De staat en bedrijven kunnen de problemen van vandaag niet alleen de baas.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De staat en bedrijven kunnen de problemen van vandaag niet alleen de baas."

Transcriptie

1 dixit se 12 Regio Mechelen Regio Aalst Vrijdag 13 juni 2014 krant over samenleving gezondheid werk De staat en bedrijven kunnen de problemen van vandaag niet alleen de baas. Elf christelijke en sociale organisaties richten nieuw netwerk op. Lees meer op pagina 3. Vakbond vecht voor correct loon kamermeisjes Hotels besteden schoonmaak uit aan malafide bedrijven Bestel tijdig reisdocumenten Ga je op vakantie naar het buitenland? Kijk op pagina 5 welke reisdocumenten je nodig hebt. 5 Superman bestaat echt Emy Geyskens maakte voor Ziekenzorg CM een kinderboek over mantelzorgers. Al een tiental jaar zijn er vooral in Brussel malafide schoonmaakbedrijven actief. Zij overtuigen hotels om de housekeeping aan hen uit te besteden, omdat zij dat tot vijftig procent goedkoper kunnen doen, weet Frans Dirix, nationaal secretaris van ACV Voeding en Diensten. N ' u, daar klopt iets niet, want de lonen en toeslagen in de schoonmaaksector zijn hoger dan in de horeca. Dat kan alleen maar betekenen dat die bedrijven de loon- en arbeidsvoorwaarden niet naleven en de werkdruk verhogen. Welke mensen werken voor zulke firma s? Vaak zijn het vrouwen van vreemde afkomst, die de taal niet kennen, die alleenstaand zijn en die het inkomen echt nodig hebben. Zij zijn bang om hun baan te verliezen en zijn bereid tot veel flexibiliteit. Zo worden ze betaald om x aantal kamers te poetsen, ongeacht hoelang ze erover doen. kwamen er gewoon nieuwe bedrijven die de activiteiten overnamen. Na syndicale acties in 2004 deed de hotelsector een aanbeveling: externe firma s die de housekeeping in hotels doen, moeten de lonen van de schoonmaak respecteren. Hoe komt het dat er tien jaar na die aanbeveling niets is veranderd? Het is een blijvend gevecht, omdat de uitbaters van de hotels telkens veranderen. Vaak zijn het internationale hotelgroepen, die niet vertrouwd zijn met het Belgisch sociaal overleg. Onze militanten proberen de uitbesteding tegen te houden. En ze proberen te bewaken dat er geen sneeuwbaleffect ontstaat om ook andere diensten uit te besteden. We willen niet dat de hotelsector ontmanteld wordt. Wat heeft de vakbond tegen die praktijken ondernomen? Leen Grevendonck In het begin schakelden wij de arbeidsinspectie in. Firma s verdwenen, maar dan Pagina 12: Onze kamermeisjes zijn zeer onzeker over de toekomst 20 juni, Dag van de Schoonmaak Krijgen schoonmakers ook jouw respect? Op vrijdag 20 juni organiseert ACV Voeding en Diensten de Dag van de Schoonmaak. In het hele land worden dan schoonmakers en schoonmaaksters in de bloemetjes gezet. Dit jaar vraagt ACV meer respect voor het beroep. Want nog al te vaak voelen schoonmakers zich ondergewaardeerd. Doe jij ook mee aan de Dag van de Schoonmaak? Meedoen is eenvoudig. Bedank je schoonmaker voor het werk, laat een post-it achter, stuur een dankjewel via sms, koop een bosje bloemen of geef een complimentje. Lees ook pagina 12 Ook schoonmakers verdienen respect voor hun werk. jaargang 70 visie nummer 12 afgiftekantoor brussel x p volgend nummer op 27 juni IAO-conferentie: Akkoord tegen dwangarbeid. Maar ook clash tussen werknemers en werkgevers. 11 België moet zeker de tweede ronde halen. Franky Van der Elst over het WK voetbal en ACV-Sporta. 14 Een op de vijf Vlaamse gezinnen bezit geen wagen. Journalist Luc Vanheerentals gaat in zijn boek Leven zonder auto op zoek naar hun geheim. Regionieuws 15 16

2 2 Visie??? ver ING WOORD Harde cijfers In de krant lees je dat de economie de afgelopen periode groeide met enkele honderdsten van een procent. Het komende jaar wordt een groei van 1,4 procent verwacht. Ik vraag mij dan af: gaat het om harde cijfers, geld in het laatje - of houden de statistieken ook rekening met bijvoorbeeld het geluk van mensen, ons welzijn, de kwaliteit van dienstverlening, de meerwaarde van vrijwilligerswerk? onze samenleving Daens inspireert al 175 jaar Jef Keymeulen vrijdag 13 juni 2014 Grundtvig-project Samen ouderen beschermen Zeven Europese landen wilden van elkaar leren om de ouderen in hun land zo veel mogelijk te laten deelnemen aan het maatschappelijk leven. Naast OKRA voor België, merken ook ouderenorganisaties uit Bulgarije, Tsjechië, Duitsland, Polen, Slovakije en Groot-Brittannië dat de armoede bij ouderen toeneemt en dat ze lijden onder uitsluiting. Even gezocht naar bijkomende cijfers. Uit studies blijkt dat in ons land tussen één miljoen en 1,4 miljoen vrijwilligers actief zijn. Van hen ongeveer één vierde bij de christelijke werknemersorganisaties. Van de actieve vzw s die ons land rijk is, hebben vzw s personeel in dienst. Die vzw s nemen 5 procent van het bruto nationaal product en 11 procent van de tewerkstelling voor hun rekening. Dat zijn al immense cijfers, zeker vergeleken met de groei die enkele honderdsten van een procent bedraagt. Maar zeggen de harde cijfers alles? Kan je vrijwilligerswerk en geluk van mensen becijferen? Ik denk aan de inzet van de schooldirecteur die beschikbaar is voor leerlingen en ouders om samen een oplossing te zoeken voor een probleem, zelfs buiten de schoolcontext. Of de délégué die de nodige tijd neemt om collega s iets toe te lichten. Of de verzorgende van Familiehulp die zich niet beperkt tot strikt verzorgen en koken, maar ook tijd maakt voor een praatje of net dat tikkeltje extra. Of ik denk aan een vrijwilliger op bezoek, of als begeleider op vakantie of tijdens een activiteit. De (meer)waarde van vrijwilligerswerk kan je niet uitdrukken in cijfers of geld. Vrijwilligerswerk is onbetaalbaar. Maar hoe meet je het dan wel? Met geluksindicatoren? Als bruto nationaal geluk? Stof tot nadenken. Patrick Develtere Verschillende wandelingen gaan op zoek naar sporen van Daens in Aalst. 175 jaar na zijn geboorte is de boodschap van Adolf Daens nog altijd actueel. De priester geldt als ijkpunt van solidariteit en rechtvaardigheid in Vlaanderen. Zeven maanden lang zetten verschillende initiatieven zijn figuur in de kijker. Als politiek vluchteling uit Rwanda weet ik wat armoede en honger is, vertelt Theodomir Nsengimana bij de opening van Daens175 in Aalst. Zoals honderden Vlamingen heb ik dankzij de voedselbedeling kunnen overleven. Veel ontwikkelingslanden hebben nog altijd nood aan mensen zoals Daens. Hij heeft ons geleerd dat het onze plicht is solidair te zijn in de strijd tegen onrechtvaardigheid en dat we geen onderscheid mogen maken tussen stand of ras. Oproep voor initiatieven Het Priester Daensfonds roept verenigingen en stadsbesturen op om de komende maanden initiatieven te nemen in de geest van Daens. Dat kunnen artistieke uitingen zijn, zoals een publicatie of een toneelstuk, maar ook sociale initiatieven. ver beeld ing Daens beleven in Aalst De dienst voor Toerisme van de stad Aalst biedt verschillende wandelingen aan. Op de eerste zondag van juli, augustus en september is er een gratis gegidste Daenswandeling. In het Stedelijk museum t Gasthuys loopt de tentoonstelling Geachte heer Daens,... Aan de hand van originele brieven en foto s confronteert de tentoonstelling de tegenstanders en aanhangers van de daensistische strijd met elkaar. Je ziet er ook de lessenaar waaraan Daens werkte als leraar in het Heilige Maagdcollege in Dendermonde. Die lessenaar nodigt je uit om zelf een brief te schrijven. De brieven worden gebundeld in het boek Aan Daens. (AV) Alle info: Voorbeeldig studeren in het park Lisa Develtere Opvallend is dat ouderen in alle landen met dezelfde problemen geconfronteerd worden. De pensioenen gaan erop achteruit. In het merendeel van de Europese landen is de situatie zo schrijnend dat sommige ouderen niet meer in staat zijn in hun basisbehoeften te voorzien. Toegang tot goed financieel advies en vorming staan hoog op de agenda van de ouderenorganisaties, waaronder OKRA. Referentiebudgetten (waar spenderen mensen in soortgelijke situaties hun inkomen aan) worden verder gestimuleerd en ingevoerd in diverse opleidingen en bemiddelingen. De organisaties zien voor zichzelf een belangenbehartigende rol weggelegd: de aanpak van de armoede in eigen land op de politieke agenda blijven zetten en de aandacht opeisen voor de negatieve gevolgen van het financieeleconomische beleid van Europa. Een uitgave die alle projecten en ervaringen van het Grundtvig-project bundelt, wordt tegen eind dit jaar verwacht. (KVDV) De voorlopige resultaten vind je op dignity-in-old-age.eu (Engels). In de grote studentensteden organiseren Microsoft en Telenet popupkantoren in het park, om telewerken en wifi te promoten. In het zonovergoten Middelheim in Antwerpen streken tientallen mensen neer met cursussen en laptops (foto). Bij mooi weer wordt het kantoor op 18 juni bij Alma 3 in Leuven opgesteld. Het Teleblok-blokpunt van CM in Leuven, waar studenten samen kunnen studeren, zit ondertussen vol. De ontspannende workshops in de rand ervan (dagelijks van tot 16 uur) en het nationaal ontspanningsmoment, een korte DJ-set in samenwerking met de radiozender MNM, staan open voor iedereen en zijn gratis. Het programma vind je op (AV)

3 ??? onze samenleving Visie vrijdag 13 juni Prijs Armoede Uitsluiten bekroont projecten tegen schooluitval Soms is de drempel om naar school te gaan te hoog Nog te veel jongeren verlaten het secundair onderwijs zonder diploma: 11 procent in Kansarmoede wordt zo versterkt. Om die reden brengt Welzijnszorg met de Prijs Armoede Uitsluiten 2014 projecten onder de aandacht die de schoolcarrière van kwetsbare jongeren boosten. De winnaar, Groep Intro Vlaams-Brabant, zet hierop in met twee projecten. Het eerste project, Time Out, richt zich op jongeren die dreigen uit te vallen op school, vertelt coördinator Vicky Victor. Gedurende vier weken verlaten jongeren de school en volgen ze bij ons een groeps traject. Ze krijgen de tijd en ruimte om na te gaan wat er misloopt. In die periode werken de jongeren hard aan zichzelf. Wij reiken hen handvaten aan om met de problemen om te gaan. Nieuwe kans Per trimester organiseert Groep Intro Vlaams-Brabant één Time-Out-project voor scholieren uit Halle-Vilvoorde. Dat doen zij al een vijftal jaar en de resultaten zijn positief. Het onmiddellijke effect is dat de situatie wordt gedeblokkeerd. De leerling wordt niet geschorst en krijgt een nieuwe kans. Daarnaast krijgen leerkrachten tools hoe zij beter kunnen omgaan met de leerling. In de meeste gevallen haalt de leerling het einde van de schooljaar, zegt Vicky. Recht op leren Het andere bekroonde project is Leerrecht. Dat richt zich op jongeren die al uitgevallen zijn, verduidelijkt Vicky. Naast schoolplicht tot 18 jaar is er ook zoiets als het recht om te leren. Dat recht wordt soms bedreigd: door psychische problemen, moeilijkheden thuis of op school, De drempel om naar school te gaan is dan te hoog. Daarvoor is er Leerrecht: een individueel traject, zo lang als nodig en zo kort mogelijk. Op basis van de talenten en interesses van de jongeren zoeken we een geschikte leerplek: bij een zorgboer, een bakker, een museum Zo geven we de kans aan jongeren om opnieuw te leren en zich te ontwikkelen. Als de jongere weer ruimte heeft in het hoofd, keert hij terug naar school. Alle positieve ervaringen ten spijt, hebben Time Out en Leerrecht geen structurele financiering van de Vlaamse over- Time-Out geeft jongeren die uit school dreigen te vallen, tijd en ruimte om na te gaan wat er misloopt. Eerst ondernemen de jongeren een driedaagse staptocht. Ze leren er samenwerken, een groep vormen en volhouden. heid. Er zijn meer jongeren die nood hebben aan een time-out, dan wij kunnen opvangen. De overheid zou ervoor kun- nen kiezen om het recht op leren aan elke jongere te garanderen. Leen Grevendonck 14 juni: lancering nieuw netwerk van christelijke en sociale organisaties De staat en bedrijven kunnen de problemen van vandaag niet alleen de baas Morgen wordt in Antwerpen het nieu- kwestie van toewijding en visie - en dat we netwerk van christelijke en sociale gaat niet altijd samen met winst maken. organisaties boven het doopvont Eenzaamheid, de moeilijke combinatie gehouden. De elf stichtende leden en van werk en gezin, armoede,... Iedereen vier geassocieerde partners vertegenkan voorbeelden geven waar de overheid woordigen samen meer dan en de bedrijven tekortschieten. Net dan vrijwilligers en een veelvoud aan zijn vrijwilligers en hun organisaties leden. Waarom ze een krachtig netonmisbaar om samen te zoeken naar werk willen oprichten? Omdat ze mer- oplossingen voor vaak complexe probleken dat noch de staat, noch de bedrijmen. Zo willen de stichtende leden in het ven, alle uitdaginnetwerk ook elkaar vergen van vandaag sterken, wegen op het We zijn op een TGV gestapt beleid en antwoorden kunnen oplossen. en hebben twintig procent vinden op uitdagingen van de mensen op het perron van vandaag die hun Een allergie aan fijn laten staan met de stress eigen expertise overstof los je niet op met van het tekort. Zij die op de stijgen. alleen een pilletje. TGV zitten, hebben de stress Dat los je op door te Kwaliteit van het van het teveel. kijken naar het Patrick Develtere. We zijn in vijftig jaar tijd vier keer zo rijk geworden en we leven nu tien jaar langer. Ondanks die enorme vooruitgang, zijn de klachten talrijk. Enerzijds leeft twintig procent van de bevolking in armoede. Anderzijds berichten de media over het toegenomen aantal burn-outs, depressies, keuzestress en andere welvaartsaandoeningen. We zijn op een TGV gestapt en hebben twintig procent van de mensen op het perron 11 stichtende leden leven samenspel van de Patrick Develtere Naast de traditionele CO2-uitstoot van krachtlijnen zoals bedrijven en mobiliemancipatie en econoteit, door duurzame productie, betaalbare toegang tot gezond- mische groei gecombineerd met welvaart heidszorg,... Een ander voorbeeld: oude- en herverdeling, schuift het netwerk ook renzorg kan georganiseerd worden door nadrukkelijk de kwaliteit van het leven winstgedreven bedrijven, maar goede naar voor. Een kwaliteitsvol leven is ouderenzorg is geen kwestie van een ondanks de emancipatie, welvaart en hergebouw en personeel alleen. Het is een verdeling geen evidentie, zegt voorzitter 4 geassocieerde partners laten staan met de stress van het tekort. Zij die op de TGV zitten, hebben te maken met de stress van het teveel. (JDO) Zaterdag 14 juni wordt het netwerk gelan- ceerd. In het volgende nummer brengt Visie verslag uit van de lancering. Je leest in Visie van 27 juni op vier extra pagina s meer over naam, logo en missie van het nieuwe netwerk. Je leest er ook wat het nieuwe netwerk voor jou betekent en hoe je zelf als vrijwilliger en lid kan meedoen.

