Samenvatting: Onrechtmatige daad en alternatieve schadevergoedingssystemen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting: Onrechtmatige daad en alternatieve schadevergoedingssystemen"

Transcriptie

1 1 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez Samenvatting: Onrechtmatige daad en alternatieve schadevergoedingssystemen 2e Bachelor Rechten, Prof. H. Bocken Samengevat door Brecht Warnez Deel I. Schadevergoedingsrecht: een overzicht p. 1 Hoofdstuk I. Door de mens veroorzaakte schade - Mensen veroorzaken schade o Niet uit te sluiten o Wel reglementeren risicovolle activiteiten - Oorzaken van schade o Opzet Vb. moord, laster o Accidenteel Plotse ongewilde gebeurtenis Belangrijkst Dikwijls door bijzonder gebruik van moderne technische hulpmiddelen Sterk toegenomen sinds 1804 Vb. auto - Omvang: moeilijk te beramen o Opzettelijk: aanwijzing via Fonds voor slachtoffers van geweldmisdrijven, politie en vrijwillige helpers Komt tegemoet bij niet-geïdentificeerde of insolvabele dader o Accidenteel: aanwijzing via incasso s verzekeraars Vooral motorrijtuigen en arbeidsongevallen - Schade niet door mens p. 1

2 2 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez o Niet in deze cursus o Vb. natuurrampen, bacteriën Hoofdstuk II. Schadeverschuiving en schadespreiding - Historisch beginsel (1804): wie tegenslag heeft en schade lijdt, draagt deze schade zelf o Vb. natuurramp zelf schade vergoeden o maatschappelijke realiteit Mens verwacht dat iemand anders dit zal vergoeden Vb. Rampenfonds - Uitzonderingen op historisch beginsel o Oorspronkelijk: enkel aansprakelijkheidsrecht Aansprakelijkheid = wie buitencontractueel aansprakelijk is, moet de schade herstellen die een ander lijdt en waarvoor hij aansprakelijk is Beginsel: met eigen vermogen Algemene toepassing: op alle menselijke activiteiten o Later: verzekeringen, sociale zekerheidsregelingen en schadefondsen 1 - Schadeverschuiving ontstaat door AR 2 o Theorie Aansprakelijke: schadevergoeding of herstel in natura Schade verdwijnt niet na toepassing van AR Financiële last verschoven van benadeelde naar aansprakelijke o Voorbeeld: A breekt ruit van B B laat nieuwe ruit insteken Schade niet verdwenen: B moet kosten betalen o Schematisch Voor ongeval B: 1000 A: 2000 Schade B: -500 Na ongeval B: 500 A: 2000 A is aansprakelijk B: +500 A: -500 verschuiving Na aansprakelijkheid B: 1000 A: Schadespreiding o Schadespreiding = schade wordt vergoed lastens een afgezonderd doelvermogen, samengesteld door verplichte of vrijwillige bijdragen van leden van een groep Soms verplicht uit noodzaak voor samenleving Vb. veel auto-ongevallen o Soorten schadespreidingsmechanismen 3 p Wij bespreken deze niet op zich, wel als ze samenhangen met aansprakelijkheid AR = aansprakelijkheidsrecht

3 3 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez Rechtstreekse private verzekeringen Aansprakelijkheidsverzekering Sociale zekerheid Schadefondsen o Schadespreidingssystemen vs. AR Verschil AR: alle menselijke handelingen Schadespreidingssystemen: gericht op specifieke schade Soms overlappend Vb. brandschade door fout: brandverzekering én aansprakelijkheidrecht Hoofdstuk III. Aansprakelijkheid en aansprakelijkheidsverzekering Afdeling 1. Aansprakelijkheid A. Strafrechtelijke vs. burgerrechtelijke aansprakelijkheid - Strafrechtelijke aansprakelijkheid - Burgerrechterlijke aansprakelijkheid o Contractueel: niet-nakoming contractuele verplichting Klemtoon: dwanguitvoering Toekomstgericht o Buitencontractueel: niet-nakoming van algemene regelen gericht op bescherming belangen van anderen Klemtoon: herstel vroegere toestand Niet toekomstgericht B. Fout- vs. foutloze aansprakelijkheid - Foutaansprakelijkheid o Voornaamste grond o Art BW: 3 mogelijkheden Opzettelijke schade veroorzaken Overtreden specifieke gedragsregels Onzorgvuldig handelen Algemene gedragsregel, niet alles in wet o Belangrijke elementen Fout Toerekenbaarheid p. 4 3 Zie Afdeling 1. Beperkingen van het aansprakelijkheidsrecht als schadevergoedingsmechanisme. Nood aan andere oplossingen. p. 5

4 4 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez Gedrag verweerder Causaal verband Schade - Foutloze of objectieve aansprakelijkheid o = schade door niet door eigen foutief gedrag o Ontstaan: industrialisering (19 e E) aansprakelijkheid ontoereikend Vb. ontploffing stoomketel men weet niet wiens fout 1903: Wet Arbeidsongevallen Art. 1384, 1 BW: aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken o Gevallen in BW: Evenwichtsleer 4 Art. 1384, 3: aanstellers Art. 1385: dieren Art. 1386: gebouwen o Uitvoerige bijzondere wetgeving C. Samenloop van aansprakelijkheidsregelen - Beginsel: cumulatieve toepassing alle aansprakelijkheidsregelingen o Indien aan hun voorwaarden is voldaan o Uitzondering op indemnitair beginsel: niet meer vergoed worden dan schade - Uitz.: samenloop contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid 5 o Vb. taxi door rood licht en schade aan bagage Contractueel: Ja, schade aan bagage Buitencontractueel: Ja, door rood licht - Belangrijke vragen o Is er samenloop? o Wat met eindafrekening (regres tussen aansprakelijken etc.)? Telkens in bijzondere wetten Vb. personen contractueel en buitencontractueel aansprakelijk voor 1 schade Benadeelde kan 1 aanspreken voor gehele schade Terugvorderen van mede-aansprakelijken mogelijk Maar: indien benadeelde ook een fout slechts deel vorderen 4 Volgens de evenwichtsleer beschermt het voormelde artikel 544 van het Burgerlijk Wetboek, zijnde het eigendomsartikel, niet alleen het exclusieve recht van de eigenaar maar ook dat van zijn nabuur. Buren genieten immers in gelijke mate van hun eigendomsrecht en mogen bij het uitoefenen daarvan geen onredelijke last opleggen aan elkaar. Bron: 5 Zie Deel II

5 5 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez Afdeling 2. Aansprakelijkheidsverzekering - Art Wet Landverzekeringsovereenkomst - Aansprakelijkheidsverzekering = dekt risico dat verzekerde, op grond van het AR, ertoe gehouden wordt schade te vergoeden die een ander lijdt o Geen financiële last door aansprakelijkheid voor verzekerde - Voorbeelden o WAM-verzekering o Gezinsaansprakelijkheidsverzekering ( familiale verzekering ) o Verzekering BA exploitatie na levering Burgerlijke aansprakelijkheid voor ondernemingen o Beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor vrije beroepen - AV 6 leidt tot subsidiaire schadespreiding o VA 7 enkel gehouden tot vergoeding op voorwaarde dat VD 8 aansprakelijk is o Dus: AV is aanvulling op AR Geen alternatief - Economisch belang o Voor potentiële aansprakelijke: enkel premies o Voor benadeelde: financiële garantie ( insolvabiliteit) - Invloed op AR o Theorie: AR ongewijzigd o Praktijk: verzekering vergemakkelijkt uitbreiden aansprakelijkheid Regelingen tussen VA s (o.a. buitengerechtelijk) - Soms verplicht o Reden: voorkomen insolvabiliteit aansprakelijke o Vb. WAM-verzekering Indien geen verzekering (onwettig): motorwaarborgfonds Hoofdstuk IV. Andere systemen voor schadevergoeding Afdeling 1. Beperkingen van het aansprakelijkheidsrecht als schadevergoedingsmechanisme. Nood aan andere oplossingen. - Aansprakelijkheid leidt niet tot schadevergoeding indien o Aansprakelijke niet solvabel Belang aansprakelijkheidsverzekering o Aansprakelijke niet geïdentificeerd p AV = aansprakelijkheidsverzekering VA = verzekeraar VD = verzekerde

