DE ZONNECOLLECTOR/BOILER VERSLAG VAN EEN ZELFBOUWPROJECT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE ZONNECOLLECTOR/BOILER VERSLAG VAN EEN ZELFBOUWPROJECT"

Transcriptie

1 Verslag van een zelfbouwproject ZP DE ZONNECOLLECTOR/BOILER VERSLAG VAN EEN ZELFBOUWPROJECT Inhoud: Pagina: Deel 1: Uitgangspunten en berekeningen Inleiding Onzekere punten Horizontale of verticale plaatsing van het paneel? Thermosifonsysteem of systeem met circulatiepompje? Berekening van het vermogen Stroomt het warme water 's nachts weer terug naar het paneel? Samenvatting deel Deel 2: Bouw van het systeem Inleiding De zonnecollector (het paneel) De boiler Het verwarmende circuit Conclusie Deel 3: Aanvullingen uit de praktijk e aanvulling (november 1997) e aanvulling (februari 2008) ZP08.doc, FEB08 Overname met bronvermelding toegestaan.

2 Verslag van een zelfbouwproject ZP Enige aantekeningen en berekeningen bij het ontwerpen en vervaardigen van een zonnecollector met boiler. Door Jan Huisman. In 1979 heb ik een zonneboilersysteem gebouwd en in bedrijf gesteld. Gedurende de meer dan 28 jaar dat het systeem nu werkt hebben vele deelnemers aan de cursussen die wij voor Thomassen en GE gegeven hebben, belangstelling voor zo'n systeem getoond. Mijn kladaantekeningen, gemaakt bij de voorbereiding en de bouw van het systeem, zijn dan ook vele malen gekopieerd. Het leek mij een goede gedachte deze notities nu eens netjes op te schrijven, zodat een en ander wat duidelijker over komt. Want zo lang de zon blijft schijnen zal het onderwerp zonneenergie ter sprake blijven komen, tijdens menige koffie- of lunchpauze van de cursussen. Reacties worden op prijs gesteld. Deel 1: Uitgangspunten en berekeningen Inleiding Al sinds mijn jonge jaren ben ik geïnteresseerd in machines, eerst door op jonge leeftijd het boek "Scheepsoliemotoren" te verslinden, later beroepshalve als scheepswerktuigkundige en weer later als docent technische opleidingen bij AKZO, bij Thomassen en bij GE. Bij dit onderwerp komt steeds weer het rendement van een machine ter sprake. Is het niet vreselijk zonde dat bij vrijwel alle warmtewerktuigen meer dan de helft van de toegevoerde brandstofenergie verloren gaat? Studerend op en werkend met machines gaat men vanzelf nadenken over alternatieve energiebronnen (zon, wind, getijden etc.). Waarom benutten wij nauwelijks de vrijwel onuitputtelijke schone energiebronnen die de natuur ons biedt, terwijl de wereld steeds verder wordt vervuild door systemen met een slecht rendement? Zonne-energie is één van de vormen van energie waar relatief weinig mee gedaan wordt. Als je op de wereld rondkijkt lijkt het wel of op die plaatsen waar de zon overdadig schijnt, de brandstofenergie zó goedkoop is dat men geen alternatieven overweegt, en dat in koudere streken zoals in Nederland er ook niets mee gedaan wordt omdat "ons klimaat er niet geschikt voor is". Dit laatste valt nog te betwijfelen en ik begon in de 70er jaren serieus belangstelling voor deze energiebron op te vatten. Er waren toen al enkele systemen voor gebruik in een gezinswoning in de handel. De hoge prijs van die systemen maakte kopen echter niet aantrekkelijk. Begin 1979 kwam ik door toevallige omstandigheden in het bezit van een goede gebruikte warmwaterboiler. Ik vatte toen het idee op om zelf een zonnecollector met boiler te bouwen voor de warmwatervoorziening in mijn huis te Rheden. Veel informatie over het zelf bouwen heb ik gevonden in het boekje "Zonneenergie", door Ch. Kiely, Uitgave De Muiderkring Het systeem bestaat uit een zonnewarmtecollector (het paneel), waarin het verwarmingsmedium verhit wordt, en een boiler met ingebouwd verwarmingsspiraal

3 Verslag van een zelfbouwproject ZP (buis), waarin de warmte overgedragen wordt op het warme tapwater. Het verwarmende circuit is gesloten en het wordt gevuld met water plus antivries (automotor-koelvloeistof), zodat het systeem ook in de winter operationeel kan blijven. Ter voorkoming van eventuele lekkageproblemen (antivries in het drinkwatersysteem!) wordt het verwarmende circuit atmosferisch uitgevoerd, met een open expansietankje op het hoogste punt, terwijl de boiler een drukboiler is met de volle waterleidingdruk in het systeem. Bij onverhoopte lekkage lekt er dan slechts drinkwater naar het verwarmende circuit en geen koelvloeistof naar het drinkwatersysteem. Zie ook de aanvullingen in hoofdstuk 3. Het in de zonneboiler opgewarmde water stroomt naar een tweede boiler, die met behulp van een thermostatische regeling bijverwarmd wordt. De bijwarmboiler wordt in mijn geval door de CV-installatie opgewarmd. Hiervoor in de plaats kan uiteraard ook een gasboiler, een elektrische boiler of een geiser worden genomen. De geiser dient dan wel geschikt te zijn voor het toevoeren van voorverwarmd water! Zeer aantrekkelijk in dit systeem is het feit dat er geen enkele regeling nodig is. Bovendien is elke opwarming van het water, hoe gering ook bij donker weer, meegenomen. Dit zou niet kunnen wanneer het zonnecircuit rechtstreeks op de bijwarmboiler zou worden aangesloten; in dat geval zou het zonnesysteem pas gaan werken wanneer het zonnepaneel heter wordt dan de bijwarmboiler. Principeschema warmwaterinstallatie met zonneboiler Gezien de plaatsruimte op het dak van mijn huis en de gewenste capaciteit (alleen voor warm water, niet voor CV) werd gedacht aan een paneel met een oppervlakte van ca. 2 m 2.

4 Verslag van een zelfbouwproject ZP Volgens Kiely ontvangt een zonnepaneel op onze breedtegraad ongeveer 1000 kwh/m 2.jaar. Het rendement is ca. 50%, dus wordt de nuttig beschikbare energie van een 2 m 2 paneel: 2 x 0,5 x 1000 = 1000 kwh/jaar. Gemiddeld per dag is dit 1000/365 = 2,74 kwh. Deze cijfers werden bevestigd door andere informatiebronnen Onzekere punten Onzeker waren de volgende punten: - uitgaande van een 2 x 1 m paneel, wat is de gunstigste plaatsing, horizontaal of verticaal? - kan een zelfwerkend thermosifonsysteem gebruikt worden, of is er een circulatiepompje met een regelsysteem nodig? - wat wordt het vermogen van het paneel? - zal de warmte die overdag gewonnen is 's nachts niet terugstromen naar het dak? - raakt het verwarmende circuit niet aan de kook op een hete zomerdag? Deze vragen heb ik aan de hand van enkele berekeningen zo goed mogelijk getracht te beantwoorden.

5 Verslag van een zelfbouwproject ZP Horizontale of verticale plaatsing van het paneel? Principeschets: Meer hierover in de volgende berekeningen Thermosifonsysteem of systeem met circulatiepompje? Het meest aantrekkelijke systeem voor de watercirculatie in het verwarmende circuit is een zelfwerkend thermosifonsysteem. Daarbij is geen circulatiepompje nodig, en wellicht geen regeling (daarover later meer). De vraag was echter of zo'n thermosifonsysteem voldoende circulatiekracht zou opleveren en of er 's nachts geen terugstroming van het opgewarmde water zou zijn. Het thermosifonsysteem is gebaseerd op een natuurlijke stroming die ontstaat door verschillen in dichtheid van het warme en koude water in het systeem. De volgende grafiek geeft het verband tussen de temperatuur en de dichtheid van water. Normale koelvloeistof heeft bij 20ºC een dichtheid van 1070 kg/m 3. Ik heb bij de berekeningen echter de dichtheden van water bij verschillende temperaturen aangehouden.