4 4 Visie post VACATURE m/v CM Juridisch dossierbeheerder Onbepaalde duur voltijds Brussel Meer vacatures en info op de jobsite van CM: Escapo Apotheker voor wetenschappelijke informatiedienst Onbepaalde duur voltijds Mechelen (vacatures) LBC-NVK Vakbondsverantwoordelijke Brussel Onbepaalde duur voltijds Brussel Solliciteer voor 21 juni. Info: lbc-nvk.acv-online.be UW GEDACHT Botox bij incontinentie Het probleem incontinentie belangt vele vrouwen aan. Ik heb er ook mee af te rekenen. Een operatie helpt niet. Alleen kine en botoxinspuitingen zijn doeltreffend. Om het jaar heb ik zo n inspuiting nodig. Maar dat is duur (250 euro) en ik krijg geen terugbetaling. Voor mij is botox geen luxeproduct. Incontinentie is een onderschat probleem bij vrouwen. Soms durven ze niet meer buiten komen en geraken ze in een sociaal isolement. In bepaalde gevallen kan botox een oplossing bieden. Maar niet iedereen kan het betalen. Ria Janssenswillen, Overpelt Onder bepaalde voorwaarden wordt een behandeling met botox voor incontinentieproblemen terugbetaald. De uroloog moet daarvoor een aanvraag doen bij de adviserend geneesheer van het ziekenfonds. De beperkte terugbetaling ligt onder meer aan het feit dat de firma de prijs van het product onverantwoord hoog wil houden. Maximumfactuur De maximumfactuur beschermt mensen tegen hoge medische kosten. Maar zoals deze maatregel nu wordt toegepast, is hij wellicht voor veel mensen niet gunstig. Door een chronische depressie ben ik 15 jaar arbeidsongeschikt geweest. Nu ben ik met pensioen en is mijn uitkering aangepast. Daardoor heb ik geen recht meer op de verhoogde tegemoetkoming. Met de leeftijd kreeg ik lichamelijke kwalen. De geneesmiddelen die artsen mij voorschrijven, heb ik hard nodig. Er zitten zogenaamde comfortgeneesmiddelen tussen. Maar zonder die medicijnen zou ik niet kunnen functioneren. Daarvoor betaal ik maandelijks 300 tot 400 euro uit eigen zak. Maar ze worden niet meegeteld voor de maximumfactuur. Zijn er dan misschien mensen die zulke geneesmiddelen gebruiken voor hun plezier? Voorlopig kan ik nog mijn spaarpotje aanspreken om ze betalen, maar wat als het op is? Er hapert iets aan het systeem. Roos Deschamps, Gent Alleen medische kosten die worden terugbetaald door de ziekteverzekering, komen in aanmerking voor de maximumfactuur. Comfortgeneesmiddelen zoals pijnstillers worden niet terugbetaald en tellen dus niet mee in de maximumfactuur. Chronische vrijdag 13 juni 2014 pijnpatiënten kunnen onder bepaalde voorwaarden wel een tegemoetkoming krijgen voor paracetamol. In dat geval telt het remgeld wel mee voor de maximumfactuur. Te lage inkomens Een alleenstaande met een leefloon van 644,48 euro kan zijn noodzakelijke uitgaven onmogelijk betalen. Ook andere basisinkomens zijn te laag. Daardoor komen er elke dag armen bij. Ik zou dan ook uw volle inzet willen vragen om dit te verhelpen. Jean Festraets, Lanklaar Pensioenen (1) In de Visie van 30 mei staan twee lezersbrieven die de foute info over het ambtenarenpensioen rechtzetten. In één brief plaatst u echter een noot van de redactie die zegt dat de berekening van de pensioenen voortaan op het gunstiger gemiddelde van de vijf laatste jaren wordt gezet in plaats van tien voorheen. U vergist zich: de vijf jaar worden nu veranderd naar het ongunstiger tien jaar. Luc Verbist, Mortsel Onze aanvulling bij de lezersbrief was inderdaad verkeerd. Overheidspensioenen worden sinds de pensioenhervorming in principe berekend op basis van de wedden van de laatste tien jaar van de loopbaan. Voor de hervorming waren dat nog de laatste vijf jaar. De nieuwe berekeningswijze geldt voor ambtenaren die geboren zijn na 1 januari 1962 en een pensioen hebben hoger dan het minimum. Door het verlengen van de referentieperiode zullen de meeste ambtenaren die geboren zijn vanaf 1962 een aanzienlijk lager pensioen ontvangen. Pensioenen (2) Ook ik wil reageren op de lezersbrief Pensioenen van 2 mei. Het klopt niet dat ik als ambtenaar een pensioen heb ter grootte van de wedde die ik ontving. Bovendien was de wedde heel wat lager dan wat vele werknemers ontvingen. Maar werknemers onder mekaar, bedienden, arbeiders, ambtenaren... laat ons alstublieft niet op mekaars kap zitten. E. Criel, Evergem Stuur je lezersbrief naar Redactie Visie, Postbus 20, 1031 Brussel of naar Vermeld je woonplaats. De redactie kan de teksten inkorten of niet opnemen bij plaatsgebrek. Onder elke brief publiceren wij de volledige naam en woonplaats van de auteur. Als je je reactie liever zonder deze gegevens ziet verschijnen, vermeld dit dan uitdrukkelijk. GECITEERD Streep op elke regel de letters weg, die samen het woord vormen dat overeenkomt met de omschrijving. De resterende letters vormen van boven naar beneden citaat-182&_citaat-182&.qxd en van links naar rechts 10:54 een Pagina citaat Onbegroeid; 2. kwestie; 3. schoollokaal; 4. boom; 5. schuiver; 6. kus; 7.verdriet; 8. dans; 9. melkproduct; 10. heerlijk; 11. snel; 12. armee; 13. soepel; 14. uurwerk. Citaat A K C A H T A L 2 Z E A R A E E K 3 N K B L E A S K 4 P W A A A L M M 5 P S E L R I S P 6 Z O O O N E N S 7 T L A E A N E D 8 P A O L L T K A 9 IJ R D O A O M N 10 Z D A E L R I G 11 E V B L E O K T 12 W A L E M G E R 13 L E E M N I E G 14 N K S L O E N K Oplossing: Achter een bekwaam persoon staan altijd andere bekwame mensen. Citaat OP REIS IN OPTIMALE OMSTANDIGHEDEN Kom en ontdek ons gamma! COMFORT OP VAKANTIE Tempur reisset Reiskussen + oplegmatras (verpakt in een handige reiskoffer). Comfort op reis, net zoals thuis. Tempur car comforter Dit kussen biedt optimaal comfort in de auto en ondersteunt je rug waar nodig. Actie van -15 % op volgende Tempur producten: lendenkussen, reiskussen, reisset, slaapmasker en car comforter. * Acties in Thuiszorgwinkel geldig van 20/6 tot 19/7/2014 en niet cumuleerbaar met andere kortingen. De adressen van de Thuiszorgwinkels vind je terug op onze website of via % * REISKOUSEN Lang in het vliegtuig of de auto zitten kan leiden tot het bekende risico van een trombose. In deze gevallen hebben de reiskousen een positieve werking op het belaste vatenstelsel. Actie van -15 % op alle reiskousen. AUTO IN- EN UITSTAPHULP De Autoglide helpt je bij het in- en uitstappen in je auto. Actie van -15 % op de Autoglide. Streep op elke regel de letters weg, die samen het woord vormen dat Visie reisartikelen.indd 1 5/06/2014 9:55:47

5 Visie vrijdag 13 juni 2014 hoe gaat het met u? 5 Reisvoorbereidingen Welke documenten neem je mee op reis? Welke terugbetaling? Ziektekosten lager dan 200 euro Tegemoetkoming vanuit de verplichte ziekteverzekering, doorgaans 75 procent van de kosten Je droomt al van warme Cubaanse stranden of Zwitserse bergtoppen? Waar je ook heen gaat, vergeet niet de nodige documenten te bestellen. Zo kom je ook op reis niet voor verrassingen te staan als je medische hulp nodig hebt. EUROPA Alle EU-landen Zwitserland Noorwegen IJsland Liechtenstein Macedonië Bosnië-Herzegovina Montenegro Servië Rusland WAT MEENEMEN? Europese Ziekteverzekeringskaart (EZVK) Mutas-kaart en gele klever zijn niet nodig want alle informatie die je nodig hebt staat op de EZVK World Assistance Card (Mutas-kaart) gele klever specifiek reisdocument (dit geldt niet voor zelfstandigen die naar Servië gaan) Bosnië-Herzegoniva en Montenegro: Tegemoetkoming vanuit de verplichte ziekteverzekering, doorgaans 75 procent van de kosten Servië: Tegemoetkoming vanuit de verplichte ziekteverzekering, maar voor zelfstandigen enkel bij ziekenhuiskosten, niet bij kosten buiten het ziekenhuis Turkije en Algerije: Tegemoetkoming vanuit de verplichte ziekteverzekering, maar voor zelfstandigen enkel bij ziekenhuiskosten, niet bij kosten buiten het ziekenhuis Tunesië: Kosten moet je ter plaatse indienen bij de bevoegde instanties, dit geldt niet voor zelfstandigen AFRIKA Turkije Algerije Tunesie World Assistance Card (Mutas-kaart) gele klever specifiek reisdocument Marokko: Tegemoetkoming vanuit de verplichte ziekteverzekering, maar voor zelfstandigen enkel bij ziekenhuiskosten, niet bij kosten buiten het ziekenhuis Documenten aanvragen De World Assistance Card (WAC) kun je downloaden via de CM-site of verkrijgen bij je regionale ziekenfonds. De Europese Ziekte-verzekerings kaart (EZVK) en de specifieke reisdocumenten kun je bestellen op de website via de bestelmodule of aanvragen bij je regionale ziekenfonds. AUSTRALIË Amerika AZIË Tekst: Nele Verheye Marokko Alle andere Afrikaanse landen Australië Alle Aziatische landen Alle Amerikaanse landen Cuba World Assistance Card (Mutas-kaart) gele klever specifiek reisdocument (dit geldt niet voor zelfstandigen) World Assistance Card (Mutas-kaart) gele klever Europese Ziekteverzekeringskaart (EZVK) Mutas-kaart en gele klever zijn niet nodig want alle informatie die je nodig hebt staat op de EZVK World Assistance Card (Mutas-kaart) gele klever World Assistance Card (Mutas-kaart) gele klever specifiek reisdocument Andere Afrikaanse landen: Geen tegemoetkoming van medische kosten lager dan 200 euro buiten het ziekenhuis Australië: Kosten moet je ter plaatse indienen bij de bevoegde instanties. Azië en Amerika: Geen tegemoetkoming van medische kosten lager dan 200 euro buiten het ziekenhuis Welke terugbetaling? Ziektekosten hoger dan 200 euro Alle landen In of buiten het ziekenhuis Vrijwel alle dringende medische kosten die in totaal hoger oplopen dan 200 euro worden terugbetaald. Per dossier en per persoon is er een franchise van 60 euro (25 euro voor mensen met verhoogde tegemoetkoming). In de terugbetaling zit meestal een extra CM-tegemoetkoming. Vaccin tegen kinkhoest gratis voor zwangere vrouwen Kinkhoest is een erg besmettelijke ziekte die vooral voor jonge baby s gevaarlijk kan zijn. Niet alleen baby s maar ook hun omgeving worden daarom beter tegen kinkhoest ingeënt. In Vlaanderen kunnen zwangere vrouwen dat vanaf 1 juli gratis laten doen, bij voorkeur tussen de 24ste en 32ste week van iedere zwangerschap. Zo hebben baby s bij de geboorte antistoffen tegen kinkhoest en zijn ze beschermd in afwachting van hun eigen vaccinatie. Ook andere volwassenen kunnen zich gratis laten inenten. Dat gebeurt met een combivaccin als ze zich opnieuw laten vaccineren tegen tetanus en difterie. Statuut chronische aandoening en betalende derde Mensen die het statuut chronische aandoening hebben, kunnen voortaan bij de arts en de tandarts de regeling betalende derde vragen. Dan betalen ze enkel het remgeld. Het ziekenfonds rekent de rest rechtstreeks af met de zorgverlener. Brief Als je in aanmerking komt voor het statuut chronische aandoening, krijg je daarover een brief van het ziekenfonds. Die brief kun je voorleggen aan de arts of de tandarts en vragen om de regeling betalende derde toe te passen. De arts en de tandarts zijn niet verplicht om de regeling betalende derde toe te staan. In conditie voor het WK? Onder de slogan Ook de 12de man moet in vorm zijn brengt de Vlaamse overheid in de periode van het WK het belang van een gezonde levensstijl nog eens onder de aandacht. Het mag geen opdracht zijn die enorm veel inspanning vraagt. Want dat is moeilijk vol te houden. Met kleine aanpassingen elke dag bereik je ook al veel, want alle beetjes helpen. Eet bijvoorbeeld dagelijks groenten en fruit, drink veel water, neem de trap in plaats van de lift en ga te voet of met de fiets naar de bakker. Op radio en tv word je deze maand extra aangemoedigd om door te zetten. Op Facebook vind je bovendien tips en weetjes. GEZOND IN t kort