6 6 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez o Geen rechtsgrond - Soorten schadespreidingsmechanismen o Rechtstreekse private verzekeringen Voor schade die je zelf lijdt Vb. brandverzekering o Aansprakelijkheidsverzekering Schade die ander lijdt, maar op uw vermogen door AR o Sociale zekerheid o Schadefondsen Afdeling 2. Rechtstreekse verzekeringen A. De verzekering in het algemeen - Verzekering = overeenkomst waarbij VA, tegen betaling van een premie, zich t.o.v. VN ertoe verbindt om een bepaalde prestatie te leveren in het geval zich een bepaalde onzekere gebeurtenis voordoet o Essentieel: onzeker risico o Uitsluiting van opzettelijk veroorzaakte schade - Gebaseerd op statistiek: spreiding van risico over groep o Bepaalt omvang en frequentie premie - Verschillende bijzondere wetten o Wet Landverzekeringsovereenkomst Soorten Schadeverzekering Vergoeding van vermogensschade Altijd indemnitair Art. 1, g en 51 Persoonsverzekering Aantasting van leven of fysieke integriteit Idemnitair of forfaitair Art. 1, h Totstandkoming Rechten en plichten VA, VN 9 en VD Indemnitair karakter Omvang bepaald door geleden schade Art. 1, i Forfaitair karakter Omvang niet bepaald door geleden schade 9 VN = verzekernemer

7 7 Schadevergoedingsrecht: een overzicht Door Brecht Warnez Vb. levensverzekering Art. 1, j B. De rechtstreekse verzekering of de verzekering van eigen schade - Rechtstreekse verzekering = oog op vergoeding schade door verzekerde zelf geleden in eigen lichaam of goederen o VN = VD - Voorbeelden o Private ziekte- en ongevallenverzekering (vb. eigen been breken) o Brandverzekering (vb. eigen huis in brand) o Cascoverzekering (vb. aan eigen auto) - Alternatief voor AR: vergoeding ongeacht aansprakelijkheid o Soms beide mogelijk - Rechtstreekse verzekering voor rekening van een derde = verzekering door VN afgesloten t.v.v. een derde. o VN VD o Variant van gewone rechtstreekse verzekering o Voorbeelden Arbeidsongevallenverzekering: WG betaalt premie t.v.v. WN Art. 29bis WAM-wet: schadevergoedingssysteem voor zwakke weggebruiker Automobilisten betalen voor voetgangers, fietsers en passagiers Afdeling 3. Sociale zekerheid - Ontstaan: sinds WO II - Doel: beschermt tegen aantasting van essentiële financiële belangen - Vb. ziekte en ongeval, beroepsziekte en ongeval, ouderdom, werkloosheid - verplicht - Verschil met AR o Geen volledige schadevergoeding o Premie niet afhankelijk van risico o Mede gefinancierd uit andere inkomsten dan bijdrage van VD - Toekenning onafhankelijk van AR Afdeling 4. Schadefondsen - Schadefondsen = o Doelvermogen ter vergoeding van bepaalde schadegevallen o Gevormd door verplichte bijdragen van potentiële schadeveroorzakers - Voorbeelden o Motorwaarborgfonds o International Oil Pollution Compensation Fund (IOPCF)

8 8 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez Vb. mariene scheepsrampen met olietankers o Fonds voor beroepsziekten: voor WN Met o.a. Asbestfonds o Fonds voor slachtoffers van geweldmisdrijven, politie en vrijwillige helpers o Fonds voor vergoeding van ongevallen bij gezondheidszorg Voorlopig nog niet in werking 10 - Verschil met AR o Beschermt enkel benadeelde, niet aansprakelijke Afdeling 5. Coördinatie tussen aansprakelijkheid en andere schadevergoedingstechnieken. Cumul en regres. - Alternatieve systemen: rechtstreekse verzekering, sociale zekerheid en schadefondsen o Los van AR o Vaak in schadegeval samen met AR - Keuze benadeelde en/of gelijktijdig AR en alternatieve systemen: specifieke regelen o Meestal: keuze en cumulatie mogelijk Niet meer dan de schade o Uitzonderingen Volgorde bepaald (vb. arbeidsongevallen) AR beperkt of uitgesloten (vb. ziektewet) - Drager van schadelast indien betaling door 3 e, V aar, SZ-instelling of schadefonds o Meestal: regres van aansprakelijke (en zijn V aar) Meestal: subrogatie in rechten van benadeelde o Uitz. forfaitaire (sommen) verzekering Deel II. Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht p. 15 Hoofdstuk I. Inleiding p. 15 Afdeling 1. Bronnen en functie van het aansprakelijkheidsrecht A. Bronnen van het aansprakelijkheidsrecht - BW: bis o Aansprakelijkheid voor eigen daad BW o Samengestelde aansprakelijkheid: aansprakelijk wegens hoedanigheid Andermans daad 10 Geschreven in februari 2009

9 9 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez 1384, 2: ouders-kinderen 1384, 4: leraars-leerlingen 1384, 3: aansteller-aangestelde (vb. WG-WN) Zaken 1384, 1: gebrekkige zaken (bewaker) 1385: dieren 1386: gebouwen - Talrijke bijzondere wetten o WG zeer actief o Vaak kwaliteit - RS: belangrijk voor interpretatie o BW te eenvoudig - RL o Weinig recente algemene handboeken Van Gerven en Covemaeckers: HB verbintenissenrecht Cyclus Delva 2008 o Monografieën: HB over aparte onderdelen o Overzichten van RS (vb. TPR) - Invloed internationaal en Europees recht o Regelingen ingevoerd ter uitvoering verdragen Vb. nucleaire schade en milieuverstoring o EVRM Doorwerking in Belgisch recht: aansprakelijkheid van staat Procedure van billijke genoegdoening voor EHRM (art. 41) o Europees communautair recht Art. 288 EG-verdrag: aansprakelijkheid van gemeenschap voor haar instellingen en personeel Uitgangspunt voor HvJ HvJ: lidstaten aansprakelijk bij schending van het Europese recht - Francovicz Francovicz: staat aansprakelijk voor het niet-tijdig omzetten Europese richtlijn in nationaal recht wanneer: Beoogde resultaat toekenning van rechten aan particulieren bevat Deze rechten op basis van de richtlijnbepalingen kunnen worden aangeduid Causaal verband tussen schending van de verplichting en de schade o Afgeleid Europees recht Richtlijn productaansprakelijkheid Richtlijnen inzake AV motorrijtuigen o Tendens naar algemeen Europees Privaatrecht (ius commune) Vooral contractenrecht Ook aansprakelijkheidsrecht

10 10 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez Principles of European Tort Law door European Group on Tort Law Draft on Non-Contractual Liability Arising out of Damage Caused to Another door Study Group on a European Civil Code Deel van Draft Common Frame of Reference - Omvorming naar Belgische federale staat o Burgerlijk recht niet toegewezen materie (volgens art. 35 GW) Federale staat bevoegd o Gewesten invloed via Impliciete bevoegdheden (art. 10 BWHI) Rechtspraak Arbitragehof Terugvorderen kosten politiemaatregelen 2004: gewesten volledige bevoegdheid m.b.t. hun toegewezen materies Afwijkende en aanvullende regelen op BW maken Sluit federale bevoegdheid niet uit cumulatieve toepassing Voorlopig beperkt o Toenemend belang gewestelijke aansprakelijkheidsregelen Milieu Overheidsaansprakelijkheid O.a. Gemeentedecreet over aansprakelijkheid burgemeester en (onder)voorzitter OCMW B. Functies van het aansprakelijkheidsrecht - Herstel van de schade o Economische belangen: geldelijke schadevergoeding (meestal) o Niet-economische belangen: Genoegdoening Erkenning van leed - Preventieve werking (gedragsbeïnvloeding) o Rechtstreeks: rechter kan aansprakelijke verbod op leggen Traagheid gerecht: meestal via kort geding Weinig lange aansprakelijkheidsprocedure o Indirect: toerekening van schadelast (internalisering) aan aansprakelijke Kosten schadeverwekking geïnternaliseerd in prijs producten en diensten Gevolg: ondernemers vermijden schadeverwekking Overschakelen als prijs nieuwe technologie < prijs schadeverwekking Werkt niet altijd: vb. verkeersongeluk Vermijd je want je wil niemand kwetsen, niet wegens aansprakelijkheid Vooral in common law landen Via o.a. punitive damages Vb. drie maal schade

