrip Als medisch specialist is communiceren onlosmakelijk verbonden met het uitoefenen van uw professie. Niet alleen hebt u contact met uw patiënten, maar ook met diverse professionals

Nadere informatie

Effectief investeren in management

Effectief investeren in management Effectief investeren in management Veel organisaties zijn in verandering. Dat vraagt veel van de leidinggevenden/managers. Zij moeten hun medewerkers in beweging krijgen om mee te veranderen. En dat gaat

Nadere informatie

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek COACHINGSVAARDIGHEDEN Maarten Van de Broek Effect op gecoachte bevestiging groei Ondersteuning status quo Effect bedreiging uitdaging Ondersteuning door actief luisteren Met je lichaam Open houding, oogcontact,

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Naam Saskia Glorie Student nr. 500643719 SLB-er Yvonne Wijdeven Stageplaats Brijder verslavingszorg Den Helder Stagebegeleider Karin Vos Periode 04 september 2013 01 februari

Nadere informatie

Motieven en persoonlijkheid. Waarom doen mensen de dingen die ze doen?

Motieven en persoonlijkheid. Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motieven en persoonlijkheid Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motivatie psychologen vragen: Waarom doen mensen de dingen die ze doen? Motivatiepsychologen zoeken naar de motieven, de drijfveren

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Toelichting. Intervisie

Toelichting. Intervisie Toelichting Intervisie December 2010 1. Wat is intervisie? Naast opleiding en training is gezamenlijke reflectie op het eigen handelen voor dierenartsen een goede manier om zich te ontwikkelen. Door in

Nadere informatie

Stel je eigen Toolkit samen en vul hem aan! Je kunt elk moment nieuwe middelen kiezen uit de Toolkit van GRAS. Kijk daarvoor op de site: www.gras.

Stel je eigen Toolkit samen en vul hem aan! Je kunt elk moment nieuwe middelen kiezen uit de Toolkit van GRAS. Kijk daarvoor op de site: www.gras. Inleiding Toolkit Om effectief te communiceren worden in trainingen veel verschillende modellen aangeboden. Je ziet dan soms door de bomen het bos niet meer. GRAS heeft voor jou een aantal communicatie-hulpmiddelen

Nadere informatie

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Relatie Coachen Communicatie Aan de slag Aandacht geven Aandacht aan iemand geven betekent jezelf open stellen voor wat

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Inhoud 1. Inleiding 2. Zeg geen Uhm 3. De emotionele bus 4. Boos op een mandarijntje 5. Levend memory Lichaamstaal 1. Inleiding In een debat is het geven

Nadere informatie

Luisteren, doorvragen en feedback geven

Luisteren, doorvragen en feedback geven Luisteren, doorvragen en feedback geven Rogier Guns P-GIS 23 April 2007 Doelstelling presentatie LSD methode Actief Luisteren Doorvragen Feedback geven Let op: Sommige technieken lijken (theoretisch) heel

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

Procesadvisering Bijeenkomst 4

Procesadvisering Bijeenkomst 4 Procesadvisering Bijeenkomst 4 Inhoud Terugblik bijeenkomst 3 Hoofdstuk 4: De beleving van adviseur en geadviseerde Rolopvatting adviseur Cyclus van veranderingen Appriciative inquiry Weerstand bij veranderingen

Nadere informatie

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden

Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Aanbod Persoonlijke Vaardigheden Naast de huidige in-house trainingen is er ook op individuele basis een aanbod van trainingen waaraan oio-medewerkers kunnen deelnemen. Deze trainingen zijn gericht op

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Begeleiding van kind en ouders op de SEH. Leerdoelen. ontwikkeling. 20% van de patienten die een SEH bezoeken is jonger dan 16 jaar.

Begeleiding van kind en ouders op de SEH. Leerdoelen. ontwikkeling. 20% van de patienten die een SEH bezoeken is jonger dan 16 jaar. Begeleiding van kind en ouders op de SEH Module 3 vervolgopleiding SEH-vpk Monique Vermaas Verpleegkundige SEH UMCN st Radboud Leerdoelen Aan het eind van de les heeft de cursist kennis en inzicht in de

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Programma. Telefonische Klachtenbehandeling. Filosofie rond klachtenbehandeling. Wat is een klacht?