6 Verslag van een zelfbouwproject ZP Dichtheid van water als functie van de temperatuur Het principe van het thermosifonsysteem kan worden geïllustreerd door de dichtheid van het medium in het systeem voor te stellen door de breedte van balken in een evenwichtsplaatje. In deze voorstelling staat het zonnepaneel links en de boiler rechts. Uiteraard zijn er ook verbindingsleidingen waarin het water een bepaalde temperatuur en dus een bepaalde dichtheid heeft. Alleen de verticale afstanden spelen een rol, de horizontale verbindingsleidingen zijn niet interessant. Op de onderkanten van het linkerbeen en van het rechterbeen komt een bepaalde druk te staan, gegeven door de formule: p = ρ. h. g Hierin is: p = druk op onderzijde been (N/m 2 ) ρ = dichtheid medium (kg/m 3 ) h = hoogte van de vloeistofkolom (m) g = versnelling van de zwaartekracht (9,81 m/s 2 ) Het drukverschil dat voor de circulatie zorgt wordt gegeven door de totale druk van alle vloeistofkolommen links te verminderen met de totale druk van alle vloeistofkolommen rechts. Voor de lay-out van mijn systeem kwam het volgende principeplaatje er uit:

7 Verslag van een zelfbouwproject ZP Principe van een thermosifonsysteem 1.5. Berekening van het vermogen Het berekende vermogen P van het zonnepaneel is steeds een momentopname oftewel het aanvangsvermogen voor een aantal aangenomen gevallen, omdat steeds naarmate de boiler warmer wordt het vermogen daalt door afnemende t. Verloop van temperaturen en vermogen in de tijd Verloop van temperatuur en vermogen in de tijd Voor de berekening van het vermogen zijn voor een horizontaal geplaatst paneel en voor een verticaal paneel drie gevallen berekend: Geval 1: heet paneel, koude boiler (bijv. aan het begin van de dag) Geval 2: heet paneel, warme boiler (bijv. aan het eind van de dag) Geval 3: warm paneel, koude boiler (bijv. wintersituatie)

8 Verslag van een zelfbouwproject ZP Deze berekeningen zijn zowel voor een horizontaal geplaatst paneel als voor een verticaal geplaatst paneel uitgevoerd. De volumestroom Q door het verwarmende circuit werd bepaald aan de hand van tabellen in een boek over het ontwerp van CV-installaties. Vermogen bij horizontale plaatsing paneel h = 1,075 m, p = h(ρ k ρ w )g = 10,54 ρ N/m 2 Vermogen bij verticale plaatsing paneel h = 0,775 m, p = h(ρ k ρ w )g = 7,6 ρ N/m 2 De conclusie uit deze berekeningen zou kunnen zijn dat een horizontaal paneel een hoger vermogen levert dan een verticaal geplaatst paneel. Horizontale plaatsing kwam op het dak ook beter uit, zodat ik besloten heb tot horizontale plaatsing.

9 Verslag van een zelfbouwproject ZP Stroomt het warme water 's nachts weer terug naar het paneel? De vraag was of het gedurende de dag opgewarmde water bij nacht niet zijn warmte weer zou afstaan aan het koude paneel op het dak. Terugstroming zou voorkomen kunnen worden door het plaatsen van een terugslagklep in het verwarmende circuit, maar zo'n klep zou de stroming zeker in belangrijke mate hinderen. Een andere oplossing zou een magneetklep zijn, maar daarbij heeft men een regelsysteem nodig, bestaande uit een differentiaal-temperatuurmeter en een schakelcircuit voor de magneetklep. Mooier zou het zijn als er van nature geen terugstroming zou zijn. Volgens Kiely wordt dit gerealiseerd wanneer men een minimale afstand van 0,6 m bewaart tussen de bovenkant van het paneel en de onderkant van de boiler. Ik heb getracht dit met enkele rekensommetjes te begrijpen en te bevestigen. Daartoe heb ik twee mogelijkheden bekeken: - stel dat het water 's nachts wel terugstroomt - stel dat het water 's nachts niet terugstroomt Stel: er is wel terugstroming bij nacht Als men uitgaat van nachtelijke terugstroming zal het warme water uit de boiler via de goed geïsoleerde hoogste leiding naar het paneel stromen, om daar af te koelen en koud via de goed geïsoleerde laagste leiding naar de boiler terug te stromen. Dit levert het plaatje op dat gelijk is aan de normale situatie overdag, zodat er een drukverschil ontstaat dat de normale stroming (rechtsom) op gang wil brengen. Conclusie hieruit: er is geen terugstroming bij nacht.

10 Verslag van een zelfbouwproject ZP Stel: er is geen terugstroming bij nacht Hierbij ontstaat de situatie dat de goed geïsoleerde leidingen van het verwarmende circuit de omgevingstemperatuur van de CV-ruimte waarin ze geplaatst zijn ( C) zullen aannemen. Onder die omstandigheden zal er geen evenwichtssituatie ontstaan, zie de schets hieronder. Het koude water in het paneel veroorzaakt een (geringe) p linksom, zodat er enige terugstroming ontstaat. Die terugstroming hoeft alleen maar een bepaald temperatuursverschil tussen de verbindingsleidingen te handhaven, nl. de linker leiding warm en de rechter koud, opdat er een evenwichtsituatie ontstaat. Zie de onderste schets. Het is dus zaak de leidingen goed te isoleren! Conclusie hieruit: er zal een zeer geringe terugstroming zijn om de leidingen de vereiste verschiltemperatuur te houden Samenvatting deel 1 Uit het voorgaande heb ik de volgende conclusies getrokken: 1. Een zonneboilersysteem kan goed werken in Nederland. 2. Een rechthoekig paneel kan het beste horizontaal geplaatst worden. 3. Een zelfwerkend thermosifonsysteem kan goed werken, maar dan moet uiteraard een plaatsing van de boiler boven het zonnepaneel mogelijk zijn. 4. De terugstroming bij nacht kan verwaarloosd worden, mits er voldoende hoogteverschil is tussen het paneel en de boiler en de leidingen goed worden geïsoleerd. 5. Er is geen regelsysteem nodig, mits men een aparte zonneboiler gebruikt met daarna een bijwarmboiler. Op basis van deze conclusies heb ik destijds besloten het systeem te bouwen. Hierover meer in het tweede deel van dit artikel.

11 Verslag van een zelfbouwproject ZP Deel 2: Bouw van het systeem Inleiding Zoals al in deel 1 van dit artikel vermeld, heb ik veel informatie over het zelf bouwen gevonden in het boekje "Zonne-energie", door Ch. Kiely, Uitgave De Muiderkring De (Engelse) auteur van dit boekje heeft veel systemen eigenhandig gebouwd, zodat hij veel praktische tips kan geven. Toen ik aan de hand van enkele berekeningen (zie deel 1) ook sommige niet door hem onderbouwde beweringen kon verifiëren kreeg ik een groot vertrouwen in deze auteur De zonnecollector (het paneel) De zonnecollector is een simpele houten bak, waarin een plaat aluminium van 2 x 1 meter, met daarop gemonteerd een zigzag gebogen koperen leiding (12 meter lang in de eerste uitvoering). De bak wordt aan de bovenkant afgedicht door een ruit, zodat de stralingswarmte die door deze ruit heen komt door het zgn. broeikaseffect in de ruimte tussen ruit en plaat gevangen wordt. Plaat en leidingen zijn dofzwart gespoten, zodat ze een maximale absorptie van de gevangen warmte geven. Aangezien de collector jaar in jaar uit aan de weersomstandigheden wordt blootgesteld is een degelijke bouw vereist. Ik ben geen goede timmerman, maar dit keer heb ik mezelf overtroffen door het maken van degelijke pen-en-gat verbindingen, nog versterkt met watervaste houtlijm. Zie de schetsen op de volgende bladzijden. Eenmaal gereed werd het paneel op het dak geplaatst met behulp van 2 ladders, 2 buurmannen en een touw over de nok van het huis. Eén man hield het touw over het huis strak, waaraan het paneel vastgebonden zat. Twee mannen beklommen elk een ladder, het paneel voor zich uit duwend. Op het dak aangekomen werd het paneel op de pannen gelegd, met een paar klosjes er onder. De buurmannen werden bedankt en ik heb het paneel degelijk vastgezet aan het dakbeschot. Om het maximale hoogteverschil te krijgen is het paneel zo laag mogelijk op het dak geplaatst, met de onderzijde praktisch in de dakgoot. Materiaal: 2 hardhouten balkjes 10x6 cm, lang 210 cm 2 idem 10x6 cm, lang 110 cm 1 plaat watervast triplex 200x100cm 1 bus watervaste houtlijm koperen spijkers 1 glaswolplaat dik 5 cm 196x96 cm 1 aluminium plaat 2x1 m, dik 2 mm 30 koperen schroeven 30 mm 1 glasruit 4 mm dik, 204x104 cm 1 tube siliconenkit 3 lengtes (van 5 m) koperen buis 12 mm 2 koperen sokjes 12 mm 1 bus hittebestendige hechtprimer 2 spuitbussen dofzwarte radiatorlak