11 11 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez Niet in België Afdeling 2. Bewijsregelen en het aansprakelijkheidsrecht - Bewijslast: wie moet wat bewijzen o Art. 870 Ger.W.: iedere partij moet bewijs leveren van wat zij aanvoert Cf. art BW Eiser moet voorwaarden aansprakelijkheid (S, CV, GA) bewijzen Verweerder moet voorwaarden van bevrijding bewijzen o Onzekerheden voor degene die bewijslast draagt Moet vereiste bewijs leveren o Soms omkering door weerlegbaar vermoeden Vb. art. 1384: ouders en onderwijzers - Bewijsmiddelen: alle wettelijke o Getuigenbewijs o Deskundigen onderzoek o Feitelijke vermoedens Vb. plassen water heeft geregend - Bewijscriterium bewijswaardering o Rechter waardeert bewijs soeverein Geen abstract bewijscriterium common law: more probable than nor (waarschijnlijkheid < 50%) o Gerechtelijke zekerheid Hoge graad van waarschijnlijkheid volstaat wetenschappelijke zekerheid Hoofdstuk II. Exclusieve of alternatieve toepassing van de regelen van de contractuele en extracontractuele aansprakelijkheid p. 22 Afdeling 1. Inleiding - Samenloop BCA (OD, art BW) en CA (CT, art e.v. BW) 11 o Meeste landen: keuze Bel en Fra o Term samenloop niet volledig correct Geen gelijktijdige toepassing, maar om keuzerecht - Belang onderscheid OD en CT 11 (B)CA = (buiten)contractuele aansprakelijkheid OD = onrechtmatige daad CT = contract

12 12 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez o Verjaringstermijn (art. 2262bis BW) CT: 10 jaar + veel afwijkingen OD: 5 jaar na kennisname benadeelde (max. 20) o Omvang schadevergoeding CT: SA ter goeder trouw enkel voorzienbare schade bij sluiten CT Art BW OD: altijd gehele schade o Grondslag aansprakelijkheid CT Minder foutloze aansprakelijkheid Criterium soms lager dan foutbegrip (art BW) o Contracten bevatten dikwijls exoneratiebedingen CT: AR wijzigen of uitsluiten OD: ook suppletief recht, maar minder mogelijk Vb. niet op voorhand AR bij verkeersongeluk uitsluiten Afdeling 2. De hypothese - Samenloopprobleem als dubbele kwalificatie o Als fout in de zin van art BW Overtreden algemene norm (o.a. zorgvuldigheidsnorm) o Als wanprestatie bij een contract Overtreden contractuele norm - Bij dubbele kwalificatie van de fout, twee verdere hypotheses o Benadeelde is medecontractant: samenloopprobleem Voorrang CT o Benadeelde is derde: coëxistentie Geen CT mogelijk Quasi-immuniteit uitvoeringsagent (zie later) - Illustratie: taxi (T) belooft P om 7u10 in Zaventem af te zetten o T is te laat enkel CT Schade vloeit onrechtstreeks uit WP geen samenloop o T rijdt te snel en daardoor ongeluk P gewond en te laat BC en CT Verwonding onvoldoende voor CT o T verwondt voetganger, maar komt op tijd Geen WP: coëxistentie - Illustratie: huurder (H) huurt van verhuurder (VH) o H rijdt VH aan in verkeer Geen overtreding contract BC vorderen o VH herstelt elektriciteitsleiding niet met brand als gevolg Nalatigheid te herstellen = OD + WP wel samenloop

13 13 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez o Bepalen of fout ook WP is: moeilijk Soms uitdrukkelijk in contract Interpreteren contract Aanvullen contract met goede trouw (art BW) door billijkheid, gebruik of wet Vb. aannemer niet enkel tot contract gehouden, maar tot alles van de regels van de kunst Vb. verwarmingsketel op houten vloer verplicht sokkel te zetten - Grafische voorstelling o Diagram o Afkortingen LC = louter contractuele fouten LBC = louter buitencontractuele fouten CNBC = dubbel gekwalificeerde fouten samenloopprobleem Afdeling 3. Tussen contractpartijen: exclusieve toepassing van de contractuele aansprakelijkheid A. Het stuwadoorsarrest (1973): het samenloopverbod - Voor 1973: keuze tussen CT of OD o Zie arrest Cass. 1930: BCA heeft algemene gelding, ondanks contract - Sinds 1973: stuwadoorsarrest (samenloopverbod) 12 o Feiten Verscheping van machine van Antwerpen naar Calcutta Tussen reder en eigenaar machine Met exoneratiebeding Eigenaar (E) was verzekerd subrogatie van verzekeraar (V) Tijdens laden viel machine tussen schip en wal Fout van WN (kraanman) van stuwadoorsbedrijf (S) Reder (R) had S de opdracht gegeven o Mogelijke vorderingen door V T.o.v. R onmogelijk door exoneratiebeding 12 Arrest lezen

14 14 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez Cf. machine valt op auto geen contract en toch aansprakelijk Indien R = kraanman buitencontractueel??? T.o.v. S, want geen contract tussen E en S Schema E (V) R art S (uitvoeringsagent) Cass.: quasi-immuniteit van uitvoeringsagent S = uitvoeringsagent Kan enkel BC aangesproken worden, als hij t.o.v. zijn opdrachtgever BCA is o Voorwaarden wanneer BC aanspreken (Cass.) BC enkel als fout en door fout veroorzaakte schade vreemd zijn aan contract Fout is tekortkoming aan contract, en Schade te wijten aan die fout Op twee wijzen geformuleerd in arrest Niet letterlijk zoals hierboven Later uitgewerkt in verdere arresten o Technische verklaring: partijen verondersteld, door sluiten van contract dat contract te laten overheersen - Extra-contractuele vordering is wel mogelijk als o Fout is geen tekortkoming aan contract, maar aan algemene zorgvuldigheidsnorm, en o Fout aan andere dan slechte uitvoering van het contract te wijten schade Slechte uitvoering = niet-nakoming = WP - Schematisch: LC + CNBC samenloopverbod B. Verfijners en verdwijners - In stuwadoorsarrest: indien de schade niet louter contractueel is o nieuwe redenering door verfijners (RL+RS)

15 15 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez Kritiek: Slechts één keer in arrest Nooit meer herhaald Ook tweede formule in stuwadoorsarrest: fout en schade vreemd contract verdwijners: meerderheidsopvatting - Redenering verfijners o Niet LC wel BC + CNBC LC = verlies voordeel uit contract BC = ieder andere schade uit WP o Bij dubbele kwalificatie: OD + WP niet LC - Reden: regeling van 1930 was beter voor slachtoffer op zoek naar argumenten o Stuwadoorsarrest BC enkel mogelijk indien fout geen schending van contract, maar algemene zorgvuldigheid BC indien de schade niet louter contractueel is o Dus: bij CNBC kun je kiezen tussen BC en C terug naar 1930 Geen echte verfijning - Tot voor kort: meerderheidsvisie wint - Cass. 29 september o BC vorderen als Fout tekortkoming aan contractuele verbintenis en algemene zorgvuldigheidsplicht, en Fout = WP + OD Die fout aan andere dan aan slechte uitvoering te wijten schade heeft veroorzaakt Fout LC o Interpretatie Slecht uitgewerkt arrest, of Wijziging mening Cass. o Maand later: nieuw arrest met bevestiging meerderheidsvisie C. Uitzondering: indien de contractuele wanprestatie tevens een misdrijf uitmaakt blijft de vordering op grond van art BW mogelijk - BC wel mogelijk als o WP is op zich een misdrijf Vb. niet betalen loon WN o WP is geen misdrijf, maar schade is gevolg van een misdrijf Vb. schade aan vervoerde goederen ten gevolge van verkeersovertreding - Reden: mogelijkheid op burgerlijke partijstelling voor SR te houden 13 Datum NK, wel herkennen Examen: citaat uit een arrest en zeggen over wat het gaat

16 16 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez o Beginsel Burgerlijke vordering burgerlijke rechter Strafzaak strafrechter o Maar: tijdverspilling o Oplossing: burgerlijke partijstelling = slachtoffer kan burgerlijk vorderen bij SR Maar: als WP LC is systeem tegenwerken - Praktisch belang o Vb. bij onvrijwillige slagen en verwondingen (art. 418 Sw) Telkens BC mogelijk o Burgerlijke partijstelling mogelijk maken Afdeling 4. In de verhouding tussen contractpartijen en derden: co-existentie A. Co-existentie - Benadeelde is 3 e geen contract geen probleem o Vb. taxichauffeur rijdt door rood licht en kwetst voetganger o Vb. aannemer richt schade aan auto van 3 e door veiligheidsmaatregelen Aannemer aansprakelijk door contract t.a.v. BH Aannemer aansprakelijk door OD t.a.v. 3 e o Vb. taxi brengt passagier te laat op Zaventem 3 e wacht op pakje 3 e kan chauffeur niet aanspreken Pakje brengen is geen algemene zorgvuldigheidsregel o Vb. gebouw stort in - Beginsel van co-existentie: contractuele WP kan aanleiding geven tot o C-vordering door mede-contractant o BC-vordering door 3 e - Voorwaarde: WP ook overtreding van algemene gedragsnorm - Bepaalde contracten brengen zorgvuldigheidsplicht t.a.v. 3 en mee - Schema o Niet alle o O.m. brengen veiligheid van publiek in gevaar Vb. productaansprakelijkheid, aannemersaansprakelijkheid