6 6 hoe gaat het met u? win Speur je in Visie mee naar het antwoord? Tip Een koud buffet Oplossing K Stuur je antwoord voor 23 juni op een gele briefkaart naar Persdienst CM, Postbus 40, 1031 Brussel. Of mail het naar Vermeld welke prijs je wenst: het boek Voor hetzelfde geld van Inne Vanden Bremt (tips om meer te doen met minder geld zonder op levenskwaliteit in te boeten), uitg. Lannoo of een duoticket voor het Pretpark Bellewaerde in Ieper (van Toerisme Westhoek). Uit de juiste inzendingen worden dit keer tien winnaars geloot. Emy maakt prentenboek over mantelzorg Superman bestaat echt Leg aan een kind uit de derde kleuterklas uit wat een mantelzorger is. Geen simpele opdracht, maar Emy Geyskens (32) is er met verve in geslaagd. Met een prentenboek kun je kinderen duidelijk maken waarom oma voor opa zorgt. Guy Puttemans zoek en Visie vrijdag 13 juni 2014 Superman(tel). Dat is de toepasselijke titel van een prentenboek dat Ziekenzorg CM op de Dag van de Mantelzorger officieel voorstelt. Emy Geyskens, een leerkracht lager onderwijs uit Asse, schreef het verhaal. Haar inspiratie moest ze niet ver zoeken. Mijn moeder zorgt al 25 jaar voor mijn vader. Maar het woord mantelzorger heb ik als kind nooit horen vallen. Wat is er met jouw vader gebeurd? Oplossing Visie nr. 8 Schaduw Winnaars Leen Janssens (Mortsel) Herman Stalmans (Hoegaarden) Juliana Taillieu (Roeselare) Kim Vanherp (Mechelen) Peter Van Severen (Wontergem) Neem ook deel aan de CM-webquiz op Toen ik zeven was, is er tijdens dakwerken iets in zijn rug geschoten. Een hernia. Hij is toen geopereerd, maar die operatie is mislukt. Er zouden nog twaalf operaties volgen, maar zonder resultaat. Mijn vader is voor altijd rugpatiënt. Hij was vroeger zo actief, maar van de ene dag op de andere was het gedaan met werken. Vader staat op met pijn en gaat slapen met pijn. En hij heeft veel hulp nodig. Mijn moeder heeft die zorg van in het begin op zich genomen. Ze bleef dat lang combineren met haar job als keukenhulp en poetsvrouw. Jij was zelf nog een kind. Hoe reageerde jij daarop? Natuurlijk merkte ik dat de dingen in In het prentenboek van Emy Geyskens (op de foto met dochter Marilou) gaan broer en zus op zoek naar een superheld. ons gezin anders waren dan bij de andere kinderen in mijn klas. In de vakantie gingen wij op reis naar de zee. Mijn klasgenootjes gingen naar Italië of vertrokken op skivakantie. Terwijl voor ons die zee al iets heel groots was. Ik heb nog een zus die vier jaar jonger is. Als oudste dochter voelde ik mij altijd heel verantwoordelijk. Dan hielp ik met de afwas omdat ik zag dat moeder met vader bezig was. Ik heb op die manier geleerd hoe belangrijk het is voor mantelzorgers dat er af en toe eens iemand bijspringt. Heeft jouw moeder ooit hulp van buitenaf ingeroepen? Neen, nooit, noch in het huishouden, noch in de zorg. Zij vindt het normaal dat zij al- HUIS dokter Antwerpen anders bekeken Een unieke wandeling uitgewerkt in het thema vertrouwen, doet je het stadscentrum van Antwerpen met andere ogen bekijken. Uit een enquête van het magazine çava? blijkt dat vertrouwen een bouwsteen is in de samenleving. Het is de sleutel tot een gelukkiger leven. Ook tijdens de wandeling door het historisch centrum van Antwerpen, is vertrouwen de rode draad. Bij allerlei bezienswaardigheden komt het vertrouwen in onder meer politiek en godsdienst aan bod. De wandeling wordt volledig beschreven in de brochure Antwerpen, een stroom van vertrouwen. Je kunt ze gratis afhalen van 15 juni tot 15 september bij de toeristische dienst op de Grote Markt in Antwerpen. Bovendien zijn er ook een deelnemerswedstrijd en een spel voor de kinderen met leuke prijzen aan verbonden. Heel wat mensen hebben galstenen zonder het zelf te beseffen. Het kan in principe geen kwaad, maar als ze problemen veroorzaken, dan moeten ze eruit. Wat zijn galstenen? Gal bevat water, galzouten, cholesterol en de afbraakstof bilirubine. Gal helpt de darmen bij de vertering. In de galblaas en galwegen kunnen er zich echter ook galstenen vormen: harde steentjes uit kalk en cholesterol of bilirubine die tot 2,5 centimeter groot worden. Wat zijn de symptomen? Meestal merk je er zelf helemaal niets van. Soms kun je wel last hebben van vage ongemakken zoals misselijkheid, boeren en een raar gevoel in de bovenbuik. Als een galsteen ergens vastraakt, dan krijg je galkolieken: hevige pijn in de bovenbuik die je dwingt te bewegen en die kan uitstralen naar de schouder of de rug. De pijn houdt pas op als de galsteen de galwegen heeft verlaten of als de galblaas uitgeput is. Is het gevaarlijk? Als galstenen een doorgang blokkeren, kun je een infectie oplopen aan de galwegen of galblaas. Je bent dan erg ziek en krijgt buikpijn, koorts of geelzucht. Daarnaast kunnen er ernstige complicaties ontstaan zoals een acute alvleesklierontsteking of een chronische ontsteking van de galblaas. Wat zijn de oorzaken? Het is niet duidelijk waarom sommige mensen galstenen krijgen en andere niet. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, het risico neemt toe met de leeftijd en ook zwaarlijvigheid, erfelijkheid, Westerse voedingsgewoonten en een traagwerkende schildklier spelen een rol. Wat kun je eraan doen? Ga met pijn of ontstekingsverschijnselen altijd zo snel mogelijk naar de dokter. Die kan je alvast een pijnstiller voorschrijven, of iets tegen de krampen. Als de galsteen niet vanzelf loskomt en verdwijnt via de stoelgang, dan moet een arts de galstenen verwijderen via een kijkonderzoek. Lukt dit niet of blijven de klachten terugkeren, dan moet de galblaas volledig weggenomen worden. Gelukkig kun je perfect leven zonder. Hoe kun je het voorkomen? Om te voorkomen dat je galstenen krijgt, is het belangrijk om gezond te eten. Beperk verzadigd vet, eet veel groenten, fruit en volle graanproducten, drink meer dan twee liter per dag, let op met alcohol, beweeg regelmatig en vermijd overgewicht. Michiel Callens, preventie-arts CM Tekst: Nele Verheye dehuisdokter Stefan Dewickere knipsels Wat is het gevaar van galstenen?

7 hoe gaat het met u? Visie vrijdag 13 juni 2014 de 7 VOORZET Zorgen voor wie zorgt Is op die manier het idee voor het boek ontstaan? Ziekenzorg CM organiseerde een project rond mantelzorg. Zij waren op zoek naar creatieve voorstellen om mensen te sensibiliseren rond het onderwerp. Omdat ik zelf heel graag schrijf, ben ik met het idee van een prentenboek op de proppen gekomen. Ik schreef het verhaal, mijn vriendin Emilie Timmermans zorgde voor de tekeningen. Het boek gaat over een broer en een zus die samen op zoek gaan naar een Neen, omdat kinderen daar op die leeftijd heel open voor staan. Ik zie dat ook bij mijn zoon en dochter. Zij stellen heel veel waarom-vragen. Mijn ouders wonen in Geel. Dat is een heel eind van hier. Voor mijn vader is het bijna onmogelijk om zo lang in de wagen te zitten. Waarom geraakt opa hier niet op onze verjaardag, vragen de kinderen dan. Op zo n moment is het belangrijk dat je dat kan uitleggen, dat je kan vertellen wat een mantelzorger is. Met het prentenboek wil ik een moeilijk thema bespreekbaar maken bij jonge kinderen. Er is ook een educatief luik aan verbonden. Dat werkte ik uit samen met Julie Kerremans. Leerkrachten kunnen er in de klas op doorgaan. Kinderen vertrouwd maken met mantelzorg, daar is het mij om te doen. Want mantelzorgers verdienen onze waardering. Het zijn stuk voor stuk supermannen en -vrouwen. Daar is dus werk aan de winkel. En dat gaat verder dan deze of gene con crete voorziening. Het gaat over welke zorg we willen geven aan men sen die hulp nodig hebben omdat ze ziek of oud zijn. Wij vinden dat over schakelen op professionele hulp niet meteen hoeft. We moeten eerst kij Samen met onze vereniging Zieken zorg CM hebben we deze keuze alvast gemaakt. We geven mantelzorgers informatie en ondersteuning. Wan neer nodig, komt een oppashulp even de zorg overnemen. Om het gezin op adem te laten komen, zijn er formu les van kortverblijf, dagopvang en vakanties. Onze diensten Maatschap pelijk Werk helpen bij de organisatie van de thuiszorg, met ook persoonlij ke ondersteuning van de mantelzor gers. Met het vertrouwen van de overheid, willen wij ons engagement voor de mantelzorgers nog verder versterken. We hebben onze mantelzorgers hard nodig en zullen er de komende jaren nog veel meer een beroep op moeten doen. Op de Dag van de Mantelzorger, op 23 juni, zeggen we dan ook een wel gemeende dankjewel aan elke man telzorger. Dat het ook een signaal mag zijn voor onze beleidsmakers, om de thuiszorg te blijven waarderen. Het boek kost 15 euro, 12 euro voor CMleden (+ verzendingskosten). Je kunt het via mail bestellen bij Dieter Herregodts Op 23 juni, de Dag van de Mantel zorger, organiseert Ziekenzorg CM activiteiten om mantelzorgers in de bloemetjes te zetten. Dat geeft niet alleen een betere kwa liteit van zorg voor de betrokken mensen. Ook om de betaalbaarheid van ons zorgsysteem te garanderen, zullen we alle helpende handen nodig hebben. Zeker nu onze samenleving aan een snel tempo veroudert. Marc Justaert CM-voorzitter Neen, moeder was gewoon heel toegewijd voor haar man. Pas toen mijn grootvader ook zoveel zorg nodig had, heb ik voor de eerste keer over mantelzorg horen praten. En het is maar als je er een woord op plakt, dat je het ook gaat herkennen. Daarom vind ik het zo belangrijk dat mijn kinderen weten wat een mantelzorger is. Zij zien dat oma altijd voor opa zorgt. Ik wil hen uitleggen waarom dat is. Het boek richt zich tot kinderen van de derde kleuterklas en het eerste en tweede leerjaar. Is dat niet heel jong? ken naar wat er nog wel mogelijk is, met de helpende handen die in de buurt zijn. Meer mantelzorger dan je moeder kun je niet zijn. En toch is het woord bij jullie vroeger nooit gevallen. Zorgen voor een ziek familielid, vriend(in) of buur: naar schatting Vlamingen doen het. Een waardevolle, maar vaak ook zware taak. Dus wie zorgt voor hen? Het Federaal Kenniscentrum voor de gezondheidszorg (KCE) zette het op een rijtje. De ondersteuning schiet nog te vaak te kort, zo blijkt: er zijn weinig of te lage financiële vergoe dingen en veel van de hulp die er is, wordt pas aangeboden als de mantel zorger het al erg zwaar heeft. superheld. En ze ontdekken dat ze die niet eens heel ver moeten zoeken. Stefan Dewickere tijd voor vader klaarstaat. Je ziet dat vaak bij mantelzorgers, dat ze geen hulp willen. Mijn moeder is een echte doorzetter. Zij heeft altijd voor andere mensen geleefd. Toen haar vader ziek werd, heeft ze ook voor hem gezorgd. En zelfs haar buren konden op haar hulp rekenen als ze die nodig hadden. Het is pas de laatste jaren dat ze erin slaagt om het wat los te laten. Wij dwingen haar een beetje om er af en toe eens een paar dagen op uit te trekken. Forum van de patiënt Wat geeft zieke mensen kracht? Zieke mensen sterker maken. Dat is de bedoeling van het Forum van de patiënt, een initiatief van Ziekenzorg CM op 27 september in Gent. Ziek zijn raakt mensen diep en maakt ze onzeker en angstig. Het confronteert ze bovendien met hun eigen kwetsbaarheid. Maar net in die kwetsbaarheid schuilt de eigen kracht. Het Forum van de patiënt zet in op die kracht. Om zieke mensen te ondersteunen, wordt er informatie aangereikt en komen tal van patiëntenverenigingen zich voorstellen. Het is ook mogelijk lezingen, debatten en workshops te volgen over verschillende aspecten van chronisch ziek zijn. En er is kans tot contact met lotgenoten. Eigen inbreng Ook de inbreng van patiënten is belangrijk. Ziekenzorg CM wil graag weten hoe zij hun ziekte een plaats geven en hun leven weer op de rails proberen te krijgen. Waar putten zij vooral kracht uit? Op de website is een digitale actiekaart voorzien om persoonlijke ervaringen te noteren. Alle ideeën worden vooraf verzameld en vormen de basis voor het charter De kracht van mensen. Dat wordt in een slotshow met zang en muziek op het Forum van de patiënt bekendgemaakt. Animatie Informatie wordt die dag afgewisseld met animatie. De deelnemers kunnen ook muziekoptredens of toneelvoorstellingen bijwonen en een fototentoonstelling bezoeken. Of ze kunnen verpozen in het literair café. Onder meer radiopresentatrice Krista Bracke leest er voor uit haar boek Mijn leven op stelten, dat eerder in dit blad werd voorgesteld. Door een ernstige ziekte werden haar benen geamputeerd en moest ze jarenlang revalideren. Praktisch Het Forum van de patiënt vindt plaats op 27 september van 10 tot 17 uur in het ICC in Gent. Het centrum is toegankelijk voor rolstoelen. Ziekenzorgvrijwilligers bieden assistentie en de monitoren van Kazou zorgen voor kinderopvang. Vanuit de verschillende regio s wordt er gemeenschappelijk vervoer met liftbussen voorzien. De toegang is gratis. Schrijf vooraf in via de website. Dan wordt een toegangskaart met gratis consumptiebon toegestuurd. Tel VOOR EEN HOORAPPARAAT MOET JOHAN MINDER NAAR DE KOSTEN KIJKEN Nieuw. Het CM-MediKo Plan. Een vaste premie voor extra bescherming. MOB verzekeringen CM-Vlaanderen, verzekeringsonderneming met maatschappelijke zetel in Brussel en toegelaten onder codenummer 150/01 om de tak 2 ziekte te beoefenen. ADV_Mediko_Visie_120x150.indd 3 4/04/14 13:41