12 Verslag van een zelfbouwproject ZP

13 Verslag van een zelfbouwproject ZP De boiler De door mij gebruikte zonneboiler is een 80 liter warmwaterboiler met ingebouwde verwarmingsbuis (spiraal). Dit type boiler wordt gewoonlijk gebruikt om het warme tapwater in een woning te verwarmen met behulp van de CV-installatie (combiboiler). Zo'n boiler is zeer goed geïsoleerd tegen warmteverlies, zodat er 's nachts zo weinig mogelijk warmte verloren gaat. Bovendien is het een drukboiler, zodat het warme tapwater onder de volle waterleidingdruk staat. Dit is van belang omdat het verwarmende circuit als stromend medium water met antivries gebruikt, een goedje dat men liever niet in het drinkwatersysteem zou zien bij onverhoopte lekkage van de verwarmingsbuis. Om deze reden is het verwarmende circuit atmosferisch uitgevoerd. De zonneboiler wordt met koud drinkwater gevoed via een normale inlaatcombinatie, bestaande uit afsluiter, terugslagklep en ontlastklep. Het koude water wordt onder in de boiler aangevoerd en gelijkmatig verdeeld, zodat het zich zo weinig mogelijk mengt met het warme water in de boiler. Het voorgewarmde water stroomt naar de bijwarmboiler. Het is raadzaam in de waterleiding op strategische plaatsen afsluiters, eventueel met aftapkraantjes, te monteren. Ik heb die afsluiters pas gemonteerd nadat ik voor het vervangen van een kraanleertje ergens in huis 160 liter heet water moest aftappen... De zonneboiler en de bijwarmboiler, in mijn geval van vrijwel hetzelfde type, hangen broederlijk naast elkaar aan de muur van de CV-ruimte. Ze zijn zo hoog mogelijk opgehangen om het maximale hoogteverschil tussen collector en boiler te krijgen. Gebruikte materialen: 1 lengte (van 5 m) koperen buis 15 mm 1 inlaatcombinatie 2 afsluiters 15 mm aansluitmateriaal voor de waterleidingen isolatiemateriaal voor de warmwaterleidingen

14 Verslag van een zelfbouwproject ZP Het verwarmende circuit Het verwarmende circuit bestaat uit het zonnepaneel, de verwarmingsleiding (spiraal) in de boiler, en de beide verbindingsleidingen. Dit circuit heeft maar een kleine waterinhoud, nl.: - paneel 12 meter pijp, inwendig 10 m = 1 liter - verbindingsleiding 5 meter pijp inw. 13 mm = 0,6 liter - boilerspiraal geschat op 1,4 liter Totaal ca. 3 liter Het circuit moet een expansiemogelijkheid hebben. Het benodigde volume van het expansievaatje (open naar de atmosfeer) heb ik als volgt bepaald: Verandering dichtheid water bij de hoogste en laagste voorkomende temperatuur ca. 60 kg/m 3 = ca. 6% van de dichtheid. Tankje met inhoud van 10% van de circuitinhoud oftewel ca. 0,3 liter is voldoende. Ik heb daarvoor een lege siliconenkitspuit genomen, met een klein gaatje in het zuigertje. De bovenste (hete) leiding gaat vanaf het paneel via een sleuf in een dakpan naar binnen. Door de lage plaatsing van het paneel kon de onderste (koude) leiding onder de laagste dakpan door naar de zoldervloer gevoerd worden. Hier heb ik een aftapkraantje gemonteerd voor eventueel onderhoudswerk. Belangrijk is dat de leidingen overal op afschot liggen, een "zak" in de leiding is bij een thermosifonsysteem beslist ontoelaatbaar! Alle leidingen zijn zowel binnendaks als buitendaks zorgvuldig geïsoleerd. Gebruikte materialen voor de verbindingsleidingen: 1 lengte (van 5 m) koperen buis 15 mm 2 verloopsokjes 12/15 mm 1 T-stuk 15 mm voor aftapleiding 1 aftapkraantje 15 mm 1 T-stuk 15 mm voor expansievaatje 1 expansievaatje (lege plastic jerrycan) aansluitmateriaal voor boilerleidingen isolatiemateriaal voor de leidingen De schets op de volgende bladzijde toont de lay-out van het paneel, de boiler en de verbindingsleidingen. Daarna volgt nog een "artist's impression" (van een matige artist) van mijn echtelijke woning. Op deze schets is te zien hoe de voorbijgangers in de straat het paneel zien. Het oogt als een wat merkwaardig geplaatst dakraam. Als zodanig wordt het meestal ook gezien, zodat reeds bij het plaatsen de opmerking te horen was: "dat zal lekker licht geven op de zolder".

15 Verslag van een zelfbouwproject ZP Layout van het systeem Schets van het zonnepaneel op het dak

16 Verslag van een zelfbouwproject ZP Conclusie Het beschreven systeem werd in mei 1979 gebouwd. Het systeem werkt sinds die tijd zowel in de winter als in de zomer perfect. Bij helder weer bereikt de zonneboiler aan het eind van de middag een temperatuur van ca. 65 C, indien er geen warmwaterverbruik is. Afhankelijk van het warmwaterverbruik tot de volgende morgen zal de tweede boiler al of niet bijverwarmen. In warme perioden bleek dit soms enkele weken achter elkaar niet voor te komen. Voorts bleek dat zelfs op de heetste zomerdag bij hete boiler (later in de middag) het verwarmende circuit niet aan de kook raakte. (Dit was een van mijn onzekere punten). Bij koken zouden de dampbellen de werking verstoren en de koelvloeistof uit het expansietankje drukken. Dit is dus niet gebeurd. (Later las ik ergens dat koelvloeistof een kookpunt heeft van zeker 145ºC). Het onderhoud van het systeem bestaat uit het eenmaal per jaar schoonmaken van de zonnecollector, zo nodig het schilderen van het hardhouten kozijn. Verder heb ik er eigenlijk nooit meer naar omgekeken. Het zonneboilersysteem is een comfortabel bezit, dat weliswaar geen spectaculaire besparingen oplevert, maar dat toch voortdurend op milieuvriendelijke wijze energie naar binnen haalt. Vrienden en kennissen vinden het fascinerend en zouden het ook wel willen bouwen. De kosten van de boiler zijn dan meestal de reden om het toch maar niet te doen. Ook heeft niet iedereen een huis waar zo'n systeem op een naar het zuiden gericht dak geplaatst kan worden. Zou bijvoorbeeld het paneel op gelijke hoogte met de boiler moeten staan, of zelfs daar boven (plat dak), dan is een regelsysteem nodig, met eventueel een pompje. Dit maakt de installatie een stuk ingewikkelder en minder aantrekkelijk. Mocht de lezer door dit artikel geïnspireerd worden om ook zo'n systeem te bouwen, dan hoor ik daar graag eens het resultaat van. Mijn systeem staat open voor bezichtiging, gaarne tijdig afspreken, dan kan ik de bende in de CV-ruimte even opruimen. Deel 3: Aanvullingen uit de praktijk e aanvulling (november 1997) In november 1997 heb ik de 23 jaar oude CV-ketel vervangen door een HRcombiketel (Nefit Fasto combiketel). De zonneboiler is gehandhaafd en staat nu is serie met de combiboiler (informeer vóór aankoop of het regelsysteem van de combiketel de voeding met heet water aankan!). Een andere wijziging is dat er nu omloopleidingen gemaakt zijn waarmee het eventueel mogelijk is de zonneboiler los van de CV te gebruiken, of de combiboiler los van de zonneboiler. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat beide boilers een inlaatcombinatie krijgen. En, wijs geworden door ervaring, zijn er nu op beide boilers aftapkranen gemonteerd, met leidingen die boven een afvoer uitkomen. (N.B. een afvoer was voor de HR ketel toch nodig). Verder werkt het systeem als vanouds en tot volle tevredenheid.