17 17 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez B. Het stuwadoorsarrest bis: de quasi-immuniteit van aangestelden en uitvoeringsagenten - Samenloopverbod omzeilen door te vorderen tegen medewerker van medecontractant - Reden - Schema o Geen contract tussen medewerker en benadeelde Tegen stuwadoor (helper) i.p.v. reder Vb. werknemers (art. 1384, lid 3 BW), onderaannemers o Verbod door Cassatie Stuwadoor is uitvoerder van contract, geen 3 e Enkel BCA indien reder ook BCA o Respect voor contract Vb. exoneratiebeding UA profiteert er ook van o Opdrachtgever-medewerker economisch gelijk geïdentificeerd - Bijzonder: organen o Cass. 1997: organen gelijk met uitvoeringsagent o Cass. 2005: organen wel BCA, ondanks contract benadeelde-rechtspersoon Contractuele fout door orgaan: dubbele aansprakelijkheid - Enkel t.o.v. medecontractant o Geen immuniteit t.o.v. 3 e, want geen contract o Schema - Uitzondering: strafrechtelijk misdrijf o UA wel BCA - Samengevat: UA aansprakelijk o Jegens medecontractant van opdrachtgever: nooit o Jegens opdrachtgever: CA o Jegens derde: BCA

18 18 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez - Vb. Cass.: onderaannemer (OA) voert dakwerken i.o.v. hoofdaannemer (HA) voor bouwheer (BH) o Slecht uitgevoerd dak waait weg o Vorderingen BH t.a.v. HA neen, failliet BH t.a.v. OA neen, quasi-immuniteit Hoofdstuk III. Schade: een aantasting van rechtmatige belangen - Schade = nadeel waarvan eiser herstel vordert o Resultaat van aantasting van beschermd belang o Voorwaarde voor aansprakelijkheid p. 38 Afdeling 1. Het bewijs van schade - Bewijslast (bestaan en omvang) bij eiser o vermoeden o Voorwaarden: Vast staan Niet louter hypothetisch - Schade = verschil huidige toestand en hypothetische toestand zonder OD o Hypothese nooit absoluut zeker o Wel: gerechtelijke zekerheid = hoge graad van waarschijnlijkheid wetenschappelijke zekerheid - Schade is rechtsfeit bewijzen met alle rechtsmiddelen o Incl. getuigen en (feitelijke) vermoedens - Toekomstige schade: in aanmerking voor vergoeding, als o Ontwikkeling van actueel zekere toestand o Vb. inkomensverlies of invaliditeit - Verlies van een kans: in aanmerking voor vergoeding o Voorwaarde Kans is reëel, en Verlies staat vast o Vb. verlies van kans op normale studies, verlies kans op genezing Niet zeker genoeg Vb. verlies van een schooljaar bij zwakke student Vb. verlies kans om militeire carrière aan te vatten na ongeval met blijvende invaliditeit van 5% Afdeling 2. Beschermde belangen A. Rechtsvergelijking - Bel. & Fra.: weinig of geen beperkingen

19 19 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez o Alle belangen in aanmerking - Dui. (art. 823 BGB): beperkte lijst van beschermde rechten bij overtreden zorgvuldigheidsnorm o Normbestemmingsleer: enkel aantasting van door regel beschermde belangen Vb. verkeersongeval veroorzaakt stress bij nabijliggende varkensstal Schade: vlees onbruikbaar Niet vergoedbaar: verkeersregels enkel voor verkeersongeval te vermijden Bel Vb. tandarts zonder diploma Dui/Ned.: enkel klant vergoed want ter zijn bescherming Bel.: ook concurrenten vergoed, want klanten - Ned.: normbestemmingsleer - Common Law o Bijzondere torts beschermen bijzondere belangen o Tort of negligence wordt beperkt door vereiste van duty of care B. Soorten belangen in België - Menselijke persoon o Lichamelijke integriteit o Psychisch welzijn o Genegenheidsbanden - Immateriële waarden o Persoonlijkheidsrechten o Privacy o Eer en reputatie - Vermogensbelangen o Roerende en onroerende goederen o Louter economische belangen (inkomsten) C. Vereisten voor bescherming i. Schending van een feitelijk belang volstaat - Aantasting recht niet vereist o Dui/Ned - Vb. niet gehuwde partner: vergoeding bij overlijden van kostwinner - Vb. sterke feitelijke genegenheidsband: morele schadevergoeding bij overlijden - Vb. zus deed huishouden voor broer: vergoeding bij overlijden zus o geen onderhoudsplicht - Vb. schade aan kind: vergoeding, ongeacht band met kind ii. Het geschonden belang moet rechtmatig zijn - Niet in strijd met dwingend recht

20 20 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez o Vb. schade voor apparaten van kansspelen o Vb. schade voor zwartwerk o Vb. overspelige relatie: overtreden plicht t.o.v. echtgenoot - Geen miskenning van andermans rechten o Vb. gestolen goederen iii. Het geschonden belang moet persoonlijk zijn - Niet mogelijk o Andermans belangen o Algemene of collectieve belangen - Wel mogelijk o Erfopvolging o Schadevergoeding door betalende 3 e na subrogatie o Zijdelingse vordering voor materiële schade - Probleem: vordering door verenigingen en publiekrechtelijke personen o Aantasting van hun algemene groepsbelangen of van individuele leden Cass.: geen vergoeding Wel: zie arrest Eikendael o Vb. gezond milieu: aantasting niet toegeëigende milieugoederen Res nullius en res communes aan niemand Moeilijk schade te begroten - Arrest Eikendael (Cass. 1982) 14 o Eigenbelang RP = wat zijn bestaan of materiële of morele goederen raakt Inzonderheid zijn vermogen, eer en goede naam o Feiten: bouwpromotor wil op kasteeldomein seniorenvilla s bouwen Kasteel en groen afbreken actiegroep Eikendael geen persoonlijk belang Zijn geen buren (wel persoonlijk belang) o Uitwegen Niet steeds gevolgd door lagere Rb. (vooral bij milieuverenigingen) Procesmandaat voor ieder individueel lid Bijzondere wettelijke bevoegdheid Enkel voor ontvankelijkheid, niet voor schadevordering - Vorderingsbevoegdheid voor schade aan natuurlijke eigendom o Bepaalde milieuverenigingen (Fra.), of o Aan staat (VS, It., Noor.) VS/It.: ongeacht herstel - Bescherming marine milieu: Wet van 20 januari Prof. Bocken vindt dit een goed arrest

21 21 Het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Door Brecht Warnez o Onderscheid Schade Milieuverstoring: bij bestanddelen die niemand toebehoren ook vergoeding Vordering enkel door staat o Herstel: enkel kosten van uitvoeren effectieve maatregelen Vb. niet verlies van zeedieren zelf o Weinig toepassing: geen grote rampen - Bescherming collectieve belangen (vb n) o Art. 10 Wet van 31 maart 1898: vorderingrecht voor beroepsvereniging bij schending van hun statutaire belangen Ook t.v.v. hun individuele leden o Art. 98 WHPC: vorderingsrecht voor consumentenverenigingen tot staken bij inbreuken van wet o Wet 12 januari 1993: vorderingsrecht voor milieuverenigingen, PDK, administratieve overheden tot staken bij kennelijke inbreuken of dreigingen op milieuwetgeving Stakingsrecht: verandert niets aan vereiste belang voor schadevergoeding Stakingsrecht: als in kortgeding Afdeling 3. Soorten schade - Verschillende manieren om te ordenen A. Patrimoniale en extrapatrimoniale schade (hoofdindeling) - Patrimoniale schade o = economische, materiële schade o = aantasting van vermogensbelangen en is op geld waardeerbaar o Damnum emergens + lucram cessam Geleden verlies + gederfde winst o Vb. dokterskosten o Moet onrechtmatig zijn Vb. nieuwe broodjes zaak anderen verliezen klanten - Extrapatrimoniale schade o = niet-economische, morele schade o = aantasting van andere dan vermogensbelangen en is niet op geld waardeerbaar Meestal aantasting van subjectief welzijn bij lichamelijk letsel of verlies van naaste Symbolische genoegdoening o Vb. je kan niet meer sporten o Ook voor rechtspersonen Vb. eer en goede naam

De buitencontractuele aansprakelijkheid en andere schadevergoedingsmechanismen Hubert Bocken

De buitencontractuele aansprakelijkheid en andere schadevergoedingsmechanismen Hubert Bocken De buitencontractuele aansprakelijkheid en andere schadevergoedingsmechanismen Hubert Bocken Deel: SchadevergoedingsR: een overzicht: Hst 1: Door de mens veroorzaakte schade Mensen veroorzaken schade Soms