Programma. Telefonische Klachtenbehandeling. Filosofie rond klachtenbehandeling. Wat is een klacht? Telefonische Klachtenbehandeling Programma 1. Klachten! 2. Telefonische communicatie. 3. Structuur voor klachtenbehandeling. 4. Voorbeelden van woorden en zinnen. Wat is een klacht? Filosofie rond klachtenbehandeling

Nadere informatie

Communicatie op de werkvloer

Communicatie op de werkvloer Communicatie op de werkvloer Voor een goede communicatie op de werkvloer is het noodzakelijk dat we letterlijk dezelfde taal spreken. Een goede kennis van het vakjargon is dan ook erg belangrijk. Net zo

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

Oefenvragen - Human Resource Management A Module Advies, coaching en mediation

Oefenvragen - Human Resource Management A Module Advies, coaching en mediation 1. HR treedt doorgaans op als intern adviseur voor managers en medewerkers. Welke risico s loopt men hierbij? A. Dat men te maken krijgt met een situatie waarin manager en medewerker tegenstrijdige belangen

Nadere informatie

Programmagroep Groepsontwikkeling Omgaan met weerstanden. Elke actie zorgt voor een even grote reactie Newton in zijn tweede wet (1643 1727)

Programmagroep Groepsontwikkeling Omgaan met weerstanden. Elke actie zorgt voor een even grote reactie Newton in zijn tweede wet (1643 1727) Programmagroep Groepsontwikkeling Omgaan met weerstanden Elke actie zorgt voor een even grote reactie Newton in zijn tweede wet (1643 1727) Het is de nachtmerrie van elke adviseur, coach, trainer, leidinggevende,

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Leiderschapscompetenties ( niet vakmanschap of inhoudelijke professionaliteit)

Leiderschapscompetenties ( niet vakmanschap of inhoudelijke professionaliteit) Leiderschapscompetenties ( niet vakmanschap of inhoudelijke professionaliteit) We delen de competenties in drie groepen in, zij het dat we de volgorde enigszins hebben gewijzigd, conform het model dat

Nadere informatie

COACHING IS VOOR IEDEREEN

COACHING IS VOOR IEDEREEN COACHING IS VOOR IEDEREEN over kracht, wijsheid, lenigheid en charme doelen inzicht in coaching ervaring met coachingsvaardigheid goesting naar meer actie reflectie- informatie 1 Structuur 1. vingeroefening

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Content in Motion. Interviewen & Communicatie

Content in Motion. Interviewen & Communicatie Content in Motion Interviewen & Communicatie Communicatie wat is dat eigenlijk? Communicatie is afgeleid van het Latijnse woord: communicatio dat verbinding betekent. Later werd dit doorgetrokken naar

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Veiligheid & mindset

Veiligheid & mindset Veiligheid & mindset Veranderen van gedrag door te werken met dilemma s De NAM werkt al decennia op de Noordzee, om gas te produceren. En al decennia lang is er ontwikkeling; door het niet aflatende streven

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Essay. Weerstand tegen creativiteit. Door Annelies Sturing de Haan Opleiding: Human Technology Jaar : 3 Student Nr: 303365 Datum: 23-11-08

Essay. Weerstand tegen creativiteit. Door Annelies Sturing de Haan Opleiding: Human Technology Jaar : 3 Student Nr: 303365 Datum: 23-11-08 Essay Weerstand tegen creativiteit Door Annelies Sturing de Haan Opleiding: Human Technology Jaar : 3 Student Nr: 303365 Datum: 23-11-08 Inleiding Er word een creatieve sessie gehouden. Echter, het proces

Nadere informatie

Onderhandelen op basis van win win. Drs. Anna T. de Boer

Onderhandelen op basis van win win. Drs. Anna T. de Boer Onderhandelen op basis van win win Drs. Anna T. de Boer Stijlen van conflicthantering D o e l g e r i c h t Wedijveren Doordrukken Vermijden Compromis Samenwerken Aanpassen Aandacht voor de relatie (belang

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Positief klimaat creëren: Prijzen en belonen

Positief klimaat creëren: Prijzen en belonen Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Positief klimaat creëren: Prijzen en belonen Er zijn veel verschillende manieren om gewenst gedrag aan te moedigen en daarmee een positief klimaat te creëren. Globaal

Nadere informatie

RESULTATEN VIP-TEST LEIDINGGEVEN. Kandidaat: de heer Bart Soeters Datum praktijksimulatie: 10-05-2012 Adviseur: INLEIDING

RESULTATEN VIP-TEST LEIDINGGEVEN. Kandidaat: de heer Bart Soeters Datum praktijksimulatie: 10-05-2012 Adviseur: INLEIDING RESULTATEN VIP-TEST LEIDINGGEVEN Kandidaat: de heer Bart Soeters Datum praktijksimulatie: 10-05-2012 Adviseur: INLEIDING De bedoeling van de praktijksimulatie is om aandachtspunten aan te reiken voor het

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Emoties, wat is het signaal?