17 Verslag van een zelfbouwproject ZP Na 18 jaren gebruik dient wellicht een veelgestelde vraag beantwoord te worden: wat levert het op? Deze vraag is niet eenvoudig te beantwoorden en de globale sommetjes die ik hierover weleens gemaakt hebben kwamen op een bedrag van ca. 50 euro per jaar. Bij een kostprijs van het paneel + leidingen van destijds ca. 200 euro heeft dit zo n 18 x = 700 euro opgeleverd. Dit is niet indrukwekkend en dat was mij eigenlijk ook bij voorbaat wel bekend. Het financiële rendement van een gekocht zonneboilersysteem zal zeer gering zijn, als men van dit soort particuliere installaties al een rendement verwacht. Hiermee bedoel ik dat men zelden vraagt naar het rendement van een automobiel of een TV-ontvanger. Ik ben van mening dat je bij een project als dit van een heel ander soort rendement mag spreken: de fascinatie met het vangen van zonne-energie en de bevrediging die het zelf bouwen van zo n systeem biedt. Als in de zomermaanden enkele weken achtereen de combiketel niet hoeft aan te slaan is dat gewoon leuk e aanvulling (februari 2008) In november 2007 had ik een ernstige lekkage van het spiraal in de boiler. Dit was gemaakt van staal dat na 28 jaar de strijd tegen de galvanische corrosie had opgegeven. Een waterballet via het expansietankje was het gevolg, gelukkig op tijd ontdekt door mijn vrouw, die de stopkranen dichtgedraaid heeft. Later bleek dat door de lekkage de koelvloeistof uit het zonnepaneel weggedrukt was, hetgeen ik helaas pas merkte toen het paneel bij de eerste vorstperiode van 2007 stukvroor. Dit was een goede (!) aanleiding om het paneel van het dak te halen en geheel opnieuw op te bouwen. De triplex bodem bleek vrijwel verdwenen, was dus niet zo watervast als de verkoper beweerde. Voorts vertoonde ook het hardhouten kozijn sporen van het verblijf in weer en wind gedurende al die jaren. Het glas kreeg ik er niet in een stuk af (wel in vele stukjes), zodat het enige dat ik bij de herbouw hergebruikte de aluminiumplaat was. Nieuw pijpenpatroon (28 m )

18 Verslag van een zelfbouwproject ZP Ik heb meteen een paar kleine verbeteringen aangebracht (zie de maatschets verderop): - Thermische overdracht tussen koperen pijp en Alu plaat verbeterd door het rechte deel van de pijpen in een aluminium u-profiel te leggen met opgerold Alu folie er onder. - Pijplengte meer dan verdubbeld door tussen het spiraal twee extra spiralen te leggen (nu totaal 28 strekkende meter pijp in 3 parallelle strangen). - Afwateringsgaatjes in onderste glaslat zodat er geen water op het glas blijft staan. - Betonplex (3 mm) voor de bodem gebruikt. Op zoek naar een vervangende boiler kon ik alleen maar exemplaren vinden die alle leidingen aan de bovenkant van de boiler hadden, dus zowel de drinkwater toeen afvoer als de aansluitingen op het zonnepaneel. (De oude boiler had de aansluitingen naar het zonnepaneel aan de zijkant). Zo n boiler kun je niet ondersteboven plaatsen omdat er dan geen ontluchting van het verwarmende circuit mogelijk is. Door de extra omweg die het verwarmende circuit dan moet maken en door de heropwarming in dit circuit was het niet zo zeker dat het systeem zou functioneren. Aangezien dat moeilijk uit te rekenen is besloot ik de boiler te plaatsen en aan te sluiten en in de praktijk te bepalen of een en ander werkte of niet. (Ook deze boiler heb ik overigens gratis gekregen van een particulier die een ombouw van zijn CV-installatie deed). Aansluitend op het verhaal over stijgkracht en eventuele terugstroming bij nacht had ik met de nieuwe boiler wel een complex probleem. Vanaf het zonnepaneel gaat de hete vloeistof naar het spiraal in de boiler; daar koelt het naar beneden stromend af, om vervolgens via een stijgpijp aan de bovenkant de boiler te verlaten en terug te stromen naar het zonnepaneel. Er komt dan bij de overwegingen van stijgkracht en terugstroming een extra omweg bij: die in de boiler, eerst naar beneden en dan weer naar boven. Bij die stroming naar boven zal een geringe heropwarming van de vloeistof plaatsvinden. Het volgende plaatje probeert dit te verduidelijken.

19 Verslag van een zelfbouwproject ZP ρ w ρ k2 h1 AANVOER- LEIDING ρ k1 STROMING BOILER RETOUR- LEIDING h2 PANEEL h3 ρ k2 Thermosyfonsysteem bij aansluitingen boven aan de boiler h1 = 0,40 m (boilerspiraal) h2 = 0,55 m (afstand paneel boiler) h3 = 0,60 m (hoogte paneel) h = 0,5.h1 + h2 + 0,5. h3 p = h. (ρ k2 ρ w ). g Hierin is ρ k2 wat lager dan bij het oorspronkelijke paneel, door de geringe opwarming die in de stijgpijp in de boiler zal optreden. (Let op: de richting van het koelvloeistofcircuit is zo gekozen dat de vloeistof dalend door het spiraal in de boiler stroomt, en stijgend door de stijgpijp in de boiler. Dit is tegengesteld aan de richting die de fabrikant van deze boiler met stickers bij de aansluitingen aangeeft! Zie de schets op pagina 21). Het plaatje rechtvaardigt de poging om de boiler te installeren. Door de aansluitingen aan de bovenkant zijn er twee hoogste punten van het verwarmende circuit. Aangezien luchtbellen in dit circuit de werking teniet doen heb ik een dubbele ontluchting op een expansievaatje aangesloten. Zo zijn beide hoogste punten ontlucht en kan er expansie plaatsvinden. (Eind februari 2008) Het paneel en de boiler zijn geïnstalleerd en het systeem werkt naar behoren. Echt helder weer is het nog niet geweest, dus ik weet nog niet wat de watertemperatuur na een heldere dag wordt. Tot op heden heeft de boiler een temperatuur van zo n 40ºC bereikt. (Juli 2008) Op heldere, warme dagen bereikt de boiler een temperatuur van boven de 80ºC. Het vergrote pijpenpatroon heeft duidelijk invloed op de capaciteit!

20 Verslag van een zelfbouwproject ZP Gebogen 12 mm pijp Kozijn met glaslatten Aluminium U-profiel met Alu folie Pijpen gemonteerd op plaat Glaswoldeken met Alu folie en droogmiddel Plaat + pijpen in de bak

21 Verslag van een zelfbouwproject ZP Het oude paneel gaat van het dak......en het vernieuwde gaat er op Hulp zowel aan de voorkant......als aan de achterkant De zonneboiler......en de ondersteuningsstoel

22 Verslag van een zelfbouwproject ZP Dankbetuiging. Het ontwerp en de bouw van het oorspronkelijke beschreven systeem werden in 1979 door mijzelf gedaan. Bij de herbouw in 2008 hebben aan het verkrijgen van de benodigde onderdelen en de plaatsing van de zonnecollector de volgende vrienden meegedaan of bijgedragen: - boiler: Gerrit Jansen - isolatiemateriaal: Bert Prak en Arnold Kroonsberg - hardhouten kozijn: Gerrit Jansen - hijshulpen (op de ladder): Jurjen Hoitsma (af ) en Arjen Hoitsma (op) - hijsteam (achter het huis): Harry Blok en Jan Wieggers Voor de geboden hulp ben ik allen dankbaar. Rheden, februari Jan Huisman Waardweg VA Rheden Tel

23 Verslag van een zelfbouwproject ZP GLASRUIT KOPER ALU PLAAT GLAS + LATTEN 5 mm 10/12 mm 2 mm KITTEN MET OPGEROLD ALUFOLIE SILIKONENKIT ONDER DE BUIS 25 BINNENWERKS 2048 X 1044 mm 20 BINNENWERKS 2010 X 1005 mm ALU U-PROFIEL 15 x 15 mm 100 BOVENKANT GLASWOL AFDEKKEN MET ALU FOLIE KOPERDRAAD 3 ZAKJES SILICAGEL IN DE GLASWOLDEKEN 3 40 WV MULTIPLEX GLASWOL 6 mm 50 mm

24 Verslag van een zelfbouwproject ZP ZPK ZPW = zonnepaneel warme vloeistof ZPK = zonnepaneel koude vloeistof DWK = drinkwater koud DWW= drinkwater warm DWW ZPW ZPK Zijaanzicht DWW DWK

25 Verslag van een zelfbouwproject ZP DWK EXP. DWW ZPW = zonnepaneel warme vloeistof ZPK = zonnepaneel koude vloeistof DWK = drinkwater koud DWW= drinkwater warm ZPK ZPW Bovenaanzicht

DE ZONNECOLLECTOR/BOILER VERSLAG VAN EEN ZELFBOUWPROJECT

DE ZONNECOLLECTOR/BOILER VERSLAG VAN EEN ZELFBOUWPROJECT Verslag van een zelfbouwproject ZB14 1 DE ZONNECOLLECTOR/BOILER VERSLAG VAN EEN ZELFBOUWPROJECT ZONNECOLLECTOR ZONNEBOILER BIJWARMBOILER Inhoud: Pagina: Deel 1: Uitgangspunten en berekeningen.... 2 1.1.