Nadere informatie

Onrechtmatige daad. Deel 2: het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht

Onrechtmatige daad. Deel 2: het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht Onrechtmatige daad Deel 2: het buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht 1. INLEIDING... 3 A. BRONNEN VAN HET AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT... 3 B. FUNCTIES VAN HET AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT: SCHADEVERGOEDING

Nadere informatie

Factsheet De aansprakelijkheid van de arts

Factsheet De aansprakelijkheid van de arts Factsheet De aansprakelijkheid van de arts Algemeen Als u vermoedt dat een beroepsbeoefenaar uw rechten heeft geschonden, kunt u hem of de zorginstelling waarbinnen hij werkt aansprakelijk stellen. Volgens

Nadere informatie

ONRECHTMATIGE DAAD EN ALTERNATIEVE

ONRECHTMATIGE DAAD EN ALTERNATIEVE ANNE GHOOS - BRECHT MAUS ONRECHTMATIGE DAAD EN ALTERNATIEVE SCHADEVERGOEDINGSSYSTEMEN Inhoudsopgave 1 DEEL I: SCHADEVERGOEDINGSRECHT, EEN OVERZICHT... 6 1.1 Door de mens veroorzaakte schade... 6 1.2 Schadeverschuiving

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND. Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND. Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen INHOUD I. De begrippen burgerlijke aansprakelijkheid en strafrechtelijke II. Twee concrete

Nadere informatie

Examen 17: Algemene BA (tak 13) - eindtermen beroepskennis. Basis BA

Examen 17: Algemene BA (tak 13) - eindtermen beroepskennis. Basis BA Examen 17: Algemene BA (tak 13) - eindtermen beroepskennis Basis BA 1 De verschillende soorten aansprakelijkheid onderscheiden (morele, burgerrechtelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid) en bepalen

Nadere informatie

Burgerlijke aansprakelijkheid in schoolverband

Burgerlijke aansprakelijkheid in schoolverband Burgerlijke aansprakelijkheid in schoolverband Prof. dr. Alois VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen 1 BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID EN STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID A. Begrip burgerlijke

Nadere informatie

Productveiligheid en productaansprakelijkheid (Les 2 vervolg - Les 3 begin)

Productveiligheid en productaansprakelijkheid (Les 2 vervolg - Les 3 begin) Productveiligheid en productaansprakelijkheid (Les 2 vervolg Les 3 begin) Vraag: Wat als je het slachtoffer wordt van een onveilig product? 1. Overzicht regelgeving Wet betreffende de veiligheid van consumenten

Nadere informatie

BS Verzekeringsrecht

BS Verzekeringsrecht Master Rechten BS Verzekeringsrecht Smvt - Weyts Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be R49 7.00 EUR Bijzonderestudie Verzekeringsrecht 2013 Moduleburgerlijkrecht MasterRECHTEN

Nadere informatie

KBC POLIS BROMFIETS. Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een bromfiets.

KBC POLIS BROMFIETS. Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een bromfiets. KBC POLIS BROMFIETS Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een bromfiets. Iedere eigenaar of (financiële) leasingnemer van een bromfiets. Verzekeringen Welke verzekeringen

Nadere informatie

Vergoedingsregeling zwakke weggebruiker

Vergoedingsregeling zwakke weggebruiker Vergoedingsregeling zwakke weggebruiker Dit artikel zal ingaan op de meest prangende vraagstukken over die vergoedingsregeling, namelijk wie heeft recht op vergoeding? Welke zijn de voorwaarden voor de

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van ondernemers. 19 juni 2014. Over Juridiq. * eerstelijns juridisch adviesbureau voor ondernemers

Aansprakelijkheid van ondernemers. 19 juni 2014. Over Juridiq. * eerstelijns juridisch adviesbureau voor ondernemers Aansprakelijkheid van ondernemers 19 juni 2014 1 Over Juridiq * eerstelijns juridisch adviesbureau voor ondernemers * eerstelijn: voor alle vragen en problemen * specialisaties in Juridiq Netwerk * andere

Nadere informatie

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders

Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders Meer info inzake aansprakelijkheid VZW en haar bestuurders DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID De persoon die schade aan iemand anders veroorzaakt, is verplicht die te herstellen. Hierbij wordt een onderscheid

Nadere informatie

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014)

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95

Nadere informatie

Wieis aansprakelijkbijeen schoolongeval? Verzekeringvan dit aansprakelijkheidsrisico. Anja Vanderspikken Lector-onderzoeker ECHO PWO project Riscki

Wieis aansprakelijkbijeen schoolongeval? Verzekeringvan dit aansprakelijkheidsrisico. Anja Vanderspikken Lector-onderzoeker ECHO PWO project Riscki Wieis aansprakelijkbijeen schoolongeval? Verzekeringvan dit aansprakelijkheidsrisico Anja Vanderspikken Lector-onderzoeker ECHO PWO project Riscki Voorbeeld schadegevallen 1. Tom en Rob klimmen samen in

Nadere informatie

Kanaal- en schoorsteenarrest

Kanaal- en schoorsteenarrest Kanaal- en schoorsteenarrest 1. INSTRUCTIES... 2 2. SCHOORSTEENARREST... 2 A. FEITEN... 2 B. FEITENRECHTER... 2 C. MIDDELEN... 2 D. OORDEEL CASSATIE... 2 3. KANAALARREST... 3 A. FEITEN... 3 B. FEITENRECHTER...

Nadere informatie

De aansprakelijkheid van de vennootschapsbestuurders

De aansprakelijkheid van de vennootschapsbestuurders De aansprakelijkheid van de vennootschapsbestuurders FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be 1 Inleiding Vennootschapsbestuurders

Nadere informatie

Rolnummer 4834. Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T

Rolnummer 4834. Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T Rolnummer 4834 Arrest nr. 78/2010 van 23 juni 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vragen over artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering, zoals ingevoegd bij artikel 9 van de wet van 21 april

Nadere informatie

AANSPRAKELIJKHEID. Bart ADRIAENS Advocaat-vennoot Claeys & Engels. HR BUILDERS 2 mei 2011

AANSPRAKELIJKHEID. Bart ADRIAENS Advocaat-vennoot Claeys & Engels. HR BUILDERS 2 mei 2011 AANSPRAKELIJKHEID Bart ADRIAENS Advocaat-vennoot Claeys & Engels HR BUILDERS 2 mei 2011 Claeys & Engels 2009 1 Inleiding 1.1 Twee soorten aansprakelijkheid Strafrechtelijke aansprakelijkheid Risico op

Nadere informatie

DEEL I: DE WEGBEHEERDER

DEEL I: DE WEGBEHEERDER INHOUD INLEIDING... 9 DEEL I: DE WEGBEHEERDER... 11 Inleiding... 11 TITEL 1. DE INDELING VAN DE WEGEN... 15 HOOFDSTUK 1. DE ADMINISTRATIEVE INDELING... 15 A. De indeling in grote lijnen... 15 B. Bijzondere

Nadere informatie

De aansprakelijkheid van de aannemer DEEL I: De contractuele aansprakelijkheid

De aansprakelijkheid van de aannemer DEEL I: De contractuele aansprakelijkheid De aansprakelijkheid van de aannemer DEEL I: De contractuele aansprakelijkheid FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be

Nadere informatie

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG STANDAARD

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG STANDAARD RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG STANDAARD ARTIKEL 1 Wat verstaat men onder? 1) Familie a) Uzelf; b) Uw samenwonende echtgenoot of de persoon met wie u samenwoont, hierna begrepen in de term echtgenoot

Nadere informatie

Rolnummers 4767 en 4788. Arrest nr. 53/2010 van 6 mei 2010 A R R E S T

Rolnummers 4767 en 4788. Arrest nr. 53/2010 van 6 mei 2010 A R R E S T Rolnummers 4767 en 4788 Arrest nr. 53/2010 van 6 mei 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vragen over artikel 162bis van het Wetboek van strafvordering, zoals ingevoegd bij artikel 9 van de wet van

Nadere informatie

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN

KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN KBC POLIS HANDEL EN DIENSTEN De Polis Handel en diensten beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn beroepsleven. De verzekering is bestemd voor kleinhandelszaken. Verzekeringen Wat kan

Nadere informatie

BRAND AANSPRAKELIJKHEDEN

BRAND AANSPRAKELIJKHEDEN BRAND AANSPRAKELIJKHEDEN Brokers Training Devlamynck Luc 1 Extra-contractuele Diverse benamingen Artikels burgerlijk wetboek 1382 tot 1386 bis Waarborgen BA gebouw Verhaal van derden 2 Extra contractuele