8 8 hoe gaat het met u? Visie vrijdag 13 juni 2014 knipsels Win tickets voor het Cactusfestival Wil je een gratis ticket meepikken voor het Cactusfestival, doe dan mee met de wedstrijd op de CM-website. Er zijn tien duotickets te winnen. Vijf drankbonnen krijg je er bovenop. Het Cactus festival vindt plaats op 12, 13 en 14 juli in het Minnewaterpark in Brugge. Er zijn optredens van Massive Attack, The Afghan Whigs, Mark Lanegan, Caribou, The Notwist, Selah Sue, Arsenal, Admiral Freebee, Intergalactic Lovers en Oscar & The Wolf. In de zomer met gezin naar Massembre In de zomervakantie verblijf je van 20 juli tot 3 augustus voordelig in Massembre. Je betaalt 108,60 in de plaats van 217,20 euro voor een overnachting voor twee volwassenen en twee kinderen tot 6 jaar in een familiekamer. Ontbijt en een driegangenmenu s avonds zijn inbegrepen. Je krijgt op het domein een gratis animatieprogramma aangeboden. Speeltuin, waterplaza en een avontuurlijk parcours voor de kinderen inclusief. Tel Ontspannen aan zee Ziekenzorg CM organiseert van 19 tot 26 juli een gezinsvakantie in De Duinse Polders in Blankenberge. Ze richt zich naar gezinnen met kinderen, waarvan een gezinslid ziek is of een handicap heeft. Ook grootouders met kleinkinderen kunnen deelnemen. Terwijl monitoren met de kinderen toffe activiteiten doen, kunnen de (groot)ouders genieten van hun vakantietijd. Voor deze vakantie zoekt Zie ken zorg CM nog gemotiveerde vrijwilligers die de zorg wensen op te nemen en monitoren voor de kinderanimatie. Tel Avontuur in de Westhoek Voor gezonde ontspanning is de Westhoek de plaats bij uitstek. Speurtochten, roeivijvers en toffe volksspelen doen jong en oud genieten. Er zijn kindvriendelijke fietsroutes en belevingstochten uitgewerkt. Als je blijft logeren in de Westhoek, dan worden je kinderen extra in de watten gelegd. Staat het pretpark Bellewaerde deze zomer op hun verlanglijstje? Speel dan mee met de wedstrijd Zoek en Win op pag. 6 en maak kans op een gratis duoticket. Michel De Meyer Over schimmels en bacteriën Nog opeten of beter wegg Mag je een beschimmelde plek op een tomaat wegsnijden en de rest opeten? En mag je verkleurde boter nog gebruiken? We leggen een aantal stellingen voor aan professor Frank Devlieghere, onderzoeker levensmiddelenmicrobiologie en -conservering aan de Universiteit Gent. Als je de beschimmelde plek van een tomaat wegsnijdt, kun je de rest nog opeten. Een schimmel is een levend organisme dat soms toxines afgeeft. Doordat een tomaat zacht en waterig is, verspreiden deze toxines zich heel snel over de hele vrucht. Enkel de schimmel wegsnijden volstaat dus niet om te vermijden dat je toxines binnenkrijgt. Je zult er wellicht niet ziek van worden, maar op termijn kunnen deze toxines wel kankerverwekkend zijn. Eet dus niet van producten waar schimmel op staat, zeker niet als het gaat om vloeibare of waterige producten. Dat geldt zowel voor groenten en fruit als voor brood en zuivelproducten. Conclusie: de stelling is fout. Je mag voedingsmiddelen nooit opeten na de houdbaarheidsdatum Op voedingsetiketten worden er twee systemen gebruikt: te gebruiken tot en ten minste houdbaar tot. Te gebruiken tot staat doorgaans op voedingsmiddelen die in de koelkast thuishoren en onderhevig zijn aan snel bederf, zoals vers vlees, verse vis of bereide maaltijden. Deze producten zijn maar een beperkte tijd houdbaar, omdat er zich bacteriën en schimmels in kunnen ontwikkelen. Respecteer dus altijd de te gebruiken tot -datum. De ten SMAKELIJK minste houdbaar tot -datum mag je wel zonder probleem overschrijden. Deze wordt gebruikt voor langer houdbare producten zoals pasta, rijst, koekjes, chocolade, enzoverder. De datum is vooral belangrijk voor de producent. Die wil de klant garanderen dat het product een optimale smaak heeft. En die optimale smaak is enkel gegarandeerd tot de ten minste houdbaar tot -datum. Sommige levensmiddelen blijven tot lang na die datum goed, andere zullen een deel van hun smaak verliezen of bijvoorbeeld iets minder knapperig worden. Maar je loopt geen gezondheidsrisico door het na die datum toch nog op te eten. Conclusie: de stelling is fout. Eieren kun je zowel in als buiten de koelkast bewaren. In grootwarenhuizen staan eieren niet in het koelvak. Dat komt omdat er in het koelvak condens kan ontstaan op eieren, waardoor er zich schimmels kunnen ontwikkelen. Veel mensen geven er echter de voorkeur aan om hun eieren thuis wel in de ijskast te bewaren. Ook dat heeft zijn reden: in de ijskast zal de salmonella-bacterie zich minder snel voortplanten. Op zich kan het allebei: buiten de ijskast om schimmels te voorkomen of in de ijskast om salmonella tegen te gaan. Omdat je een beschimmeld ei wellicht niet zal opeten, krijgt de ijskast vaak de voorkeur. Conclusie: de stelling is juist. Door de ijskast een paar graden lager te zetten, blijven etenswaren de helft langer goed. De temperatuur van de ijskast is cruciaal voor de bewaartijd van etenswaren. Iets wat op vier graden zes dagen houdbaar is, zal op zeven graden twee dagen eerder slecht worden. Je ijskast op vier graden zetten kost je iets meer energie, maar al je levensmiddelen zullen een pak langer houdbaar blijven. Voor de diepvries is min achttien een goede richtlijn: op die temperatuur kan geen enkel micro-organisme zich voortplanten. Conclusie: de stelling is juist. Diepgevroren producten ontdooi je het best bij kamertemperatuur. Veel schadelijke bacteriën en micro-organismen voelen zich bij kamertemperatuur prima in hun nopjes en planten zich razendsnel voort. Je biefstuk een halve dag op het aanrecht laten liggen om te ontdooien, is dus geen goed idee. Ofwel laat je het vlees ontdooien in de ijskast, waar bacteriën zich omwille van de lage temperaturen minder snel vermenigvuldigen, ofwel in de microgolf, waar het Ovenschotel met spinazie en ratatouille Ingrediënten voor 4 personen: 1 ui 1 teentje knoflook 2 wortels 1 courgette 1 rode paprika 4 tomaten 500 g spinazie 200 g feta 20 zwarte olijven 2 eieren 1 dl (soja)room 1 theelepel oregano 1 theelepel tijm olijfolie peper zout pel en snipper de ui en de knoflook snijd de wortelen, de courgette, de paprika en de tomaten in stukjes snijd de feta in blokjes stoof de ui met de knoflook in de olijfolie voeg de wortelen en de paprika toe doe er de tomaten, de courgette en de kruiden bij en stoof alles samen stoof de spinazie zeer kort laat de blaadjes uitlekken en hak ze roer de eieren en (soja)room door de spinazie leg de spinazie onderaan in de ingevette ovenschaal schep de ratatouille er bovenop versier de schotel met blokjes feta en olijven plaats de schaal ongeveer 20 minuten in een voorverwarmde oven van 180 C Recept uit het boek Vegetarisch genieten, een uitgave van De Praktische School partner van Femma. Het boek kun je bestellen via

9 9 Visie vrijdag 13 juni 2014 hoe gaat het met u? ooien? HELPENDE HANDEN Nicole Vanpanteghem (66) is bloed- en plasmadonor Als donor sinds 1967 heeft ze ondertussen al 157 keer bloed gegeven en sinds 1994 gaf Nicole Vanpanteghem uit Deerlijk ook al 111 keer plasma. De slogan Deerlijk geeft bloed help mensenlevens redden sprak mij aan en motiveert mij nog altijd. Professor Frank Devlieghere, onderzoeker levensmiddelenmicrobiologie en -conservering aan de Universiteit Gent ontdooien zo snel gaat dat de bacteriën niet de tijd hebben om zich te manifesteren. Conclusie: de stelling is fout. de deel van de boter zal iets minder lekker smaken, maar als je het verkleurde deel eraf schraapt, is de rest nog perfect bruikbaar. Ook geschifte yoghurt of mayonaise is geen probleem. Zolang het product niet vies ruikt of smaakt en niet beschimmeld is, is er geen probleem. Lieven Van Assche Het begon in onze gemeente met een keer per jaar, maar dat vond ik weinig. Je mag vier keer per jaar bloed geven en zo doen we het nu in Deerlijk waar ik ondertussen verantwoordelijk ben voor de organisatie. We hebben telkens twee dagen waarop we samen toch bijna 260 mensen zien. Jaarlijks zijn dat er ongeveer à Je moet soms even aanschuiven, maar bloed geven gaat snel. Plasma geven kan om de veertien dagen. Dat duurt iets langer, maar het gebeurt op afspraak. Mensen aanspreken We zien zowel jongere als oudere mensen. Je kunt bloedgever zijn tot je 71ste verjaardag. We moeten voortdurend nieuwe donoren werven want er vallen er altijd af omdat ze geneesmiddelen moeten nemen, of door leeftijd. We spreken mensen aan op voetbalwedstrijden en andere activiteiten of tijdens de opendeurdagen van de brandweer. Veel mensen denken er niet spontaan aan om zich op te geven als bloedgever. Het lukt wel als je ze persoonlijk aanspreekt. Mijn man en ik waren samen bloedgever maar mijn man moest stoppen om medische redenen. Ik heb tot nu toe geluk gehad met mijn gezondheid. Het bloedgeven zit overigens in de familie. Mijn zussen, hun mannen en hun kinderen zijn bloedgevers. Ook mijn zoon en zijn vrouw geven bloed. De kleinzonen zijn nu 17, 15 en 13 en reken maar dat ik de oudste zal vragen om bloedgever te worden zodra hij 18 jaar is. Cadeautje Als een bloedgever een nieuwe donor meebrengt, geven we in Deerlijk een extra cadeautje. Om de twee jaar organiseren we een bloedgeversfeest waar we mensen die 10, 25, 50, 100 of meer keer bloed gaven een diploma overhandigen en bedanken met een kleine attentie. Dat wordt gewaardeerd. Vergeet niet dat bloedgevers alles voor niets doen, voor de goede zaak. Ze moeten hun tijd vrijmaken en hun auto uit de garage halen. Vorig jaar hadden we in de buurt van Kortrijk een zware kettingbotsing. De mensen hadden dat gehoord en er kwamen zich veel meer bloedgevers melden. Zo zie je dat er nog altijd solidariteit is onder de mensen. Chris Van Hauwaert Stefaan Beel Conclusie: de stelling is juist. Verkleurde boter is nog perfect bruikbaar. Er zijn heel wat vormen van bederf die het product iets minder lekker maken, maar die verder onschadelijk zijn. Het verkleur- (Gezond leven, Voeding) Nele Verheye?! Hoe kunnen we je helpen? CM geeft raad. Wie kan een beroep doen op het Asbestfonds? Sinds 2007 vergoedt het Asbestfonds alle mensen die longvlieskanker (mesothelioom) of asbestose (longfibrose) opliepen door blootstelling aan asbest. Het Asbestfonds geeft een vaste tegemoetkoming bovenop de eventuele invaliditeitsuitkering. Iedereen die in België in contact kwam met asbest en daardoor longvlieskanker of longfibrose opliep, kan er een beroep op doen. Dat zijn niet alleen werknemers en zelfstandigen die beroepsmatig contact hadden. Ook mensen die in aanraking kwamen met asbest omdat ze in de buurt van een asbestfabriek woonden, kunnen een vergoeding ontvangen. Het speelt dus geen rol of je door je werk of in de vrije tijd met asbest in contact kwam. Gebeurt een aanvraag bij het Asbestfonds, dan onderzoekt het automatisch of die persoon beroepshalve blootstond aan asbest. Is dat het geval, dan wordt ook het Fonds voor de beroepsziekten aangesproken. Wat te doen? Werknemers en zelfstandigen die arbeidsongeschikt worden als gevolg van blootstelling aan asbest, kunnen dat bespreken met de adviserend geneesheer van hun ziekenfonds. Andere slachtoffers kunnen een aanvraag indienen via hun behandelende geneesheer. Duitsland: cultuur of natuur? Wil jij eens op citytrip of liever naar de natuur? Boek dan nu je Intersocbusreis naar Berlijn of het Zwarte Woud. Er zijn nog enkele vrije plaatsen. Van zondag 14 tot en met vrijdag 19 september ga je samen met een Intersocreisleider citytrippen in Berlijn. Onze bus vertrekt uit Gent en Brussel-Zuid naar het viersterrenhotel. 728 euro per persoon in volpension, 150 euro toeslag single. Van maandag 6 tot en met vrijdag 10 oktober ontdek je met ons de schitterende natuur van het Zwarte Woud. Opstappen kan in Antwerpen Berchem. We bezoeken o.a. Furtwangen en Baden-Baden. 572 euro in volpension, 96 euro toeslag single. Rechtzetting Visie 30 mei: Word jij dit jaar 65? Dan logeer jij tegen 65 procent van de normale verblijfsprijs in St. Moritz. Meer informatie via en Intersoc-werkvakanties Ben jij nog vrij tijdens de maand juni of augustus? Wil je als vrijwilliger naar een Intersoc-hotel in Zinal, St. Moritz of Villars-sur-Ollon? Goed nieuws, zowel in de animatie als in onze hoteldiensten hebben we nog plaatsen vrij. Registreer je snel en stel je kandidaat via Voor meer informatie bel (hoteldiensten) of (animatie). Tot binnenkort op één van onze werkvakanties. Visie_13-6_Duitsland.indd 1 5/06/ :39:37