Nadere informatie

Itho Daalderop Zonneboilers en zonnecollectoren. product-

Itho Daalderop Zonneboilers en zonnecollectoren. product- Itho Daalderop Zonneboilers en zonnecollectoren product- 2 De zonneboilers van Itho Daalderop Itho Daalderop heeft twee verschillende soorten zonneboilers; de Solior en de Voorverwarmer. De Solior is een

Nadere informatie

inhoud Een uitgave van Intech Klimaat & Sanitair en OTIB februari 2010 Aansluiten zonneboiler Katern voor scholing, her- en bijscholing

inhoud Een uitgave van Intech Klimaat & Sanitair en OTIB februari 2010 Aansluiten zonneboiler Katern voor scholing, her- en bijscholing Katern voor scholing, her- en bijscholing 24 inhoud 1 Aansluiten zonneboiler Een uitgave van Intech Klimaat & Sanitair en OTIB februari 2010 Aansluiten zonneboiler Zonne-energie staat steeds meer in de

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilers Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste ter wereld de succesvolle

Nadere informatie

Nefit Economy cv-boilers

Nefit Economy cv-boilers Nefit houdt Nederland warm Installatie-instructie Nefit Economy cv-boilers INHOUDSOPGAVE 1. ALGEMEEN 1-1 2. INSTALLEREN 2-1 2.1 Voorschriften 2-1 2.1.1 Algemene voorschriften 2-1 2.1.2 Voorschriften fabrikant

Nadere informatie

Algemene montage-instructie van het ATON B100RV-VW zonne-energie systeem- VOORL.

Algemene montage-instructie van het ATON B100RV-VW zonne-energie systeem- VOORL. 1 Algemene montage-instructie van het ATON B100RV-VW zonne-energie systeem- VOORL. 1. Algemeen. De basis van het systeem is een 100 liter boiler met daarop gemonteerd een pompunit en een regeling. Deze

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van de zon Duurzame energie, besparing op uw gasrekening Thermische zonne-energie is noodzakelijk

Nadere informatie

Besparen op het gasverbruik met de Douche-WTW

Besparen op het gasverbruik met de Douche-WTW Besparen op het gasverbruik met de Douche-WTW Door: Harry Tolkamp dd. 30 mei 2011 (concept) Warmte door het rioolputje Wanneer je je beseft dat in huis op allerlei manieren energie verloren gaat en dat

Nadere informatie

Stralend nieuws onder de zon!

Stralend nieuws onder de zon! Remeha ZentaSOL Zonneboiler Stralend nieuws onder de zon! Remeha ZentaSOL Zonneboiler De zon gaat wél voor en daar kunt ú het hele Zonne-energie is de meest milieuvriendelijke en duurzame warmtebron die

Nadere informatie

VMBO PIE. Zonneboiler

VMBO PIE. Zonneboiler VMBO PIE Zonneboiler Colofon Uitgave: Ontwerp: Illustraties: Auteurs: Bewerking: De rede Terneuzen XXX XXX XXX XXX Deze uitgave is uitsluitend bestemd voor gebruik door leden van de Vereniging Platform

Nadere informatie

Bosch solar Pakket. Montage- en Gebruikershandleiding 6 720 616 018 (2008/03)

Bosch solar Pakket. Montage- en Gebruikershandleiding 6 720 616 018 (2008/03) osch solar Pakket nl Montage- en Gebruikershandleiding 2 NL Voorwoord In deze installatie-instructie wordt de installatie, ingebruikstelling en het onderhoud van het hele systeem beschreven. De installatie

Nadere informatie

Een Rivusol zonneboiler voor iedereen

Een Rivusol zonneboiler voor iedereen Een Rivusol zonneboiler voor iedereen De makkelijkste manier om over te stappen op zonne-energie Rivusol heeft zich ten doel gesteld om de zonneboiler bereikbaar te maken voor iedereen. Met de Rivusol

Nadere informatie

LET OP MONTAGE VOORSCHRIFT. StarMaster HR. Verpakking is tevens boormal. COLLECTOR met STRALINGSSENSOR AAN DE INSTALLATEUR

LET OP MONTAGE VOORSCHRIFT. StarMaster HR. Verpakking is tevens boormal. COLLECTOR met STRALINGSSENSOR AAN DE INSTALLATEUR LET OP Verpakking is tevens boormal MONTAGE VOORSCHRIFT StarMaster HR COLLECTOR met STRALINGSSENSOR AAN DE INSTALLATEUR BEWAAR DIT DIT MONTAGEVOORSCHRIFT INSTALLATIEVOORSCHRIFT GOED DE GOED BUURT IN DE

Nadere informatie

Inbedrijfstelling van de installatie

Inbedrijfstelling van de installatie Inbedrijfstelling van de installatie excellence in hot water INHOUD. Zonnecircuit.............................. 2. Inbedrijfstelling............................. 3 3. Oplossen van eventuele pannes..............

Nadere informatie

ENERGIE MET RESPECT VOOR DE TOEKOMST

ENERGIE MET RESPECT VOOR DE TOEKOMST ENERGIE MET RESPECT VOOR DE TOEKOMST Duurzame energie helpt klimaatverandering tegen te gaan en voorkomt dat energie opraakt. De bronnen van duurzame energie, zoals de wind en de zon, kunnen niet opraken.

Nadere informatie

Elke Recoh-drain is voorzien van een sticker met eigen nummer. Deze sticker moet leesbaar blijven. Indien deze niet leesbaar is vervalt de garantie.

Elke Recoh-drain is voorzien van een sticker met eigen nummer. Deze sticker moet leesbaar blijven. Indien deze niet leesbaar is vervalt de garantie. Installatie instructie Recoh-drain RD1-835CW Wij feliciteren u met de aanschaf van de Recoh-drain (Douchegoot-wtw). De Recoh-drain is één van de economisch meest interessante vormen van energiebesparing.

Nadere informatie

Een zalige warmte, een stomend bad, een lekkere douche, verzorgd door een zuinige, krachtige en compacte verwarmingsketel, da s Bulex!

Een zalige warmte, een stomend bad, een lekkere douche, verzorgd door een zuinige, krachtige en compacte verwarmingsketel, da s Bulex! ZON Een zalige warmte, een stomend bad, een lekkere douche, verzorgd door een zuinige, krachtige en compacte verwarmingsketel, da s Bulex! Al 75 jaar staat Bulex er voor in dat u niet in de kou staat.

Nadere informatie

Edwin Waelput Tempas Bouwmanagement bv Breda DuurSaam cooperatie ua

Edwin Waelput Tempas Bouwmanagement bv Breda DuurSaam cooperatie ua Edwin Waelput Tempas Bouwmanagement bv Breda DuurSaam cooperatie ua Het hoofddoel is: het omlaag brengen van uw energierekening door gedragsinvloeden & techniek én het produceren van duurzame energie;

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine. Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine. Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste ter wereld

Nadere informatie

Nefit SolarLine II zonneboilers. SolarLine II Warm water met zonneenergie

Nefit SolarLine II zonneboilers. SolarLine II Warm water met zonneenergie Nefit SolarLine II zonneboilers SolarLine II Warm water met zonneenergie Nefit SolarLine II zonneboiler Eindeloos profiteren van de zon Thermische zonne-energie is noodzakelijk voor een duurzame toekomst.

Nadere informatie

De Segrosol producten worden van hoogwaardige materialen geproduceerd, waardoor de producten een lange levensduur hebben en weinig onderhoud vergen.

De Segrosol producten worden van hoogwaardige materialen geproduceerd, waardoor de producten een lange levensduur hebben en weinig onderhoud vergen. Segrosol levert hoogwaardige zonneboiler systemen tegen minimale kosten. Onze producten zijn uitgerust met vacuüm buizen en heat pipes. Deze systemen geven een zeer hoog rendement en zijn onderhoudsvriendelijk.

Nadere informatie

U n i e k i n t e c h n i e k e n v o r m g e v i n g

U n i e k i n t e c h n i e k e n v o r m g e v i n g monosolar zonneboilersysteem met hoogrendement bouwen op duurzame energie U n i e k i n t e c h n i e k e n v o r m g e v i n g Onze producten worden wereldwijd verkocht vanwege hun ongeëvenaarde technische

Nadere informatie

Installatiehandleiding plaatsen van twee zonnecollectoren op een schuindak

Installatiehandleiding plaatsen van twee zonnecollectoren op een schuindak Installatiehandleiding plaatsen van twee zonnecollectoren op een schuindak 1) Neem de arbo-voorschriften in acht, plaats bij voorkeur een in hoogte verstelbare steiger met valbeveiliging op de werkruimte.