Nadere informatie

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014

De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 De uitbreiding van de bescherming van de verzekeringsnemer-consument dankzij de nieuwe Wet Verzekeringen van 4 april 2014 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT samengesteld door mr. F. Stadermann, mr. W.A. Luiten, mr. M. Keijzer-de Korver en mr. A. Koopman derde, geheel herziene druk Inhoudsopgave DEEL I: AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

Nadere informatie

Publieke en non-profitsector, interne controle en deugdelijk bestuur: een efficiënter bestuur en meer betrouwbare financiële stromen

Publieke en non-profitsector, interne controle en deugdelijk bestuur: een efficiënter bestuur en meer betrouwbare financiële stromen Journée d études - Studiedag Publieke en non-profitsector, interne controle en deugdelijk bestuur Secteurs public et non marchand, contrôle interne et bonne gouvernance 17.10.2008 Studiedag - Journée d

Nadere informatie

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID

WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID WERKGEVERS- AANSPRAKELIJKHEID door Mariken Peters sectie aansprakelijkheid, verzekeringen en (letsel)schade STELLING 1 Als de werknemer een arbeidsongeval op de werkplek overkomt, is de werkgever altijd

Nadere informatie

Vergoedingsvoorwaarden van het Fonds voor de Medische Ongevallen

Vergoedingsvoorwaarden van het Fonds voor de Medische Ongevallen Vergoedingsvoorwaarden van het Fonds voor de Medische Ongevallen Steven Lierman Ondervoorzitter beheerscomité FMO KU Leuven, UA Vergoedingsvoorwaarden van het Fonds voor de Medische Ongevallen 1 1. Krachtlijnen

Nadere informatie

Omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, vrijwaringsbedingen en verzekerbaarheid

Omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, vrijwaringsbedingen en verzekerbaarheid 20 november 2012 Training Contracteren Omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, vrijwaringsbedingen en verzekerbaarheid Erik van Orsouw erik.van.orsouw@kvdl.nl Inleiding 1. Quiz 2. Aansprakelijkheidsrecht:

Nadere informatie

Het begrip causaal verband in het aansprakelijkheidsrecht, het verzekeringsrecht en het sociaal recht (arbeidsongevallen en beroepsziekten)

Het begrip causaal verband in het aansprakelijkheidsrecht, het verzekeringsrecht en het sociaal recht (arbeidsongevallen en beroepsziekten) Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar 2009-10 Het begrip causaal verband in het aansprakelijkheidsrecht, het verzekeringsrecht en het sociaal recht (arbeidsongevallen en beroepsziekten)

Nadere informatie

Avontuurlijke speelterreinen en aansprakelijkheid. Speel op zeker!

Avontuurlijke speelterreinen en aansprakelijkheid. Speel op zeker! Avontuurlijke speelterreinen en aansprakelijkheid Speel op zeker! Comité West-Vlaanderen voor de Bevordering van de Arbeid Duinse Polders Blankenberge 5 oktober 2009 Schadegeval na fout = aansprakelijkheid

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij verkeers- en mobiliteitseducatie

Aansprakelijkheid bij verkeers- en mobiliteitseducatie Aansprakelijkheid bij verkeers- en mobiliteitseducatie Vlaamse Stichting Verkeerskunde 28/05/2013 Ethias Verzekering Geert Van Aken 1 Risico? Excursies met de fiets Fietsvaardigheidstraining Verkeersroute

Nadere informatie

VLAAMSE JUDOFEDERATIE vzw WEGWIJS IN DE ONGEVALLENPOLIS VJF. Bart Hannes september 2013

VLAAMSE JUDOFEDERATIE vzw WEGWIJS IN DE ONGEVALLENPOLIS VJF. Bart Hannes september 2013 VLAAMSE JUDOFEDERATIE vzw WEGWIJS IN DE ONGEVALLENPOLIS VJF Bart Hannes september 2013 1 Sport beoefenen Sportactiviteiten organiseren = Risico s nemen. Beschermen tegen risico s = Preventie Verzekeren

Nadere informatie

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Monografieen BW B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Prof. mr. C.J.M. Klaassen Kluwer - Deventer - 2007 Inhoud VOORWOORD XI LUST VAN AFKORTINGEN XIII LUST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR XV I INLEIDING

Nadere informatie

Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht. Louis Visscher

Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht. Louis Visscher Een rechtseconomische analyse van het Nederlandse onrechtmatigedaadsrecht Louis Visscher Boom Juridische uitgevers Den Haag 2006 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Communicerende vaten 1 1.2 De rechtseconomische

Nadere informatie

AKTIVIA VZW VERZEKERINGEN. Bart Hannes oktober 2011

AKTIVIA VZW VERZEKERINGEN. Bart Hannes oktober 2011 AKTIVIA VZW VERZEKERINGEN Bart Hannes oktober 2011 1 Verzekeringen I. Burgerlijke aansprakelijkheid II. III. IV. Lichamelijke ongevallen AKTIVIA-polissen Andere risico s 2 I. Burgerlijke aansprakelijkheid

Nadere informatie

POLIS EVENEMENTEN. Doelgroep

POLIS EVENEMENTEN. Doelgroep Doelgroep Deze polis is bestemd voor evenementen met een tijdelijk karakter waarvan de organisatie niet tot de bedrijfsactiviteit van de organisator behoort. Met deze polis richten wij ons dus vooral tot

Nadere informatie

I. Inleiding!... 9! 2. Samenspel & Coördinatie!... 7! 3. Andere systemen voor schadevergoeding!... 7! 4. Schadeverschuiving en schadespreiding!... 9!

I. Inleiding!... 9! 2. Samenspel & Coördinatie!... 7! 3. Andere systemen voor schadevergoeding!... 7! 4. Schadeverschuiving en schadespreiding!... 9! I. Door de mens veroorzaakte schade!... 6! 1. Inleiding!... 6! 2. Samenspel & Coördinatie!... 7! 3. Andere systemen voor schadevergoeding!... 7! 3.1. Beperkingen van het aansprakelijkheidsrecht!... 7!

Nadere informatie

Elektriekers en verzekeringen

Elektriekers en verzekeringen Wel Elektriekers en verzekeringen Federale Verzekering enkele belangrijke cijfers (2012) - Balanstotaal (geconsolideerd) 2,57 miljard - Technische reserves 2,19 miljard - Totale incasso 368,47 miljoen

Nadere informatie

Kick-off Presidia 2015 Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging. Sylvia Thienpont SBB Accountants & Adviseurs

Kick-off Presidia 2015 Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging. Sylvia Thienpont SBB Accountants & Adviseurs Kick-off Presidia 2015 Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging Sylvia Thienpont SBB Accountants & Adviseurs Juridisch, administratief en boekhoudkundig kader van een vereniging

Nadere informatie

Juridische verantwoordelijkheden /aansprakelijkheid van de preventieadviseur

Juridische verantwoordelijkheden /aansprakelijkheid van de preventieadviseur Juridische verantwoordelijkheden /aansprakelijkheid van de preventieadviseur dr. Vanessa Verdeyen Docent sociaal recht & zorgrecht Vrijwillig wetenschappelijk medewerker Instituut Sociaal Recht, KULeuven

Nadere informatie

Aansprakelijkheid en BTW in de vzw & de feitelijke vereniging

Aansprakelijkheid en BTW in de vzw & de feitelijke vereniging Aansprakelijkheid en BTW in de vzw & de feitelijke vereniging 1 Wat? A. Inleiding verschillen tussen een feitelijke vereniging en een vzw B. Toegepast: Aansprakelijkheid welk risico lopen leden en bestuur

Nadere informatie

VLAAMSE ROEILIGA vzw VERZEKERINGEN. Bart Hannes 23 oktober 2013

VLAAMSE ROEILIGA vzw VERZEKERINGEN. Bart Hannes 23 oktober 2013 VLAAMSE ROEILIGA vzw VERZEKERINGEN Bart Hannes 23 oktober 2013 1 Sport beoefenen Sportactiviteiten organiseren = Risico s nemen. Beschermen tegen risico s = Preventie Verzekeren Verzekeringen I. Burgerlijke

Nadere informatie

Waarborg Burgerrechtelijke Aansprakelijkheid

Waarborg Burgerrechtelijke Aansprakelijkheid KRACHTBAL DVV VERZEKERING Polis: c-11/902.300 op naam van FALOS vzw Wat gaan wij hier behandelen? Bepaalde schadegevallen die onze (bestuurs)leden kunnen berokkenen aan derden (alle anderen dan de verzekeringsnemer

Nadere informatie

Aansprakelijkheid Verzekeringen

Aansprakelijkheid Verzekeringen Aansprakelijkheid Verzekeringen Vlaamse Stichting Verkeerskunde Verkeer op School 4 en 8 oktober 2012 Ethias Verzekering Geert Van Aken 1 Risico? Excursies met de fiets Fietsvaardigheidstraining Verkeersroute

Nadere informatie

Schaderegeling in België

Schaderegeling in België Schaderegeling in België Hilde ULRICHTS Kluwer a Wolters Kluwer business p- Woord vooraf Inleiding bij de zesde editie 2008 V VII Hoofdstuk I. Verzekering Aansprakelijkheid Motorrijtuigen 1 /. Wettelijke

Nadere informatie

UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst

UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst UITVOEREN VAN WERKEN IN BELGIE Aandachtspunten bij de aannemingsovereenkomst NKVK 13 oktober 2015 Lore Derdeyn Overzicht 1. Bewijs van de aannemingsovereenkomst 2. Belangrijke clausules van de aannemingsovereenkomst

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1 INHOUD Voorwoord............................................................ v Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe............................................