10 10 uw job, ons werk Visie vrijdag 13 juni 2014 DE VLOER Nevelland, Drongen Collega s houden hart vast voor maatwerkdecreet Nevelland in Drongen bestaat sinds enkele jaren uit Drukkerij Nevelland Graphics en een beschutte werkplaats, Maatwerkbedrijf Nevelland. In beide sectoren is er tegenwoordig veel onzekerheid. Dat maakt het vakbondswerk er niet gemakkelijker op. Hilde Taghon vertegenwoordigt er de werknemers van de drukkerij én de beschutte werkplaats voor ACV BIE. Ik leer twee werelden kennen, dat is boeiend. Michael De Lausnay Onmiddellijk na haar opleiding als drukker ging Hilde Taghon aan de slag bij Nevelland in Drongen. Anderhalf jaar later besloot ze zich te engageren in vakbondswerk. Intussen ben ik al vier keer verkozen, zegt Hilde. In het begin wist ik nog niet goed wat er allemaal bij kwam kijken. Met jong enthousiasme vloog ik er in, wellicht soms wat naïef. In de jaren die volgden werd ik opgeleid en kon ik groeien als déléguée. Bedrijf splitst Enkele jaren geleden splitste het bedrijf in Drukkerij Nevelland Graphics en Maatwerk bedrijf Nevelland. Voor de werknemers veranderde er niet zoveel. De leden van de raad van beheer en de leidinggevenden bleven bijna allemaal dezelfde personen. Als vakbond ijverden we ervoor om de ondernemingsraad en het comité voor preventie en bescherming gemeenschappelijk te houden. Dat was een goede zaak, want er is een minimumaantal werknemers nodig voor het comité. Hilde was eerst plaatsvervangster voor de ondernemingsraad, nu maakt ze er effectief deel van uit. Door de splitsing valt de drukkerij nu De grafische sector kreunt onder de digitalisering en de dalende oplage van kranten en tijdschriften. Hilde Taghon, déléguée Nevelland onder de grafische sector die een ander paritair comité heeft. Ik leerde ook die wereld kennen en kan zo vergelijken. Het is heel boeiend. Onzekerheid kilometer stappen voor dialoog Honderd jaar na het begin van Wereldoorlog I stapt een groep geëngageerde burgers van Ieper via Sarajevo naar Istanboel. De voettocht is een initiatief van vzw Jorsala, die de dialoog tussen mensen van verschillende culturen, landen en religies wil bevorderen. Ook militanten van ACV Aalst-Oudenaarde sloten zich aan bij de voettocht. Ze vertrokken op 8 mei en komen op 15 oktober aan in de Turkse hoofdstad. Het maatwerkdecreet wil werknemers uit beschutte en sociale werkplaatsen beter laten doorstromen naar de reguliere arbeidsmarkt. Sommige collega s probeerden het al op de gewone arbeidsmarkt. Maar zij hadden daar geen goede ervaring mee, weet Hilde Taghon, déléguée bij Nevelland. In Nevelland is men vooral beducht voor het maatwerkdecreet. Dat decreet hervormt de sector van de beschutte en sociale werkplaatsen grondig. Dat is momenteel een belangrijk onderwerp op de ondernemingsraad. Onze werkgever zoekt uit hoe de subsidieregeling werkt en hoe de begeleiding zal verlopen. Elke werknemer zal gescreend worden, om de doorstroming naar de reguliere arbeidsmarkt te verbeteren. Daarover is op de werkvloer veel ongerustheid. De meesten werken al jaren bij Nevelland. Ze zijn vertrouwd met hun job en collega s. Ze hopen dat ze kunnen terugkeren, als het in een ander bedrijf zou mislopen. Sommigen probeerden het al op de gewone arbeidsmarkt. Maar zij hadden de ervaring dat het toch niet goed zat, vertelt Hilde, die niet tegen het maatwerkdecreet gekant is. Voor sommige werknemers zal het een meerwaarde zijn, maar de overgrote meerderheid houdt zijn hart vast. Het is jammer dat de onduidelijkheid nu al jaren aansleept. Geen gemakkelijke tijden Ook Hilde merkte als déléguée de impact van de financiële crisis die in 2008 begon. Er was weinig ruimte voor onderhandelingen. Soms waren beslissingen al genomen voor ze op de ondernemingsraad kwamen. Dat is jammer, maar we beseffen dat het geen gemakkelijke tijden zijn. En dat ook de leidinggevenden het beste voorhebben met het bedrijf. De concurrentie tussen beschutte werkplaatsen is nijpend. Er is geregeld tijdelijke werkloosheid. Werknemers zitten soms noodgedwongen een halve maand thuis. Hun loon is al beperkt tot het minimum, ze voelen dat echt in hun portemonnee, benadrukt Hilde. Tegelijkertijd ligt de werkdruk hoog. Klanten willen een snelle service. Daardoor worden de sterkste werknemers het minst met tijdelijke werkloosheid geconfronteerd. Als vakbond dringen we erop aan de lasten gelijk te verdelen. Er is ook minder ruimte voor sociale aspecten. Wie het moeilijk heeft, kan daar nog altijd over praten. Maar het is niet meer zo vanzelfsprekend als vroeger. De angst om het werk te verliezen, is groot. Digitale druk Ook de grafische sector kreunt. De digitalisering gaf de sector zware klappen. Veel kleine drukkerijen zijn verdwenen. De oplage van tijdschriften en kranten vermindert, er is veel automatisering. Het is bang afwachten of er een herneming komt. In een regionale vakgroep overleggen we ongeveer maandelijks met délégués van andere drukkerijen. Ook in de grootste drukkerijen leeft veel ongerustheid. Niemand weet hoe de situatie over tien tot vijftien jaar zal zijn, besluit délégué Hilde. Hilde Pauwels Lieven Van Assche

11 Visie vrijdag 13 juni 2014 uw job, ons werk 11 Dwangarbeid volledig in de ban De 103ste Internationale Arbeidsconferentie zit erop. Met als belangrijkste resultaat het akkoord over een protocol tegen dwangarbeid. Maar dat werd overschaduwd door een clash met de werkgevers over het stakingsrecht. AFP Nieuw protocol tegen dwangarbeid Al in 1930 kwam in de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) de Conventie 29 tegen dwangarbeid tot stand. Zij het met een lange reeks tijdelijke uitzonderingen. Vijf jaar later moesten die uitzonderingen worden heroverwogen, maar dat duurde 84 jaar. Deze week werd eindelijk overeenstemming bereikt over het schrappen van die uitzonderingen. In de plaats komt er, via een protocol, een aanvulling bij de Conventie, ter voorkoming en bestrijding van dwangarbeid, in welke vorm ook. Daarbovenop komt een reeks bepalingen voor de bescherming, opvang en vergoeding van de slachtoffers. En dat aangevuld met een forse IAO-aanbeveling. Nieuwe clash Jaarlijks roept de Conferentie een 25-tal landen op het matje wegens de overtreding van de arbeidsnormen. Net als twee jaar geleden kwam het opnieuw tot een clash met de werkgevers. Die maakten opnieuw voorbehoud voor de gevallen waarin het recht op staken werd overtreden: Algerije, Cambodja (zie hiernaast) en Swaziland. Nieuw is dat ze de FOCUS ook voorbehoud zijn beginnen maken voor andere overtredingen, zoals voor Kroatië, met zijn inbreuken op het recht op collectief onderhandelen. Daarmee zetten de werkgevers het gehele toezichtmechanisme van de IAO op de helling. De werknemersgroep is daar niet in willen meegaan, zodat het tot een breuk kwam. Alleen voor zes landen die door de experts vooraf als bijzonder problematisch werden aangegeven, werden conclusies bereikt: Bangladesh, Wit-Rusland, Domini caanse Republiek, Jemen, Niger en Griekenland. Voor negentien landen keren de betrokken vakbonden dus huiswaarts zonder steun in de rug van de wereldgemeenschap. Daarnaast werden ook nieuwe oriëntaties afgesproken voor de werkgelegenheidsactie van de IAO. Ook werd de Conventie voor de zeelieden aangepast. En er was een eerste discussie over een ontwerpaanbeveling voor de informele economie. (CS) Meer informatie op de IAO-blog van het ACV: dewereldmorgen.be/iaoblog. De vakbondsmilitanten op 30 mei terwijl ze op de rechtbank werden binnengebracht. Cambodjaanse vakbondsactivisten vrijgelaten In Cambodja werden op 30 mei de vakbondsactivisten uit de kledingindustrie vrijgelaten die begin januari waren opgepakt tijdens een manifestatie voor een hoger minimumloon. De betoging, waar een half miljoen arbeiders aan deelnamen, werd op vraag van lokale bedrijfsmanagers bloedig uiteengeslagen. Daarbij vielen vijf doden, 23 actievoerders werden opgepakt. 21 van hen zaten eind mei nog in de gevangenis. Hun straf werd nu opgeschort. Op de Internationale Arbeidsconferentie in Genève drong Marc Leemans, als woordvoerder van de werknemers in de commissie van de normen, aan om Cambodja als case te bespreken. Die commissie waakt over het respect voor de internationale arbeidsregels. Cambodja staat hoog op de prioriteitenlijst van de werknemersgroep wegens de flagrante schendingen van arbeidsrechten. Maar de commissie liep vast op de discussie rond het stakingsrecht en ging uiteen zonder resultaat voor de Cambodjaanse werknemers. Niet pokeren met welvaart https://www.facebook.com/het.acv De kiezer heeft de kaarten geschud. U bent dat zinnetje waarschijnlijk al beu. Feit is dat er nu ook stevig met die kaarten gespeeld wordt. In de regio s zijn ondertussen onderhandelingen over regeringen lopende. Federaal is de snuffelronde al aan een tweede verlenging toe. Het is belangrijk dat er op korte termijn regeringen komen. Want de toestand wordt er niet gemakkelijker op. Volgens de Nationale Bank moet er tegen 2017 voor 14 miljard euro gesaneerd worden om de Europese begrotingsdoelstellingen te halen. We waarschuwden er al voor in de Rerum Novarum-toespraken: er zijn in de campagne veel grote beloftes gedaan. En nu komt de aap van vele miljarden echt uit de mouw. De budgettaire hoogdringendheid mag echter geen dekmantel zijn voor politici om harde, asociale maatregelen door te drukken. Zo suggereerde de Nationale Bank begin deze week om de publieke financiën gezond te maken door de pensioenen en werkloosheidsuitkeringen te verminderen! Tegen regeringen die dit soort remedies voorschrijven, zal het ACV zich met hand en tand verzetten. Net zoals we bijvoorbeeld niet zullen pikken dat de index op de schop gaat. Of dat de lonen opnieuw bevroren worden. De kaarten zijn dan misschien geschud, pokeren met onze welvaart is voor het ACV niet aan de orde! Een eenzijdig en kortzichtig besparingsbeleid op de rug van werknemers en met dure cadeaus aan werkgevers is het laatste wat we nodig hebben. Het is overduidelijk wat er wel nodig is. Een grote belastinghervorming. Een hervorming die voor meer fiscale rechtvaardigheid zorgt. Die maakt dat er meer gelijkheid komt tussen de enorme belastingdruk op de inkomens uit arbeid en veel kleinere belastingdruk op de inkomens uit grote vermogens. Daardoor draagt iedereen naar draagkracht bij aan de enorme financiële inspanningen die nodig zijn. Deze hervorming maakt dat we ons sociaal model kunnen overeind houden. Zelfs de Europese Commissie beveelt ons land een billijke en evenwichtige belastinghervorming aan. Als die belastinghervorming er niet komt, dan valt de enorme sanering van 14 miljard op de rug van werknemers. Meer dan één keer. Een eerste dreun is dat we zullen inboeten op sociale bescherming. De sociale zekerheid is federaal de grootste budgetpost. Dus als er veel geld bespaard moet worden, zijn gepensioneerden, zieken, werklozen een te verwachten doelwit. Een eenzijdige besparingsoperatie betekent ook dat er zal worden gesnoeid in diensten die de verschillende overheden in dit land aanbieden. Openbaar vervoer, veiligheid, onderwijs, gezondheidszorg allemaal diensten waarvoor u dan zelf een hogere rekening zal moeten betalen. En zo blijft er van de vele mooie verkiezingsbeloftes niet veel over. Integendeel, u zal ze zelf betalen. Meermaals zelfs. Marc Leemans, voorzitter ACV De budgettaire hoogdringendheid mag echter geen dekmantel zijn voor politici om harde, asociale maatregelen door te drukken.