Emoties, wat is het signaal? Emoties, wat is het signaal? Over interpretatie en actieplan dr Frits Winter Functie van Emoties Katalysator, motor achter gedrag Geen emoties, geen betrokkenheid, geen relaties Te veel emoties, te veel

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

1 Stijlen van beïnvloeding

1 Stijlen van beïnvloeding 1 Stijlen van beïnvloeding Inleiding stijlen van beïnvloeding 3 Profileren 4 Normatieve stijl 4 Logische stijl 5 Respecteren 6 Enthousiasmerende stijl 7 Relationele stijl 7 Beïnvloedingsstijlen in schema

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Het Communicatiestijlenmodel bestaat uit twee elementaire gedragsdimensies:

Het Communicatiestijlenmodel bestaat uit twee elementaire gedragsdimensies: Toelichting op het communicatiestijlenmodel Het Communicatiestijlenmodel bestaat uit twee elementaire gedragsdimensies: A. De mate waarin iemand uit eigen beweging zijn mening geeft en pogingen doet de

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule

Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Omgaan met klachten volgens de BOOS-formule Een klacht is een kans. Wanneer een klant de moeite neemt om zijn onvrede te laten blijken, biedt dat je de mogelijkheid de klant alsnog tevreden te stellen

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud coaching Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud Les 1. Wat is coaching? Coaching: verwezenlijk je dromen en ervaar succes! Stappenplan Het beroep Wat is coaching en wat is het niet? De verschillen

Nadere informatie

i 360 Profiel Voorbeeldrapport 360 Talent Scanner

i 360 Profiel Voorbeeldrapport 360 Talent Scanner Profiel Talent Scanner sopgave 1. Algemene beschrijving... 3 1.1. Doel... 3 1.2. Sfeer van Invloed model... 4 1.3. Beschrijving van de interactiestijlen... 5 1.3.1 Interactiestijlen die sturen op relatie...

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Complexiteitreductie door het gebruik van Metaforen in Business situaties door Frank N.M. Groot. Versie 13 november 2002

Complexiteitreductie door het gebruik van Metaforen in Business situaties door Frank N.M. Groot. Versie 13 november 2002 Modelleren Complexiteitreductie door het gebruik van Metaforen in Business situaties door Frank N.M. Groot. Versie 13 november 2002 Waarom is dit gemodelleerd? In een business situatie wordt er vaak als

Nadere informatie

Interviewvragen DRIJFVEREN

Interviewvragen DRIJFVEREN Interviewvragen DRIJFVEREN Achter iemands persoonlijke intrinsieke motivatoren komen is niet makkelijk. Hoe geeft iemand op zijn eigen wijze uiting aan zijn drijfveren? De enige manier om hierachter te

Nadere informatie

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf?

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? 1 Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? Zet een kruisje bij het antwoord dat voor jou passend is - eerder juist indien je meestal op die manier handelt - eerder onjuist indien je slechts zelden op

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator. Structuur gesprek 6. Specifieke modellen. Non-verbale. Informeren. Emoties hanteren. Verbale Geef een globaal oordeel over elke dimensie op een -puntenschaal waarbij

Nadere informatie

Situationeel Leidinggeven

Situationeel Leidinggeven Situationeel Leidinggeven 1. Inleiding De theorie van Situationeel Leiderschap is ontwikkeld door Paul Hersey en Ken Blanchard (Hersey, P. and Blanchard, K. H. (1969). Management of Organizational Behavior

Nadere informatie

Observatieformulieren bij oefeningen

Observatieformulieren bij oefeningen Observatieformulieren bij oefeningen Observatieformulier 1 Gespreksvaardigheden: open vragen * Het stellen van open vragen Opmerkingen / voorbeelden De vragen zijn: begrijpelijk niet te kort niet te lang

Nadere informatie

HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT

HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT 1 COMPETENTIEFICHE C1-C3 EN C4-C5 LEIDINGGEVEND HOOFD RUSTHUISSECRETARIAAT INTERN FORMULIER WZC IMMACULATA OCMW EDEGEM Leiding geven Op gestructureerde wijze prestaties opvolgen zowel op kwantitatief als

Nadere informatie