Nadere informatie

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam douchen en baden dat kan met de aurostepplus zonneboiler. De aurostepplus van Vaillant zorgt

Nadere informatie

ZONNEBOILER INSTALLATIE - INSTRUCTIE. voor een collector gemonteerd op panlatten.

ZONNEBOILER INSTALLATIE - INSTRUCTIE. voor een collector gemonteerd op panlatten. ZONNEBOILER INSTALLATIE - INSTRUCTIE. voor een gemonteerd op panlatten. Leverancier van alternatieve oplossingen voor water, warmte comfort en stroom Tel: 058-288 47 39 / Fax 058-288 92 98 PLAATSING VAN

Nadere informatie

Reservoir PRO3-VAQ PRO7-VAQ

Reservoir PRO3-VAQ PRO7-VAQ Installatiehandleiding VAQ Lees voor het installeren eerst deze handleiding Inleiding De werking van de Quooker Het Quooker-systeem bestaat uit een klein reservoir onder het aanrecht dat aangesloten is

Nadere informatie

1. Over Fluvoo. 2. Installatie van Fluvoo. 3. In een notendop. Figurenlijst

1. Over Fluvoo. 2. Installatie van Fluvoo. 3. In een notendop. Figurenlijst Wij feliciteren u met de aankoop van een Fluvoo douchewarmtewisselaar. Fluvoo is één van de economisch meest interessante vormen van energiebesparing. De terugverdientijd is erg kort. Met de toepassing

Nadere informatie

Zelf uw woning aanpassen

Zelf uw woning aanpassen Zelf uw woning aanpassen DAKRAAM Wilt u een dakraam aanbrengen op uw zolder, voor meer licht, ventilatie of uitzicht? Hier vindt u meer informatie over hoe u dat kunt aanpakken. Vraag eerst wel om toestemming

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

ALTECH Aqua PLUS: De Aqua PLUS is een houtkachel voorzien van 2 geïntegreerde warmtewisselaars maar het principe is verder gelijk aan de overige speksteenkachels van Altech. Zo is ook deze haard voorzien

Nadere informatie

Parket en Vloerverwarming

Parket en Vloerverwarming Parket en Vloerverwarming Parket en vloerverwarming een goede combinatie In de toekomst zullen steeds meer woningen worden voorzien van vloerverwarming. Dit kan zijn voor zowel hoofd- of als bijverwarming.

Nadere informatie

www.hetzonnecollectief.nl T 020-2066915 info@hetzonnecollectief.nl

www.hetzonnecollectief.nl T 020-2066915 info@hetzonnecollectief.nl www.hetzonnecollectief.nl T 020-2066915 info@hetzonnecollectief.nl De Zonneboiler De zonneboiler Nieuwe vacuümtube met drie elementen De vacuümtubes gebruiken een ontwikkelde methode met 12 lagen borosilicaat

Nadere informatie

aurostep plus zonneboiler

aurostep plus zonneboiler aurostep plus zonneboiler Veel warm water dankzij zonne-energie 01-09 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam verzekerd van veel warm water Open de

Nadere informatie

HR-combiketel. Onderhoud / storingen

HR-combiketel. Onderhoud / storingen HR-combiketel Onderhoud / storingen Belangrijk: Controleer 1x per half jaar de waterdruk in de cv-installatie en vul zonodig bij. Schakel uw installateur in als u meer dan 4x per jaar water moet bijvullen.

Nadere informatie

De zon in het zwembad

De zon in het zwembad De zon in het zwembad Inleiding Het zwembad Aquarius staat in de gemeente Tienhuizen. Toen het zwembad in 1963 gebouwd werd speelde de energiekosten en het milieu nog niet zo n belangrijke rol. Inmiddels

Nadere informatie

foto : Project voorbeeld Straat Postcode /plaats Opdrachtgever Telefoon Contactpersoon Agent Rapport Behandeld door Sterk.co

foto : Project voorbeeld Straat Postcode /plaats Opdrachtgever Telefoon Contactpersoon Agent Rapport Behandeld door Sterk.co foto Project Straat Postode /plaats Opdrachtgever Straat Postcode /plaats Telefoon Contactpersoon Telefoon Agent Rapport Behandeld door Telefoon Sterk.co Rekenmodule basis gegevens Project nr Inhoud M3

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Tentamen Warmte-overdracht

Tentamen Warmte-overdracht Tentamen Warmte-overdracht vakcode: 4B680 datum: 7 april 2014 tijd: 9.00-12.00 uur LET OP Er zijn in totaal 4 opgaven waarvan de eerste opgave bestaat uit losse vragen. Alle opgaven tellen even zwaar mee.

Nadere informatie

Energy Saving Solutions. ESS Informatie brochure Heatpipes

Energy Saving Solutions. ESS Informatie brochure Heatpipes Energy Saving Solutions ESS Informatie brochure Heatpipes HeatPipe Een compleet zonneboilersysteem bestaat uit 3 componenten: 1 de collector 2 het opslagvat 3 het besturingssysteem Elk van deze componenten

Nadere informatie

TECHNISCHE INFORMATIE. HEAT PIPE 160 Easy

TECHNISCHE INFORMATIE. HEAT PIPE 160 Easy TECHNISCHE INFORMATIE De HP 160 Easy is een hoogwaardige betaalbare zonneboiler met een zeer goede opbrengst, die bovendien onderhoudsvrij is. Het is een volgens het zwaartekrachtprincipe werkend Solar

Nadere informatie

De beste zonneboilers komen van DSS

De beste zonneboilers komen van DSS De beste zonneboilers komen van DSS De besparing op de energierekening na aanschaf van een zonneboiler tot wel 60% op het gasverbruik. De straling van de zon is een onuitputtelijke bron van schone energie.

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit houdt Nederland warm. SolarLine Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit houdt Nederland warm SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van de zon Duurzame energie, besparing op uw gasrekening Thermische zonne-energie is noodzakelijk

Nadere informatie

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit h o u d t Nederla nd w a r m. Zonneboilersystemen

Nefit SolarLine Zonneboilers. Nefit h o u d t Nederla nd w a r m. Zonneboilersystemen Nefit SolarLine Zonneboilers Nefit h o u d t Nederla nd w a r m SolarLine Zonneboilersystemen Eindeloos profiteren van Duurzame energie, duurzame kwaliteit Het Nederlandse merk Nefit bracht als eerste

Nadere informatie

Installatiehandleiding Zonneboiler met vacuümbuizen

Installatiehandleiding Zonneboiler met vacuümbuizen Installatiehandleiding Zonneboiler met vacuümbuizen Inhoud 1. Installatievoorschriften 2. Werking van het systeem 3. Installatie van de vacuümbuizen 4. Aansluiting 5. Onderhoud 6. Inregelen systeem 7.

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

HiTAC -filterpatroon vervangen worden. Tevens wordt dan de kalk uit het reservoir

HiTAC -filterpatroon vervangen worden. Tevens wordt dan de kalk uit het reservoir Installatiehandleiding COMBI Lees voor het installeren eerst deze handleiding Inleiding De werking van de Quooker COMBI De Quooker COMBI is een kokend- en warmwatervoorziening die bestaat uit inlaatcombinatie,

Nadere informatie

De nieuwe standaard in eenvoud, design en rendement

De nieuwe standaard in eenvoud, design en rendement Product-Data-Blad ZentaSO Upgrade Technische gegevens ZentaSO zonneboilersysteem DST opbrengst 1 collector 3,4 DST opbrengst 2 collectoren 4,4 Maximale bedrijfstemperatuur ºC 80 Opvoerhoogte (bij extra

Nadere informatie

Thermische zonne-energie. Maximaal rendement uit de zon met de zonne-energie systemen van ZEN. energizing your future

Thermische zonne-energie. Maximaal rendement uit de zon met de zonne-energie systemen van ZEN. energizing your future Thermische zonne-energie Maximaal rendement uit de zon met de zonne-energie systemen van ZEN energizing your future energizing your future Haal je warmte uit de zon Denk milieuvriendelijk, handel economisch

Nadere informatie

SolarSystemen. Duurzame oplossingen voor warm water en verwarming

SolarSystemen. Duurzame oplossingen voor warm water en verwarming SolarSystemen Duurzame oplossingen voor warm water en verwarming De onuitputtelijke bron van energie voor warm water én verwarming Op zo n 150 miljoen kilometer van de aarde bevindt zich een unieke energieleverancier:

Nadere informatie

Waarop letten bij het kiezen van een zonneboiler?