12 12 uw job, ons werk vak bondig Sociaal voordeel bouw Vanaf 10 juni verstuurt het Fonds voor Bestaanszekerheid de syndicale premiekaart voor De premie bedraagt maximaal 135 euro of 0,62 euro per gepresteerde of gelijkgestelde dag van 1 april 2013 tot en met 31 maart Geef de premiekaart af in een ACVdienstencentrum of beroepsverbond van ACV bouw industrie & energie. Noteer je rekeningnummer op de kaart en let erop dat je bijdragen betaald zijn. Syndicale premie betonindustrie Werk je in een onderneming met PSC ? Dan heb je recht op een syndicale premie als je lid bent van ACV bouw industrie & energie en in dienst was van een onderneming tussen 1 april 2013 en 31 maart Heb je de volledige periode gewerkt of ben je met brugpensioen? Dan krijg je 135 euro of 11,25 euro per maand. Je krijgt de premiekaart van je werkgever. Noteer daarop je rekeningnummer en let erop dat je in orde bent met je betaling van je bijdrage. Kreeg je geen kaart, maar denk je er recht op te hebben? Contacteer dan je syndicaal afgevaardigde, het ACV-diensten centrum of het beroepsverbond van ACV bouw industrie & energie. BTW in de bouw onder druk De sociale partners van de bouwsector vragen met aandrang om de btw in de bouw niet te verhogen. Dat moet woningbouw en renovatie betaalbaar houden, de tewerkstelling in de bouw ondersteunen, en het zwartwerk en de sociale dumping bestrijden. 20 juni, Dag van de Schoonmaak Ook schoonmakers verdienen respect v Je vindt ze op school, op het werk, op hotel en thuis. Overal zijn schoonmakers in de weer die telkens opnieuw vuile vloeren laten blinken, stoffige bureaus onder handen nemen en orde en netheid brengen in je huis. Op 20 juni is het aan jou om hen eens in de bloemetjes te zetten, op de Dag van de Schoonmaak. Al voor het zevende jaar op rij organiseert ACV Voeding en Diensten op 20 juni de Dag van de Schoonmaak. De vakbond wil zo de vele schoonmakers in het land bedanken voor hun werk en inzet. Délégués verspreiden affiches op het werk en delen een kleine attentie uit aan hun collega s. Dit jaar vraagt ACV meer waardering voor de job van schoonmakers. Want zij krijgen niet altijd het respect dat ze verdienen. De vakbond geeft zelf ook tips hoe je aan je schoonmaker kunt laten zien dat je zijn of haar werk apprecieert. Zo zijn er praktische tips die het werk van je schoonmaker vergemakkelijken. Eén: Loop niet met vuile schoenen over pas gepoetste vloeren. Twee: Heb je een poetshulp thuis, stel dan geschikte schoonmaakproducten ter beschikking. Drie: Ruim zoveel mogelijk rommel op, voordat je schoonmaker komt. Andere tips gaan over communicatie. Eén: Zeg simpelweg goeiedag als je een schoonmaker tegenkomt. Twee: Vraag een keer hoe het gaat aan je schoonmaker, of bied iets te drinken aan. Drie: Geef eens een complimentje. Vier: Zie je je schoonmaker nooit? Laat dan eens een boodschap na op een post-it. Leen Grevendonck Joeri (Euroclean, vliegende ploeg) Een complimentje doet deugd Iets langer dan een jaar werk ik als schoonmaker. Als lid van de mobiele ploeg verander ik regelmatig van werf. Telkens moet ik me dan aanpassen aan de omgeving en aan andere verwachtingen. Het mooie aan mijn job is dat er veel afwisseling is en dat ik veel vrijheid heb. Om een goede schoonmaker te zijn, moet je sociaal zijn en vlug en nauwkeurig kunnen werken. Ik voel me niet altijd even gewaardeerd. Wat ik respectloos vind, is wanneer mensen met vuile schoenen zonder boe of ba over een natte vloer lopen. Soms krijg ik een complimentje en dat doet mij deugd. De Dag van de Schoonmaak is op de meeste werven nog niet gekend. Ik maak er dus op 20 juni werk van om de Dag mee in de verf te zetten. Frank Bahnmüller Dorine Goethals (PIT, Familiehulp) Ik heb ook veel respect voor mijn cliënten Via dienstencheques poets ik bij gezinnen thuis, zoals bij de familie Callens. Soms doe ik de strijk of maak ik het middagmaal klaar. Ik poets al sinds mijn vijftiende en ik doe het heel graag. Ik merk wel dat ik niet meer hetzelfde ritme aankan als toen ik jonger was. Na al die jaren weet ik perfect wat bij welke cliënt moet gebeuren. Ik krijg veel vrijheid en voel me enorm gerespecteerd. Respect is voor mij eens vragen hoe het ermee is of een dankwoordje. Zelf heb ik ook veel respect voor mijn cliënten. Ik ben een tijdje ziek geweest en alle cliënten hebben me iets laten weten. Dat geeft me een goed gevoel. Ik vind de Dag van de Schoonmaak super. Maar een dankwoordje mag voor mij het hele jaar door, anders hou je het niet vol. Patrick Holderbeke Délégués bezorgd over uitbesteding in hotels Onze kamermeisjes zijn zeer onzeker over de toekomst De uitbesteding van de schoonmaak doet zich voor in de hele hotelsector: niet alleen in kleine hotels maar ook in luxehotels. De hotelketen NH sprong onlangs mee op de kar, maar had voordien al andere diensten gecentraliseerd. Bij viersterrenhotel Renaissance in Brussel overtuigde de vakbond de directie om niet langer met onderaannemers te werken. Nadat de Spaanse groep NH ons hotel had overgenomen, zijn verschillende diensten bij ons weggeknipt en gecentraliseerd in Brussel of zelfs Madrid, vertelt déléguée Marijke Du Chau (foto) van NH Gent Belfort. Het ging toen om een gedeelte van de boekhouding, de administratie en de individuele reservaties. Nu wil de directie de groepsreservaties centraliseren. Maar een grote verrassing is dat de directie de housekeeping wil uitbesteden. Onze kamermeisjes zijn zeer onzeker over de toekomst. Sommigen werken hier al vijftien jaar. Met argumenten proberen wij de beslissing tegen te gaan, vult délégué Tarek Trabelsi (links op de foto) aan. De werkdruk op personeel in zo n onderaanneming is hoog, terwijl het al een heel zware job is. Bovendien komt het de kwaliteit van hun werk niet ten goede. Acties zijn niet uitgesloten, als we geen gehoor krijgen. Renaissance in Brussel besteedde vroeger de housekeeping uit, maar vandaag heeft het hotel alleen kamermeisjes in vaste dienst. Door het succes van het hotel waren er extra kamermeisjes nodig, vertelt délégué Ghazi (rechts op de foto). Het hotel besteedde de extra uren uit aan een bedrijf, die het werk zelf uitbesteedde aan een andere firma. Maar de situatie was niet koosjer. Hun werknemers hadden geen papieren en moesten meer kamers poetsen dan haalbaar was. Dus werkten ze voor een stuk gratis. Als vakbond hebben wij de directie onder druk gezet. De contracten met die firma s zijn verbroken. Vandaag zijn er alleen kamermeisjes in vaste dienst. Kalme periodes vangen we op met tijdelijke werkloosheid. Leen Grevendonck

13 Visie vrijdag 13 juni 2014 uw job, ons werk 13 oor hun werk Patrick Holderbeke Duurzaam naar het werk Slechts helft van personeel neemt nog de wagen Werknemers van Case New Holland (CNH) uit Zedelgem een bedrijf dat landbouwmachines maakt hebben alternatieven rond duurzaam woon-werkverkeer uitgetest. De reacties zijn positief. Een tiental mensen heeft zijn wagen al verruild voor een duurzamer alternatief. Jan Agten Hilde Bleuzé (poetsbedrijf GOM) Meer dan een dweil uitwringen Ik ben al vijftien jaar ploegleidster van de schoonmakers bij Bekaert in Zwevegem. We poetsen er de kantoren, het sanitair en de fabriekshallen. Sommigen zeggen dat ons beroep maar poetsen is of gewoon een dweil uitwringen. Maar als je een dag met ons meeloopt, weet je pas hoe zwaar het is. Het poetsen moet in je zitten, anders hou je het niet vol. Ik vind het fijn om in één vast bedrijf te werken. De werknemers van Bekaert zijn altijd vriendelijk. Maar de collega s op de werkvloer appreciëren ons het meest. De collega s in de kantoren zouden iets meer respect kunnen tonen, door bijvoorbeeld vuile kopjes naar de keuken te brengen. Op 20 juni ga ik met ACV langs bij verschillende bedrijven om de schoonmakers een attentie te geven. Voor De testkaravaan komt eraan van het Provinciaal Mobiliteitspunt West- Vlaanderen konden de werknemers van CNH drie weken lang gratis een vervoermiddel uittesten om hun woon-werktraject op een andere manier uit te proberen, vertelt Geert Casteleyn van ACV METEA bij CNH. De provincie bood daarvoor een pakket van diverse vervoermiddelen aan: elektrische fietsen, hybride fietsen, plooifietsen, bakfietsen, dag- en weekpassen van NMBS en De Lijn, vouchers voor Blue Bikes, Werknemers die een fiets hebben uitgetest, konden die nadien aankopen tegen een verminderd tarief. Het enthousiasme van de werknemers om deel te nemen was groot. Wat was het resultaat van de actie? De reacties waren zeer positief. Twee mensen hebben een elektrische fiets gekocht. Twee collega s hebben een abonnement bij de NMBS gekozen. Dat betaalt onze werkgever met een derdebetalersregeling. Enkele anderen zijn overgeschakeld op de fiets. Hoeveel mensen voortaan carpoolen, kan ik nog niet zeggen. Het carpoolen doet het al vrij goed. Maar 51 procent van de werknemers neemt nu nog de wagen. Dat cijfer kalft af. Deze actie is zeker voor herhaling vatbaar. De volgende keer zullen we bedrijven uit de omgeving erbij betrekken. Jullie hebben al heel wat gedaan rond mobiliteit. Hoe is dat begonnen? We blijven inzetten op duurzamer woon-werkverkeer, belooft Geert Casteleyn van ACV METEA bij CNH (tweede van rechts). Toen CNH de bedrijfsbussen afschafte, kwamen meer mensen met de auto naar het werk en waren er vaak parkeerplaatsen te kort. Het Provinciaal Mobiliteitspunt en de vzw Traject hebben ons dan geholpen om maatregelen uit te werken. Dat was vijf jaar geleden. Welke maatregelen zijn er in tussentijd zoal genomen? We hebben een systeem opgezet om carpooling te stimuleren. Carpoolers hebben recht op vaste parkeerplaatsen en met Carpoolplaza kunnen ze gemakkelijk een carpoolpartner vinden. Lukt dat niet - wat bijna nooit gebeurt -, dan garandeert de werkgever de rit naar huis. Al deze maatregelen lonen. 24 procent van alle werknemers doet vandaag aan carpoolen! Dankzij het Pendelfonds hebben onze fietsende collega s fietsrekken, douches en droogkastjes. En sinds enkele jaren hebben zij ook een fietsvergoeding. En wie met het openbaar vervoer komt, kan rekenen op een gratis abonnement voor het woonwerktraject van de NMBS en De Lijn. Fredrik Snoeck?! Hoe kunnen we je helpen? ACV geeft raad. Hoe weet ik wanneer mijn werkloosheidsuitkering is betaald? Sinds vorige maand informeert het ACV zijn leden via dat hun werkloosheidsvergoeding is betaald. Je kunt de uitbetaling ook opvolgen via mijn e-dossier. Waaruit bestaat de nieuwe e-service? Bij het begin van elke maand maakt het ACV betaalopdrachten voor werkloosheidsvergoedingen over aan de banken. Die voeren de opdrachten een of twee dagen later uit. Sinds vorige maand informeert het ACV zijn leden via mail over de betaling van hun werkloosheidsvergoeding. Leden kunnen via mijn e-dossier op of via de details van de betaling consulteren. Dat staat ook in de mail uitgelegd. Wat vind ik allemaal op de ACV-website? Er kan momenteel al heel wat online. Zo kun je lid worden en binnenkort ook zelf je ledengegevens aanpassen of aanvullen. Je hebt toegang tot een aantal interessante berekeningsmodules zoals vakantie, tijdskrediet, belastingen, klein verlet. Je kunt informatie opzoeken, downloaden enzovoort. Geef je adres door aan ACV ACV heeft nog lang niet alle adressen van haar leden. Daarom vraagt de vakbond je als lid om bij een volgend contact met je dienstencentrum of beroepscentrale te laten nakijken of ACV je adres al kent. Zo kan ACV je in de toekomst deze en andere e-services aanbieden. 'Qatar is een open gevangenis' In Qatar wordt volop gebouwd aan stadions, hotels en wegen voor het WK voetbal in De industrie draait er op immigranten uit lageloonlanden. Eén op de vijf is Nepalees. Hun verhalen werden gebundeld in een documentaire, die de uitbuiting en het levensgevaarlijke werk aanklaagt. De Nepalezen doen in Qatar zwaar werk voor een heel laag loon. Ze werken in gevaarlijke omstandigheden bij temperaturen boven de 45 graden. Vorig jaar kwamen in Qatar 185 Nepalezen om door een arbeidsongeval. Dit jaar stond de teller in april op 53 doden. Qatar is een open gevangenis, zegt Maya Kumari Sharma, gewezen ambassadrice in Qatar. Vaak neemt de werkgever identiteitspapieren in beslag. Wie eruit wil stappen, heeft geen geld en geen papieren. In de documentaire Bruise of Qatar zie je Dhan Bahadur die negen maanden bedlegerig was door een zware zonnesteek. Zijn werkgever bood hem geen medische hulp of verzekering aan. Bovendien weigerde hij Dhan een uitreistoelating. De werknemers hebben weinig rechten, getuigt documentairemaker Manoj Pandey. Ze worden gelokt met contracten waarin een goed loon, kost en inwoon worden beloofd, maar ter plaatse worden die contracten verwisseld voor veel slechtere voorwaarden. De documentaire werd eind maart voorgesteld op het congres van de Nepalese vakbond GEFONT (General Federation of Nepalese Trade Unions) waaraan ACV bouw - industrie & energie ook deelnam. Bruise of Qatar (18 minuten) is ondertiteld in het Engels op Youtube. (AVT)