Nadere informatie

Zaak C-524/04. Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation tegen Commissioners of Inland Revenue

Zaak C-524/04. Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation tegen Commissioners of Inland Revenue Zaak C-524/04 Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation tegen Commissioners of Inland Revenue [verzoek van de High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division, om een prejudiciële beslissing]

Nadere informatie

Prioritaire voertuigen

Prioritaire voertuigen Prioritaire voertuigen Wat doet de politierechtbank ermee? Kathleen Stinckens Rechter in de politierechtbank Leuven Inleiding Zonder ongeval Met ongeval Voor de burgerlijke rechtbank Voor de strafrechtbank

Nadere informatie

De eigendomskwestie KNAW. 9 januari 2014. Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur)

De eigendomskwestie KNAW. 9 januari 2014. Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur) De eigendomskwestie Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur) 9 januari 2014 KNAW Prof. Schoordijk, NJB 2010, 2049 Enige jaren geleden betoogde ik dat de privatisering

Nadere informatie

De positie van de hulpverlener in welzijnsvoorzieningen: geprangd tussen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid.

De positie van de hulpverlener in welzijnsvoorzieningen: geprangd tussen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid. De positie van de hulpverlener in welzijnsvoorzieningen: geprangd tussen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid. Deel I : Juridisch luik: de figuur van aansprakelijkheid en schuldig verzuim in de hulpverlening

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID VAN DE ARCHITECT VERBONDEN DOOR EEN ARBEIDSOVEREENKOMST 1) Omschrijving van de arbeidsovereenkomst Artikel 3 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten

Nadere informatie

Rechtsmisbruik (muurarrest)

Rechtsmisbruik (muurarrest) Rechtsmisbruik (muurarrest) 1. INSTRUCTIES... 2 2. HET CASSATIEARREST... 2 A. DE FEITEN... 2 B. BESLUIT VAN DE FEITENRECHTER... 2 C. MIDDELEN IN CASSATIE... 2 D. HET BESLUIT VAN CASSATIE... 2 3. DE NOOT

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van bestuurders en zaakvoerders

Aansprakelijkheid van bestuurders en zaakvoerders Aansprakelijkheid van bestuurders en zaakvoerders Peter VERSCHELDEN Accountant Moore Stephens Verschelden, Accountants en Belastingconsulenten Bedrijfsrevisor Moore Stephens Verschelden, Bedrijfsrevisoren

Nadere informatie

Onrechtmatige daad en alternatieve schadevergoedingssystemen (sv.)

Onrechtmatige daad en alternatieve schadevergoedingssystemen (sv.) Onrechtmatige daad en alternatieve schadevergoedingssystemen (sv.) 1. Overzicht schadevergoedingsrecht Het schadevergoedingsrecht is gewijd aan de vraag of en onder welke omstandigheden iemand die schade

Nadere informatie

Rolnummer 4995. Arrest nr. 86/2011 van 18 mei 2011 A R R E S T

Rolnummer 4995. Arrest nr. 86/2011 van 18 mei 2011 A R R E S T Rolnummer 4995 Arrest nr. 86/2011 van 18 mei 2011 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 29bis van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Help, ik ben bestuurder

Help, ik ben bestuurder Help, ik ben bestuurder Aansprakelijkheid van bestuurders Ine Schockaert 24 april 2014 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be Inleiding Faillissementen

Nadere informatie

Bewijswaarde van een sms-bericht bij de verkoop van een onroerend goed

Bewijswaarde van een sms-bericht bij de verkoop van een onroerend goed Bewijswaarde van een sms-bericht bij de verkoop van een onroerend goed Analyse arrest HvB Gent 26 september 2013 FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be

Nadere informatie

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten

13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten Monografieën Privaatrecht 13 Arbeidsongevallen en beroepsziekten S.D. Lindenbergh Tweede druk ï Kluwer a Wolters Kluwer business Kluwer- Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 1 Het thema

Nadere informatie

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG ALL IN

RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG ALL IN RECHTSBIJSTANDVERZEKERING VOERTUIG ALL IN ARTIKEL 1 Wat verstaat men onder? 1) Familie a) Uzelf; b) Uw samenwonende echtgenoot of de persoon met wie u samenwoont, hierna begrepen in de term echtgenoot

Nadere informatie

Back to Basics (Contrast Law) Beginselen van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid in ondernemingscontext

Back to Basics (Contrast Law) Beginselen van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid in ondernemingscontext Back to Basics (Contrast Law) Beginselen van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid in Patrick Waeterinckx Advocaat balie Antwerpen Antaxius Advocaten (Off counsel) Praktijkassistent VUB en UA Docent

Nadere informatie

PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG

PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG Versie augustus 2015, versie 06 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 9 Geldig tot 31 december 2017 Het doel van dit

Nadere informatie

AANSPRAKELIJKHEID VAN DE VME EN DE SYNDICUS IN HET APPARTEMENTSRECHT.

AANSPRAKELIJKHEID VAN DE VME EN DE SYNDICUS IN HET APPARTEMENTSRECHT. AANSPRAKELIJKHEID VAN DE VME EN DE SYNDICUS IN HET APPARTEMENTSRECHT. Wie is aansprakelijk voor schadegevallen en hoe kan deze aansprakelijkheid worden vermeden? Een mede-eigenaar in een appartementsgebouw

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Hof van Cassatie Onderwerp Duur. Burenhinder. Herstel. Rechtsvordering. Algemene verjaringstermijnen. Termijn buitencontractuele aansprakelijkheid Datum 20 januari 2011 Copyright and disclaimer

Nadere informatie

Medische aansprakelijkheid Een dagelijkse praktijk?

Medische aansprakelijkheid Een dagelijkse praktijk? Medische aansprakelijkheid Een dagelijkse praktijk? Dr. Tom Thomas Verzekeringsgeneeskunde en Medische expertise 2 maart 2011 Inhoud Medische aansprakelijkheid Soorten Constitutieve elementen Medisch ongeval

Nadere informatie

Koor- en dirigentendag. Studiedag 17/09/2011

Koor- en dirigentendag. Studiedag 17/09/2011 Koor- en dirigentendag Studiedag 17/09/2011 -- 1. Vanbreda Risk & Benefits 2. Koor 3. Mensen 4. Middelen 5. Vermogen 6. Contact 1. Vanbreda Risk & Benefits Grootste onafhankelijke verzekeringsmakelaar

Nadere informatie

KBC POLIS MOTORFIETS

KBC POLIS MOTORFIETS KBC POLIS MOTORFIETS Deze polis verzekert de specifieke risico s die voortvloeien uit het gebruik van een motorfiets. Iedere eigenaar of (financiële) leasingnemer van een motorfiets. Verzekeringen Welke

Nadere informatie

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen prof dr mr A.J. Akkermans Beroepsziekten en bedrijfsongevallen vanuit juridisch perspectief Werkgeversaansprakelijkheid Bron: W.E. Eshuis e.a. (2011), Werkgeverskosten

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Woningeigenaar en overlast. artikel 6:162 BW

Woningeigenaar en overlast. artikel 6:162 BW Woningeigenaar en overlast artikel 6:162 BW lid 1 Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander dientengevolge lijdt, te

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Inhoudsopgave 7 Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout

INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Inhoudsopgave 7 Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout INHOUDSOPGAVE Woord vooraf 5 Inhoudsopgave 7 I. Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht 13 A. Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout 13 1. Cass., 15 mei 1941 (het steenbakkersarrest)

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van de architect

Aansprakelijkheid van de architect Aansprakelijkheid van de architect FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95 66 E info@forumadvocaten.be W www.forumadvocaten.be 1 Juridisch kader De architect is

Nadere informatie

WET MEDISCHE ONGEVALLEN

WET MEDISCHE ONGEVALLEN WET MEDISCHE ONGEVALLEN Thierry VANSWEEVELT Hoogleraar Universiteit Antwerpen Advocaat Dewallens & partners Thierry.vansweevelt@ua.ac.be University of Antwerp/ Law firm Dewallens & partners KLASSIEK FOUTSYSTEEM

Nadere informatie

Toezicht en aansprakelijkheid

Toezicht en aansprakelijkheid Toezicht en aansprakelijkheid Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de rechtvaardiging voor de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad van toezichthouders ten opzichte van derden PROF. MR. I. GIESEN Hoogleraar

Nadere informatie

Kick-off voor presidia

Kick-off voor presidia Kick-off voor presidia 13.05.2014 JURIDISCH STATUUT EN AANSPRAKELIJKHEID VAN EEN STUDENTENVERENIGING Stad Antwerpen/ juridische dienst Inhoud 1. Feitelijke vereniging vs. vzw 2. Aansprakelijkheid feitelijke

Nadere informatie

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N.

EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven. Uitgave 2013. C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. EURO BOOKS ONLINE - Digitaal bladeren in juridische uitgaven Uitgave 2013 C.I.P. Koninklijke Bibliotheek Albert I NUR 820 I.S.B.N. 2013 by Euro Books Uitgegeven door Euro Trans Lloyd Kaleshoek 8 8340 Damme

Nadere informatie

DAG VAN DE SPORTCLUBBESTUURDER

DAG VAN DE SPORTCLUBBESTUURDER DAG VAN DE SPORTCLUBBESTUURDER Sessie Wegwijs in verzekeringen voor sportclubs Wilrijk - 9 oktober 2010 Campus Drie Eiken Universiteit Antwerpen Eddy Van Den Bosch Het sportlandschap in Vlaanderen Decreet

Nadere informatie

De KBC-Gezinspolis beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn privé-leven.

De KBC-Gezinspolis beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn privé-leven. KBC-GEZINSPOLIS De KBC-Gezinspolis beschermt de verzekerde(n) tegen allerlei risico s in zijn privé-leven. Alle gezinnen. Wat is een gezin? KBC-Verzekeringen aanvaardt elke manier van samenleven in hetzelfde

Nadere informatie

BSAE- Verzekering. Towards Professional Recognition

BSAE- Verzekering. Towards Professional Recognition BSAE- Verzekering Towards Professional Recognition Beroepsaansprakelijkheidsverzekering Op vraag van BSAE heeft verzekeringsmakelaar Group Casier een exclusieve verzekeringspolis beroepsaansprakelijkheid

Nadere informatie

Jubileumcongres Beursbengel

Jubileumcongres Beursbengel Workshop - Contracteren met de klant: omgaan met aansprakelijkheidsrisico's, exoneraties en verzekeringsdekking Jubileumcongres Beursbengel Erik van Orsouw erik.van.orsouw@kvdl.nl http://www.kvdl.nl/beursbengel/

Nadere informatie

Workshop 6: takenpakket lokale toezichthouder

Workshop 6: takenpakket lokale toezichthouder Workshop 6: takenpakket lokale toezichthouder Uitgaande van de filosofie milieuhandhaving: Bestuurlijke handhaving boven strafrechtelijke Probleem helpende handhaving boven bestraffende Van zacht naar

Nadere informatie

INHOUD. WOORD VOORAF... v DEEL I HET BELANG EN DE SITUERING VAN HET BUITENCONTRACTUEEL AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

INHOUD. WOORD VOORAF... v DEEL I HET BELANG EN DE SITUERING VAN HET BUITENCONTRACTUEEL AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT INHOUD WOORD VOORAF................................................... v DEEL I HET BELANG EN DE SITUERING VAN HET BUITENCONTRACTUEEL AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT HOOFDSTUK I SITUERING, DOELSTELLINGEN, KRACHTLIJNEN,

Nadere informatie

DE MEDISCHE EXPERTISE (uitgave 2008)

DE MEDISCHE EXPERTISE (uitgave 2008) DE MEDISCHE EXPERTISE (uitgave 2008) DE DESKUNDIGE 1. Deskundigenonderzoek in burgerlijke zaken...3 1. Het verloop van de gerechtelijke expertise in vogelvlucht...3 2. Expertisekosten...12 3. Wetteksten...21

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN HET RECHT OP AFBEELDING...33

INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN HET RECHT OP AFBEELDING...33 INHOUDSOPGAVE DANKWOORD... v VOORWOORD...vii HOOFDSTUK 1. DE GRONDSLAG... 1 1. De grondslag: het persoonlijkheidsrecht op afbeelding... 1 2. Invloed van de mensenrechten... 3 A. Art. 22 G.W.... 4 B. Art.

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

NIS-bijeenkomst 17 januari 2013. Herstelcoach Actualiteiten. Arlette Schijns

NIS-bijeenkomst 17 januari 2013. Herstelcoach Actualiteiten. Arlette Schijns NIS-bijeenkomst 17 januari 2013 Herstelcoach Actualiteiten Arlette Schijns Wat ga ik met jullie bespreken? Herstelcoach: de juridische inbedding Actualiteiten - Verkeersongevallenjurisprudentie: 7:611

Nadere informatie

Rolnummer 4853. Arrest nr. 121/2010 van 28 oktober 2010 A R R E S T

Rolnummer 4853. Arrest nr. 121/2010 van 28 oktober 2010 A R R E S T Rolnummer 4853 Arrest nr. 121/2010 van 28 oktober 2010 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 29bis van de wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Rolnummer 3677. Arrest nr. 200/2005 van 21 december 2005 A R R E S T

Rolnummer 3677. Arrest nr. 200/2005 van 21 december 2005 A R R E S T Rolnummer 3677 Arrest nr. 200/2005 van 21 december 2005 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag over artikel 14bis, 3, van de wet van 3 juli 1967 betreffende de preventie van of de schadevergoeding

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Autoverzekering Top Verkeer en Top Inzittenden

Algemene Voorwaarden Autoverzekering Top Verkeer en Top Inzittenden Algemene Voorwaarden Autoverzekering Top Verkeer en Top Inzittenden Bladzijde Inhoudstafel 1. Wat verstaat men onder? 2 2. Wie is verzekerd? 2 3. Wanneer is men verzekerd? 3.1. Formules 2 3.2. Waarborguitbreidingen

Nadere informatie

29/01/2015. Wie verzekeren wij? Wat verzekeren wij? Lichamelijke ongevallen

29/01/2015. Wie verzekeren wij? Wat verzekeren wij? Lichamelijke ongevallen DAG VAN DE OPVOEDER KORTRIJK 03 februari 2015 Een volledig verzekeringsdossier B.A. Uitbating School en Ongevallen B.A. Bestuurders Rechtsbijstand Arbeidsongevallen en Gemeen Recht Uw school Alle Bouwplaats

Nadere informatie

HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN. Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013

HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN. Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013 HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013 OVERZICHT Wanneer werd het Fonds opgericht? Waarom werd het Fonds opgericht? Huidige situatie Bijzonderheden en doelstellingen

Nadere informatie

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling

RECHTSBIJSTAND. Hoofdstuk 5. Art.21. Voorafgaandelijke bepaling Hoofdstuk 5 RECHTSBIJSTAND Voorafgaandelijke bepaling Gewaarborgd schadegeval Art.21 De bepalingen van de overige hoofdstukken van deze overeenkomst zijn van toepassing op Rechtsbijstand voor zover ze

Nadere informatie

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Stereotypering van een whiplashzaak: - dik en voorspelbaar - rituele dans om de deskundige(n) en de vraagstelling - vaste standpunten

Nadere informatie

De hoofdelijke aansprakelijkheid voor de sociale schulden. Historiek van het principe van de hoofdelijke aansprakelijkheid

De hoofdelijke aansprakelijkheid voor de sociale schulden. Historiek van het principe van de hoofdelijke aansprakelijkheid De hoofdelijke aansprakelijkheid voor de sociale 1 oktober 2013 Agenda Historiek van het principe van de hoofdelijke aansprakelijkheid 2 verplichtingen (art. 30bis van de wet van 27 juni 1969) Melding

Nadere informatie

ACTUALIA PUBLIEKRECHT 3 HET BELANG IN HET PUBLIEKRECHTELIJK PROCESRECHT. M. VAN DAMME (ed.)

ACTUALIA PUBLIEKRECHT 3 HET BELANG IN HET PUBLIEKRECHTELIJK PROCESRECHT. M. VAN DAMME (ed.) ACTUALIA PUBLIEKRECHT 3 HET BELANG IN HET PUBLIEKRECHTELIJK PROCESRECHT M. VAN DAMME (ed.) E. BREWAEYS G. DEBERSAQUES P. LEFRANC K. LEUS B. MARTEL F. ONGENA K. VERANNEMAN W. WEYMEERSCH A. WIRTGEN 2011

Nadere informatie