Waarop letten bij het kiezen van een zonneboiler? Waarop letten bij het kiezen van een zonneboiler? Inleiding Een zonneboiler bestaat uit de drie volgende hoofdbestanddelen: - de zonnecollector(en): het meest zichtbare onderdeel - de boiler of opslagvat

Nadere informatie

Verwarming - ecologie

Verwarming - ecologie InterSOLUTION Beste mevrouw, Beste meneer, InterSOLUTION Van Marcke maakt van deze gelegenheid gebruik u via dit persdossier haar selectie producten voor te stellen voor de beurs InterSOLUTION. U vindt

Nadere informatie

Prijslijst houtkachels 8/2014 Introductie prijzen geldig tot 30/11/2014

Prijslijst houtkachels 8/2014 Introductie prijzen geldig tot 30/11/2014 TORUS - Bovenaansluiting ø150mm - Naturel grijs of UNI 2.490,- - Wildblauw 2.735,- - set pootjes (incl. montage) 85,- TORUS DEPOT - Bovenaansluiting ø150mm - Naturel grijs of UNI 2.995,- - Wildblauw 3.260,-

Nadere informatie

De.25.Positieve.Punten.van.de.Zonneboiler-Solar-nu.nl. T., M., a@b.nl, Bleiswijk, 140718

De.25.Positieve.Punten.van.de.Zonneboiler-Solar-nu.nl. T., M., a@b.nl, Bleiswijk, 140718 De.25.Positieve.Punten.van.de.Zonneboiler-Solar-nu.nl Zernikestraat 7 2665 JJ BLEISWIJK Tel : 010.522 3593 Mob. : 065.333 2559 Fax : 084.710 2357 Web : www.solar-nu.nl E-mail : info@solar-nu.nl Bank :

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie MOLENBUURT FASE 2 informatie MOLENBUURT FASE 2 JANUARI 2016 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2016 wil Intermaris bij 40 woningen aan de Paltrokmolen in Purmerend de vloer

Nadere informatie

Handleiding: Montage tristand pannendak Auteur: Carolien Hoppenbrouwers Datum: februari 2013 Benodigdheden: - Rolmaat / lang meetlint - Potlood - Schroefmachine met kruiskop, Torx T40, Imbus 3 & 5 - Spaanplaatschroeven

Nadere informatie

Het dak als energiebron

Het dak als energiebron Optimaal gebruik van je dak Rotterdam heeft 14,5 vierkante kilometers aan platte daken. Die ruimte biedt volop kansen om benut te worden voor het opwekken van energie, voor regenwaterbuffering, voor het

Nadere informatie

SOLAR systeem. Combineer dakramen en zonne collectoren en bespaar op energie. Nieuw

SOLAR systeem. Combineer dakramen en zonne collectoren en bespaar op energie. Nieuw SOLAR systeem Combineer dakramen en zonne collectoren en bespaar op energie Nieuw U kunt de zonnecollectoren in uw dak afzonderlijk of in combinatie met VELUX dakramen installeren. Een collector van 7,2

Nadere informatie

DAALDEROP, VEELZIJDIG IN WARMTE

DAALDEROP, VEELZIJDIG IN WARMTE DAALDEROP, VEELZIJDIG IN WARMTE Daalderop, opgericht in 1880 in Tiel, is marktleider op het gebied van de ontwikkeling, productie en verkoop van hoogwaardige warmwaterapparatuur en toonaangevend leverancier

Nadere informatie

VIESMANN VITOCELL 100-B. Technische gegevens Bestelnr. en prijzen: zie prijslijst VITOCELL 100-B

VIESMANN VITOCELL 100-B. Technische gegevens Bestelnr. en prijzen: zie prijslijst VITOCELL 100-B VIESMANN VITOCELL 100-B Warmwaterboiler met twee verwarmingsspiralen 300, 400 en 500 liter inhoud Technische gegevens Bestelnr. en prijzen: zie prijslijst Opbergen: Ordner Vitotec, register 17 VITOCELL

Nadere informatie

Thermische zonne-energie. Maximaal rendement uit de zon met de zonne-energie systemen van ZEN. renewables for all

Thermische zonne-energie. Maximaal rendement uit de zon met de zonne-energie systemen van ZEN. renewables for all Thermische zonne-energie Maximaal rendement uit de zon met de zonne-energie systemen van ZEN renewables for all renewables for all Haal je warmte uit de zon Denk milieuvriendelijk, handel economisch In

Nadere informatie

IZEN douche WTW Infofiche

IZEN douche WTW Infofiche Weer een stap verder in energie-efficiency. Minder koper, hoger rendement en installatiegemak! In een moderne eengezinswoning is steeds minder energie nodig voor ruimteverwarming, met name door betere

Nadere informatie

Nieuwe vacuümtube met drie elementen

Nieuwe vacuümtube met drie elementen De Zonneboiler Nieuwe vacuümtube met drie elementen De vacuümtubes gebruiken een ontwikkelde methode met 12 lagen borosilicaat glas, daarin inbegrepen de graduele verandering van ALN/AIN-SS/CU elementen,

Nadere informatie

Solenco zonlichtsystemen programma 2011

Solenco zonlichtsystemen programma 2011 zonlichtsystemen programma 2011 voor toepassing in: Woonhuizen in de laagbouw Gestapelde woningen Grootverbruik Zwembad en vloerverwarming 2011 Energie uit zonlicht Zonlicht kunt u passief gebruiken om

Nadere informatie

UNIMIX compact en universeel regelsysteem voor vloerverwarming. member of

UNIMIX compact en universeel regelsysteem voor vloerverwarming. member of UNIMIX compact en universeel regelsysteem voor vloerverwarming member of UNIMIX DE UNIMIX IS EEN COMPACT EN UNIVERSEEL REGELSYSTEEM VOOR VLOERVERWARMING DAT VOORZIEN IS VAN EEN INGEBOUWDE THERMOSTATISCHE

Nadere informatie

Koelvloeistofuitlaat voor externe verwarming. Algemeen

Koelvloeistofuitlaat voor externe verwarming. Algemeen Koelvloeistof kan worden gebruikt voor het verwarmen van externe elementen. Voorbeelden: gesloten opbouw, kraancabines en gereedschapskisten. Warmte wordt onttrokken aan de stroom in het cilinderblok en

Nadere informatie

WATERWERKBLAD. WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen

WATERWERKBLAD. WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen WATERWERKBLAD WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen WB 4.4 B DATUM: SEPT. 2007 Auteursrechten voorbehouden Met betrekking tot de beveiliging van warmtapwaterinstallaties is in NEN 1006 (AVWI-2002) het

Nadere informatie

Jij en energie: zonne-energie

Jij en energie: zonne-energie De oneindige bron: Zonne-energie Passieve zonne-energie Een soort zonne-energie zal je al snel kunnen bedenken en dat is passieve zonne-energie. Passieve zonne-energie is energie waar je niets voor hoeft

Nadere informatie

T Technische Informatie

T Technische Informatie Technisch-commercieel info-news T Technische Informatie Zonnesystemen Wijzigingen in het gamma Nr. ODB_BE_2007002 Datum : 15/ 04 /2007 1. Wijzingen in de verpakking van ons gamma zonnesystemen De wijzigingen

Nadere informatie

S OLARL INE VOOR DE ZAKELIJKE MARKT. Nefit houdt Nederland warm S OLARL INE Z ONNE- ENERGIEOPLOSSINGEN

S OLARL INE VOOR DE ZAKELIJKE MARKT. Nefit houdt Nederland warm S OLARL INE Z ONNE- ENERGIEOPLOSSINGEN S OLARL INE VOOR DE ZAKELIJKE MARKT Nefit houdt Nederland warm S OLARL INE Z ONNE- ENERGIEOPLOSSINGEN Duurzame systeemoplos Het Nefit SolarLine-systeem is dé verwarmings- en warmwatervoorziening waarmee

Nadere informatie

Œrtli ŒCOSUN. Gecombineerde zonnesystemen

Œrtli ŒCOSUN. Gecombineerde zonnesystemen Œrtli ŒCOSUN Gecombineerde zonnesystemen Zonneboilers voor de productie van sanitair warm water en de ondersteuning van verwarming ŒCOSUN Gegarand De zon is een onuitputtelijke energiebron die 1,4 kw/m

Nadere informatie

Tercal verwarmingssystemen

Tercal verwarmingssystemen Tercal verwarmingssystemen De HP 160 Easy is een hoogwaardige betaalbare zonneboiler met een zeer goede opbrengst, die bovendien onderhoudsvrij is. Het is een volgens het zwaartekrachtprincipe werkend

Nadere informatie

zonne-energie zonneboiler zonnepanelen

zonne-energie zonneboiler zonnepanelen Zonne-energie Zonneboilers Zonnepanelen GEBRUIKERSHANDLEIDING Silverline Heat en Blackline Heat OOK VOOR ZONNEPANELEN BENT U BIJ SOLESTA AAN HET JUISTE ADRES. KIJK OP WWW.SOLESTA.COM VOOR SLSTa5.GBH.100213

Nadere informatie

Dossier: Afvalverwerking en verwarming

Dossier: Afvalverwerking en verwarming Dossier: Afvalverwerking en verwarming In een houtverwerkend bedrijf heeft men altijd met afval te maken. Optimalisatiesystemen en efficiëntie zorgen er gelukkig voor dat dit tot een minimum wordt beperkt.