14 14 Visie ge Dicht uw job, ons werk Franky Van der Elst over het WK voetbal en ACV-Sporta vrijdag 13 juni 2014 Charles Ducal werd eind januari aangesteld als allereerste Dichter des Vaderlands. Hij is een van de belangrijkste Nederlandstalige dichters Charles Ducal van dit moment. Gedurende twee jaar zal hij elk jaar minstens zes gedichten schrijven die het land aanbelangen. Hij schreef zijn tweede gedicht over de arbeidsmarkt. Achter het pseudoniem schuilt Frans Dumortier (62) uit Kessel- Lo. Hij was 37 jaar leraar Nederlands. Hij was ook afgevaardigde van het COC, de onderwijsvakbond van het ACV. Het Lied van de arbeid draagt hij op aan de arbeiders van ArcelorMittal en Ford Genk. Frederik Buyckx België moet zeker de tweede ronde halen Violet Corbett Brock Lied van de arbeid voor de werknemers van Ford Genk en ArcelorMittal Nooit droeg de boom zo veel vruchten, maar de tijden zijn hard, zegt de heer. Hij neemt twee ladders weg, de plukkers die blijven plukken nu meer. Nooit vulden zich rijker zolders en kelders, maar het deel van de plukkers neemt af. Al plukken zij langer en sneller, voor de heer is hun arbeid een last. Elders klimt men met honger de boom in en daalt er met honger uit af. Het wekt in de heer de hoop op gewin: de boomgaard wordt omgehakt. In verre grond wordt een nieuwe geplant. Als afscheid krijgt iedere plukker een mandje mooi fruit. De tijden zijn hard als onder een ladder een man staat die huilt. Zonder boom is een plukker een hand in het ijle die niet meer beweegt, waar dagelijks een aalmoes in valt. Een aalmoes maakt lui, vindt de heer. Waarop hij zijn priester stuurt met het Woord dat de werkloze plukker zondig spreekt en hem aanspoort op zoek te gaan naar een boom. Er is er vast nog wel een. Moraal: Zo de arbeidsmarkt verdween was er werk voor iedereen. gedichten 30 april 2014 Velen hopen dat we Mexico 1986 kunnen evenaren of verbeteren, zegt ex-rode Duivel Franky Van der Elst. Als je aan een WK voetbal hebt deelgenomen, bekijk je het anders. Ik weet wat de spelers meemaken. De trainingen, de pers, de kritiek die je moet slikken. Het is een hele belevenis. Franky Van der Elst, ex-voetballer van de nationale ploeg en kersvers trainer van KSV Roeselare, leeft mee met de Rode Duivels in Brazilië. Zelf nam hij vier keer deel aan het WK. Een Wereldkampioenschap is een hoogtepunt in de carrière van een voetballer, vertelt Franky Van der Elst. Het spelniveau ligt veel hoger dan bij andere wedstrijden. En het nationaal gevoel speelt mee. Voor de jonge spelers is het ook een uitgelezen moment om zich te tonen aan de wereld. Mexico 1986 Ik heb het geluk gehad om vier keer aan een WK te kunnen deelnemen. Er zijn niet veel spelers die dat kunnen zeggen. Ik was erbij in Mexico (1986), Italië (1990), de Verenigde Staten (1994) en Frankrijk (1998). Maar Mexico in 1986 is toch de referentie. België haalde toen de halve finale en eindigde vierde. Veel mensen hopen nu dat we dit resultaat kunnen evenaren of verbeteren. Maar met pronostieken is hij voorzichtig: Het hangt van zoveel factoren af. We hebben ook pech met de loting. Als we door de eerste ronde geraken, komen we uit tegen Portugal of Duitsland. Dat zijn moeilijke tegenstanders. Hebben we daar toch succes, dan staan we tegenover Een vakbond voor sporters is echt nuttig. Franky Van der Elst Argentinië. Toch vind ik dat we de tweede ronde zeker moeten halen. We hebben een sterke ploeg. Vals klinkende song De Rode Duivels voerden de laatste maanden een grote promotiecampagne om het Belgische publiek mee te krijgen in hun WK-verhaal. Er zijn reclamespots en tvprogramma s, stickerboeken en gadgets. In 1994 zongen de Rode Duivels in een cover van Go West van de Pet Shop Boys over hun reis naar het WK in de Verenigde Staten. Als we Van der Elst vragen of hij de tekst nog kent, antwoordt hij: Dat wordt moeilijk. Ik ben wel zeker dat het nog altijd even vals zou klinken. De carrière van Franky Van der Elst verliep de laatste jaren woelig. In 2012 werd hij ontslagen als trainer van Sint- Truidense VV. Hij werkte sindsdien als co-commentator van voetbalwedstrijden voor Belgacom. Nu kan hij weer aan de slag als trainer bij tweedeklasser KSV Roeselare. Ik ben heel blij. Na twee seizoenen zonder ploeg begon ik te veel tijd te krijgen. Bij Roeselare kan ik opnieuw werken aan de samenstelling en de resultaten van een ploeg. Vakbond voor sportievelingen In de moeilijke periode na zijn ontslag kon Van der Elst rekenen op de hulp van Dirk De Vos van ACV Sporta. Ik heb inderdaad een beroep op hen gedaan. Ik heb daar goede ervaringen mee. Een vakbond voor sporters is echt nuttig. De echte topspelers hebben het misschien niet nodig. Maar dat is de minderheid. Bij voetballers van kleinere ploegen gebeurt het dat hun loon niet wordt uitbetaald. Dirk De Vos, nationaal verantwoordelijke van ACV Sporta, vult aan: Professionele sporters, amateursporters, coaches en scheidsrechters: iedereen kan geconfronteerd worden met problemen of vragen. Je kunt daarmee terecht bij ACV Sporta. Het meest voorkomende probleem is inderdaad het niet uitbetalen van loon of premies. Maar we staan mensen ook bij als ze bijvoorbeeld transferproblemen hebben, als ze worden ontslagen of als ze in een vereffening terechtkomen. En behalve de individuele dossiers proberen we zoveel mogelijk collectieve arbeidsovereenkomsten af te sluiten binnen de sportwereld. Amélie Janssens Meer info over ACV Sporta: sporta.acv-online.be,

15 Visie vrijdag 13 juni ZEGT Luc Vanheerentals, auteur Leven zonder auto Kick af van de autoverslaving Een op de vijf Vlaamse gezinnen bezit geen wagen. Hun aantal is de jongste jaren nog toegenomen. Journalist Luc Vanheerentals schreef een boek met honderd getuigenissen van mensen die bewust autoloos leven, zoals hijzelf. De auto, vroeger een statussymbool voor vrijheid en onafhankelijkheid, is nu synoniem voor files en hoge kosten. Luc Vanheerentals (60) heeft nooit een auto gekocht, laat staan ermee gereden. De eerste vraag ligt dus voor de hand. Rob Stevens Waarom heb je nooit een rijbewijs gehaald? Het was voor mij geen halszaak om op mijn achttiende snel een rijbewijs te halen. Dat ik opgegroeid ben in een autoloos gezin, had er ongetwijfeld mee te maken. Mijn moeder drong er wel op aan dat ik een rijbewijs zou halen. Om van dat gezaag af te zijn, heb ik indertijd met succes een theoretisch examen afgelegd, maar ik heb het rijbewijs nooit opgehaald. Ik woon sinds mijn achttiende in Leuven: het bezit van een auto was en is nooit nodig geweest. Autorijden vond ik toen, en nu nog, veel te gevaarlijk. Wat zijn de gevolgen voor je persoonlijke leven? Als journalist ben ik veel met trein, bus, tram, fiets, taxi op de baan. Als je het goed organiseert en een plan B achter de hand houdt, stellen er zich weinig problemen. Onderweg kan je gewoon doorwerken. Ik ben er vast van overtuigd dat ik hiermee veel geld uitspaar, minder risico loop op een ongeval en een betere gezondheid heb dan de doorsnee zestiger. Het idee dat je niet bijdraagt tot die auto-ellende - luchtvervuiling, files, la waai overlast, - geeft bovendien een prettig gevoel. Uit vele getuigenissen blijkt wel dat men in zijn omgeving vaak op onbegrip stuit. Het is ook veel moeilijker om een job te vinden als je geen auto hebt. Door te leven zonder auto bespaar ik veel geld en heb ik een goede gezondheid. Luc Vanherentals, auteur van Leven zonder auto Is het openbaar vervoer een oplossing voor ons mobiliteitsprobleem? Wie het autoverkeer wil verminderen, komt terecht bij het openbaar vervoer en bij autodelen dat je automatisch bewuster leert omgaan met je verplaatsingen. Wil het openbaar vervoer voor de brede massa een alternatief worden voor het autoverkeer, dan moet het zo veel mogelijk de voordelen van het autobezit benaderen. De openbare vervoersmaatschappijen moeten bijvoorbeeld voor mensen die geen auto bezitten, één goedkoop omniabonnement aanbieden. Ook moeten NMBS, De Lijn, TEC, MIVB samen een dekkingsgraad aanbieden waarmee elke locatie in ons land elk uur op maximaal 500 meter afstand bereikbaar is, zowel s morgens als s avonds. s Nachts moeten er op de grote lijnen nachttreinen rijden. En men moet alles doen om vertragingen te vermijden. Er moet ook een gelijkaardig comfort worden aangeboden. Zeker in de spitsuren moet er meer capaciteit zijn. Let in godsnaam ook eens op de hygiëne in de toiletten in de treinen... Hoe zie je mobiliteit in steden evolueren? Zeker in steden moet de auto zoveel mogelijk verbannen worden. Er moet gekozen worden voor randparkings en milieuvriendelijk openbaar vervoer in de binnenstad. Voor mensen die minder goed te been zijn, of voor langere afstanden te voet, moet er creatief worden nagedacht Wat tweet er in het struikgewas? Visie plukt enkele rake commentaren van de sociale netwerksite. UIT beeld over de installatie van people-moversystems. Bewegende tapijten bijvoorbeeld, zoals je die vaak ziet in luchthavens of metrostations. Heb je nog tips voor mensen zonder auto? De belangrijkste tip is natuurlijk op een plaats wonen die makkelijk bereikbaar is met het openbaar vervoer. Dat geldt ook voor je baan, en je moet bijtijds inschrijven voor een crèche die met de fiets bereikbaar is. Leven zonder auto veronderstelt een goede fiets, stevige schoenen, enzovoort. Voor grote hoeveelheden boodschappen kan je eventueel een bakfiets gebruiken. Zonder auto gaan leven kan je alleen als je afkickt van je autoverslaving en elke verplaatsing goed voorbereidt. ing Pieter Rombouts Leven zonder auto van Luc Vanheerentals is uitgegeven door Casa Litera, telt 295 pagina s en kost 17,50 euro. Visie geeft 5 exemplaren weg. Doe mee aan de wedstrijd op pagina 20. Inspecteur Vergeet geen Kids-ID voor je kinderen aan te vragen voor de zomervakantie! Mathias D hondt zingt het indrukwekkende campagnelied van #tegek!? Medelijden hebben met eksterjong dat verdwaasd loopt te zoeken naar zijn mama. In de blok is ook alles interessant.

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1

LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 12/11/14 1 LES 3 Ik leer Nederlands. TESTEN TEST 1 1. (lezen) Ik.... een lange tekst. 2 Hij.... een moeilijk boek. 3. Zij.... een gemakkelijk tekstje. 4..... jullie veel? Ja, wij.... graag kinderboeken.

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

Wanneer bent u arbeidsongeschikt?

Wanneer bent u arbeidsongeschikt? Arbeidsongeschikt? Wanneer bent u arbeidsongeschikt? U bent arbeidsongeschikt als u door een ziekte, ongeval of zwangerschap (tijdelijk) niet kunt werken of stempelen en daardoor alle activiteiten moet

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt? 1

Arbeidsongeschikt? 1 Arbeidsongeschikt? 1 Wanneer ben je arbeidsongeschikt? Je bent arbeidsongeschikt als je door een ziekte, ongeval of zwangerschap (tijdelijk) niet kunt werken of stempelen en daardoor alle activiteiten

Nadere informatie

Geniet in alle rust van je baby.

Geniet in alle rust van je baby. Geniet in alle rust van je baby. Volle Maan. De dienst kraamzorg van Familiehulp. Kraamzorg Volle Maan. Extra thuiszorg voor jou en je baby. Ben je in blijde verwachting? Of ben je net de trotse ouder

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Sponsordossier Vakantiekampen

Sponsordossier Vakantiekampen Sponsordossier contact Rodekruisvakanties vzw Sofie Vehent Motstraat 40 2800 Mechelen 015/44 35 11 rodekruisvakanties@rodekruis.be Armoede Wie arm is, heeft het financieel moeilijker dan anderen en leeft

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Waar kan je vrijwilligerswerk doen?

Waar kan je vrijwilligerswerk doen? werk vrijwilligers Je wil je graag inzetten als vrijwilliger, maar je hebt geen idee waar? Nochtans zijn er mogelijkheden genoeg. Rechten en plichten van de vrijwilliger: nooit van gehoord? Toch zijn er

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag.

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag. Zo blijf je fit! Vooraf Gezond blijven. Je prettig voelen. Je leven lang. Wie wil dat niet? Maar gezond blijven gaat niet vanzelf. Daar moet je wel wat voor doen. Door aandacht te hebben voor je gezondheid.

Nadere informatie

Opname in het ziekenhuis

Opname in het ziekenhuis Opname in het ziekenhuis Wat je moet weten www.cm.be Uitgave 2014 Inhoud Inhoud... 2 Voorwoord... 3 Keuze van het ziekenhuis en van je kamer... 3 Aangifte van je arbeidsongeschiktheid... 4 Je ziekenhuisrekening...

Nadere informatie

Onderzoek kosten Vlaams Patiëntenpanel Ontwerp vragenlijst

Onderzoek kosten Vlaams Patiëntenpanel Ontwerp vragenlijst Datum: 21-05-2013 Voor: Document: nota Volg nr. : ph Onderzoek kosten Vlaams Patiëntenpanel Ontwerp vragenlijst Een chronische ziekte kan gepaard gaan met belangrijke meeruitgaven. Met deze bevraging van

Nadere informatie

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN 10 vragen over griepvaccinatie GRIEPVACCINATIE.BE AGENTSCHAP ZORG & GEZONDHEID 1. Waarom vaccinatie tegen griep? Vaccinatie is de enige manier om je tegen griep en

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang

Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Handleiding Kind in Beeld Kinderopvang Waarom is kinderopvang goed voor mijn kindje. Foto Je bent zwanger. Het is goed om dan al na te denken over kinderopvang van je kindje.. Foto In de kinderopvang zorgt

Nadere informatie

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE

Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE Achtergrondcijfers WELZIJNSZORG VZW HUIDEVETTERSSTRAAT 165 1000 BRUSSEL 02 502 55 75 WWW.WELZIJNSZORG.BE INFO@WELZIJNSZORG.BE NATIONAAL SECRETARIAAT Huidevettersstraat 165 1000 Brussel T 02 502 55 75 F

Nadere informatie

Eet smakelijk. ( 5 januari t/m 31 januari)

Eet smakelijk. ( 5 januari t/m 31 januari) Eet smakelijk ( 5 januari t/m 31 januari) In dit thema staat eten centraal. De kinderen gaan fruit/groente proeven en ontdekken al spelenderwijs wat vies is en wat lekker is. Ook gaan we koekjes die ze

Nadere informatie

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR

HET GEVECHT OM GELD EN MACHT VOOR WIE BESTEMD? DOEL DUUR HET GEVECHT OM GELD EN MACHT Als je op het einde van de maand geen geld meer hebt om je gsm terug op te laden of om een festivalticket te kopen, ben je dan arm? Neen! Want de maand nadien krijg je opnieuw

Nadere informatie

Tijdens deze challenge eet je volgens een vast, uitgebalanceerd schema en combineer je Clean Meals

Tijdens deze challenge eet je volgens een vast, uitgebalanceerd schema en combineer je Clean Meals Clean Meals 21 DAGEn CHALLENGE 3 WEKEN SUPER GEZOND ETEN, GEEN HONGER EN TOCH VET VERBRANDEN. Tijdens deze challenge eet je volgens een vast, uitgebalanceerd schema en combineer je Clean Meals met andere

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P PDS in relatie tot anderen 2 PDS in relatie tot anderen Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is één van de symptomen

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Groenten zijn gezond, ze zitten namelijk boordevol voedingsstoffen, maar bevatten weinig calorieën. De enorme hoeveelheden mineralen en vitaminen geven je lichaam alle bouwstenen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

Voorwaarden voor het secundair onderwijs

Voorwaarden voor het secundair onderwijs studie beurs Koken kost geld. En studeren ook. Een studiebeurs kan helpen. Velen laten die kans liggen. Misschien is het toch de moeite om een aanvraag in te dienen. De reglementering voor het hoger onderwijs

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Wij weten hoe het voelt

Wij weten hoe het voelt www.freya.nl Twitter: @Freya_NL facebook.com/freyanl Wij weten hoe het voelt Om je heen lijkt iedereen zomaar kinderen te krijgen. Bij jou blijft die zo gewenste zwangerschap uit. Bij Freya weten we als

Nadere informatie

Proeven doe je met je tong. Op je tong zitten allemaal smaakpapillen. Je herkent daardoor dat banaan zoet smaakt en citroen zuur.

Proeven doe je met je tong. Op je tong zitten allemaal smaakpapillen. Je herkent daardoor dat banaan zoet smaakt en citroen zuur. Over de Tong Op heel veel scholen ga ik smaakproeven doen. Ook op jullie school! En jullie kunnen me daarbij helpen door aan mijn experimenten mee te doen. Als goede proefpersonen willen jullie je natuurlijk

Nadere informatie

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!)

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!) MDG Eerst en tweede graad De leerkracht leest één van de volgende stellingen en de groep bekijkt de acht millenniumdoelstellingen om te achterhalen met welke doelstelling de zin overeenkomt. Ze leggen

Nadere informatie

Waar kan je vrijwilligerswerk doen?

Waar kan je vrijwilligerswerk doen? werk vrijwilligers Je wil je graag inzetten als vrijwilliger, maar je hebt geen idee waar? Nochtans zijn er mogelijkheden genoeg. Rechten en plichten van de vrijwilliger: nooit van gehoord? Toch zijn er

Nadere informatie

B- MAGAZINE Het blad van 1B voor iedereen

B- MAGAZINE Het blad van 1B voor iedereen B- MAGAZINE Het blad van 1B voor iedereen Tweede jaargang eerste uitgave December 2014 1 Hallo, iedereen! Hier zijn wij met ons eerste B- magazine van het schooljaar 2014-2015! Wij zijn de leerlingen van

Nadere informatie

uitgave december 2007

uitgave december 2007 ... als je centen wilt uitgave december 2007 ... als je centen wilt Muziek op je kamer, met je vrienden naar de bioscoop, een cadeautje voor je lief,. Het kost allemaal centen. Je zakgeld aan de kant zetten

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Ieder seizoen kent weer andere soorten groente en fruit. In deze tijd van het jaar zijn deze soorten dan extra lekker, of zelfs alleen dan verkrijgbaar. Bovendien is het beter voor

Nadere informatie

Roerei met champignons

Roerei met champignons 1 Roerei met champignons Voor 1 persoon 1 EL boter, ghee, kokos- of olijfolie ½ rode paprika en 1 tomaat in blokjes of ½ ui en 10 kleine champignons in plakjes 3 eieren Zout, peper 1. 1 EL boter verhitten

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID 10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET SYSTEEM STAPT WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID Vorig jaar

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

verkrijgbaar via www.nmbs.be

verkrijgbaar via www.nmbs.be verkrijgbaar via www.nmbs.be Waar hang jij dit jaar uit? Wachten op de zon in Belgenland, op uitstap naar zee of de Ardennen? Of zoek je toch liever het avontuur op? Komt mooi uit, want met je eigen InterRail

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be Samen op weg naar een gezond leven! Dieet www.lm.be 2 Bij LM ontvang je een terugbetaling voor: dieetadvies geneesmiddelen tegen overgewicht vakanties voor jongeren met obesitas 3 Dieetadvies Een maatje

Nadere informatie

studiebeurs Voorwaarden voor het secundair onderwijs

studiebeurs Voorwaarden voor het secundair onderwijs studie beurs Studeren kost geld: cursussen, een kot, inschrijvingsgeld,. Een studiebeurs kan helpen. Velen laten die kans liggen. Misschien is het voor jou toch de moeite om een aanvraag in te dienen.

Nadere informatie

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA. Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. tijdenveranderen.be www.s-p-a.be PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.indd 1 24/02/14 11 NA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen

Nadere informatie

Weekmenu 3. Maandag Heldere runderbouillon Gebakken kippenlevertjes Gekookte aardappelen Rode kool met appeltjes*

Weekmenu 3. Maandag Heldere runderbouillon Gebakken kippenlevertjes Gekookte aardappelen Rode kool met appeltjes* Weekmenu 3 Maandag Heldere runderbouillon Gebakken kippenlevertjes Gekookte aardappelen Rode kool met appeltjes* Dinsdag Koolvispakketjes* Rijst Snijbonen Halfvolle biogardeyoghurt Woensdag Witlofschuitjes*

Nadere informatie

Op reis : wat betekent de verplichte ziekteverzekering voor de transplantatiepatiënt? Chris SEGAERT RIZIV Dienst voor geneeskundige verzorging

Op reis : wat betekent de verplichte ziekteverzekering voor de transplantatiepatiënt? Chris SEGAERT RIZIV Dienst voor geneeskundige verzorging Op reis : wat betekent de verplichte ziekteverzekering voor de transplantatiepatiënt? Chris SEGAERT RIZIV Dienst voor geneeskundige verzorging 1 Inhoud I. Europese reglementering II. III. IV. Bilaterale

Nadere informatie

Thema Kinderen en school. Lesbrief 20. Op het schoolplein

Thema Kinderen en school. Lesbrief 20. Op het schoolplein Thema Kinderen en school. Lesbrief 20. Op het schoolplein brengt zijn dochter Ama naar school. Hij praat met een moeder van een ander kind op het schoolplein. De moeder heet. Waar werkt? Wat leert u in

Nadere informatie

MANTELZORG VANAF JANUARI 2015 EEN GROTERE ZORG VOOR GEMEENTEN

MANTELZORG VANAF JANUARI 2015 EEN GROTERE ZORG VOOR GEMEENTEN MANTELZORG VANAF JANUARI 2015 EEN GROTERE ZORG VOOR GEMEENTEN Veel jongeren hebben al vroeg de zorg voor een gezinslid. Maar wie zorgt er eigenlijk voor hen? De klassieke verzorgingsstaat verandert in

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Met de herfst in het land heeft VIVA-SVV heel wat activiteiten gepland.

Met de herfst in het land heeft VIVA-SVV heel wat activiteiten gepland. Belgique - Belgie P.P. - P.B. 2830 WILLEBROEK BC 30653 Jaargang 6 Nr. 4 Oktober-November-December 2013 Met de herfst in het land heeft VIVA-SVV heel wat activiteiten gepland. Driemaandelijks tijdschrift

Nadere informatie

Gezonde recepten avondeten. Gezonde recepten avondeten

Gezonde recepten avondeten. Gezonde recepten avondeten Gezonde recepten Gezonde recepten Vraag jij je ook wel eens af wat gezonde recepten zijn en wat nu gezond is en wat niet? Er zijn zoveel geluiden in voedingsland, dat je soms de weg kwijt kunt raken. Wat

Nadere informatie

t Magazijn centrum voor arbeidszorg met zorg gemaakt

t Magazijn centrum voor arbeidszorg met zorg gemaakt 2100 Deurne Tel / fax: 03/ 324 25 26 t Magazijn centrum voor arbeidszorg met zorg gemaakt Andante vzw www.tmagazijn.be Nieuwsbrief 7 juni 2014 Voorwoord Beste lezer, Hier is hij dan; onze zevende nieuwsbrief.

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Op eigen kracht maar niet alleen

Op eigen kracht maar niet alleen uwv.nl/wajong werk.nl Op eigen kracht maar niet alleen Wat u moet weten als u Wajong aanvraagt Meer informatie Deze brochure geeft algemene informatie. Heeft u na het lezen nog vragen? Kijk dan op uwv.nl/wajong.

Nadere informatie

Start 2016 goed met de 21 dagen Clean Meals Challenge. Met dagelijkse online coaching van celebribytrainer Guy van der Reijden.

Start 2016 goed met de 21 dagen Clean Meals Challenge. Met dagelijkse online coaching van celebribytrainer Guy van der Reijden. Start 2016 goed met de 21 dagen Clean Meals Challenge. Clean Meals 21 DAGEn CHALLENGE Doe mee en start op: Maandag 11 januari OF Maandag 18 januari Met dagelijkse online coaching van celebribytrainer Guy

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort.

Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort. Beste KOOK-OOK klant, Het vlees dat wordt gebruikt in de KOOK-OOK tas is afkomstig van Slagerij Haverkort. Haverkort is een waar familiebedrijf. Herman Haverkort heeft de slagerij aan de Assendorperstraat

Nadere informatie

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar

Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Als je moeder naar een psychiatrisch ziekenhuis moet... of je vader naar een psychiater... Met wie kan jij dan praten? Een brochure voor kinderen van 7 tot 11 jaar Deze brochure werd - met toestemming

Nadere informatie

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt.

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. Dames en Heren Beste vrienden Een gelukkig Nieuwjaar. Van harte Voor u, voor wie u dierbaar is, en voor ons allemaal. Een gelukkig Nieuwjaar. Een

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

Afvallen, hoe doe ik dat?

Afvallen, hoe doe ik dat? Afvallen, hoe doe ik dat? Voeding & Dieet Mensen met aandacht Afvallen, hoe doe ik dat? U of uw arts vinden het belangrijk dat u gaat afvallen. Tijdens het consult met de diëtist zult u hiervoor uw persoonlijke

Nadere informatie

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor diabetici en mantelzorgers. vzw

Gezondheidszorg. Zorgtraject diabetes. Informatie voor diabetici en mantelzorgers. vzw Gezondheidszorg Zorgtraject diabetes Informatie voor diabetici en mantelzorgers 1 vzw Op 1 september 2009 startte het zorgtraject diabetes type 2. Met dit zorgtraject wordt getracht om de samenwerking

Nadere informatie

Heel veel spelplezier!

Heel veel spelplezier! 28 juli 2011 verschijnt de film Superkapje in de bioscoop. Deze grappige 3D animatiefilm vol humor en spanning voor de hele familie geeft een komische en verrassende twist aan eerdere sprookjesverhalen

Nadere informatie

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be

Samen op weg naar een gezond leven! Dieet. www.lm.be Samen op weg naar een gezond leven! Dieet www.lm.be 2 Bij LM ontvang je een terugbetaling voor: dieetadvies geneesmiddelen tegen overgewicht vakanties voor jongeren met obesitas 3 Dieetadvies Een maatje

Nadere informatie

Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen

Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen september 2003 Eetgewoonten van schoolkinderen Vragenlijst voor kinderen 630101 Hoe vul je de vragenlijst in? Beste leerling, Deze vragenlijst gaat over voeding. We willen graag weten hoe je daarover denkt.

Nadere informatie

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva

Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva Bijlage 1 oktober 2012 Bijna 30.000 Vlaamse jongeren nemen antidepressiva 1. Gebruik van antidepressiva CM onderzocht het gebruik van antidepressiva van jongeren van 0 tot 25 jaar van 2001 tot en met 2011.

Nadere informatie

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar..

Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. Inhoud van dit nummer: Al drie jaar.. (gedicht) Kinderen met verslaafde ouders Even voorstellen. Verslag van het Voorjaarsfeest 28 Mei Budgetrecept van Hinke Buitenveldertgroep - Hoogeveen Contactgegevens

Nadere informatie

Kinderen zonder papieren

Kinderen zonder papieren VPM VPM Kinderen zonder papieren Je ziet het bijna elke dag op de tv of in de krant: beelden van landen in oorlog, mensen in armoede. Op zoek naar een betere plaats om te leven, slaan ze op de vlucht.

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent

UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent Driemaandelijks magazine nr. 21 juli-augustus-september 2010 Hoi unicefkids! Hebben

Nadere informatie

Welkom bij de Vlaamse Zorgkas. Wat meer uitleg over de zorgverzekering

Welkom bij de Vlaamse Zorgkas. Wat meer uitleg over de zorgverzekering Wat meer uitleg over de zorgverzekering Welkom bij de Vlaamse Zorgkas Wat is de zorgverzekering? De Vlaamse Regering heeft aan het eind van de jaren negentig de zorgverzekering in het leven geroepen. Waarom?

Nadere informatie

U hebt nog een lange financiële weg af te leggen. Verzeker uw financiële toekomst.

U hebt nog een lange financiële weg af te leggen. Verzeker uw financiële toekomst. U hebt nog een lange financiële weg af te leggen. Verzeker uw financiële toekomst. Ik hoor veel akelige verhalen. Maar de kans dat het noodlot ons gezin treft, is uiteindelijk klein. En als er iets gebeurt,

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Zuivel is belangrijk. Melk is goed voor... ELK!

Zuivel is belangrijk. Melk is goed voor... ELK! tweede leerjaar 2 Zuivel is belangrijk Melk is goed voor... ELK! Plaats de passende leeftijd bij elke tekening. Kies uit: 6 tot 12 jaar, 1 tot 3 jaar, 0 jaar, meer dan 60 jaar, 12 tot 18 jaar, 6 maanden

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

Bouwsteen 2: motivatie Waarom kies ik voor de job als onthaalouder?

Bouwsteen 2: motivatie Waarom kies ik voor de job als onthaalouder? Bouwsteen 2: motivatie Waarom kies ik voor de job als onthaalouder? Bij de start als onthaalouder koos je om één of meerdere redenen voor deze job. Dit bepaalt mee wat voor jou belangrijk is in de job.

Nadere informatie

Bel 078 15 50 10. Surf www.citycareplus.be

Bel 078 15 50 10. Surf www.citycareplus.be In alle comfort thuis wonen CARE - voor mantelzorgers & zorgbehoevenden... die genieten van hun moment Bel 078 15 50 10 Surf www.citycareplus.be City Care Plus is een eigentijdse, onafhankelijke organisatie

Nadere informatie

KOOK-OOK wenst u een gezond en smaakvol 2015!

KOOK-OOK wenst u een gezond en smaakvol 2015! KOOK-OOK wenst u een gezond en smaakvol 2015! KOOK-OOK helpt graag mee om 2015 gezond van start te laten gaan. Hierbij weer een tas vol lekkere en eerlijke groenten. Veel producten uit de KOOK-OOK tas

Nadere informatie

RENT Life RENT Fix RENT Flex

RENT Life RENT Fix RENT Flex > > Ethias, verzekeren is ons vak Ethias Verzekering is een groepering van vier onderlinge verzekeringsverenigingen. Dankzij deze juridische structuur moeten wij geen aandeelhouders vergoeden. Ook al sluit

Nadere informatie

RECEPTEN. > Tajer pag 2 > Cassave pag 3 > Gort pag 4 > Bakbanaan pag 4 > Over het boek pag 5

RECEPTEN. > Tajer pag 2 > Cassave pag 3 > Gort pag 4 > Bakbanaan pag 4 > Over het boek pag 5 RECEPTEN In het boek Als slavin geboren lees je wat de hoofdpersonen koken en eten. Ze maken bijvoorbeeld tajer en cassavesoep. Auteur Marian Hoefnagel schreef een paar recepten bij het boek. > Tajer pag

Nadere informatie