Nadere informatie

Legionella risicoanalyse van douchewater warmteterugwinning

Legionella risicoanalyse van douchewater warmteterugwinning Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport R 2002/241 Legionella risicoanalyse van douchewater warmteterugwinning www.mep.tno.nl T 055 549 34 93 F 055 549 32 01 info@mep.tno.nl Datum

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Grote Waal Noord

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Grote Waal Noord informatie GROTE WAAL NOORD FEBRUARI 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 146 woningen in de Grote Waal Noord de vloer en het

Nadere informatie

FREE ENERGY NEWSLETTER

FREE ENERGY NEWSLETTER FREE ENERGY NEWSLETTER DE ENERGIEBRONNEN VAN DE 21 STE EEUW Nr. 20, 2011 INHOUDSOPGAVE Voorwoord... 2 Het Experiment deel 2... 4 Nieuwe rubriek: Gebruikers Vertellen... 8 Green Ebox MINI... 11 Speciale

Nadere informatie

Warmwater collectorsystemen

Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen. Warmwater collectorsystemen zijn vloeistof gevulde installaties waar vloeistof door de buizen in de collector stroomt. Om de buizen in de collector,

Nadere informatie

Bouwfouten koopwoningen Herdersveld, jan 2016 Door: Lambert Romijnders, HV81 pag 1

Bouwfouten koopwoningen Herdersveld, jan 2016 Door: Lambert Romijnders, HV81 pag 1 Bouwfouten koopwoningen Herdersveld, jan 2016 Door: Lambert Romijnders, HV81 pag 1 Onze wijk is gebouwd in de jaren 70, degelijk en luxe uitgevoerd, en er werd isolatie toegepast. Dit laatste was toen

Nadere informatie

H A N D L E I D I N G E-mail: info@dutchsolarsystems.com Website: www.dutchsolarsystems.com

H A N D L E I D I N G E-mail: info@dutchsolarsystems.com Website: www.dutchsolarsystems.com G E B R U I K E R S H A N D L E I D I N G E-mail: info@dutchsolarsystems.com Website: www.dutchsolarsystems.com Inhoud Gebruikershandleiding DSS Zonneboilersystemen 1 Werking 1 2 Status Regel Unit 3 3

Nadere informatie

Benodigdheden bekerglas, dompelaar (aan te sluiten op lichtnet), thermometer, stopwatch

Benodigdheden bekerglas, dompelaar (aan te sluiten op lichtnet), thermometer, stopwatch Naam: Klas: Practicum soortelijke warmte van water Benodigdheden bekerglas, dompelaar (aan te sluiten op lichtnet), thermometer, stopwatch Doel van de proef Het bepalen van de soortelijke warmte van water

Nadere informatie

Aardgas De natuurlijke partner van de zon!

Aardgas De natuurlijke partner van de zon! Aardgas De natuurlijke partner van de zon! 1. INLEIDING De duurzame ontwikkeling en de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in het kader van de strijd tegen de opwarming van de aarde vormen

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

1 CARBOMAT ECO - WARMTEPOMPEN

1 CARBOMAT ECO - WARMTEPOMPEN 1 CARBOMAT ECO - WARMTEPOMPEN 1 2 Een thermische zonne installatie is opgebouwd uit volgende elementen : 1 2 De zonne-collector vangt het invallend zonlicht op en zet die om in warmte. Deze warmte wordt

Nadere informatie

WATERWERKBLAD. WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen

WATERWERKBLAD. WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen WATERWERKBLAD WARMTAPWATERINSTALLATIES Beveiligingen WB 4.4 B DATUM: OKT 2011 Auteursrechten voorbehouden Met betrekking tot de beveiliging van warmtapwaterinstallaties is in NEN 1006 (AVWI-2002) het volgende

Nadere informatie

Duurzame monumenten Energiebesparende. alternatieven. Tekst Han van der Zanden. Fotografie Slot Loevestein, Marcel Köppen, Robert Oerlemans

Duurzame monumenten Energiebesparende. alternatieven. Tekst Han van der Zanden. Fotografie Slot Loevestein, Marcel Köppen, Robert Oerlemans 80 Herenhuis juli/augustus 2009 Duurzame monumenten Energiebesparende alternatieven Ook in monumenten is energiebesparing hard nodig. In deze aflevering laat Herenhuis de verschillende mogelijkheden en

Nadere informatie

Handleiding Comfort Mat

Handleiding Comfort Mat Handleiding Comfort Mat Het toppunt van comfort. Het toppunt van eenvoud. Elektrische vloerverwarming Inleiding In deze handleiding van de elektrische vloerverwarming beschrijven wij stapsgewijs waar u

Nadere informatie

Dakkapellen Door H. Koelemij (TNO Bouw)

Dakkapellen Door H. Koelemij (TNO Bouw) Dakkapellen Door H. Koelemij (TNO Bouw) Algemeen Belangrijkste functie van een dakkapel is het creëren van extra leefruimte in een woning. De dakkapel wordt geplaatst op een hellend dak. wat is het verschil?

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

Nefit VentiLine ventilatiewarmtepomp. Nefit houdt Nederland warm. VentiLine ventilatiewarmtepomp

Nefit VentiLine ventilatiewarmtepomp. Nefit houdt Nederland warm. VentiLine ventilatiewarmtepomp Nefit Nefit houdt Nederland warm Wat is een hybride oplossing? Dit is een krachtenbundeling van twee technieken met als doel van elke techniek de sterke punten uit te buiten. Nefit combineert een HR-ketel

Nadere informatie

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Het Oude Ambacht

Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid. Energiebesparende maatregelen. informatie. Kenmerken van project Het Oude Ambacht informatie HET OUDE AMBACHT MAART 2015 Energiebesparende maatregelen Samen investeren in energiebesparing en duurzaamheid In 2015 wil Intermaris bij 118 woningen aan Het Oude Ambacht in Hoorn de vloer

Nadere informatie

Groene energie maakt het mooie weer!

Groene energie maakt het mooie weer! zonne-energie systemen Groene energie maakt het mooie weer! 2 Monier en jij: een duurzame relatie De zon is overal. Ze geeft ons licht en warmte. Gratis propere energie! In tegenstelling tot de klassieke

Nadere informatie

VIH 80 / VIH 120 / VIH 150

VIH 80 / VIH 120 / VIH 150 HANDLEIDING VOOR INSTALLATIE EN GEBRUIK van de VIH 80 / VIH 120 / VIH 150 Inhoudsopgave 1 Algemeen............................................. 3 1.1 Leveromfang.........................................

Nadere informatie

Uit het uilenproject, ANV Noorderpark 2009/2010: ------ zelf een nestkast bouwen ----- Bouwtekeningen en instructies nestkasten

Uit het uilenproject, ANV Noorderpark 2009/2010: ------ zelf een nestkast bouwen ----- Bouwtekeningen en instructies nestkasten 1 Uit het uilenproject, ANV Noorderpark 2009/2010: ------ zelf een nestkast bouwen ----- Bouwtekeningen en instructies nestkasten Alle nestkasten kunnen van massief hout worden gemaakt, dit ademt beter

Nadere informatie

ZEUS PYRO. Werking volgens onderdruk principe. Rendement 82-90% Geringe afmetingen. Ingebouwde veiligheidskoelspiraal

ZEUS PYRO. Werking volgens onderdruk principe. Rendement 82-90% Geringe afmetingen. Ingebouwde veiligheidskoelspiraal ZEUS PYRO Werking volgens onderdruk principe Rendement 82-90% Geringe afmetingen Ingebouwde veiligheidskoelspiraal Hoogwaardig keramisch vuurbeton LACFIRE 1800/20 SiC Aslade kan geledigd tijdens het verwarmingsbedrijf

Nadere informatie